CConstaterende datStaphorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - BP Oude Rijksweg 459 - Bijlagen bij de toelichting

Raadsvergadering 22 november 2022, gemeente StaphorstBij agendapunt: Besluitvormend bespreekstuk: Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 459 te Rouveen22.361 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

PERIODE

COMPLEXTYPE

DIEPTELIGGING

KENMERKEN

nieuwe tijd

nederzetting

circa 20-100 cm –mv

resten van bebouwing (uitbraaksleuven, funderingen) greppels, kuilen, verkavelingssloten

bronstijd – late middeleeuwen

geen verwachting

- neolithicum

nederzetting

20-100 cm –mv

(paal)kuilen, sporen van erfinrichting, aardewerk, bewerkt steen, verbrande leem e.d..

laatpaleolithicum – vroegneolithicum

extractiekamp

20-100 cm –mv.

vuursteen- en houtskoolconcentraties, ondiepe haardkuilen

Tabel 3. Gespecificeerde archeologische verwachting. Rood: hoge verwachting; oranje: matige verwachting.

20

HOOFDSTUK

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende en karterende fase Oude Rijksweg te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

5V

ELDONDERZOEK

5.1 BESCHRIJVING ONDERZOEKSMETHODIEK

Het veldonderzoek heeft tot doel meer inzicht te verkrijgen in de fysische situatie in het plangebied. Het dient de in het plangebied aanwezige bodems, de mate van verstoring en de aanwezigheid van potentiële archeologische niveaus in kaart te brengen. Aan de hand daarvan kan er voor het plangebied een gespecificeerd verwachtingsmodel worden opgesteld dat gedetailleerder en nauwkeuriger is dan een verwachtingsmodel dat louter gebaseerd is op bronnen en globalere bodem- en geomorfologische kaarten. Het veldonderzoek bestond uit het zetten van 5 verkennende boringen. De boringen zijn verspreid over het te verstoren gebied (locatie van de nieuwbouw gezet. De boringen zijn ingemeten met GPS met een nauwkeurigheid van 2 m en gecorrigeerd aan de hand van de huidige topografie. De verkennende boringen zijn uitgevoerd met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm omdat deze de beste laagdifferentiatie oplevert. De verkennende boringen zijn nageboord met een 12 cm Edelmanboor gezet (opsporen archeologische indicatoren). Relevante lagen van de boorkernen zijn gezeefd over een maaswijdte van 4 mm. op het voorkomen van archeologische indicatoren. Het bodemprofiel is beschreven volgens de norm NEN 5104 en ASB. De NAP-maaiveldhoogtes van de boringen zijn bepaald aan de hand van het AHN. De profielbeschrijvingen zijn opgenomen in bijlage 9.

De boorpuntenkaart met de posities van de boringen is opgenomen in bijlage 8.

5.2 VRAAGSTELLING

De volgende onderzoeksvragen zijn richtinggevend voor het uit te voeren karterend booronderzoek:

21

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende en karterende fase Oude Rijksweg te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

Wat is de aard (ontstaanswijze, textuur, kleur), diepteligging en ouderdom van de relevante natuurlijke afzettingen in de ondergrond ter plaatse van het onderzoeksgebied?

Wat is de aard (kleur, textuur, samenstelling), diepteligging, genese en gaafheid van natuurlijke en eventuele antropogene bodemhorizonten ter plaatse van het plangebied?

Wat is de aard, dikte en omvang van eventueel ter plaatse van het onderzoeksgebied voorkomende afdekkende lagen en de (geschatte) ouderdom daarvan (plaggendek, stuifzandlaag, kleidek, afvallaag, ophogingslaag)?

Tot welke diepte is sprake van een ‘recente’ bodemverstoring?

Zijn de verwachte vondst- en/of spoorcomplexen (archeologische indicatoren) binnen het plangebied aanwezig?

Uitgaande van waarnemingen gedaan tijdens het veldwerk, in hoeverre komen de uitkomsten overeen met de resultaten van het bureauonderzoek?

Uitgaande van waarnemingen gedaan tijdens het veldwerk, hoe adequaat is de gekozen onderzoeksstrategie?

Indien archeologische resten (indicatoren) aanwezig zijn: Wat is de (mogelijke) omvang, aard, datering en fysieke kwaliteit van de archeologische vondst- en/of spoorcomplexen?

Wat is de diepteligging van de top van het niveau met archeologische vondst- en/of spoorcomplexen (‘vondstlaag’) ten opzichte van het maaiveld en NAP?

Wat is de dikte van deze vondstlaag/vondstlagen?

Welke consequenties zal voortgaande planuitvoering op de archeologische resten kunnen hebben?

22

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende en karterende fase Oude Rijksweg te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

5.3 RESULTATEN: LITHOLOGIE, LITHOGENESE EN BODEMONTWIKKELING

Bij het veldbezoek bleek de oude verkavelingssloot nog zeer herkenbaar, maar goeddeels verland. De boringen zijn aan weerszijden van dit greppeltje gezet: het resterende deel van het terrein is overwegend verhard. Het typerende bodemprofiel bestaat uit een opgebracht zanddek van 20 – 50 cm dik. In de meeste boringen is dit opgebrachte zanddek vermengd met een onderliggende moerige laag tot een eerdachtig dek van ongeveer 50 cm dik (boringen 1,2 en 5). Ten zuiden van het verlande greppeltje ligt onder dit eerdachtig dek matig fijn, matig siltig dekzand (vanaf circa 50 cm –mv/ 0,0 m –NAP). De top bestaat uit een bruin gekleurde Bhorizont. Vanaf 70 - 80 cm –mv gaat deze geleidelijk over in een lichtbruingele BChorizont. In boringen 1,2 en 3 begint de C-horizont (geelbruin) begint op ongeveer 80 - 100 cm –mv. Aan de noordelijke zijde van het greppeltje (boringen 3 en 4) is het eerdachtig dek veel dikker (90 – 100 cm), zie afbeelding hiernaast. Dat hangt samen met een grotere veendiepte: in boring 4 is onder het eerdachtig dek nog een intacte veenlaag, die doorloopt tot circa 140 cm –mv. In boring 5 loopt het eerddek tot deze diepte. De hiernaast getoonde afbeelding laat zien dat het dekzand bij boringen 4 en 5 sterk duikt. Dit geldt ook ten opzichte van boringen 1 en 2. Waarschijnlijk was hier sprake van een veengeultje die zich in het Pleistocene zand heeft ingesneden.

In boringen 3, 4 en 5 zijn geen sporen van bodemvorming gezien. De verstoorde laag in boring 3 bestaat uit zeer fijn, matig siltig en sterk humeus zwart/grijs/bruin zand. De laag bevat wat baksteen, modern aardewerk, plastic, glas en een spijker. Hier is sprake van een recent gedempte sloot.

Afbeelding 6. raaiprofiel van boringen 5, 4 en 3.

23

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende en karterende fase Oude Rijksweg te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

5.4 RESULTATEN: ARCHEOLOGIE

Er zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen. Tevens is geen (dun) plaggendek waargenomen. In boring 3 is een recent gedempte slootvulling aangetroffen met recent materiaal erin. In boringen 1 en 2 zijn B- en BC-horizonten aanwezig. De karterende boringen hebben echter geen archeologische indicatoren opgeleverd.

24

HOOFDSTUK

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende en karterende fase Oude Rijksweg te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

6C

ONCLUSIE EN

VERWACHTING De vraagstelling zoals weergegeven in paragraaf 5.2 kan nu als volgt beantwoord worden.

Wat is de aard (ontstaanswijze, textuur, kleur), diepteligging en ouderdom van de relevante natuurlijke afzettingen in de ondergrond ter plaatse van het onderzoeksgebied? De natuurlijke ondergrond bestaat uit dekzand. Het moedermateriaal (C-horizont) bestaat uit matig fijn, matig siltig geelbruin, iets grindig zand. Het zand is gedurende de late fasen van de laatste ijstijd (Weichselien) door de wind afgezet. De aanwezige grindkorreltjes wijzen erop dat daarna enige verspoeling heeft plaatsgevonden. Het dekzand ligt op een diepte van ruwweg 50 cm/ 0 m NAP (boringen 1 en 2), 100 cm/0,5 m –NAP (boring 3) en 150 cm –mv/0,9 m –NAP (boring 4 en 5) In boring 4 is veen aangetroffen tussen 90 en 140 cm –mv (04 – 0,9 m –NAP). Deze laag is donkerbruin van kleur, tamelijk homogeen met iets plantenresten en wat smerend. Het veen is ontstaan vanaf ongeveer 3850 en 2750 voor Chr.

Wwat is de aard (kleur, textuur, samenstelling), diepteligging, genese en gaafheid van natuurlijke en eventuele antropogene bodemhorizonten ter plaatse van het plangebied? In boringen 1 en 2 zijn B- en BC-horizonten aangetroffen. Qua textuur en samenstelling komen deze overeen met het moedermateriaal waarin ze gevormd zijn. De B-horizont is bruin van kleur en ligt tussen circa 55 en 75 cm –mv (0,15 – 0,35 m –NAP). De bruingele BC-horizont ligt er direct onder; deze laag is ongeveer 20 cm dik.

Wat is de aard, dikte en omvang van eventueel ter plaatse van het onderzoeksgebied voorkomende afdekkende lagen en de (geschatte) ouderdom daarvan (plaggendek, stuifzandlaag, kleidek, afvallaag, ophogingslaag)? Op het eerdachtige dek komt indicenteel nog een laagje opgebracht zand voor van ongeveer 20 cm dik. Elders is het oorspronkelijke veenpakket vermengd met zand.

Tot welke diepte is sprake van een ‘recente’ bodemverstoring?

In boring 5 is sprake van een verstoring tot 150 cm –mv. Dit betreft vermoedelijk een subrecente verstoring. niet ouder dan voor de ontginning van het gebied in de 17e eeuw. Voor wat betreft de onderzoeksvragen met betrekking tot het karterend onderzoek: er zijn geen relevante sporen of vondsten aangetroffen behalve een gedempte en een nog bestaande (grotendeels verlande) verkavelingssloot. Deze 25

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende en karterende fase Oude Rijksweg te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

onderzoeksvragen zijn daarom niet van toepassing. Verkavelingssloten zijn zeer algemeen in het gebied en zijn van beperkte cultuurhistorische waarde en van zeer beperkte archeologische waarde. De aangetroffen sloten staan de nieuwbouwplannen niet in de weg.

26

HOOFDSTUK

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende en karterende fase Oude Rijksweg te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

7S

ELECTIEADVIES

Op basis van het uitgevoerde booronderzoek is de kans klein dat het plangebied archeologische sporen bevat. Karterende boringen in het dekzand hebben geen archeologische indicatoren opgeleverd. Het bodemprofiel toont een dik eerdachtig dek, een gedempte verkavelingssloot en vermoedelijk een oud veenstroompje. Resten van bewoning uit de nieuwe tijd zijn niet aangetroffen. Om deze reden adviseren we geen vervolgonderzoek uit te voeren en het plangebied vrij te geven. De implementatie van dit advies is in handen van de gemeente Staphorst, hierin vertegenwoordigd door de archeologisch adviseur van de gemeente, de heer A. Vissinga (regio-archeoloog), 038 – 421 32 57, mail albert.vissinga@hetoversticht.nl Mochten bij graafwerkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, dan geldt conform de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de gemeente of haar regio-archeoloog.

27

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende en karterende fase Oude Rijksweg te Rouveen, gemeente Staphorst, Overijssel

literatuur

Holl, J., 2014. Plangebied Oude Rijksweg 489 te Rouveen, gemeente Staphorst; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek. RAAP-rapport 4846. Weesp. Mulder, E.F.J. de., 2003. De ondergrond van Nederland. Groningen. Nederlands Normalisatie-instituut, 1989. Nederlandse Norm NEN 5104, Classificatie van onverharde grondmonsters, Nederlands Normalisatie-instituut Delft. Tol, A.J., J.W.H.P. Verhagen en M. Verbruggen, 2006. Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek v2. SIKB

Archeologische databases/internetbronnen ArchisIII www.boorstaten.nl www.topotijdreis.nl www.hisgis.nl

Gebruikte kaarten Historische kaarten vanaf 1890 tot en met 2015. Bron: www.topotijdreis.nl. Geraadpleegd op 10-7-2018 Archeolandschappelijke eenhedenkaart. Bron: gemeente Staphorst. Geraadpleegd op 10-7-2018 Archeologsiche verwachtings en beleidsadvieskaart gemeente Staphorst. Bron: gemeente Staphorst. Geraadpleegd op 10-7-2018 Kaart waarnemingen, AMK-terreinen en onderzoeksmeldingen. Bron: www.zoeken.cultureelerfgoed.nl. Geraadpleegd op 10-7-2018 Bodemkaart van Nederland, schaal 1:50.000. Bron: www.pdok.nl. Geraadpleegd op 10-7-2018

28

BIJLAGE 1AMZ-CYCLUS

29

BIJLAGE 2 ARCHEOLOGISCHE PERIODEN

30

BIJLAGE 3 ARCHEOLANDSCHAPPELIJKE EENHEDENKAART

31

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Staphorst&id=efdecbcd-ad2e-4233-9bd3-bc9ae45afb81