Bijlage 1 - BP Oude Rijksweg 617 RV - Toelichting.pdf
Tekst van het document
Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen Ontwerp
Opdrachtgever: Rapportnummer: Datum vrijgave: Opsteller: Goedkeuring:
De heer P. Hokse RB 20.138 November 2021 Dhr. H. de Roo Dhr. M. Beek
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 2 van 66 November 2021 Versie 01
Inhoudsopgave .................................................................................................................................... 1 .................................................................................................................................... 1 1 1.1 1.2 1.3 1.4
HOOFDSTUK 1 INLEIDING ............................................................................... 4 Aanleiding .......................................................................................................... 4 Plangebied ......................................................................................................... 4 Vigerende planologische situatie ........................................................................ 5 Strijdigheid met bestemmingsplan ...................................................................... 7
2 HOOFDSTUK 2 HISTORISCH-GEOGRAFISCHE BESCHRIJVING PLANGEBIED EN OMGEVING .................................................................................... 8 2.1 Bestaande situatie .............................................................................................. 8 2.2 Ontstaansgeschiedenis ...................................................................................... 8 2.3 Landschaps- en natuurwaarden .......................................................................... 9 2.4 Archeologie en cultuurhistorie ............................................................................. 9 2.5 Stedenbouwkundige waarden ............................................................................. 9 3 3.1 3.2 3.3 3.4
HOOFDSTUK 3 RANDVOORWAARDEN VANUIT GEMEENTE ....................... 11 Algemeen ......................................................................................................... 11 Overige motivatie om medewerking te verlenen ................................................ 11 Beeldkwaliteitseisen ......................................................................................... 11 Ruimtelijke en landschappelijke inpassing ........................................................ 12
4 4.1 4.2 4.3 4.4
HOOFDSTUK 4 VERBETERING RUIMTELIJKE KWALITEIT ........................... 15 Algemeen ......................................................................................................... 15 Bestaande kwaliteit........................................................................................... 15 Beoogde kwaliteitsverbetering .......................................................................... 19 Conclusie ......................................................................................................... 19
5 5.1 5.2 5.3 5.4
HOOFDSTUK 5 TOETS INITIATIEF AAN BELEIDSKADER ............................. 20 Rijksbeleid ........................................................................................................ 20 Provinciaal beleid ............................................................................................. 22 Regionaal beleid ............................................................................................... 31 Gemeentelijk beleid .......................................................................................... 31
6 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7 6.8 6.9 6.10 6.11 6.12 6.13 6.14 6.15
HOOFDSTUK 6 TOETS AAN OMGEVINGSASPECTEN .................................. 40 Archeologie ...................................................................................................... 40 Cultuurhistorie .................................................................................................. 41 Bedrijven en milieuzonering .............................................................................. 42 Bodem ............................................................................................................. 44 Brandveiligheid ................................................................................................. 45 Duurzaamheid .................................................................................................. 45 Externe veiligheid ............................................................................................. 46 Water(toets) ..................................................................................................... 48 Ecologie ........................................................................................................... 50 Geur................................................................................................................. 54 Geluid ..............................................................................................................
55 In en uitritten en parkeren ................................................................................. 57 Verlichting ........................................................................................................ 57 Gezondheid ...................................................................................................... 58 Relatie met andere toestemmingsvereisten ...................................................... 58
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 3 van 66 November 2021 Versie 01
7 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5
HOOFDSTUK 7 SOCIALE COMPONENT ........................................................ 59 Sociale veiligheid .............................................................................................. 59 Zorg ................................................................................................................. 59 Maatschappelijke functies................................................................................. 59 Sociale woningbouw ......................................................................................... 59 Overig .............................................................................................................. 59
8 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7 8.8
HOOFDSTUK 8 UITVOERBAARHEID.............................................................. 60 Economische uitvoerbaarheid ........................................................................... 60 Maatschappelijke uitvoerbaarheid ..................................................................... 60 Burgerparticipatie ............................................................................................. 60 Inspraak en overleg .......................................................................................... 60 Recht van overpad ........................................................................................... 60 Kabels en leidingen .......................................................................................... 61 Bereikbaarheid ................................................................................................. 61 Tijdelijke opslag grond ...................................................................................... 61
9 9.1 9.2 9.3
HOOFDSTUK 9 JURIDISCHE ASPECTEN PLANREGELS .............................. 62 Algemeen ......................................................................................................... 62 Opbouw regels ................................................................................................. 62 Voorwaardelijke verplichtingen ......................................................................... 65
10
HOOFDSTUK 10 HANDHAAFBAARHEID ........................................................ 66
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 4 van 66 November 2021 Versie 01
1
Hoofdstuk 1 Inleiding
1.1
Aanleiding Initiatiefnemer hebben plannen om de bebouwing op het perceel Oude Rijksweg 617 te Rouveen te slopen en te herbouwen. Het project voorziet erin om alle bestaande bebouwing op het voormalig agrarisch perceel te slopen en daarvoor uiteindelijk drie (dubbele) woningen terug te bouwen. De voormalige agrarische bebouwing op het perceel voorziet in een voormalige boerderij en diverse agrarische schuren, waar momenteel paarden worden gehouden. In totaal wordt er op het perceel 1.111 m2 aan bebouwing gesloopt. Daarvoor terug komt 956 m2 aan bebouwing, inclusief 126 m2 aan bijbehorende bouwwerken. Het project voorziet in het realiseren van 2 dubbele woningen, maar in afname van de bebouwde oppervlakte. De huidige woonbestemming voorziet niet in de mogelijkheid om de plannen van initiatiefnemer te verwezenlijken. De plannen zijn in de periode december 2018 tot april 2019 intensief besproken met de gemeente en de Omgevingskamer. Het college heeft 4 april 2019 met een principebesluit aangegeven medewerking te verlenen aan het realiseren van twee (dubbele) woningen op het perceel. Via een wijzigingsbevoegdheid kan alvast worden voorgesorteerd op het oprichten van een derde dubbele woning op het achtererf. Hiervoor moet in de toekomst echter wel een aparte procedure doorlopen worden. Binnen deze procedure wordt getoetst of de derde dubbele woning aan de voorwaarden voldoet.
Voorliggend bestemmingsplan voorziet in een herontwikkeling ten behoeve van een woonbestemming die twee dubbele woningen mogelijk maakt. Tevens is in het bestemmingsplan een wijzigingsbevoegdheid opgenomen die een derde dubbele woning mogelijk kan maken.
1.2
Plangebied Het plangebied ligt aan de Oude Rijksweg 617 in Rouveen. Kadastraal is het plangebied bekend als gemeente Staphorst, sectie AP, nummer 415 en heeft een oppervlakte van circa 11.815 m2, waarvan een gedeelte (ca. 3.700 m2) in aanmerking komt voor herontwikkeling. De overige gronden zijn en blijven agrarisch bestemd. De ligging van het plangebied in Rouveen en ten opzichte van de directe omgeving is weergegeven in onderstaande afbeelding.
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 5 van 66 November 2021 Versie 01
Fig. 1.1 Het plangebied op het perceel Oude Rijksweg 617 te Rouveen
1.3
Vigerende planologische situatie Op 11 juni 2013 is het bestemmingsplan De Streek van de gemeente Staphorst vastgesteld. Na de vaststelling van dit bestemmingsplan is gebleken dat het plan enkele omissies bevat. Om de omissies te herstellen en het beleid te vertalen is voorliggend 'veegplan' opgesteld. Dat bestemmingsplan “De Streek, Veegplan” is 9 juli 2019 vastgesteld. Het perceel heeft een enkelbestemming “Wonen – 1” met een aanduiding maximaal 2 woningen. Op het perceel rust tevens een dubbelbestemming “Waarde – Archeologie 3” en “Waarde - Beschermd dorpsgezicht” en een dubbelbestemming “Waarde – Steeg”.
Fig. 1.2 Het plangebied op het perceel Oude Rijksweg 617 te Rouveen (www.ruimtelijkeplannen.nl)
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 6 van 66 November 2021 Versie 01
In artikel 22. 1 zijn de voor 'Wonen - 1' aangewezen gronden bestemd voor: a. wonen al dan niet in combinatie met nevenactiviteiten in de vorm van: 1. (…) 2. hobbymatige agrarische activiteiten; 3. het houden van een bed and breakfast in een bestaand hoofdgebouw c.q. woning of in een voormalig inpandig bedrijfsgedeelte of in een bijgebouw; 4. aan huis verbonden beroepen; b. tuinen en erven; c. groenvoorzieningen, cultuurgrond en water; d. verkeers- en verblijfsdoeleinden in de vorm van wegen met een functie voor intern verkeer, voet- en fietspaden en parkeervoorzieningen; e. openbare nutsvoorzieningen; f. speelvoorzieningen; g t/m i. (…) met dien verstande dat: j. de uitoefening van onder a genoemde nevenactiviteiten uitsluitend is toegestaan voor zover de woonfunctie in overwegende mate wordt gehandhaafd en er geen ernstige hinder of afbreuk aan het omliggend agrarisch-, bedrijfs- of woonmilieu wordt gedaan. Dit betekent dat: 1. de woonfunctie in ruimtelijke en visuele zin primair moet blijven; 2. maximaal 50% van de oppervlakte van hoofd- en bijgebouwen mag worden gebruikt voor nevenactiviteiten, dan wel niet meer dan de bestaande oppervlakte indien dat meer is, met dien verstande dat ten minste 100 m² van de woning uitsluitend is bestemd voor het wonen; 3. degene die de gebruiker is van de woning meewerkt in het bedrijf; 4.
de ruimtelijke uitstraling van de activiteiten qua aard, omvang en intensiteit verenigbaar moet zijn met het karakter van de omringende woonomgeving; 5. ter plaatse van het bedrijf een acceptabel verblijfsklimaat is te garanderen; 6. behoudens een beperkte verkoop in het klein, in direct verband met het bedrijf, geen detailhandel mag plaatsvinden; 7. het gebruik geen nadelige invloed mag hebben op de verkeersafwikkeling en de parkeersituatie ter plaatse; 8. ten aanzien van het laatste geldt als uitgangspunt dat dient te worden geparkeerd op eigen terrein; k. l.
de uitoefening van het onder i genoemde bedrijf is uitsluitend toegestaan indien de bedrijfsvloeroppervlakte niet meer dan 370 m2 bedraagt. het aantal woningen mag niet meer dan het bestaande aantal per bouwvlak bedragen, dan wel niet meer dan het ter plaatse de aanduiding 'aantal wooneenheden' of 'aantal' aangeduide aantal.
Het toevoegen van extra woningen is niet toegestaan. Medewerking aan de plannen is mogelijk door een gedeeltelijke aanpassing van het geldende bestemmingsplan.
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 7 van 66 November 2021 Versie 01
1.4
Strijdigheid met bestemmingsplan Het bestemmingsplan voorziet in het realiseren van twee dubbele woningen in twee bouwvlakken. Het project is daarmee in strijd met artikel 22.1 onder l. Voor het bouwen van gebouwen gelden dat hoofdgebouwen uitsluitend binnen een bouwvlak mogen worden gebouwd. In het geldend bestemmingsplan heeft het perceel slechts één bouwvlak en geen twee, waardoor het project ook in strijd is met artikel 22.2. onder 1.a.
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 8 van 66 November 2021 Versie 01
2
Hoofdstuk 2 Historisch-geografische beschrijving plangebied en omgeving
2.1
Bestaande situatie Het perceel Oude Rijksweg 617 bevindt zich in Rouveen, in de gemeente Staphorst. In de bestaande situatie is sprake van een bestaand woonerf met de aanwezige bebouwing zoals een voormalig boerderij met een schuurgedeelte, vrijstaande kapschuur en andere losstaande bijgebouwen. Op het perceel is in de bestaande situatie één woning aanwezig. In totaal staat er voor ca. 1100 m2 aan bebouwing. De feitelijke aard, omvang en beleving op het perceel ademt nog steeds die van een (voormalig) agrarisch perceel. Initiatiefnemer houden momenteel nog (hobbymatig) paarden op het perceel. De oppervlakte van de aanwezige bebouwing op het perceel bedraagt circa 1100 m2. Het perceel en de aanwezige bebouwing is verouderd, deels aan verpaupering onderhevig en voorziet in een asbestsaneringsopgave (zie ook paragraaf 4.2).
Fig. 2.1 Het plangebied op het perceel Oude Rijksweg 617 te Rouveen, gelegen aan de Streek, vanuit een hoger perspectief
2.2
Ontstaansgeschiedenis Rouveen ligt in een gebied waar in het begin van de middeleeuwen nog een metersdiep pakket hoogveen lag. De ontginning hiervan, die een aantal eeuwen heeft geduurd, bepaalt vandaag de dag het landschap. Het veen werd in een aantal slagen, die weer waren opgedeeld in ontginningshoeven met een vaste perceelsbreedte van ongeveer 125 meter, ontgonnen.
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 9 van 66 November 2021 Versie 01
Dit bepaalt nog steeds het verkavelingspatroon ter hoogte van Rouveen, hier staan de percelen schuin op de Oude Rijksweg. Doordat steeds nieuwe stukken veen werden ontgonnen verplaatsten de boerderijen mee. Het verplaatsen van deze boerderijen stopte eind 16e eeuw. Eind 16e eeuw heeft het bebouwingslint zijn huidige vorm gekregen. Dit bebouwingslint wordt “De Streek” genoemd en omvat de kernen Staphorst en Rouveen. De Streek ligt in een gebogen lijn die ter hoogte van Staphorst haaks op de ontginningspercelen ligt. Ter hoogte van Rouveen staat de verkavelingsrichting in een scherpe hoek op de straat. Ook de boerderijen volgen deze verkavelingsrichting. De karakteristieke boerderijen in De Streek zijn niet alleen naast elkaar op smalle kavels gesitueerd, maar ook achter elkaar. De bewoners hadden een sterke gemeenschapszin, waardoor kavels werden gesplitst en boerderijen steeds dichter naast elkaar kwamen te staan. Als hier geen ruimte meer was, werden de boerderijen ook achter elkaar gebouwd, meestal door de kinderen uit het voorgaande huis. De laatste jaren zijn steeds meer boeren vertrokken om elders een nieuw agrarisch bedrijf op te richten, met als gevolg veel leegstand aan De Streek. Als oplossing voor het tegengaan van leegstand en verval zijn meerdere boerderijen al opgesplitst in verschillende wooneenheden. 2.3
Landschaps- en natuurwaarden Het plangebied ligt in ‘De Streek’. In het plangebied en de directe omgeving zijn geen gronden gelegen die onderdeel uitmaken van het NNN of van Natura 2000-gebieden. In paragraaf 6.8 wordt uitgebreid op het onderwerp Ecologie ingegaan. Het beschermde gezicht van ‘De Streek’ heeft veel aandacht aan het lint en dan met name aan de boerderijen als bijzondere elementen. Het beschermde gezicht heeft minder aandacht voor het landschap. Landschap en lint zijn in Staphorst echter onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het lint vormt in feite de ‘versteende’ structuur van het landschap. De relatie tussen lint en landschap is onderbelicht. Juist de versmelting van die twee vormt een wezenlijke karakteristiek van Staphorst.
2.4
Archeologie en cultuurhistorie Het plangebied is gelegen in het cultuurhistorische bebouwingslint van ‘De Streek’. In paragraaf 2.2 is uitgebreid op de cultuurhistorische kenmerken van ‘De Streek’ lint ingegaan. Tevens is het plangebied gelegen in een gebied waar een archeologische verwachting geldt. Het plangebied is voorzien van een archeologische dubbelbestemming (Waarde – Archeologie 3).
2.5
Stedenbouwkundige waarden Het plangebied ligt binnen ‘De Streek’. Het gebied kent bijzondere stedenbouwkundige waarden. De Streek kent grotendeels een dichte bebouwingsstructuur van monumentale boerderijen die een sterke architectonische verwantschap hebben.
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 10 van 66 November 2021 Versie 01
De streek omvat samengevat de volgende kenmerkende waarden: • het verkavelingspatroon van de percelen, waaronder mede begrepen het water- en wegenpatroon en de groenstructuur in de vorm van singelbeplanting; • de stegen (erfontsluitingswegen) bestraat met klinkers; • de architectuur van gebouwen, zoals de forse Staphorsterboerderij (type Hallehuis) en nieuwere bebouwing die qua schaal, situering en bouwstijl past in het historische bebouwingsbeeld; • de plaatsing van gebouwen op de percelen achter elkaar, op wisselende afstanden en bijna altijd met de nok in het verlengde van aanliggende steeg; • de verspringingen in de rooilijn van de voorgevels van boerderijen die zijn gericht op de Gemeenteweg en de Oude Rijksweg; • de groenstructuur voor de rooilijn en de daartussen liggende open groengebieden, alsmede de beplanting op en rondom erven die bijdraagt aan het besloten karakter van het dorp en de afgrenzing naar het buitengebied.
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 11 van 66 November 2021 Versie 01
3
Hoofdstuk 3 Randvoorwaarden vanuit gemeente
3.1
Algemeen Het perceel komt in aanmerking komt voor stap 2 Transformatiebeleid. Het belangrijkste uitgangspunt van stap 2 is dat naast vervangende nieuwbouw van een (dubbele) woning tevens een extra (dubbele) woning mogelijk wordt gemaakt op basis van de voorwaarden die in de ‘Beleidsnotitie Open plekken Staphorst, 5e Wijziging’ staan.
3.2
Overige motivatie om medewerking te verlenen Het college van B&W heeft in de vergadering van 2 april 2019 besloten, op grond van het transformatiebeleid, een positief standpunt in te nemen ten aanzien van het realiseren van een tweede (dubbele) woning op het perceel Oude Rijksweg 617 te Staphorst. Bij dat principebesluit zijn de volgende voorwaarden genomen: • Ten aanzien van het realiseren van een tweede (dubbele) woning kan deze afwijking met het bestemmingsplan in de planologische maatregel worden uitgewerkt; • Er moeten worden aangetoond dat sprake is van een goede ruimtelijke ordening. De ruimtelijke onderbouwing en de daarbij benodigde (milieukundige) onderzoeken moeten aantonen dat het realiseren van een dubbele (tweede) woning op het perceel mogelijk is; • In de planologische maatregel kan alvast worden voorgesorteerd op het realiseren van een nieuwe (dubbele) woning op het achtererf, in de vorm van een (algemene) wijzigingsbevoegdheid. • Burgerparticipatie. Belanghebbenden moeten bij de plannen vroegtijdig worden betrokken. Als dit in een vroegtijdig stadium gebeurt, kunnen wensen en meningen vanuit de omgeving worden meegenomen in de uitwerking van de plannen. Voorliggend bestemmingsplan voorziet in de genoemde voorwaarden, inclusief de beoogde wijzigingsbevoegdheid om de derde (dubbele) woning op termijn mogelijk te maken.
Over de wijze van invulling is ambtelijk-bestuurlijk intensief gesproken. Om de wijzigingsbevoegdheid te kunnen toepassen zijn de betreffende gronden reeds bestemd als woondoeleinden, echter is hier geen bouwvlak ingetekend. Via de regels (artikel 10) volgt de uitwerking van de wijzigingsbevoegdheid.
3.3
Beeldkwaliteitseisen De gewenste ontwikkeling wordt mogelijk gemaakt op basis van de beleidsnotitie ‘Transformatielocaties aan De Streek’. Deze notitie staat het bebouwen van open plekken, vrijkomende locaties en locaties achter aan de stegen, onder bepaalde voorwaarden toe. Voor transformatielocaties in de Streek gelden specifieke beeldkwaliteitseisen. Deze eisen zijn opgenomen in de beleidsnota Open plekken Staphorst, 5e wijziging. Voor plannen aan de Oude Rijksweg geldt dat woningtypen voornamelijk gebaseerd dienen te zijn op de Staphorster boerderij. De Staphorster boerderij kent qua maat de karakteristiek dat de lengte van het gebouw ten minste tweemaal de breedte bedraagt.
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 12 van 66 November 2021 Versie 01
De breedte van het pand bedraagt tussen 8 en 15 meter. Het hoofdgebouw dient minimaal 3 meter uit de zijdelingse perceelsgrens te worden opgericht op een perceel met een minimale breedte van 17 meter en een minimale diepte van 31 meter. Het perceel dient tevens een minimale oppervlakte te hebben van 600 m2. Voorliggend plan voldoet volledig aan deze gestelde eisen. Zie paragraaf 5.4.5. 3.4
Ruimtelijke en landschappelijke inpassing Voor transformatielocaties in de Streek gelden eisen ten aanzien van ruimtelijke en landschappelijke inpassing. Het landschap Het landschap en de Streek zijn nauw met elkaar verbonden. Op het schaalniveau van het landschap spelen de volgende zaken: • het versterken en verbeteren van de karakteristieke beplantingsstructuur; • het versterken van de recreatieve betekenis; • het leesbaar maken en houden van de geschiedenis van het landschap. De Streek De bijzondere bebouwingsstructuur in ‘De Streek’ moet gewaarborgd blijven. Dit betekent echter niet dat er geen ruimte voor nieuwe ontwikkelingen zou zijn. Wanneer nieuwe ontwikkelingen zodanig worden ingepast dat zij zich voegen naar de kenmerkende structuur kunnen zij juist een verrijking en versterking van deze kwaliteit betekenen. Binnen de Streek wordt, in beperkte mate, ruimte gezien voor het ontwikkelen van nieuwe woningen. Daarmee is niet iedere ‘open’ locatie automatisch een ‘bouwlocatie’. De nieuwbouw dient zich echter nadrukkelijk te voegen binnen het bestaande ensemble. Hiervoor gelden specifieke ‘spelregels’. Het beschermde gezicht geeft veel aandacht aan het lint; de Streek, en dan met name aan de boerderijen als bijzondere elementen. Het beschermde gezicht heeft minder aandacht voor het landschap. Landschap en lint zijn in Staphorst echter onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Het lint vormt in feite de ‘versteende’ structuur van het landschap. De relatie tussen lint en landschap is onderbelicht. Juist de versmelting van die twee vormt een wezenlijke karakteristiek van Staphorst. In figuur 3.1. is de gewenste doorzicht vanaf de Streek naar achtergelegen landschap weergegeven. In de huidige situatie is deze doorzicht echter niet aanwezig vanwege aanwezige bebouwing. In figuur 3.2 wordt weergegeven op welken wijze de erfinrichting, in relatie tot de ‘versteende’ structuur in de Streek dient plaats te vinden. Het erf zal op een verantwoorde wijze worden vormgegeven waarbij rekening is gehouden met de historische context van het bebouwingslint. Bij de uitwerking de planontwikkeling is rekening gehouden met het waardevolle karakter van de Streek. Zowel qua positionering van de bebouwing, de landschappelijke inpassing als het stedenbouwkundige ontwerp (materialisering, kleurstelling en dergelijke).
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 13 van 66 November 2021 Versie 01
Erfinrichtingsplan De herontwikkeling gaat gepaard met een erfinrichtingsplan, die is opgenomen als voorwaardelijke verplichting in de regels van dit bestemmingsplan. Het erfinrichtingsplan is ook als bijlage bij de toelichting gevoegd. Het erfinrichtingsplan voldoet aan de gemeentelijke beleidsnotitie en speelt in op het landschapsplan Staphorst (Boerderijlint Rouveen en houtsingellandschap) en uitgangspunten van de Nota Belvedère. Hierna volgen nog enkele visuele weergaven van het beoogde bouwplan, waarmee ook zichtbaar wordt dat de bebouwing een kwaliteitsimpuls verkrijgt waarbij de historie niet uit het oog wordt verloren.
Fig. 3.1 Een weergave van een gewenste doorzicht vanaf de Streek naar achtergelegen landschap. In de huidige situatie is deze doorzicht niet aanwezig vanwege aanwezige bebouwing.
Voor het plangebied is een erfinrichtingsplan uitgewerkt en beoordeeld in de Omgevingskamer. De steeg en kavelgrenzen worden geaccentueerd met een hagen en bomen. Naast het behouden van de bestaande bomen worden ook nieuwe bomen op de zuidelijke perceelgrens aangebracht.
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 14 van 66 November 2021 Versie 01
Fig. 3.2 Een verkavelingstekening en erfinrichtingstekening van het plangebied.
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 15 van 66 November 2021 Versie 01
4
Hoofdstuk 4 Verbetering ruimtelijke kwaliteit
4.1
Algemeen In dit hoofdstuk wordt nader ingegaan op de voorgestelde verbetering van de ruimtelijke kwaliteit. Belangrijke vraag daarin is hoe het begrip ‘ruimtelijke kwaliteit’ valt te omschrijven. Immers zonder te weten wat de bestaande ruimtelijke kwaliteit is ter plaatse kan ook niet worden bepaald of er sprake is van een verbetering van de ruimtelijke kwaliteit.
4.1.1
Gebruikswaarde Wat betreft de gebruikswaarde wordt gesteld dat in dit geval een voormalige agrarische bebouwing wordt gesloopt en vervangen door woningen. De gebruikswaarde wordt hiermee fors verbeterd, aangezien de huidige bebouwing geen functie meer heeft en naar verwachting ook niet meer wordt ingevuld. De functie ‘wonen’ zonder de agrarische (neven)functie (paardenhouderij) wordt gezien als een passende functie in de omgeving.
4.1.2
Belevingswaarde Deze meerwaarde wordt gevormd door het terugbrengen van een aantal cultuurhistorische elementen in het ontwerp. De bebouwing zal qua vorm, maatvoering en uitstraling aansluiten bij de kenmerken van De Streek. Hierdoor worden de cultuurhistorische aspecten opnieuw zichtbaar en herkenbaar gemaakt. Dit in tegenstelling tot de huidige (verouderde en deels in slechts verkeerde staat verkerende) bebouwing, die hier niet aan bijdraagt. De belevingswaarde neemt met voorliggende ontwikkeling dan ook zeker toe.
4.1.3
Toekomstwaarde (duurzaamheid) Met het bouwen van woningen en de sloop van de aanwezige bebouwing wordt voorzien in een vervolgfunctie met toekomstwaarde. De woningen zullen voldoen aan de huidige eisen op het gebied van duurzaamheid. Conform de huidige eisen zullen de woningen gasloos en energiezuinig worden gebouwd. Het slopen van de aanwezige bebouwing voorziet tevens in een gewenste asbestsanering. De toekomstwaarde van het perceel stijgt dan ook fors ten opzichte van de huidige situatie.
4.2
Bestaande kwaliteit In de bestaande situatie is sprake van een bestaand woonerf waar de bebouwing op staat die toebehoord aan een in het verleden aanwezige agrarische bedrijfsvoering. De bestaande bebouwing is sterk verouderd en deels aan verpaupering onderhevig. De huidige bebouwing voorziet in een boerderij met schuurgedeelte en vrijstaande bebouwing uit de jaren ’30. Op de bebouwing is ± 1300 m2 asbest dak aanwezig. Het saneren en vervangen kost geld en is voor onder andere het achterhuis technisch niet zomaar uit te voeren.
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 16 van 66 November 2021 Versie 01
De huidige bewoners houden paarden. Op het perceel en in de aanwezige bebouwing zijn paardenboxen aanwezig. Er worden 10 paarden gehouden. Achterop het perceel zijn een paarden(uitloop)weide, paardenbak en –paddock aanwezig. Onderstaande foto’s geven een indruk van het bestaande terrein.
Fig. 4.1 Het bestaande schuurgedeelte voor de kop van de boerderij (gezien vanaf de steeg t.h.v. Oude Rijksweg 615)
Fig. 4.2 Weergave van de kapschuur gezien vanaf de boerderij Oude Rijksweg 617, met zicht op de woning Oude Rijksweg 615.
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 17 van 66 November 2021 Versie 01
Fig. 4.3 Vanaf de paddock de kop van de boerderij (Oude Rijksweg 617) weergegeven.
Fig. 4.4. Zicht vanaf de kop van de boerderij (Oude Rijksweg 617) op de paddock – paardenbak .
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 18 van 66 November 2021 Versie 01
Fig. 4.5 Diverse foto´s met zicht op de paardenweiden, losstaande bebouwingen die een sfeer van het perceel weergeven.
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 19 van 66 November 2021 Versie 01
4.3
Beoogde kwaliteitsverbetering In de toekomstige situatie is de bestaande bebouwing (ca. 1111 m2) gesloopt. Hierdoor wordt voor 1300 m2 aan asbestdaken gesaneerd. Deze landschapsontsierende bebouwing wordt gesloopt en vervangen door twee in tweeën gesplitste woonboerderijen met daarbij behorende bijbehorende bouwwerken voor de vier woningen. De herpositionering van nieuwe bouwvlakken gaat hand in hand met een vergroting van de beleefbare openheid in het lint. Bestaande doorzichten worden verdiept door het slopen van de bijgebouwen aan de zuidzijde van het perceel. Naast het ‘terug brengen’ van deze doorzichten ontstaat op het perceel tevens ‘licht en lucht’ voor de naastgelegen (buur)percelen. In het Landschapsplan (paragraaf 5.4.6.) worden een aantal mogelijkheden voor het investeren in ruimtelijke kwaliteit genoemd: investeren door te verwijderen, door aan te passen en toe te voegen.
Voorliggend project voorziet in het investeren in ruimtelijke kwaliteit om de volgende redenen: Investeren door te verwijderen: • slopen landschapsontsierende en/of in onbruik geraakte bebouwing; • verwijderen schuren op te volgebouwde erven; • verwijderen van bebouwing om openheid te creëren; • verwijderen voor omgeving verstorende elementen zoals lichthinder; Investeren door aan te passen: • herstel karakteristieke waarden van bebouwing of landschapselementen; • het correct situeren van bestaande gebouwen op het erf (erfensemble, hiërarchie in gebouwen, erfstructuur); • aanpassen vorm-, materiaal- en kleurgebruik bestaande gebouwen; • identiteit van de plek in relatie tot het landschap versterken; • erfinrichting verbeteren; • reduceren van vormen van milieuhinder voor de omgeving (geur en veehouderij/paarden); Investeren door toe te voegen: • het nieuw aanleggen van singel- of erfbeplanting; • nieuwe gebouwen voorzien van hoogwaardige architectuur c.q. beeldkwaliteit, bijvoorbeeld bij nieuwe staltypen; • innovatieve concepten inzake duurzaam bouwen;
4.4
Conclusie De ontwikkeling die met dit bestemmingsplan mogelijk wordt gemaakt, draagt bij aan een verbetering van de ruimtelijke kwaliteit in dit gebied.
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 20 van 66 November 2021 Versie 01
5
Hoofdstuk 5 Toets initiatief aan beleidskader Binnen het ruimtelijk werkveld is door de verschillende overheidslagen veel beleid opgesteld. Middels dit beleid is getracht richting te geven aan de inrichting en het beheer van de openbare ruimte. Getoetst is of het plan past binnen het ruimtelijk beleid van de verschillende overheidslagen. In dit hoofdstuk staat een overzicht van het van toepassing zijnde beleid in relatie tot de gewenste ontwikkelingen van de initiatiefnemer.
5.1
Rijksbeleid
5.1.1
Ruimtelijk – Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) is op 22 november 2011 onder aanvaarding van een aantal moties door de Tweede Kamer aangenomen en 13 maart 2012 vastgesteld. Onderdeel van deze structuurvisie is het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro). De SVIR bepaalt de ambities voor Nederland in 2040. Deze hebben ambities hebben betrekking op drie verschillende weten doelen, te weten: • Het vergroten van de concurrentiekracht van Nederland door het versterken van de Ruimtelijk-economische structuur van Nederland; • Het verbeteren, instandhouden en ruimtelijk zekerstellen van de bereikbaarheid waarbij de gebruiker voorop staat; • Het waarborgen van een leefbare en veilige omgeving waarin unieke natuurlijke en cultuurhistorische waarden behouden zijn. Voor deze 3 rijksdoelen worden 13 onderwerpen van nationaal belang genoemd. Hiermee geeft het Rijk aan waarvoor zij verantwoordelijk is en waarop zij resultaat wil boeken. Het Rijk kiest hiermee voor een selectievere inzet van rijksbeleid op slechts deze 13 nationale belangen. Buiten deze belangen hebben decentrale overheden beleidsvrijheid, hieronder zijn de 13 nationale belangen weergegeven. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.
Een excellent en internationaal bereikbaar vestigingsklimaat in de stedelijke regio’s met een concentratie van topsectoren; Ruimte voor het hoofdnetwerk voor (duurzame) energievoorziening en de energietransitie; Ruimte voor het hoofdnetwerk voor vervoer van (gevaarlijke) stoffen via buisleidingen; Efficiënt gebruik van de ondergrond; Een robuust hoofdnetwerk van weg, spoor en vaarwegen rondom en tussen de belangrijkste stedelijke regio’s inclusief de achterlandverbindingen; Betere benutting van de capaciteit van het bestaande mobiliteitssysteem van weg, spoor en vaarwegen; Het instandhouden van de hoofdnetwerken van weg, spoor en vaarwegen om het functioneren van de netwerken te waarborgen; Verbeteren van de milieukwaliteit (lucht, bodem, water) en bescherming tegen geluidsoverlast en externe veiligheidsrisico’s; Ruimte voor waterveiligheid, een duurzame zoetwatervoorziening en klimaatbestendige stedelijke (her)ontwikkeling;
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 21 van 66 November 2021 Versie 01
10. 11. 12. 13.
Ruimte voor behoud en versterking van (inter)nationale unieke cultuurhistorische en natuurlijke kwaliteiten; Ruimte voor een nationaal netwerk van natuur voor het overleven en ontwikkelen van flora- en faunasoorten; Ruimte voor militaire terreinen en activiteiten; Zorgvuldige afwegingen en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke plannen.
De SVIR geeft een totaalbeeld van het ruimtelijk- en mobiliteitsbeleid op rijksniveau en is de 'kapstok' voor bestaand en nieuw rijksbeleid met ruimtelijke consequenties. De SVIR vervangt de Nota Ruimte, de Structuurvisie Randstad 2040, de Nota Mobiliteit, de MobiliteitsAanpak en de Structuurvisie voor de Snelwegomgeving. Tevens vervangt het de ruimtelijke doelen en uitspraken in de volgende documenten: PKB Tweede structuurschema Militaire terreinen, de agenda landschap, de agenda Vitaal Platteland en Pieken in de Delta. Delen van de structuurvisie die de nationale ruimtelijke belangen borgen en die juridische doorwerking behoeven, zijn uitgewerkt in een algemene maatregel van bestuur, de Amvb Ruimte (Barro). Het Rijk gaat ervan uit dat de nationale ruimtelijke belangen die via wet- en regelgeving opgedragen worden aan de andere overheden goed door hen worden behartigd. Het nieuwe Rijkstoezicht in de ruimtelijke ordening richt zich op het toezicht achteraf. Wanneer rijksdoelen en nationale belangen raken aan regionale opgaven, vraagt dit om heldere taakverdeling en samenwerkingsafspraken tussen de betrokken overheden. Waar het Barro bepalingen bevat gericht op gemeentelijke bestemmingsplannen gaat het Rijk ervan uit dat deze doorwerking krijgen.
Het Rijk zal tijdens het opstellen en vaststellen van bestemmingsplannen dan ook niet toetsen op een correcte doorwerking van nationale belangen. Daarnaast blijft het Rijk opkomen voor zijn directe belangen bij gemeentelijke en provinciale plannen vanuit de rol van weg- en waterbeheerder (Rijkswaterstaat), eigenaar van defensieterreinen (ministerie van Defensie) en voor projecten in het kader van de rijkscoördinatieregeling rond rijksinpassingsplannen op het terrein van de energie-infrastructuur (het ministerie van EL&I). Nationaal belang 13 ‘Zorgvuldige afwegingen en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke plannen’ is uitgewerkt naar paragraaf 3.1.2. Voor Rouveen zijn in de SVIR verder geen onderwerpen opgenomen die aangemerkt worden als nationaal belang waarmee rekening gehouden dient te worden. Hierdoor kent deze Structuurvisie geen directe doorwerking op voorliggend plan. 5.1.2
Ladder voor duurzame verstedelijking Op 1 oktober 2012 is het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) gewijzigd, en is ‘de ladder voor duurzame verstedelijking’ daaraan toegevoegd (nationaal belang 13). De ladder ondersteunt gemeenten en provincies in vraaggerichte programmering van hun grondgebied, het voorkomen van overprogrammering en de keuzes die daaruit volgen. De Minister van Infrastructuur en Milieu heeft een handreiking beschikbaar gesteld als hulpmiddel bij de toepassing van de ladder.
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 22 van 66 November 2021 Versie 01
In het gewijzigde Bro, van kracht sinds 1 juli 2017, is artikel 3.1.6, lid 2 gewijzigd in: “De toelichting van een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan de voorgenomen stedelijke ontwikkeling. Indien blijkt dat de stedelijke ontwikkeling niet binnen het bestaand stedelijk gebied kan worden voorzien, bevat de toelichting een motivering daarvan en een beschrijving van de mogelijkheid om in die behoefte te voorzien op de gekozen locatie buiten het bestaand stedelijk gebied“. De ladder voor duurzame verstedelijking is in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) geïntroduceerd. Doel van de ladder voor duurzame verstedelijking is een goede ruimtelijke ordening door een optimale benutting van de ruimte in stedelijke gebieden. Het Rijk wil met de introductie van de ladder vraaggerichte programmering bevorderen. De ladder beoogt een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke en infrastructurele besluiten. Nieuwe stedelijke ontwikkeling Allereerst komen we dan toe aan de vraag of deze ontwikkeling een nieuwe stedelijke ontwikkeling betreft. Uit jurisprudentie is inmiddels gebleken dat de ladder voor duurzame verstedelijking niet van toepassing is voor kleinschalige ontwikkelingen.
Uit een vast lijn in de rechtspraak blijkt uit jurisprudentie1 dat de ontwikkeling van maximaal 11 woningen niet wordt gezien als een nieuwe stedelijke ontwikkeling in de zin van artikel 3.1.6, tweede lid Bro. Voorliggend bestemmingsplan betreft het planologisch maken van vier woningen, waarbij een dubbele woning op grond van het geldend bestemmingsplan mogelijk is. Per saldo is sprake van de realisatie van twee nieuwe woningen. Het project is daarmee kleinschaliger dan de genoemde drempel van maximaal 11 woningen. Hierdoor is geen sprake is van een stedelijke ontwikkeling. 5.2
Provinciaal beleid Het provinciaal beleid is verwoord in tal van plannen. De belangrijkste betreffen de ‘Omgevingsvisie Overijssel 2017. Beken kleur’ en de Omgevingsverordening Overijssel 2017.
5.2.1
Omgevingsvisie en verordening Overijssel De ‘Omgevingsvisie Overijssel 2017. Beken Kleur’ (hierna: Omgevingsvisie) omschrijft het provinciaal beleid voor de fysieke leefomgeving. Op 26 september 2018 is de actualisatie Omgevingsvisie 2017/2018 vastgesteld. Provinciale Staten schetsen in de omgevingsvisie hun visie op de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving van de provincie waarbij het vizier is gericht op 2030. De ambities en doelstellingen van provinciaal belang zijn beschreven.
1.
1 11 woningen geen nieuwe stedelijke ontwikkeling (ABRvS 16 september 2015; ECLI:NL:RVS:2015:2921)
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 23 van 66 November 2021 Versie 01
Het provinciaal beleid voor de fysieke leefomgeving staat primair in dienst van de sociaaleconomische ontwikkeling van Overijssel. Dit betekent dat de provincie ruimte wil bieden voor de ontwikkeling van werkgelegenheid en hoogwaardige woonmilieus tot stand wil brengen. Daarbij ziet de provincie dynamiek als een kans om de ruimtelijke kwaliteit en duurzaamheid te versterken. Men wil daarvoor inzetten op een evenwichtige afweging van beleidsambities waaronder waterveiligheid, een gezond milieu en goede volksgezondheid. Daarnaast wordt gestuurd op het versterken van de waardevolle en karakteristieke kenmerken van het landschap. De provincie beschikt over een palet aan instrumenten waarmee de ambities gerealiseerd kunnen worden. Eén van de instrumenten is de Omgevingsverordening Overijssel 2017 (hierna Omgevingsverordening). De Omgevingsverordening is het provinciaal juridisch instrument dat wordt ingezet voor de onderwerpen waarvoor de provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch geborgd is. Instrumenten De provincie heeft met de Catalogus Gebiedskenmerken, als onderdeel van de provinciale verordening, een krachtig beleidsinstrument in handen om te sturen op ruimtelijke ontwikkelingen en ruimtelijke kwaliteit.
De Catalogus Gebiedskenmerken beschrijft voor alle gebiedstypen in Overijssel welke kwaliteiten en kenmerken behouden, versterkt en ontwikkeld moeten worden. 5.2.2
Generieke beleidskeuzes voor heel Overijssel
5.2.2.1
Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking In heel Overijssel is een aantal beleidskeuzes van toepassing op nagenoeg alle thema’s en locaties. Dit zijn: • integraliteit • toekomstbestendigheid • concentratiebeleid • (boven)regionale afstemming • zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik Samen geven deze beleidskeuzes invulling aan de Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking. Deze Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking geeft een nadere invulling aan de stappen die gemeenten in de onderbouwing van nieuwe stedelijke ontwikkelingen op grond van de Ladder voor duurzame verstedelijking (artikel 3.1.6 Besluit ruimtelijke ordening) moeten doorlopen (paragraaf 3.1.2). Deze Ladder voor duurzame verstedelijking stelt immers ook eisen aan het onderbouwen van de (regionale) behoefte en de regionale afstemming van stedelijke ontwikkelingen. De Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking geeft een nadere invulling aan de vraag hoe de behoefte moet worden bepaald, zowel in de stedelijke als in de groene omgeving, en op welke wijze de regionale afstemming vorm gegeven moet worden.
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 24 van 66 November 2021 Versie 01
5.2.2.2
Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik in relatie tot het plangebied Het voorkomen van onnodig ruimtebeslag begint bij de vraag of er wel een maatschappelijke behoefte is aan de beoogde ontwikkeling. Voor de beantwoording van de vraag naar nut en noodzaak, gelden voor sommige functies op grond van het provinciale beleid specifieke motiveringseisen. Dit geldt in ieder geval voor wonen, de ontwikkeling van bedrijventerreinen, kantoren en detailhandel. Ter plaatse is een woonboerderij aanwezig. Er komt een woongebouw terug (bestaande uit 2 woningen) die qua oppervlakte overeenkomt met hetgeen als bestaand kan worden aangemerkt. Er is in die zin sprake van zorgvuldig ruimtegebruik.
5.2.3
Ontwikkelingsperspectieven In de visie op de ruimte in Overijssel onderscheidt de provincie zes ontwikkelingsperspectieven: drie voor de Groene Omgeving en drie voor de Stedelijke Omgeving. Deze ontwikkelingsperspectieven schetsen een ruimtelijk perspectief voor een combinatie van functies en geven aan welke beleids- en kwaliteitsambities leidend zijn. De ontwikkelingsperspectieven geven zo richting aan waar wat ontwikkeld zou kunnen worden.
5.2.3.1
Ontwikkelingsperspectieven voor de Stedelijke Omgeving Met Stedelijke Omgeving worden de stedelijke netwerken benoemd, steden, dorpen en hoofdinfrastructuur. Voor dit project is het ontwikkelingsperspectief voor Stedelijke Omgeving van toepassing en in het bijzonder “Woon- en werklocatie buiten de stedelijke netwerken”. Woon- en werklocaties buiten de stedelijke netwerken De steden en dorpen buiten de stedelijke netwerken mogen altijd bouwen voor de lokale behoefte aan wonen, werken en voorzieningen, inclusief lokaal gewortelde bedrijvigheid, mits onderbouwd en regionaal afgestemd. Herstructurering en transformatie van de woon-, werk-, voorzieningen- en mixmilieus moeten deze vitaal en aantrekkelijk houden en de diversiteit aan milieus versterken. Herstructurering en transformatie bieden kansen om te anticiperen op klimaatverandering (bijvoorbeeld door ruimte voor groen, natuur en water te reserveren). Van belang is de stedelijke ontwikkeling altijd af te stemmen op de kenmerken van het watersysteem, bijvoorbeeld in laaggelegen gebieden bij bouw- en evacuatieplannen rekening houden met risico’s op overstroming of wateroverlast. Herstructurering en transformatie kunnen ook bijdragen aan de energietransitie (door het nemen van energie-efficiënte maatregelen en/of het opwekken van duurzame energie door bijvoorbeeld het aanwezige dakoppervlak te benutten).
5.2.4
Gebiedskenmerken Nieuwe ruimtelijke opgaven worden verbonden met bestaande gebiedskenmerken. De gebiedskenmerken spelen zo een belangrijke rol bij de vraag hoe een initiatief invulling kan krijgen. Onder gebiedskenmerken verstaat de provincie de ruimtelijke kenmerken van een gebied of een gebiedstype die bepalend zijn voor de karakteristiek en kwaliteit van dat gebied of gebiedstype.
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 25 van 66 November 2021 Versie 01
In dit hoofdstuk wordt een toelichting gegeven op de vier lagen die worden onderscheiden en – per laag – een samenvatting van de inzet of ambitie. Catalogus Gebiedskenmerken De gebiedskenmerken met een provinciaal belang zijn opgenomen in de Catalogus Gebiedskenmerken. Voor alle gebiedstypen in Overijssel is beschreven welke kwaliteiten en kenmerken in de vier lagen behouden, versterkt en ontwikkeld moeten worden. De kwaliteitsopgaven en -voorwaarden in de catalogus zijn integraal, in de zin dat ze aspecten als milieu, water, cultuur, landschap en infrastructuur omvatten voor zover ze te koppelen zijn aan een gebiedstype. De gebiedskenmerken onderscheiden we in vier lagen: 1. de natuurlijke laag 2. de laag van het agrarisch cultuurlandschap 3. de stedelijke laag 4. de laag van de beleving 5.2.4.1
De natuurlijke laag De natuurlijke laag is de laag van de bodem, het reliëf, het watersysteem en de natuur die zich hier ‘van nature’ op vestigt. Deze natuurlijke laag is het resultaat van de wisselwerking tussen abiotische (fysische) en biotische factoren en processen. Zo zorgden ijs-, wind- en waterstromen in Overijssel voor het ontstaan van een afwisselend landschap van stuwwallen, dekzandgronden, beekdalen en natte laagtes en bepaalden de stroomsnelheden van IJssel, Vecht, Regge of Dinkel waar het fijne (komgronden) en waar het grovere sediment (oeverwallen) werd afgezet. En ontwikkelde veen zich daar, waar het water maar moeilijk weg kon. De ruimtelijke kwaliteitsambities in de natuurlijke laag zijn: • natuur als ruggengraat: de ontwikkeling van een robuust, aaneengesloten natuurlijk landschap • een continu en beleefbaar watersysteem als dragende structuur van Overijssel De kaartlaag ‘Natuurlijke Laag’ geeft aan dat ter plaatse sprake is van zogeheten ‘laagveengebieden (in cultuur gebracht).
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 26 van 66 November 2021 Versie 01
Kenmerken Grote gebieden, waar onder invloed van stagnerend water en grondwater uitgestrekte veenmoerassen zijn ontstaan. Hier bestonden diverse verlandingsstadia naast elkaar: open water – rietmoeras – opgaand moerasbos. Samengesteld landschap van rietland op een pakket veenlagen (kraggen) en vaarten, afgewisseld met bos. Ontstaan door turfwinning, rietteelt en extensieve veehouderij. Elders verder in cultuur gebracht als veenweidegebied of polder. Ontwikkeling De laagveenmoerassen zijn deels ontwaterd, verveend en in cultuur gebracht als landbouwgrond. In de Weerribben wordt door uitgekiend beheer (fijnregelen van de waterstand, open houden van petgaten) een combinatie-milieu van rietteelt en laagveenmoeras in stand gehouden. Als men de natuur in het kraggenlandschap, z’n gang zou laten gaan, was het door verlanding snel gedaan met het open water. Ambitie In de overige veenweidelandschappen is een hoog waterpeil van belang om inklinking tegen te gaan. Het open karakter is zowel ruimtelijk waardevol, als voor weidevogels en ganzen. Sturing Norm • De laagveenrestanten krijgen een beschermende bestemmingsregeling, gericht op instandhouding van de waterkwaliteit en de natuurkwaliteit.
• De overige delen van de laagveengebieden krijgen een beschermende bestemmingsregeling, gericht op behoud van het veenpakket en het waterpeil is hier niet lager dan voor graslandgebruik noodzakelijk is. Richting • Als ontwikkelingen plaats vinden in de laagveenrestanten, dan dragen deze bij aan verhoging van het waterpeil om bodemdaling en verdwijnen van het veenpakket tegen te gaan en, waar mogelijk, aan toename van natuurkwaliteit en het areaal levend laagveen. Inspiratie • In laagveenrestanten gebruik, inrichting en beheer onderling afstemmen op verdere ontwikkeling van de natuurlijke kwaliteiten van (delen van) dit unieke landschap. • Elders: mogelijkheden voor natuurontwikkeling benutten. In relatie tot de voorgenomen ontwikkeling Door middel van het voorliggend bouwplan, waarbij sprake is van de ‘herbouw’ van de woonboerderij en ondersteund door een erfinrichtingsplan is aangetoond dat de bouw van de woning en ook de extra woningen op zorgvuldige wijze worden ingepast in de bestaande karakteristiek van het aanwezige landschap en bebouwingsstructuur. Ook vanuit welstand is aangegeven dat het bouwplan op zorgvuldige wijze is ingepast.
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 27 van 66 November 2021 Versie 01
5.2.4.2
Laag van het agrarisch cultuurlandschap Het agrarisch cultuurlandschap is bij uitstek een gebruikslandschap. Bij de ontwikkeling ervan hebben nooit ideeën over schoonheid een rol gespeeld. Wel zijn we het agrarisch cultuurlandschap in de loop van de tijd gaan waarderen. Het heeft als ‘consumptielandschap’ voor bewoners, recreanten en toeristen nieuwe betekenis gekregen. Veel mensen hechten aan de rust, de ruimte, de mogelijkheden om te fietsen, wandelen, etcetera. En aan de kwaliteit: vooral de herkenbaarheid, de contrasten en de afwisseling van verschillende landschapstypen worden gewaardeerd. De landschappelijke structuren zijn belangrijke dragers van de biodiversiteit. De kwaliteit van het agrarisch cultuurlandschap wordt in Overijssel bepaald door de variatie op twee schaalniveaus: provinciaal en regionaal. Binnen de regionale landschappen is er vaak op korte afstand sprake van verschillen.
Ruimtelijke kwaliteitsambities De ruimtelijke kwaliteitsambities in de laag van het agrarisch cultuurlandschap zijn: • De ruimtelijke kwaliteitsambitie in de laag van het agrarisch cultuurlandschap is: Voortbouwen aan de kenmerkende structuren van de agrarische cultuurlandschappen; het palet van agrarische cultuurlandschappen versterken en contrasten tussen de landschappen behouden en ontwikkelen Het is de inzet alle ontwikkelingen bij te laten dragen aan de instandhouding en versterking van bestaande en toevoeging van nieuwe kwaliteiten in de laag van het agrarisch cultuurlandschap. Ambitie is daarbij ook het versterken van de samenhang of het creëren van nieuwe samenhang tussen dorp, erf en landschap. De kaartlaag ‘Laag agrarisch-cultuur landschap” geeft aan dat ter plaatse sprake is van zogeheten ‘Laagveenontginning’.
De ambitie is de cultuurhistorische kwaliteiten van het laagveenlandschap zoveel als mogelijk in stand te houden en beleefbaar te maken. De grote open ruimtes, het patroon van sloten met beplantingen, de vochtige bloemrijke weides met weidevogels geven dit landschap grote belevingswaarde.
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 28 van 66 November 2021 Versie 01
De grondgebonden landbouw is de drager van deze kwaliteiten, echter een nieuw perspectief op een gebiedsgerichte bedrijfsvoering - eventueel in combinatie met andere functies - is voor de toekomst van deze gebieden zeer wenselijk. Het karakteristieke bebouwingspatroon (voorkant aan de openbare weg; achterkant aan het landschap) vormt vertrekpunt bij herstructurering, verdichting en uitbreiding van de agrarische bebouwing en de woon-/werkmilieus. In relatie tot de voorgenomen ontwikkeling De (her)bouw van de woonboerderij op het perceel Oude Rijksweg 617 draagt bij aan het behoud en versterking van het lint als karakteristieke bebouwingstructuur. De woonboerderij wordt ook teruggebouwd in dezelfde stijl als het verouderde gebouw. Ook de extra woningen worden in deze stijl gebouwd. De voorgenomen ontwikkeling heeft verder geen gevolgen voor de kenmerken van deze laag. 5.2.4.3
Stedelijke laag De stedelijke laag is de laag van de steden, dorpen, verspreide bebouwing, wegen, spoorwegen en waterwegen. Het gaat in deze laag om de dynamiek van de steden en de grote infrastructurele verbindingen, maar ook om de rust van de dorpen en de landelijke wegen en paden. De ligging van een stad of dorp in het landschap, op een kruispunt van infrastructuur of in de nabijheid van grondstoffen speelt een belangrijke rol in het functioneren ervan. Efficiëntie en bereikbaarheid zijn belangrijke vestigingsfactoren, maar daarbij wordt de kwaliteit, eigenheid en het onderscheidend vermogen van de regio steeds belangrijker. De ontstaansgeschiedenis is medebepalend voor de huidige identiteit en terug te vinden in de ruimtelijke opbouw van de kernen, maar ook in de economische en sociale dynamiek. Daarnaast hebben door de tijd heen veranderende ideeën over de ideale vormgeving van de stad invloed gehad op de ruimtelijke opbouw. Cultuurhistorisch of architectonisch waardevolle gebouwen en structuren zijn hierbij vaak bepalend voor de stedelijke identiteit en de belevingswaarde voor bewoners en bezoekers. Zo is in Overijssel een rijk palet ontstaan aan onderscheidende steden en dorpen. Elk met een eigen karakteristieke ruimtelijke, sociale en functionele opbouw en kwaliteit.
Ruimtelijke kwaliteitsambities De ruimtelijke kwaliteitsambities in de stedelijke laag zijn: • Brede waaier aan woon-, werk- en mixmilieus: elk buurtschap, dorp en stad zijn eigen kleur • Contrast tussen dynamische en luwe gebieden versterken door het infrastructuurnetwerk Er is in het plangebied sprake van een gebiedskenmerk uit de stedelijke laag, te weten ‘Bebouwingschil 1900-1955’.
NL.IMRO.0180.2102020002 Toelichting
Gemeente Staphorst Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 617 te Rouveen
Blad 29 van 66 November 2021 Versie 01
De bebouwingsschil 1900-1955 bestaat uit gemengde woonwijken die direct aansluiten op historische centra. Kenmerkend is de verwantschap in architectuurstijlen en aandacht voor architectonische details en de verbijzondering van gebouwen op specifieke plekken als straathoeken. De ambitie is gericht op individueel opdrachtgeverschap. Toevoeging van bebouwing draagt bij aan het behoud, versterking en vernieuwing van individuele bebouwing met een eigen karakter en uitstraling. Ontwikkelingen voegen zich in maat, schaal en ritme naar de omliggende bebouwing. In relatie tot de voorgenomen ontwikkeling Er is sprake van een bestaande woning in de vorm van een woonboerderij. Deze is verouderd en er wordt een woonboerderij in dezelfde stijl teruggebouwd die gebruikt gaat worden voor dubbele bewoning. De extra bij te bouwen woonboerderij zal eveneens voor dubbele bewoning worden aangewend en qua uitstraling worden gebouwd in een opzet passend binnen de ter plaatse aanwezige bebouwingsstructuur. Met de bouwregels van het bestemmingsplan is rekening gehouden met de ligging van de woning in de bebouwde omgeving van Rouveen. Hoewel voldoende ruimte wordt geboden voor een eigen individuele invulling is er sprake van vormverwantschap met de bebouwing in de directe omgeving. 5.2.4.4
Laag van de beleving In de laag van de beleving komen de natuurlijke, functionele en sociale processen bij elkaar. Dit is de laag die gaat over de beleefbaarheid van ruimtelijke kwaliteit, identiteit en tijdsdiepte, van recreatieve gebruiksmogelijkheden die een belangrijke rol spelen bij de waardering van de leefomgeving. De laag van de beleving is de laag van de verbinding en het netwerk; tussen het stedelijke en het landelijke, de cultuur en de natuur, snel en traag, oud en nieuw, tussen nut en schoonheid. De laag van de beleving benut vooral de kwaliteiten van de andere drie lagen, maar voegt ook eigen kenmerken toe, zoals landgoederen, recreatieparken en recreatieve routes. Het stelt kwaliteiten zoals de natuur, de productielandschappen en de steden in een ander daglicht en maakt ze beleefbaar en tot een belevenis. De verblijfsrecreatiecomplexen, de attracties, de routes voor wandelen, fietsen en varen zijn een belangrijke economische factor geworden met een vergelijkbaar aandeel in de economie als de agrarische sector. Dit alles verandert het aanzien, de gewenste gebruiksmogelijkheden en betekenis van het buitengebied.