CConstaterende datStaphorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - BP Oude Rijksweg 617 RV - Toelichting bijlage 1.pdf

Raadsvergadering 8 maart 2022, gemeente StaphorstBij agendapunt: Besluitvormend bespreekstuk: Vaststelling bestemmingsplan Oude Rijksweg 617 Rouveen3.767 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Laagland Archeologie Rapport 316

Archeologisch bureauonderzoek

Oude Rijksweg 617, Rouveen gemeente Staphorst (OV).

februari 2020 Versie 2 (definitief)

In opdracht van: RooBeek Advies

v2.1

7 Colofon Laagland Archeologie Rapport 316

Archeologisch bureauonderzoek Oude Rijksweg 617 te Rouveen, gemeente Staphorst (OV) Auteur: Erwin Brouwer

In opdracht van: RooBeek Advies

Foto’s en tekeningen: Laagland Archeologie

Status rapport: definitief

Controle: J. Wijnen Autorisatie: J. Wijnen

ISSN 2468-4759 Laagland Archeologie V.O.F Virulyweg 21F 7602 RG Almelo

E-mail: info@laaglandarcheologie.nl KvK-Nummer: 60294418

© Laagland Archeologie V.O.F, Almelo, februari 2020 Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgevers. Laagland Archeologie V.O.F. aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek.

Samenvatting Laagland Archeologie heeft in juni 2019 een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd aan de Oude Rijksweg 617 te Rouveen. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de sloop van bestaande gebouwen, gevolgd door nieuwbouw. Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Op basis van de geïnventariseerde gegevens worden resten uit de nieuwe tijd verwacht, samenhangend met de historische ontginning van het gebied vanaf ongeveer 1641. Vermoedelijk echter zijn aan te treffen resten van voormalige bebouwing jonger. De kans is daarnaast groot dat deze resten zijn verstoord tijdens de bouw van de huidige boerderij uit 1933. Voor wat betreft de periode mesolithicum – Neolithicum geldt een lage verwachting. Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek wordt geadviseerd geen archeologisch vervolgonderzoek in het plangebied uit te voeren. Wel adviseren we dat leden van de Stichting Werkgroep Archeologie Regio Staphorst (SWARS) gelegenheid krijgen tot het doen van waarnemingen tijdens de aanleg van de bouwputten. De implementatie van dit advies is overgenomen door de bevoegde overheid, de gemeente Staphorst.

De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, mevrouw M. Nieuwenhuis (regio-archeoloog), tel. 038 – 421 32 57, marijke.nieuwenhuis@hetoversticht.nl

Samenvatting ____________________________________________________ 5 1 Inleiding _____________________________________________________ 7 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7

Aanleiding onderzoek ________________________________________________7 Afbakening plan- en onderzoeksgebied __________________________________7 Administratieve gegevens _____________________________________________8 Huidige situatie en toekomstig gebruik __________________________________9 Geplande verstoring ________________________________________________10 Gemeentelijk beleid ________________________________________________10 Onderzoeksdoel ___________________________________________________11

2 Inventarisatie _________________________________________________ 12 2.1 2.2 2.3

Inleiding _________________________________________________________12 Landschappelijke ontwikkeling ________________________________________12 Archeologie _______________________________________________________15

2.3.1 2.3.2 2.3.3 2.4

Bekende archeologische waarden ___________________________________15 gemeentelijke verwachtingskaart ___________________________________15 Eerder archeologisch onderzoek ____________________________________15

Historie __________________________________________________________16

3 Conclusie en verwachtingsmodel __________________________________ 18 3.1 3.2

Conclusie _________________________________________________________18 Verwachtingsmodel _________________________________________________18

4 Selectieadvies _________________________________________________ 20 literatuur ______________________________________________________ 21 BIJLAGE 1 AMZ-cyclus ___________________________________________ 22 BIJLAGE 2 Archeologische perioden_________________________________ 23 BIJLAGE 3 Archeolandschappelijke eenhedenkaart _____________________ 24 BIJLAGE 4 Actueel Hoogtebestand Nederland _________________________ 25 BIJLAGE 5 Gemeentelijke archeologische verwachtingskaart _____________ 26 BIJLAGE 6 Bodemkaart __________________________________________ 27 BIJLAGE 7 Waarnemingen, AMK-terreinen en onderzoeksmeldingen _______ 28

HOOFDSTUK

Archeologisch bureauonderzoek Oude Rijksweg 617 te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

1I

NLEIDING

1.1 AANLEIDING ONDERZOEK

De aanleiding voor het onderzoek vormt de geplande sloop van de huidige bebouwing, gevolgd door de bouw van drie nieuwe dubbele woningen aan de Oude Rijksweg 617 te Rouveen, gemeente Staphorst (OV). De gemeente Staphorst heeft een eigen archeologiebeleid. Het plangebied ligt in een zone met een dubbelbestemming archeologie. Op basis van het bestemmingsplan dient archeologisch onderzoek uitgevoerd te worden om aan te tonen dat eventueel aanwezige archeologische waarden niet onevenredig worden of kunnen worden geschaad door de geplande bouwactiviteiten. De opdrachtgever beoogd met het onderzoek de gemeentelijke paraaf te krijgen voor het onderdeel archeologie. Aanvullende wensen zijn niet kenbaar gemaakt.

1.2 AFBAKENING PLAN- EN ONDERZOEKSGEBIED

Het plangebied betreft de Oude Rijksweg 617 in Rouveen, gemeente Staphorst (OV), zie onderstaande afbeelding.

7

Archeologisch bureauonderzoek Oude Rijksweg 617 te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

Afbeelding 1. Ligging van het plan- en onderzoeksgebied. Het plangebied heeft een omvang van ongeveer 3630 m2. Voor een beter begrip van de bodemkundige omstandigheden en de archeologie van de planlocatie is een groter gebied bestudeerd. Een zone van 500 m rondom het plangebied wordt voldoende geacht om de archeologische potentie van het plangebied in kaart te brengen. Deze zone wordt aangeduid als ‘onderzoeksgebied’.

1.3 ADMINISTRATIEVE GEGEVENS ADMINISTRATIEVE GEGEVENS Provincie

Overijssel

Gemeente

Staphorst

Plaats

Rouveen

Toponiem

Oude Rijksweg 617

Laagland Archeologie projectnummer

ROOU191

Datum conceptrapportage

26 juni 2019

Datum definitief rapport

14-02-2020

XY-coördinaten

209875/513090 209995/513035

8

Archeologisch bureauonderzoek Oude Rijksweg 617 te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

209865/513065 209985/513015 Oppervlakte/lengte plangebied

3630 m2

Datering

Nieuwe Tijd

Complextype

Niet opgehoogde nederzetting zonder stedelijk karakter

Onderzoeksmeldingsnr

4717719100

AMK-terrein

n.v.t.

Vondstmeldingsnr.

n.v.t.

Type onderzoek

Archeologisch bureauonderzoek

Opdrachtgever

RooBeek Advies

Goedkeuring bevoegde overheid

13 februari 2020

Bevoegde overheid

gemeente Staphorst

Adviseur namens bevoegde overheid

mevr. M. Nieuwenhuis

Beheer documentatie

Bibliotheek RCE archief Laagland Archeologie vof

Uitvoerder

Laagland Archeologie V.O.F. Virulyweg 21F 7602 RG Almelo 06 51 95 35 53

Projectleider

Erwin Brouwer erwin.brouwer@laaglandarcheologie.nl

Tabel 1. Objectgegevens.

1.4 HUIDIGE SITUATIE EN TOEKOMSTIG GEBRUIK Het plangebied is momenteel in gebruik als bebouwd. De bebouwing omvat een voormalige boerderij en diverse agrarische schuren. Onderstaande kaart toont de oude en de nieuwe situatie. De huidige bebouwing (grijs) wordt gesloopt ten gunste van drie nieuwe dubbele woningen.

9

Archeologisch bureauonderzoek Oude Rijksweg 617 te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

Afbeelding 2. Plangebied met nieuwbouwlocaties op huidige topografie.

1.5 GEPLANDE VERSTORING De ingrepen vinden plaats binnen het plangebied. De diepte van de geplande verstoring reikt vermoedelijk overwegend niet dieper dan ongeveer 100 cm –mv. Rioleringsbuizen kunnen dieper aangelegd worden.

1.6 GEMEENTELIJK BELEID

Het plangebied ligt in een zone met een dubbelbestemming Waarde - Archeologie 3. Dit impliceert dat archeologisch onderzoek is vereist indien bodemingrepen groter zijn dan 100 m2 en dieper reiken dan 50 cm –mv. De omvang van de geplande verstoringen overschrijdt de vrijstellingsgrenzen zoals die in het vigerende gemeentelijk archeologiebeleid zijn aangegeven.

10

Archeologisch bureauonderzoek Oude Rijksweg 617 te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

1.7 ONDERZOEKSDOEL

Het uitgevoerde onderzoek behoort tot de eerste fase in het huidige archeologische onderzoeksproces (zie bijlage 1). De initiatiefnemer beoogt met het hier uitgevoerde onderzoek te voldoen aan de gemeentelijke regelgeving omtrent archeologisch onderzoek. Het bureauonderzoek heeft tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen aan de hand van bestaande bronnen, en te bepalen of en zo ja welke delen van het plangebied in aanmerking komen voor vervolgonderzoek.

11

HOOFDSTUK

Archeologisch bureauonderzoek Oude Rijksweg 617 te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

2I

NVENTARISATIE

2.1 INLEIDING In dit hoofdstuk worden de relevante landschappelijke ontwikkeling en huidige bodemkundige situatie beschreven. Tevens wordt ingegaan op de bekende archeologische waarden in de omgeving van het plangebied en de historische situatie. Voor wat betreft de in de tekst genoemde archeologische perioden wordt verwezen naar bijlage 2.

2.2 LANDSCHAPPELIJKE ONTWIKKELING

In de laatste fasen van de laatste ijstijd (Weichselien, 116.000 – 11.500 voor heden) werd, net als in elders in grote delen van Nederland, een dik pakket zand afgezet door de wind. Dit dekzand behoort geologisch tot de Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden. Uit paleogeografische kaarten blijkt dat het onderzoeksgebied tussen 3850 en 2750 voor Chr. met veen bedekt raakte. Het veenpakket kon zich tot ver in de nieuwe tijd handhaven. Op de paleogeografische kaart van 1850 na Chr. ligt het plangebied nog volledig in een zone met veen. Op de archeolandschappelijke eenhedenkaart van de gemeente Staphorst (bijlage 3) ligt het plangebied in een dekzandvlakte, vervlakt door veen. Op het AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland, zie bijlage 4) ligt het plangebied (de gehele lintvormige kern van Rouveen) wat hoger dan de omgeving. Op basis van de hoogtekaart kan worden aangenomen dat het bewoningslint een gebogen dekzandrug in het landschap volgt, hoewel de meeste hoger gelegen percelen zijn opgehoogd. Op onderstaande detailopname van het AHN is te zien dat in het plangebied delen zijn opgehoogd. Ook buiten het plangebied zijn diverse ophogingen te zien en steevast zijn daarop woningen/boerderijen gebouwd. In het plangebied is een plateau te zien aan het oostelijke eind van de huidige hoofdbebouwing. Mogelijk is dit de locatie van een voorganger van de huidige bebouwing.

12

Archeologisch bureauonderzoek Oude Rijksweg 617 te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

Afbeelding 3. Detailopname van het plangebied op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN2). Er zijn ook percelen afgegraven (zie (bijlage 3). Voor zover bekend heeft er geen bodemverstoring in het plangebied plaatsgevonden. Het plangebied ligt middenin het bewoningslint, maar ligt met een hoogte van circa 0,6 m +NAP ruim 40 cm lager dan het zuidelijke aangrenzende bebouwde perceel. Aan de westelijke zijde van het bewoningslint is het landschap wat vlakker en lager dan aan de oostelijke zijde. De oorzaak is erin gelegen dat het dekzand in het westelijke deel wat lager ligt en van het oorspronkelijke veenpakket nog een dun moerig pakket resteert. In het oostelijke deel ligt het dekzand wat hoger en resteert alleen nog een eerddek. Dit is duidelijk te zien op de bodemkaart (bijlage 6). Hier ligt het westelijke deel in een zone met moerige eerdgronden met een moerige bovengrond op zand ondieper dan 120 cm -mv (vWz). Het plangebied en het oostelijke deel liggen op een gooreerdgrond. De typerende gooreerdgrond heeft een eerddek van 20-50 cm op dekzand. Gooreerdgronden vormen normaliter de overgang van veengronden naar lage, tamelijk vochtige podzolgronden zoals veldpodzol- of laarpodzolgronden (respectievelijk Hn21 en cHn21) ten noorden en oosten van het plangebied.

Zowel moerige zandgronden als gooreerdgronden zijn meestal te vochtig geweest om een duidelijk podzolprofiel te kunnen ontwikkelen. In de omgeving van het plangebied zijn bodemkundige boringen geregistreerd in DINO-loket. Hieronder is een raaiprofiel afgebeeld, gebaseerd op enkele van deze boringen.1

1

naar: Brouwer, 2018

13

Archeologisch bureauonderzoek Oude Rijksweg 617 te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

Afbeelding 4. Raaiprofiel op basis van bodemkundige boringen uit DINO-loket (dinoloket.nl). De locatie van de pijl markeert bij benadering de locatie van het plangebied. Op het raaiprofiel is onder andere duidelijk te zien dat het bewoningslint aanmerkelijk hoger ligt dan de omgeving aan weerszijden. De ligging is zelfs hoog genoeg om podzolvorming (E-horizont en BC-horizont) mogelijk te maken, wat erop duidt dat het plangebied langdurig (vóór aanvang van de veenvorming) voldoende ontwaterd was om bodemvorming mogelijk te maken.

14

Archeologisch bureauonderzoek Oude Rijksweg 617 te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

2.3 ARCHEOLOGIE 2.3.1 BEKENDE ARCHEOLOGISCHE WAARDEN In het onderzoeksgebied en haar omgeving zijn geen archeologische waarden geregistreerd in Archis3 (Bijlage 7).

2.3.2 GEMEENTELIJKE VERWACHTINGSKAART Op de gemeentelijke archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart (bijlage 5) ligt het plangebied in een zone met een hoge verwachting op resten uit de middeleeuwen en nieuwe tijd. Deze verwachting is gebaseerd op de aanwezigheid van de laatmiddeleeuwse ontginningsas waarlangs Rouveen is gebouwd.

2.3.3 EERDER ARCHEOLOGISCH ONDERZOEK In het plangebied en haar omgeving hebben eerder twee archeologische onderzoeken plaatsgevonden. Het eerste (zaakidentificatie 2173062100) betreft een groot archeologisch onderzoek in het kader van landschapsinrichting, voornamelijk het aanbrengen en verbreden van watergangen, boomsingels en dergelijke.2 Voor het onderhavige project heeft het betreffende onderzoek geen relevantie. Het tweede onderzoek betreft een bureau- en inventariserend veldonderzoek – karterende fase op een perceel ongeveer 25 m ten zuiden van het onderhavige plangebied.3 Op basis van het bureauonderzoek worden resten uit de periode laatpaleolithicum tot in het laat-neolithicum verwacht. Daarnaast worden resten van na circa 1641 verwacht. Dit betreft resten van bebouwing uit de vierde bewoningsfase, toen het dorp Rouveen naar de huidige locatie werd verplaatst. Tijdens het booronderzoek zijn zes karterende boringen gezet. In twee boringen zijn Bhorizonten aangetroffen. Het bodemprofiel in de overige vier boringen is tot in de Chorizont verstoord. In drie boringen zijn archeologische indicatoren aangetroffen in verstoorde/opgebrachte lagen of slootvullingen: dit betreft aardewerk, porselein en baksteen dat overwegend wordt gedateerd in de 18e/19e eeuw.

Vervolgonderzoek wordt niet aanbevolen, maar wel is in het rapport geadviseerd leden van de archeologische werkgroep van Staphorst (SWARS) de gelegenheid te geven tot het doen van waarnemingen tijdens de grondwerkzaamheden. De afgelopen jaren zijn door Laagland archeologie diverse archeologische booronderzoeken uitgevoerd in het huidige bewoningslint van Staphorst en Rouveen.4 Daaruit komt meestal een tot in de C-horizont verstoord bodemprofiel en wat subrecente resten baksteen en/of aardewerk. Kenmerkend voor deze onderzoeken is dat sloop en nieuwbouw vanaf 1832 aldoor min of meer op dezelfde locaties plaatsvonden. Daaromheen is vaak sprake van een erf waarvan de grond is opgehoogd en/of verbeterd (na de ontginning is het nog resterende oorspronkelijke veenpakket verwijderd en/of gemengd met zand.

2

Brouwer, 2018. ibid. 4 namelijk aan de Gemeenteweg nr’s 161, 333-335 en de Oude Rijksweg nr’s 145, 459 en 621 3

15

Archeologisch bureauonderzoek Oude Rijksweg 617 te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

2.4 HISTORIE

Op de eerste kadastrale kaart (circa 1832)5 is het plangebied bebouwd (zie onderstaande afbeelding).6 Het terrein is op de OAT (Oorspronkelijke Aanwijzende Tafel) aangeduid als huis met erf. De nieuw geplande bebouwing overlapt deels met deze boerderij. Ten opzichte van de geplande nieuwbouw (1) strekt de huidige bebouwing zich nog ongeveer 7 m uit in oostelijke richting. Met andere woorden: de huidige bebouwing overlapt de historische bebouwing tot ongeveer de helft. Het plangebied wordt verder doorsneden door twee langgerekte verkavelingssloten en mogelijk enkele dwarsslootjes.

1

Afbeelding 5. Uitsnede uit de eerste kadastrale kaart, circa 1832, beige: bouwland, lichtgroen: weideland, groen: boomgaard; donkergroen: bos/opgaand hout, bruin: hakhout; rood met grijs: bebouwing met erf; paars: tuin. Bron: hisgis.nl.

5

bron: hisgis.nl

6

Op dit detailniveau is er een kans dat de eerste kadastrale kaart niet correct is ingemeten. De ervaring leert dat oude topografische kaarten van Staphorst en Rouveen notoir lastig zijn in te meten in huidige topografische kaarten: de vele ingetekende perceelslootjes bijvoorbeeld blijken niet altijd de werkelijke situatie recht te doen en ook de locaties van oude, nog bestaande bebouwing op moderne topografische kaarten geeft regelmatig afwijkingen ten opzichte van de vroegere situatie.

16

Archeologisch bureauonderzoek Oude Rijksweg 617 te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

Het huidige hoofdgebouw is in 1933 gebouwd.7 Onderstaande kaart toont de situatie rond 1935. Het gebouw uit 1832 is nu verdwenen. In het verlengde – deels overlappend – staat een nieuw gebouw, dat in de kern nog steeds aanwezig is. Sinds 1933 zijn er nog verbouwingen geweest. De verkavelingsloten zijn op onderstaande kaart waarschijnlijk niet correct ingetekend.

Afbeelding 6. Topografische kaart van 1935. Bron: topotijdreis.nl

7

bron: rouveen.kadasterdata.nl

17

HOOFDSTUK

Archeologisch bureauonderzoek Oude Rijksweg 617 te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

3C

ONCLUSIE EN

VERWACHTINGSMODEL 3.1 CONCLUSIE

De ondergrond bestaat uit dekzand. Tussen 3850 en 2750 voor Chr. raakte het gehele gebied begroeid met veen dat vanaf de nieuwe tijd geleidelijk werd ontgonnen. Het oorspronkelijke veenpakket is nu vrijwel geheel verdwenen. Vergraven restanten in de vorm van een moerige laag of een eerddek kunnen nog resteren. Het bewoningslint waarop Rouveen is gebouwd, ligt landschappelijk wat hoger dan de omgeving. De zandrug was voldoende ontwaterd om bodemvorming mogelijk te maken. De natuurlijke zandrug vormde de basis voor de ontginning van het omliggende gebied vanaf ongeveer 1641. In de omgeving zijn geen archeologische waarden geregistreerd in de archeologische database Archis3. Bij booronderzoek in de onmiddellijke nabijheid van het plangebied zijn resten uit de 18e/19e eeuw opgeboord, maar dit materiaal was in alle gevallen afkomstig uit een verstoorde laag. Het nu aanwezige hoofdgebouw dateert uit 1933. Het plangebied was echter ook in 1832 al bebouwd. In hoeverre het plangebied bewoning kende tussen 1641 en 1832 is niet bekend, maar door tenminste één fase van sloop en herbouw op min of meer dezelfde locatie is het aannemelijk dat resten van vroegere bebouwing tenminste voor een deel zijn verstoord. Aangezien de nieuwe, meest westelijke woning nagenoeg op dezelfde locatie wordt gebouwd als de huidige, kan worden aangenomen dat resten van oudere bewoning hier zijn verstoord.

Naburig booronderzoek heeft aangetoond dat sporadisch sprake kan zijn van een deels intact bodemprofiel van de dekzandrug (B-horizont), al is in vijf van de zes boringen sprake van een tot in de C-horizont verstoord bodemprofiel. Aanwijzingen voor prehistorische resten zijn bij dat onderzoek nergens aangetroffen. In de wijde omgeving zijn geen resten uit deze periode geregistreerd.

3.2 VERWACHTINGSMODEL

Voor resten uit de periode mesolithicum-neolithicum geldt op basis van het hier uitgevoerde onderzoek en ervaringen uit eerder onderzoek in dit gebied een lage verwachting. Eventuele nederzettingen uit de steentijd hebben een omvang van 50 – 200 m2 (kleine variant) of 200 – 1000 m2 (middelgrote variant). Deze resten liggen in de top van de natuurlijke ondergrond, vermoedelijk onder een vergraven veenpakket en/of een ophogingslaag. De natuurlijke bodem wordt hier gevormd door dekzand waarin zich een podzol heeft ontwikkeld. Eventuele resten bestaan uit vuursteenstrooiingen. Daarnaast kunnen grondsporen worden verwacht. Het gaat daarbij overwegend om paalkuilen, greppels en afvalkuilen en dergelijke. Deze bevinden zich in de top van de pleistocene ondergrond en kunnen zich tot op grote diepte uitstrekken.

18

Archeologisch bureauonderzoek Oude Rijksweg 617 te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

Voor resten uit de nieuwe tijd geldt een hoge archeologische verwachting. Echter: op de meest westelijke nieuwbouwlocatie worden geen intacte resten van oudere voorgangers meer verwacht omdat de huidige woning uit 1933 op vrijwel exact dezelfde locatie ligt. Eventuele resten van voorgangers zijn vermoedelijk vergraven tijdens de bouw van de huidige boerderij. Vermoedelijk zijn in de opgebrachte lagen, verstoorde toplagen en eventuele verkavelingssloten in het resterende deel van het plangebied resten uit de 18e/19e eeuw aan te treffen. Vanuit archeologisch perspectief zijn deze niet relevant (verstoorde context) en ook niet zeldzaam of behoudenswaardig. Met name in het meest westelijke deel van het plangebied kunnen resten van een voorganger van de huidige bebouwing in de bodem voorkomen. In het plangebied zijn vrijwel zeker resten van greppeltjes te vinden. Mogelijk ook zijn sporen van erfinrichting uit de nieuwe tijd te vinden (waterput, beerput, afvalkuilen, bijgebouwtjes en dergelijke). Aan de oostkant in het verlengde van de huidige boerderij zijn mogelijk nog sporen van funderingen en/of uitbraaksleuven te vinden van het gebouw dat hier rond 1832 waarschijnlijk heeft gestaan. In dit deel van Nederland zijn nieuwetijdse greppels en vondstmateriaal uit de 18e/19e eeuw uit waarschijnlijk verstoorde context vanuit archeologisch perspectief weinig interessant.

Sporen van erfinrichting zijn door middel van booronderzoek vrijwel niet op te sporen en er is een aanzienlijke kans dat deze resten, voor zover aanwezig, zijn verstoord. Mogelijk zijn nog funderingsresten van de voorganger uit 1832 en/of ouder in de grond aanwezig. Deze liggen waarschijnlijk deels onder de huidige bebouwing. Onderstaande tabel geeft in het kort de archeologische verwachting weer: PERIODE

COMPLEXTYPE

DIEPTELIGGING

KENMERKEN

nieuwe tijd

nederzetting, onbepaald, vanaf omstreeks 1641.

waarschijnlijk dieper dan 50 cm –mv

nederzettingsafval (vermoedelijk verstoorde context), erfinrichting (beerputten, waterputten, greppels, bijgebouwtjes, vermoedelijk verstoorde context), uitbraaksleuven, funderingen (deels verstoord).

bronstijd – late middeleeuwen

geen verwachting: veengroei

vroeg – midden/laatneolithicum

nederzetting

waarschijnlijk dieper dan 50 cm –mv

(paal)kuilen, sporen van erfinrichting, aardewerk, bewerkt steen, verbrande leem e.d..

mesolithicum –

extractiekamp

waarschijnlijk dieper dan 50 cm

vuursteen- en houtskoolconcentraties, ondiepe haardkuilen.

Tabel 2. Gespecificeerde archeologische verwachting. Rood: hoge verwachting; oranje: matige verwachting.

19

HOOFDSTUK

Archeologisch bureauonderzoek Oude Rijksweg 617 te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

4S

ELECTIEADVIES

Vermoedelijk zijn in de opgebrachte lagen, verstoorde toplagen en eventuele verkavelingssloten in het resterende deel van het plangebied resten uit de 18e/19e eeuw aan te treffen. Onder de huidige bebouwing bevinden zich mogelijk nog resten van voorgangers van de huidige bebouwing. Met name in het meest westelijke deel van het plangebied kunnen resten van een voorganger van de huidige bebouwing in de bodem voorkomen, maar de kans is groot dat deze resten grotendeels vergraven zijn tijdens de bouw van de huidige boerderij uit 1933. In het plangebied zijn vrijwel zeker resten van greppeltjes te vinden. Deze resten zijn niet of nauwelijks door middel van archeologisch booronderzoek op te sporen. De ervaring uit eerdere booronderzoeken op het bewoningslint van Staphorst-Rouveen leert dat er op het erf meestal sprake is van een verstoord of opgebracht pakket van ongeveer 50 cm dik, waarin zich diverse puinresten bevinden en soms aardewerk uit de 19e en 20e eeuw. Resten van oude bebouwing onder de huidige bebouwing zijn alleen door middel van gravend onderzoek op te sporen. Gezien de te verwachten mate van verstoring adviseren we echter geen vervolgonderzoek uit te voeren en het plangebied vrij te geven. Wel adviseren we dat leden van de Stichting Werkgroep Archeologie Regio Staphorst (SWARS) gelegenheid krijgen tot het doen van waarnemingen tijdens de werkzaamheden.

De contactgegevens van de SWARS zijn: info@veldschuur.net of 038 – 477 27 34. De implementatie van dit advies is overgenomen door de gemeente Staphorst, hierin vertegenwoordigd door de archeologisch adviseur van de gemeente, mevrouw M. Nieuwenhuis. Mochten bij graafwerkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, dan geldt conform de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de gemeente of haar regio-archeoloog.

20

Archeologisch bureauonderzoek Oude Rijksweg 617 te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

literatuur

Berendsen, H.J.A., 2005 (1997). Landschappelijk Nederland. De fysisch geografische regio’s. Assen. Berendsen, H.J.A., 2008. De vorming van het land. Assen. Borsboom, A.J. en J.W.H.P. Verhagen, 2012. KNA Leidraad Inventariserend Veldonderzoek. Deel: Proefsleuvenonderzoek (IVO-P). Gouda. Bosch, J.H.A.,2008. Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode versie 1.1. Op basis van de Standaard Boorbeschrijvingsmethode versie 5.2. Deltares-rapport 2008-U-R0881/A. Mulder, E.F.J. de., 2003. De ondergrond van Nederland. Groningen. Nederlands Normalisatie-instituut, 1989. Nederlandse Norm NEN 5104, Classificatie van onverharde grondmonsters, Nederlands Normalisatie-instituut Delft. Tol, A.J., J.W.H.P. Verhagen en M. Verbruggen, 2012. Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek v2. SIKB Archeologische databases/internetbronnen ArchisIII www.boorstaten.nl www.topotijdreis.nl www.hisgis.nl Gebruikte kaarten Historische kaarten vanaf 1890 tot en met 2015. Bron: www.topotijdreis.nl. Geraadpleegd op 26-6-2019 Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN2), nauwkeurigheid Z-waarde <= 5 cm. Bron: www.ahn.nl. Geraadpleegd op 26-6-2019 Archeolandschappelijke eenhedenkaart Gemeente Staphorst. Bron: gemeente Staphorst. Geraadpleegd op 26-6-2019 Archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart Gemeente Staphorst. Bron: gemeente Staphorst.

Geraadpleegd op 26-6-2019 Kaart waarnemingen, AMK-terreinen en onderzoeksmeldingen. Bron: www.zoeken.cultureelerfgoed.nl. Geraadpleegd op 26-6-2019 Bodemkaart van Nederland, schaal 1:50.000. Bron: www.pdok.nl. Geraadpleegd op 26-62019

21

BIJLAGE 1AMZ-CYCLUS

22

BIJLAGE 2 ARCHEOLOGISCHE PERIODEN

23

BIJLAGE 3 ARCHEOLANDSCHAPPELIJKE EENHEDENKAART

geomkaart

24

BIJLAGE 4 ACTUEEL HOOGTEBESTAND NEDERLAND

AHNkaart

25

BIJLAGE 5 GEMEENTELIJKE ARCHEOLOGISCHE VERWACHTINGSKAART

gwk

26

BIJLAGE 6 BODEMKAART

bodem

27

BIJLAGE 7 WAARNEMINGEN, AMKTERREINEN EN ONDERZOEKSMELDINGEN

archis

28

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Staphorst&id=23c00de7-ffcc-451c-94ab-4b2e8fbaa17b