Bestemmingsplan De Streek partiele herziening Oude Rijksweg 217a-219 Rouveen
Tekst van het document
Inhoudsopgave
Vaststellingsbesluit
5
Toelichting
7
Hoofdstuk 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5
Inleiding Aanleiding Plangebied Geldend bestemmingsplan Opzet bestemmingsplan EPOS
7 7 7 9 10 10
Hoofdstuk 2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5
Historisch-geografische beschrijving plangebied en omgeving Bestaande situatie Nieuwe situatie Randvoorwaarden gemeente Verbetering fysieke leefomgeving Ontstaansgeschiedenis Rouveen / De Streek
11 11 12 13 14 14
Hoofdstuk 3 3.1 3.2 3.3 3.4
Beleidskaders Rijksbeleid Provinciaal beleid Gemeentelijk beleid Conclusie beleid m.b.t. initiatief
16 16 17 24 31
Hoofdstuk 4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10 4.11 4.12 4.13 4.14 4.15 4.16 4.17
Omgevingsaspecten Milieueffectrapportage Duurzaamheid en klimaat Bodem Geluid (wegverkeer, railverkeer en/of industrie) Luchtkwaliteit Geur Bedrijven en milieuzonering (VNG uitgave) Externe veiligheid Water Archeologie en cultuurhistorie Flora en fauna Verkeer Parkeren In- en uitritten Verlichting Gezondheid Relatie met andere toestemmingsvereisten
32 32 32 33 33 36 37 39 40 41 46 47 49 50 50 50 51 51
Hoofdstuk 5 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6
Uitvoerbaarheid Economische uitvoerbaarheid Maatschappelijke uitvoerbaarheid Burgerparticipatie Vooroverleg en inspraak Recht van overpad Tijdelijke opslag grond
52 52 52 52 53 53 53
Hoofdstuk 6 6.1 6.2 6.3 6.4
Juridische toelichting Algemeen Opbouw regels Bouwregels Dubbelbestemmingen
54 54 54 55 56
Bijlagen bij de toelichting
2 19 Rouveen
57
bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 217a-2
Bijlage 1
Erfinrichtingsplan Oude Rijksweg 217a-219
58
Bijlage 2
Aanmeldnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling
60
Bijlage 3
Bodemonderzoek
87
Bijlage 4
Akoestisch onderzoek
135
Bijlage 5
Quickscan flora en fauna
176
Bijlage 6
Zienswijzenota
210
Regels
213
Hoofdstuk 1 Artikel 1 Artikel 2
Inleidende regels Begrippen Wijze van meten
214 214 218
Hoofdstuk 2 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6
Bestemmingsregels Agrarisch met waarden Groen Wonen - 1 Waarde - Beschermd dorpsgezicht
219 219 221 222 227
Hoofdstuk 3 Artikel 7 Artikel 8 Artikel 9 Artikel 10 Artikel 11 Artikel 12
Algemene regels Antidubbeltelregel Algemene gebruiksregels Algemene afwijkingsregels Algemene wijzigingsregels Algemene procedure regels Overige regels
229 229 230 231 233 234 235
Hoofdstuk 4 Artikel 13 Artikel 14
Overgangs- en slotregels Overgangsrecht Slotregel
236 236 237
Bijlagen bij de regels
239
Bijlage 1
Erfinrichtingsplan Oude Rijksweg 217a-219
240
Bijlage 2
Staat van bedrijfsactiviteiten
242
3 19 Rouveen
bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 217a-2
4 19 Rouveen
bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 217a-2
Vaststellingsbesluit
5 19 Rouveen
bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 217a-2
Toelichting Hoofdstuk 1 1.1
Inleiding
Aanleiding
Initiatiefnemer is voornemens om op onbebouwde percelen aangrenzend aan de bebouwde omgeving van Rouveen woningen te realiseren en dit middels voorliggend bestemmingsplan mogelijk te maken. De voorgenomen ontwikkeling past niet binnen het vigerende bestemmingsplan 'De Streek, Veegplan', onder andere vanwege de agrarische bestemming. Het initiatief omvat de uitbreiding en splitsing van één woning, Oude Rijksweg 217a, en de realisatie van twee zogenaamde dubbel woningen (vier woningen) ter plaatse van twee 'open plekken' achter Oude Rijksweg 217a en Oude Rijksweg 219. Met voorliggend plan worden in totaal vijf woningen gerealiseerd. Het erf wordt als samenhangend geheel ontwikkelt waarmee het erf in de toekomstige situatie zes woningen zal kennen. Om het plan mogelijk te maken is het noodzakelijk om het bestemmingsplan te herzien. Hiervoor is voorliggend bestemmingsplan opgesteld. De gemeente Staphorst beschikt over beleid voor de invulling van open plekken gelegen achter de bestaande bebouwing die onderdeel uitmaakt van De Streek. Volgens het open plekken beleid mag er niet binnen twee jaar achter een vergunde woning een nieuwe woning gerealiseerd worden. In voorliggend plan zijn de twee open plekken naast elkaar gelegen, dit is niet strijdig met het beleid. Normaliter wordt de invulling van een open plek met bebouwing als een opzichzelfstaande ontwikkeling gezien.
Omdat voorliggend plan voorziet in de invulling van twee naast elkaar gelegen open plekken (achter Oude Rijksweg 217a en achter Oude Rijksweg 219) voorziet, wordt de ontwikkeling ervan in samenhang gezien. Dit heeft voordelen in ruimtelijk en stedenbouwkundig opzicht en is als positief beoordeeld door de Omgevingskamer. Hoewel Oude Rijksweg 219 dus geen onderdeel uitmaakt van het plangebied wordt zij in voorliggend plan wel benoemd omdat feitelijk de open plek achter Oude Rijksweg 219 ontwikkeld wordt.
1.2
Plangebied
Het plangebied betreft de percelen die kadastraal bekend staan als Gemeente Staphorst, sectie AP, nummers 55, 1313, 1314, 1520, 1723 en 1740. Het algehele plangebied heeft een oppervlakte van circa 4.450 m2. De ligging van het plangebied in Rouveen en de directe omgeving is globaal weergegeven in afbeeldingen 1.1. en 1.2. Voor de exacte begrenzing van het plangebied wordt verwezen naar de begrenzing van de verbeelding behorend bij dit bestemmingsplan.
7 19 Rouveen
bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 217a-2
Afbeelding 1.1: Begrenzing en bestaand situatie plangebied
8 19 Rouveen
bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 217a-2
Afbeelding 1.2: Ligging plangebied ten opzichte van omgeving
1.3
Geldend bestemmingsplan
Ter plaatse van het plangebied vigeert het bestemmingsplan 'De Streek, Veegplan' (vastgesteld op 9 juli 2019 door de gemeenteraad van Staphorst). In dit bestemmingsplan zijn enkele locaties herbestemd, voortschrijdende (beleids)inzichten vastgelegd en omissies in de regels van het bestemmingsplan hersteld. In afbeelding 1.3 is een uitsnede van de verbeelding behorend bij het bestemmingsplan “De Streek, Veegplan” opgenomen. Voor de exacte begrenzing wordt verwezen naar de verbeelding behorend bij dit bestemmingsplan.
Afbeelding 1.3: Uitsnede verbeelding bestemmingsplan “De Streek, Veegplan” ter plaatse van Oude Rijksweg 217a en 219 (Bron: ruimtelijkeplannen.nl) In dit bestemmingsplan heeft het plangebied de volgende (dubbel) bestemmingen en aanduidingen: enkelbestemming 'Agrarisch met waarden'; enkelbestemming 'Groen'; enkelbestemming 'Wonen - 1'; dubbelbestemming 'Waarde - beschermd dorpsgezicht'. Navolgend wordt een beschrijving van de voor het plangebied relevante bestemmingen en aanduidingen gegeven. Bestemming ‘Agrarisch met waarden’ De voor ‘Agrarisch met waarden’ aangewezen gronden zijn bestemd voor agrarische bedrijven, landschappelijke waarden en cultuurgrond, water en voorzieningen ten behoeve van water, groenvoorzieningen, dagrecreatief medegebruik, verkeer en verblijfsdoeleinden in de vorm van wegen met een functie voor intern verkeer, voet- en fietspaden en parkeervoorzieningen en openbare nutsvoorzieningen. Strijdigheid In de voor het plan vigerende bestemmingsplan is een deel van het plangebied bestemd voor de bedrijfsvoering van een agrarisch bedrijf. Het plan voorziet in het realiseren van twee nieuwe dubbelwoningen binnen deze bestemming. Bebouwing in de vorm van woningen is op deze locatie binnen de bestemming 'Agrarisch met waarden' niet toegestaan en daarmee strijdig.
Bestemming 'Groen' De voor 'Groen' aangewezen gronden zijn bestemd voor de instandhouding van groenvoorzieningen, bos, voet- en fietspaden, openbare nutsvoorzieningen, speelvoorzieningen en water. Strijdigheid Initiatiefnemer is voornemens twee parkeerplaatsen te realiseren ter plaatse van gronden met de bestemming 'Groen'. Dit is niet mogelijk binnen het vigerende bestemmingsplan en een aanpassing is derhalve noodzakelijk.
9 19 Rouveen
bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 217a-2
Bestemming 'Wonen - 1' De voor 'Wonen' aangewezen gronden zijn bestemd voor woondoeleinden, al dan niet in combinatie met hobbymatige agrarische activiteiten, bed and breakfast of een aan huis verbonden beroep. Tevens zijn de gronden bestemd voor tuinen en erven, water en voorzieningen ten behoeve van water, verkeer en verblijfsdoeleinden in de vorm van wegen met een functie voor intern verkeer, voet- en fietspaden en parkeervoorzieningen en openbare nutsvoorzieningen. Strijdigheid Middels een bouwvlak is aangegeven waar, binnen het perceel kadastraal bekend als Gemeente Staphorst sectie AP, nummer 55, gebouwd mag worden ten gunste van de functie 'Wonen - 1'. De initiatiefnemer is voornemens de woning (Oude Rijksweg 217a) uit te breiden en vervolgens te splitsen. Derhalve dient het bestaande bouwvlak uitgebreid te worden.
Dubbelbestemming ‘Waarde – Beschermd dorpsgezicht De voor ‘Waarde – Beschermd dorpsgezicht aangewezen gronden zijn, naast de andere daar voorkomende bestemming(en), mede bestemd voor behoud, herstel en versterking van het karakteristieke dorpsgezicht (De Streek), zoals dat is verwoord in de aanwijzing dorpsgezicht d.d. 18 oktober 1993 en het document 'Staphorst een eigen wereld' van 31 mei 2005. Strijdigheid De dubbelbestemming ten aanzien van het beschermd dorpsgebied vormt geen belemmering voor het plan maar bevat voorschriften waar rekening mee gehouden moet worden. Aan deze voorschriften is getoetst in 3.3.2 en hun invulling is weergegeven in het erfinrichtingsplan als bijgevoegd in Bijlage 1 Erfinrichtingsplan Oude Rijksweg 217a-219.
1.4
Opzet bestemmingsplan
Het bestemmingsplan "De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 217a-219 Rouveen" bestaat uit de volgende stukken: toelichting; verbeelding; regels. De verbeelding en de regels vormen samen het juridisch bindende gedeelte van het bestemmingsplan en moeten in samenhang 'gelezen' worden. Op de verbeelding zijn de bestemming van de in het plangebied begrepen gronden aangegeven. Aan deze bestemming zijn regels gekoppeld teneinde de ontwikkelingskaders van onderhavig plan juridisch te borgen. Het bestemmingsplan gaat vergezeld van een toelichting. De toelichting heeft weliswaar geen bindende werking, maar heeft wel een belangrijke functie bij de motivering en verantwoording van het plan en bevat een uitleg van verbeelding en planregels.
1.5
EPOS
Voorliggend bestemmingsplan is opgesteld conform de werkwijze van de gemeente Staphorst, zoals die is vastgelegd in het handboek EPOS (Efficiënte Procesinrichting Omgevingsrecht Staphorst). Met deze nieuwe werkwijze beoogt de gemeente een efficiënter proces voor het aanvragen van een omgevingsvergunning of een bestemmingswijziging voor alle bouwplannen die (nog) niet in het huidige bestemmingsplan passen. Hiervoor is een Collectief van Professionals Omgevingsrecht Staphorst (CPOS) opgericht, waar professionals lid van kunnen worden. Professionals zijn adviesbureaus, architecten, ontwikkelaars, bouwers en stedenbouwkundige en/of planologische adviseurs met verstand van het omgevingsrecht. Deze professionals hebben een centrale rol in het proces en zijn verantwoordelijk voor het indienen van een goede aanvraag, zoals een omgevingsvergunning of een bestemmingsplanherziening of wijzigingsplan. Wanneer de professional zich voldoende bewezen heeft zal de gemeente steeds meer een stap terug nemen in de controlerende rol en een faciliterende rol aannemen. Hiermee zullen aanvragen een snellere doorlooptijd en lagere leges lasten kennen dan professionals die niet lid zijn van de CPOS. Lycens BV is één van de professionals waarmee de gemeente een overeenkomst is aangegaan als lid van het CPOS.
Voor voorliggend bestemmingsplan is gebruik gemaakt van de informatiehuizen uit het omgevingsplein die voor het EPOS is samengesteld. In het omgevingsplein staat alle informatie over de onderwerpen die nodig zijn voor een correcte aanvraag voor een omgevingsvergunning, of bestemmingsplanherziening.
10 19 Rouveen
bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 217a-2
Hoofdstuk 2 omgeving 2.1
Historisch-geografische beschrijving plangebied en
Bestaande situatie
Het plangebied bestaat uit een woonerf met aangrenzende agrarische gronden, gelegen als twee open plekken aan de achterzijde van de panden 217a en 219 aan de Oude Rijksweg. Het plangebied maakt deel uit van het stedelijk gebied van Rouveen. De open plekken zijn typisch voor De Streek waarbij woningen haaks op de weg zijn geplaatst en in het verlengde van de woningen agrarische gronden liggen. Vanwege de stedelijke ligging van de locatie kent zij geen noemenswaardige landschapswaarden.
Oude Rijksweg 217a Op de locatie Oude Rijksweg 217a bevindt zich een woonerf met één woning en een bijgebouw. De woning heeft een oppervlakte van circa 80 m², het bijgebouw een oppervlakte van circa 32 m². Daarnaast is het perceel ingericht als tuin met een oprit waar kan worden geparkeerd.
Oude Rijksweg 219 De percelen waarop Oude Rijksweg 219 zich bevindt behoren niet tot het plangebied. Wel wordt gebruik gemaakt van de bestaande ontsluiting welke gelegen is op de gronden van Oude Rijksweg 219. Echter is de huidige bestemming daar toereikend, daarom valt deze buiten de begrenzing van dit bestemmingsplan.
Achterliggende agrarische gronden 'open plekken' Achter de woonerven van Oude Rijksweg 217a en 219 liggen agrarische gronden. Deze grasgronden worden in de huidige situatie als zodanig gebruikt. Op onderstaande luchtfoto is te zien dat de grasgronden aan weerszijden worden begrensd door woonerven. Op basis van het 'open plekken beleid' van de gemeente Staphorst is er sprake van twee open plekken. Eén achter Oude Rijksweg 217a en één achter Oude Rijksweg 219. In afbeelding 2.1. is een luchtfoto van de bestaande situatie ter plekke van het plangebied weergeven.
11 19 Rouveen
bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 217a-2
Afbeelding 2.1: Luchtfoto van het plangebied Oude Rijksweg 217a-219 (Bron: streetsmart.cyclomedia.com)
2.2
Nieuwe situatie
In de gemeente Staphorst bestaat een behoefte aan nieuwe woningen waarbij zelfbouw de voorkeur geniet. Initiatiefnemer is voornemens vijf woningen te ontwikkelen binnen het in afbeelding 2.1 weergeven plangebied. Vier van deze woningen worden gerealiseerd door middel van de nieuwbouw van twee zogeheten dubbelwoningen. Deze woningen worden gebouwd achter bestaande bouw ter plaatse van een open plek met agrarische grasgronden in het verlengde van reeds aanwezige woongebouwen. De vijfde woning wordt gerealiseerd middels de uitbreiding en splitsing van de bestaande woning Oude Rijksweg 217a. Het algehele erf, met in de nieuwe situatie zes woningen wordt als één samenhangend geheel ontwikkeld. De plaatsing en verdere inrichting van de erven is weergeven in de erfinrichtingstekening zoals bijgevoegd in Bijlage 1 Erfinrichtingsplan Oude Rijksweg 217a-219. De inrichting is passend voor de stedenbouwkundige structuur van Rouveen en De Streek. Bij de inrichting is rekening gehouden met de zichtlijnen op het (agrarische) achterland door de nieuwe woningen in het verlengde van bestaande woningen te plaatsen. Ten zuidoosten van het plangebied wordt een open plek vrijgehouden om het zicht op het buitengebied te behouden. Ook worden er verschillende vormen van groen aangeplant binnen het erf in de vorm van hagen, bomen en fruitbomen.
12 19 Rouveen
bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 217a-2
Afbeelding 2.2: Zicht op het agrarische achterland en ontsluiting tussen Oude Rijksweg 217a en 219 (Bron: streetsmart.cyclomedia.com) In het plangebied worden geen watergangen aangelegd. De in het plangebied aanwezige verharding wordt uitgebreid met circa 1.386 m2. Verharding wordt aangelegd in de vorm van gebouwen, straten, parkeerplaatsen en tuinen. Het plangebied blijft daarmee voor het overgrote gedeelte onverhard. De toegevoegde parkeerplaatsen worden uitgevoerd in halfverharding. In het zuidoosten van het plangebied wordt een deel van het agrarische perceel ingericht ten behoeve van watercompensatie. Hier wordt overtollig hemelwater opgevangen zodat binnen het plangebied geen wateroverlast ontstaat. Het plangebied wordt middels de twee bestaande inritten ontsloten op de Oude Rijksweg. Voor de nieuwbouwwoningen worden per woning twee parkeerplaatsen aangelegd. Voor de woning die gesplitst wordt in twee wooneenheden zijn twee parkeerplaatsen per woning beschikbaar. Bovendien wordt er een algemene parkeerplaats gerealiseerd met twee parkeerplaatsen. Hiervan kan gebruik worden gemaakt door bezoekers. De definitieve ontwerpen voor de woningen zijn nog niet bekend. Wel wordt gekozen voor woningen die passen binnen het ruimtelijke en kwalitatieve karakter van de omgeving.
In voorliggend bestemmingsplan worden onder andere bouwvlakken, maximum oppervlaktematen aan (bij)gebouwen opgenomen en maximum goot- en bouwhoogten vastgelegd. Dimensies van (voor)tuinen zijn geborgd doordat bouw- en bestemmingsvlakken vastliggen. Voorliggend bestemmingsplan vormt op deze wijze een kader voor het nadien op te stellen bouwplan.
2.3
Randvoorwaarden gemeente
Het plan is op 28 juni 2021 voor het eerst behandeld door de Omgevingskamer. Aan de hand hiervan is het plan aangepast en opnieuw door de Omgevingskamer beoordeeld op 11 november 2021. Bij de tweede beoordeling heeft het plan een positieve beoordeling ontvangen. Ten opzichte van het eerste plan zijn er enkele wijzigingen doorgevoerd waardoor de Omgevingskamer in de tweede instantie positief over het plan heeft geoordeeld. De volgende wijzigingen zijn in het plan gemaakt en kunnen als randvoorwaarden worden beschouwd: Ter instandhouding van het zicht op het landschap dient achter de in te vullen open plek achter Oude Rijksweg 217a een open plek behouden te worden welke groen moet blijven; Ter compensatie van de hiervoor genoemde open plek mag de woning Oude Rijksweg 217a worden gesplitst en worden verhuurd in de prijsklasse 'sociale huur'; De te realiseren nieuwbouwwoningen worden in het verlengde van Oude Rijksweg 217a en 219 geplaatst om het zicht van de Oude Rijksweg op het landschap te behouden. Aan de hand van het positieve advies van de Omgevingskamer heeft het college op 16 november 2021 een positief standpunt ingenomen over de beoogde ontwikkeling. Daarbij werd wel de kanttekening gemaakt dat het erfinrichtingsplan moest worden aangepast aan de hand van de 'Brochure Bossies aan de Diek', en verder worden uitgewerkt in overleg met het Oversticht.
Het erfinrichtingsplan is aangepast en op 9 juni 2022 heeft het Oversticht een advies uitgebracht. Op basis van dit advies is het plan opnieuw aangepast tot een plan dat als passend wordt beschouwd door zowel de Omgevingskamer als het Oversticht.
13 19 Rouveen
bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 217a-2
2.4
Verbetering fysieke leefomgeving
Met het plan komen de volgende verbeteringen voor de ruimtelijke kwaliteit tot stand: Maatschappelijk gezien is er vraag naar woningbouw in de gemeente Staphorst. Zelfbouw is in de gemeente een veel voorkomend fenomeen. Mensen willen zelf hun ideeën realiseren, al dan niet met behulp van familie. Nu er in Rouveen weinig grond voor zelfbouw beschikbaar is, vormen dergelijke initiatieven de mogelijkheid om toch aan deze vraag te voldoen. De vier nieuw te bouwen dubbelwoningen voorzien in de behoefte aan zelfbouw. De woning Oude Rijksweg 217a zal worden uitgebreid en gesplitst zodat deze kunnen worden verhuurd De huurprijs zal onder de sociale huurgrens liggen, hiermee krijgen de woningen als doelgroep starters. In de huidige woningmarkt bestaat er een grote behoefte aan woningen voor starters, de beoogde ontwikkeling speelt in op deze behoefte. Naast de realisatie van de nieuwe dubbelwoningen vindt er landschappelijke en stedenbouwkundige inpassing plaats en wordt de bestaande bebouwingskarakteristiek van het bebouwingslint versterkt. Hiermee wordt bijgedragen aan de belevingswaarde van de waardevolle omgeving die bekend staat als 'De Streek'. De in te vullen open plekken, en daarmee het algehele erf, worden als samenhangend geheel ingericht. Zo wordt er aandacht besteed aan de stedenbouwkundige samenhang van de woningen en een groene erfinrichting met hagen en bomen.
Hiermee krijgt het erf een waardevolle inrichting voor de gebruikers. Er wordt aanvulling gegeven aan het aspect duurzaamheid door de nieuwbouwwoningen niet op het gasnetwerk aan te sluiten. De woningen worden voorzien van nader te bepalen duurzame energie-installaties waardoor zij geen CO2 uitstoten. Dit draagt bij aan de duurzaamheidsambities van de gemeente Staphorst. De met de ontwikkeling gegenereerde parkeerbehoefte wordt binnen het plangebied opgelost. Per woning worden twee parkeerplaatsen gerealiseerd, daarnaast worden algemene parkeerplaatsen voor bezoekers aangelegd. Hiermee wordt voorkomen dat het plan leidt tot een hogere parkeerdruk in het stedelijk gebied van Rouveen. Het plan is in overeenstemming gebracht met de uitgebrachte adviezen van de Omgevingskamer en het Oversticht, gesteld wordt dat het plan daarmee voorziet in een verbetering van de fysieke leefomgeving.
2.5
Ontstaansgeschiedenis Rouveen / De Streek
Het plangebied is gelegen in het historische bebouwingslint De Streek. Het gehele gebied De Streek is aangewezen als beschermd dorpsgebied. Het bebouwingslint heeft een lengte van circa 12 kilometer en kent een bijzondere ruimtelijke- en bebouwingskarakteristiek, waarvan de oorsprong in de ontginning van het gebied ligt. Het bebouwingslint De Streek ligt tussen Lichtmis en Halfweg. Staphorst en Rouveen zijn als gevolg van de ontginning van het gebied ontstaan en maken deel uit van het lint. In het noorden is het huidige Staphorst ontstaan als een verdichting rondom de kerk van Staphorst. Het huidige Rouveen is zuidelijker ontstaan als verdichting rondom de kerk in Rouveen. Beide dorpen werden al in schriften van de dertiende eeuw genoemd, maar lagen toen westelijker. Kenmerkend voor het lint is de boogvorm; een directe afgeleide van de vorm van de ontginningsbasis. Onderstaande afbeelding 2.3 geeft een globale indicatie van de ligging van het plangebied ten opzichte van de verschillende kernen.
14 19 Rouveen
bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 217a-2
Afbeelding 2.3: De Streek (Bron: Gemeente Staphorst)
15 19 Rouveen
bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 217a-2
Hoofdstuk 3
Beleidskaders
3.1
Rijksbeleid
3.1.1
Nationale Omgevingsvisie
De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) biedt een duurzaam perspectief voor de Nederlandse leefomgeving. Hiermee moet ingespeeld worden op de grote uitdagingen die te wachten staan. De NOVI biedt een kader, geeft richting en maakt keuzes waar dat kan. Tegelijkertijd is er ruimte voor regionaal maatwerk en gebiedsgerichte uitwerking. Omdat de verantwoordelijkheid voor het omgevingsbeleid voor een groot deel bij provincies, gemeenten en waterschappen ligt, kunnen inhoudelijke keuzes in veel gevallen het beste op regionaal niveau worden gemaakt. Met de NOVI zet de Rijksoverheid een proces in gang waarmee keuzes voor onze leefomgeving sneller en beter gemaakt kunnen worden. Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. In de NOVI benoemt het Rijk 21 nationale belangen voor het omgevingsbeleid, inclusief de opgaven en de rol van het Rijk in het realiseren van deze opgaven. Deze opgaven komen samen in vier prioriteiten: Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; Duurzaam economisch groeipotentieel; Sterke en gezonde steden en regio's; Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven vanuit de NOVI is om combinaties te maken en win-win situaties te creëren.
In sommige gevallen moeten belangen worden afgewogen en scherper keuzes worden gemaakt. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van de ruimte; Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; Afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties. Doorwerking plangebied Bij het voorgenomen plan is sprake van een lokale ontwikkeling waarmee geen rijksbelangen zijn gemoeid. Er is geen sprake van strijdigheid met rijksbeleid zoals verwoord in de NOVI.
3.1.2
Besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) geeft richtlijnen voor de inhoud van bestemmingsplannen voor zover het gaat om ruimtelijke ontwikkelingen van nationaal belang. Deze vorm van normstelling sluit aan op de vroegere pkb's met concrete beleidsbeslissingen en beslissingen van wezenlijk belang die ook van betekenis waren voor de lagere overheden. In de SVIR is vastgesteld dat voor een beperkt aantal onderwerpen de bevoegdheid om algemene regels te stellen zou moeten worden ingezet door de Rijksoverheid. Het gaat onder meer om de volgende nationale belangen: Rijksvaarwegen, Project Mainportontwikkeling Rotterdam, Kustfundament, Grote Rivieren, Waddenzee en waddengebied, Defensie, Nederlands Natuurnetwerk, Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde, Hoofdwegen en hoofdspoorwegen, elektriciteitsvoorziening, Buisleidingen van nationaal belang voor vervoer van gevaarlijke stoffen, Primaire waterkeringen buiten het kustfundament en IJsselmeergebied. In het SVIR wordt bepaald welke kaderstellende uitspraken zodanig zijn geformuleerd dat deze bedoeld zijn om beperkingen te stellen aan de ruimtelijke besluitvormingsmogelijkheden op lokaal niveau. Het Barro bevestigt in juridische zin die kaderstellende uitspraken. De normering uit het Barro werkt zoveel mogelijk direct door op het niveau van de lokale besluitvorming.
Bij besluitvorming over bestemmingsplannen moeten de regels worden gerespecteerd. Het merendeel van de regels legt beperkingen op, daarin is een gradatie te onderkennen. Deze zijn geformuleerd als een 'ja-mits', een 'ja, voor zover', een 'nee-tenzij', een 'nee-als' of een stringente 'nee' bepaling. Doorwerking plangebied Dit bestemmingsplan maakt geen nieuwe ontwikkelingen mogelijk waarmee bovengenoemde nationale belangen gemoeid zijn
16 19 Rouveen
bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 217a-2
die juridisch zijn verankerd in het Barro. Het Barro heeft dan ook geen invloed op dit bestemmingsplan.
3.1.3
Ladder voor duurzame verstedelijking
In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte wordt de ladder voor duurzame verstedelijking geïntroduceerd. Deze ladder is per 1 oktober 2012 als motiveringseis in het Besluit ruimtelijke ordening opgenomen. Doel van de ladder voor duurzame verstedelijking is het bij een nieuwe stedelijke ontwikkeling borgen van een zorgvuldige ruimtelijke afweging en een goede ruimtelijke ordening door een optimale benutting van de ruimte in stedelijke gebieden. Op 1 juli 2017 is een wijziging van de Ladder voor duurzame verstedelijking doorgevoerd (artikel 3.1.6 lid 2 – 4 Bro). Voorheen bestond de ladder uit drie treden, dat is nu niet meer het geval. Wel moet de behoefte van de ontwikkeling nog worden beschreven indien er sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Als de ontwikkeling is voorzien buiten het bestaand stedelijk gebied, dan moet ook gemotiveerd worden waarom de ontwikkeling niet binnen het bestaand gebied kan worden gerealiseerd.
Doorwerking plangebied Voorliggend planvoornemen voorziet in de realisatie van vier nieuwe woningen middels nieuwbouw en de realisatie van één woning door een bestaande woning uit te breiden en te splitsen. Derhalve worden er met de beoogde ontwikkeling juridisch-planologische vijf woningen toegevoegd. Uit jurisprudentie volgt dat een woningbouwontwikkeling van maximaal 11 woningen niet wordt gezien als een nieuwe stedelijke ontwikkeling als bedoeld in artikel 3.1.6, lid 2, Bro. Gezien met voorliggend plan vijf extra woningen mogelijk worden gemaakt is de Ladder voor duurzame verstedelijking niet van toepassing en hoeft de behoefte van de ontwikkeling niet nader te worden gemotiveerd.
3.2
Provinciaal beleid
Het provinciaal beleid voor de fysieke leefomgeving is integraal vastgelegd in de Omgevingsvisie- en Omgevingsverordening Overijssel. De huidige visie en verordening zijn vastgesteld op 12 april 2017. De provinciale Omgevingsvisie en Omgevingsverordening worden elk jaar bijgewerkt. Dat gebeurt met de jaarlijkse Actualisatie. Het gaat om alle eerder vastgestelde beleidswijzigingen die nog moeten worden doorvertaald in de Omgevingsvisie en de Omgevingsverordening. Op 3 maart 2021 zijn de 'Actualisatie Omgevingsvisie 2019/2010' en 'Actualisatie Omgevingsverordening 2019/2010' vastgesteld. Het plan is getoetst aan de geconsolideerde Omgevingsvisie en Omgevingsverordening vanaf 2017.
3.2.1
Omgevingsvisie Overijssel
In de Omgevingsvisie schetsen Provinciale Staten hun visie op de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving van de provincie. Het vizier is daarbij gericht op 2030. Zij geven aan wat volgens hen de ambities en doelstellingen van provinciaal belang zijn en hoe zij Gedeputeerde Staten opdragen deze te realiseren. Het provinciaal beleid voor de fysieke leefomgeving staat primair in dienst van de sociaaleconomische ontwikkeling van Overijssel. Dit betekent dat de provincie ruimte wil bieden voor de ontwikkeling van werkgelegenheid en hoogwaardige woonmilieus tot stand willen brengen. Dynamiek ziet de provincie als een kans om de ruimtelijke kwaliteit en duurzaamheid te versterken. Dit wordt gedaan door in te zetten op een evenwichtige afweging van beleidsambities waaronder waterveiligheid, een gezond milieu en goede volksgezondheid. Daarnaast wordt ook gestuurd op het versterken van de waardevolle en karakteristieke kenmerken van het landschap.
3.2.1.1
Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel
Om de ambities van de provincie waar te maken, bevat de Omgevingsvisie een uitvoeringsmodel. In dit uitvoeringsmodel staan de stappen of, waar en hoe centraal. Om een goed evenwicht te vinden tussen het bieden van ruimte aan initiatieven en het waarborgen van publieke belangen, varieert de provinciale sturing. Soms is deze sturing normstellend, maar meestal is de sturing richtinggevend of inspirerend. In 5.1 wordt het uitvoeringsmodel weergegeven.
17 19 Rouveen
bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 217a-2
Afbeelding 5.1: Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel (Bron: Provincie Overijssel) De betreffende niveaus worden in de onderstaande paragrafen toegelicht waarbij het plan wordt getoetst aan het betreffende niveau uit het uitvoeringsmodel.
3.2.1.2
Generieke beleidskeuzes (of)
Generieke beleidskeuzes vloeien voort uit keuzes van EU, Rijk of provincie. Het zijn keuzes die bepalend zijn voor de vraag of ontwikkelingen nodig dan wel mogelijk zijn. De generieke beleidskeuzes zijn vaak normstellend. Als deze beleidskeuzes het gevolg zijn van provinciale keuzes zijn ze verankerd in de Omgevingsverordening Overijssel. In paragraaf 3.2.2 zijn deze generieke beleidskeuzes zoals verankerd in de Omgevingsverordening Overijssel behandeld.
3.2.1.3
Ontwikkelingsperspectieven (waar)
Als uit de beoordeling in het kader van de generieke beleidskeuzes blijkt dat de voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling aanvaardbaar is, vindt een toets aan de ontwikkelingsperspectieven plaats. In de Omgevingsvisie is een spectrum van ontwikkelperspectieven beschreven voor de groene en stedelijke omgeving. De ontwikkelingsperspectieven geven richting aan wat waar ontwikkeld zou kunnen worden. Daar waar generieke beleidskeuzes een geografische begrenzing hebben, zijn ze consistent doorvertaald in de ontwikkelingsperspectieven. De ontwikkelingsperspectieven zijn richtinggevend en bieden de nodige flexibiliteit voor de toekomst. Het plangebied valt binnen de ontwikkelingsperspectieven 'Woon- en werklocaties buiten de stedelijke netwerken' en 'Wonen en werken in het kleinschalig mixlandschap'. Deze perspectieven worden hieronder nader toegelicht.
“Woon- en werklocaties buiten de stedelijke netwerken” De steden en dorpen buiten de stedelijke netwerken mogen altijd bouwen voor de lokale behoefte aan wonen, werken en voorzieningen, inclusief lokaal gewortelde bedrijvigheid, mits onderbouwd en regionaal afgestemd. Herstructurering en transformatie van de woon-, werk-, voorzieningen- en mixmilieus moeten deze vitaal en aantrekkelijk houden en de diversiteit aan milieus versterken. Herstructurering en transformatie bieden kansen om te anticiperen op klimaatverandering (bijvoorbeeld door ruimte voor groen, natuur en water te reserveren). Van belang is de stedelijke ontwikkeling altijd af te stemmen op de kenmerken van het watersysteem, bijvoorbeeld in laaggelegen gebieden bij bouw- en evacuatieplannen rekening houden met risico’s op overstroming of wateroverlast. Herstructurering en transformatie kunnen ook bijdragen aan de energietransitie (door het nemen van energie-efficiënte maatregelen en/of het opwekken van duurzame energie door bijvoorbeeld het aanwezige dakoppervlak te benutten).
18 19 Rouveen
bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 217a-2
Doorwerking plangebied Het concrete planvoornemen voorziet in de realisatie van twee dubbelwoningen en de uitbreiding en splitsing van één bestaande woning ter plaatse van de open plekken achter Oude Rijksweg 217a en 219. Daarmee worden in totaal vijf woningen gerealiseerd, in de nieuwe situatie kent het plangebied zes woningen; twee huurwoningen en vier reguliere woningen. De huurwoningen zijn bedoeld voor starters. De woningen worden bovendien op een voor de omgeving stedenbouwkundigen architectonisch passende wijze ingepast. De realisatie van woningen binnen bestaand stedelijk gebied is passend binnen het ontwikkelingsperspectief. Daarnaast brengt het plan geen extra belemmeringen met zich mee ten aanzien van de bedrijfsvoering van omliggende (agrarische) bedrijven. Verwezen wordt naar Hoofdstuk 4 Omgevingsaspecten waar nader wordt ingegaan op diverse milieu- en omgevingsaspecten. Geconcludeerd wordt dat het voornemen in overeenstemming is met het ter plekke geldende ontwikkelingsperspectief.
'Wonen en werken in het kleinschalig mixlandschap' Het ontwikkelingsperspectief 'Wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap' richt zich op het in harmonie met elkaar ontwikkelen van de diverse functies in het buitengebied. Aan de ene kant melkveehouderij, akkerbouw en opwekking van hernieuwbare energie als belangrijke vormen van landgebruik. Aan de andere kant gebruik voor natuur, recreatie, wonen en andere bedrijvigheid. De ontwikkelingsmogelijkheden voor de landbouw, maar ook die voor de andere sectoren, willen we in dit ontwikkelingsperspectief nadrukkelijk verbinden met behoud en versterking van cultuurhistorische, natuurlijke en landschapselementen. Het waterbeheer richt zich op optimale condities voor de lokaal aanwezige functies, rekening houdend met de klimaatopgave en de kenmerken van het watersysteem. Schaalvergroting in de landbouw en opwekking van hernieuwbare energie krijgen ruimte in het ontwikkelingsperspectief Wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap, onder de voorwaarde van zorgvuldige inpassing in het kleinschalige landschap. Ruimte kan verdiend worden door te investeren in kwaliteitsvoorwaarden. Doorwerking plangebied Het zuidelijke deel van het plangebied, met de vigerende functie 'Agrarisch met waarden' valt binnen dit ontwikkelingsperspectief. Met de ontwikkeling van woningen wordt naar de uitgangspunten van dit perspectief gehandeld.
De woningen worden ontwikkeld met aandacht voor cultuurhistorische inpassing vanwege het beschermde dorpsgezicht, en de ontwikkeling draagt bij aan de versterking hiervan. Het planvoornemen voorziet niet in de realisatie van bedrijfsmatige activiteiten. Gelet op de sterke aanwezigheid van de functie 'Wonen' rondom het plangebied past het initiatief daarom bij de lokale situatie. Het plan is daarom in overeenstemming is met het ontwikkelingsperspectief 'Woon- en werklocaties buiten de stedelijke netwerken'.
3.2.1.4
Gebiedskenmerken (hoe)
Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en -opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. De kwaliteitsopgaven en -voorwaarden op basis van gebiedskenmerken kunnen te maken hebben met landschappelijke inpassing, infrastructuur, milieuaspecten, bodemaspecten, cultuurhistorie, toeristische en recreatieve aantrekkingskracht, natuur, water, etc. De gebiedskenmerken zijn over het algemeen richtinggevend of inspirerend. De provincie onderscheidt de volgende vier lagen: 1. Natuurlijke laag; 2. Laag van het agrarisch cultuurlandschap; 3. Stedelijke laag; 4. Laag van beleving.
1.
Natuurlijke laag
Het natuurlijk landschap vormt de basis voor het gehele grondgebied van de provincie. Lange tijd is de natuurlijke laag sturend geweest voor een groot deel van de ruimtelijke ontwikkelingen. Mensen vestigden zich bijvoorbeeld op de droge plekken, wegen werden aangelegd bij goed doorwaadbare plekken in de rivier. Pas de laatste eeuw is door technische mogelijkheden de koppeling tussen ruimtelijke ordening en natuurlijke ondergrond steeds losser geworden en zijn door menselijke ingrepen de kwaliteiten van de natuurlijke laag aangetast. Het beter afstemmen van ruimtelijke ontwikkelingen op de natuurlijke laag, kan dit voorkomen en ervoor zorgen dat de (grote) natuurlijke kwaliteiten van de provincie (weer) mede beeldbepalend worden. Het plangebied valt binnen de natuurlijke laag aangemerkt als ‘Laagveengebieden (in cultuur gebracht)'.
Laagveengebieden (in cultuur gebracht) Grote gebieden, waar onder invloed van stagnerend water en grondwater uitgestrekte veenmoerassen zijn ontstaan. Hier 19 19 Rouveen
bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 217a-2
bestonden diverse verlandingsstadia naast elkaar: open water – rietmoeras – opgaand moerasbos. Ambitie is de Wieden en Weerribben als grootste laagveenmoeras van Europa, aan elkaar verbinden via een brede overgangszone en ontwikkelen als een groot aaneengesloten (half) natuurlijk vaar- en recreatielandschap, met hoge biodiversiteit, met aanliggende kernen als poorten naar de natuur. Ook in de overige veenweidelandschappen is een hoog waterpeil van belang om inklinking tegen te gaan. Het open karakter is zowel ruimtelijk waardevol, als voor weidevogels en ganzen. Doorwerking plangebied De gronden achter Oude Rijksweg 217a en 219 zijn in cultuur gebrachte agrarische gronden. De gronden die worden ontwikkeld zijn in de huidige situatie echter zo goed als omsloten door woonpercelen en in agrarisch gebruik. Voor de natuurlijke laag hebben zij daardoor weinige meerwaarde. Door de op deze agrarische percelen rustende functie te wijzigen naar een woonbestemming, en hier woningen te realiseren, verdwijnen er gronden uit het agrarische cultuurlandschap. Door de beoogde ontwikkeling ruimtelijk in te passen wordt echter wel bijgedragen aan het beschermde dorpsgezicht van de omgeving. Hiermee wordt bijgedragen aan het landschappelijke karakter van de in cultuur gebrachte laagveengebieden.
2.
Laag van het agrarisch cultuurlandschap
In de laag van het agrarisch cultuurlandschap wordt het plangebied aangeduid als 'Laagveenontginning' gebied.
Laagveenontginningen De laagveenontginningen betreffen een open, laag en nat landschap ontstaan door occupatie vanuit de bewoonde hogere randen. Deels door vervening, deels door alleen ontwatering. Kenmerkende zonering van intensief gebruik langs de bewoonde randen en extensief gebruik naar het achterland. Boerderijen langs vaarten en wegen. De ambitie is de cultuurhistorische kwaliteiten van het laagveenlandschap zoveel als mogelijk in stand te houden en beleefbaar te maken. De grote open ruimtes, het patroon van sloten met beplantingen, de vochtige bloemrijke weides met weidevogels geven dit landschap grote belevingswaarde. De grondgebonden landbouw is de drager van deze kwaliteiten, echter een nieuw perspectief op een gebiedsgerichte bedrijfsvoering - eventueel in combinatie met andere functies - is voor de toekomst van deze gebieden zeer wenselijk. Het karakteristieke bebouwingspatroon (voorkant aan de openbare weg; achterkant aan het landschap en in polder Mastenbroek op terpen) vormt vertrekpunt bij herstructurering, verdichting en uitbreiding van de agrarische bebouwing en de woon-/ werkmilieus. Doorwerking plangebied Met het plan vindt een kwaliteitsverbetering plaats van het karakteristieke bebouwings- en verkavelingspatroon ter plaatse van de open plekken achter Oude Rijksweg 217a en 219.
Met de stedenbouwkundige invulling van de percelen is sterk rekening gehouden met het behoudt van zichtlijnen op het open landschap. Hiermee wordt geen afbreuk gedaan aan de laag van het agrarische cultuurlandschap.
3.
Stedelijke laag
Voor de stedelijke laag geldt voor het overgrote gedeelte van het plangebied de gebiedskenmerken 'Bebouwingsschil 1900-1955' en het 'Informele trage netwerk'. Voor het uiterste zuidwesten van het plangebied geldt het kenmerk 'Verspreide bebouwing'.
Bebouwingsschil 1900-1955 De bebouwingsschil 1900-1955 bestaat uit gemengde stadwijken en woonwijken direct aansluitend op de historische centra en binnensteden De ambitie is het doorontwikkelen van de compacte stadskwartieren met de ‘gesloten’ stadsvorm. Waar maar enigszins mogelijk herstellen van de functiemix. Veel ruimte en aandacht voor zorgvuldig individueel (in de individuele wijken) en collectief (in de tuindorpen en fabrieksdorpen) opdrachtgeverschap. Als daar vanuit de (woon)kwaliteit aanleiding toe is ligt er in delen van deze wijken een belangrijke herstructureringsopgave.
Verspreide bebouwing De agrarische erven hebben van oudsher een hele sterke binding met het landschap. Vanuit het erf werden de omliggende gronden in cultuur gebracht en vervolgens eeuwenlang bewerkt. Elke boer deed dit naar eigen inzicht en afgestemd op de plaatselijke omstandigheden, maar wel volgens de wetmatigheden van het toenmalig landbouwsysteem. Door deze ‘eenheid in handelen’ ontstonden er samenhangende landschappen, die nu nog steeds herkenbaar zijn: essenlandschap, oude hoevenlandschappen, broek- en heideontginningen, veenlandschappen etc. Bijzonder is dat elk landschap zijn eigen erftype
20 19 Rouveen
bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 217a-2
heeft: de opbouw van erf, erfbebouwing, erfbeplantingen en relaties met de omliggende gronden zijn specifiek voor het betreffende landschapstype, alsof in het erf de genen van het landschap besloten liggen. Deze robuuste erfensembles kunnen door het bieden van ruimte voor extra (vervangende) bebouwing een alternatief bieden voor - een deel van - de woningbouw en bedrijvenopgave elders, mits dit bijdraagt aan de lokale / regionale sociaal-economische ontwikkeling. Naast erven kent het buitengebied losliggende ‘gewone’ burgerwoningen met veelal een eigen, individueel karakter en eigen verhaal van ontstaan.
Informele trage netwerk Binnen de stedelijke laag heeft het plangebied de aanduiding informele trage netwerk. Het informele trage netwerk is het ‘langzame’ netwerk (wandelpaden, fietspaden, ruiterpaden, vaarroutes) van de provincie, dat delen van het agrarische cultuurlandschap en de natuurlijke laag toegankelijk en ervaarbaar maakt. De oude zandwegen en paden vormen het basisstramien. Als ontwikkelingen plaats vinden in de gebieden die in de directe invloedssfeer van stad en dorp liggen (b.v. bedrijventerreinen, woonwijken), dan dragen deze ontwikkelingen bij aan behoud en verkleining van de maaswijdte van het padennetwerk. Nieuwe mogelijkheden voor lange afstands-, wandel- en fietsroutes worden benut.
Doorwerking plangebied Bij de uitwerking van het plan is rekening gehouden met het waardevolle karakter van De Streek. De realisatie van woningen op een wijze die past bij het karakter van De Streek sluit aan bij de geldende gebiedskenmerken. De woningen worden landschappelijk ingepast met erfbebouwing en erfbeplantingen specifiek passend bij het landschapstype. Vanuit stedenbouwkundig oogpunt (materialisering, kleurstelling en dergelijke) sluiten de ontwerpen aan bij de karakteristieke opbouw van De Streek. Ook vanuit functioneel oogpunt, onderdeel uitmakend van het bebouwingslint, zijn de woningen als passend aan te merken op deze locatie. De ontwikkeling is als passend aan te merken ten aanzien van de “stedelijke laag”.
4.
Laag van de beleving
Het plangebied is op de gebiedskenmerkenkaart van de ‘laag van de beleving’ aangeduid met het gebiedstype ‘Donkerte'.
‘Donkerte' Lichte gebieden geven een beeld van economische dynamiek; zoals de steden en dorpen, de snelwegen, de kassengebieden, attractieparken en grote bedrijventerreinen. De donkere gebieden geven daarentegen een indicatie van het rustige buitengebied van Overijssel. Het zijn relatief luwe en dunbevolkte gebieden met een lage gebruiksdruk. De ambitie is gericht op het koesteren van donkerte als kwaliteit. Het streven is gericht op het handhaven van de donkerte en, waar mogelijk, de gebieden bij ontwikkelingen nog donkerder te maken. De richting van de sturing is gericht op het minimaal toelaten van kunstlicht. Het vereist het selectief inzetten en 'richten' van kunstlicht en het vermijden van onnodig kunstlicht bij ontwikkelingen. De kansen hiervoor doen zich met name voor bij ontwikkelingen die een grote invloed hebben op het aspect donkerte, zoals grotere woon- en werklocaties en wegen. Ook de projectering van passages van auto(snel)wegen en regionale wegen speelt daarbij een grote rol vanwege het feit dat op- en afritten veelal leiden tot stedelijke ontwikkelingen. Doorwerking plangebied De gehele kernen Staphorst en Rouveen zijn met het gebiedskenmerk ‘Donkerte’ aangeduid. Het gebruik van kunstlicht in woongebieden is echter veelvoorkomend en in veel gevallen noodzakelijk.
Het plangebied wordt aan drie zijden begrenst door woonpercelen welke ook gebruik maken van kunstlicht. Onderhavig planvoornemen zal gepaard gaan met een geringe toename van kunstlicht welke passend is voor het woonmilieu. Er is geen sprake van een onevenredige toename van kunstlicht en derhalve wordt geconcludeerd dat de voorgenomen ontwikkeling in overeenstemming met de ‘laag van beleving’ is.
3.2.2
Omgevingsverordening Overijssel
De provincie beschikt over een palet aan instrumenten waarmee zij haar ambities realiseert. Eén van de instrumenten om het beleid uit de Omgevingsvisie Overijssel te laten doorwerken is de Omgevingsverordening Overijssel. De Omgevingsverordening is het provinciaal juridisch instrument dat wordt ingezet voor die onderwerpen waarvoor de provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch geborgd is.
3.2.2.1
Relevante regels uit Omgevingsverordening
De volgende artikelen uit de Omgevingsverordening Overijssel zijn voor het plan van belang: 2.1.2, lid 1 (Principe van concentratie);
21 19 Rouveen
bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 217a-2
2.1.3, lid 2 (Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik); 2.1.5, lid 1,2 en 3 (Ruimtelijke kwaliteit); 2.2.2, lid 1,2 en 3 (Realisatie nieuwe woningen); 2.11 (Cultureel erfgoed). Hierna worden deze artikelen behandeld. Artikel 2.1.2 lid 1 (Principe van concentratie) 'Bestemmingsplannen voorzien uitsluitend in woningbouw, aanleg van bedrijventerreinen voor lokaal gewortelde bedrijvigheid en het realiseren van stedelijke voorzieningen, met bijbehorende infrastructuur en groenvoorzieningen om te voldoen aan de lokale behoefte en de behoefte van bijzondere doelgroepen'. Toetsing van het initiatief aan artikel 2.1.2, lid 1 van de Omgevingsverordening De lokale behoefte is aangetoond bij de toetsing aan artikel 2.2.2. Uit deze toetsing is gebleken dat met de toevoeging van vijf extra woningen wordt voorzien in de lokale behoefte. Artikel 2.1.3, lid 2 (Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik) Bestemmingsplannen voor de Groene Omgeving voorzien uitsluitend in ontwikkelingen die een extra ruimtebeslag door bouwen en verharden leggen anders dan de uitleg van steden en dorpen wanneer aannemelijk is gemaakt: dat (her)benutting van bestaande erven en/of bebouwing in de Groene Omgeving in redelijkheid niet mogelijk is; dat mogelijkheden voor combinatie van functies op bestaande erven optimaal zijn benut.
Toetsing van het initiatief aan artikel 2.1.3, lid 2 van de Omgevingsverordening In de Omgevingsverordening Overijssel is het begrip ‘groene omgeving’ nader gedefinieerd als: de gronden die niet vallen onder bestaand bebouwd gebied. In de Omgevingsverordening Overijssel is het begrip ‘bestaand bebouwd gebied’ nader gedefinieerd als: de gronden die benut kunnen worden voor stedelijke functies op grond van geldende bestemmingsplannen en op grond van voorontwerp-bestemmingsplannen voor zover de provinciale diensten daarover schriftelijk een positief advies hebben uitgebracht in het kader van het vooroverleg als bedoeld in artikel 3.1.1 Bro/artikel 10 BRO. Het plangebied maakt onderdeel uit van het bebouwingslint Staphorst, welke is te definiëren als het bestaand bebouwd gebied. In de huidige situatie mag er vanwege de op het plangebied berustende bestemming 'Agrarisch met waarden' geen woningbouw worden gerealiseerd ter plaatse van het plangebied. Echter wordt het plangebied in de omgevingsverordening aangeduid met het gebiedskenmerk 'Stedelijke laag - Bebouwingsschil 1900-1955'. Wanneer inbreiding of toevoeging van bebouwing plaatsvindt binnen dit gebiedskenmerk dan dient dit bij te dragen aan behoud, versterking en vernieuwing van de individuele bebouwing met een eigen karakter en uitstraling.
Gelet op deze beschrijving van de toepasselijke stedelijke laag wordt geconcludeerd dat de gronden die het plangebied vormen kunnen worden aangemerkt als gronden die benut kunnen worden voor stedelijke functies. Op basis van de bovenstaande definitie van het begrip ‘bestaand bebouwd gebied’, wordt daarom geconcludeerd dat het plangebied is aan te merken als bestaand bebouwd gebied. Voorliggend bestemmingsplan voorziet daarmee niet in een ontwikkeling die een extra ruimtebeslag op de Groene Omgeving maakt.
Artikel 2.1.5 (Ruimtelijke kwaliteit) 1. In de toelichting op bestemmingsplannen wordt onderbouwd dat de nieuwe ontwikkelingen die het bestemmingsplan mogelijk maakt, bijdragen aan het versterken van de ruimtelijke kwaliteit conform de geldende gebiedskenmerken. 2. In het kader van toelichting als bedoeld in lid 1 wordt inzichtelijk gemaakt op welke wijze toepassing is gegeven aan het Uitvoeringsmodel (of-, waar- en hoe benadering) die in de Omgevingsvisie Overijssel is neergelegd; 3. In het kader van de toelichting als bedoeld in lid 1 wordt gemotiveerd dat de nieuwe ontwikkeling past binnen het ontwikkelingsperspectief die in de Omgevingsvisie Overijssel voor het gebied is neergelegd. Toetsing van het initiatief aan artikel 2.1.5 lid 1, 2 en 3 van de Omgevingsverordening In paragraaf 3.2.1.3 en 3.2.1.4 is een toetsing uitgevoerd aan het uitvoeringsmodel. Hier wordt volstaan met de conclusie dat het plan past binnen het in de Omgevingsverordening gegeven ontwikkelingsperspectief en de gegeven gebiedskenmerken. Het plan is daarom in overeenstemming met artikel 2.1.5 van de Omgevingsverordening Overijssel. Artikel 2.2.2, lid 1, 2 en 3 (Realisatie nieuwe woningen)
22 19 Rouveen
bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 217a-2
1. 2. 3.
Bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen als bedoeld in artikel 2.1 lid 1 onder c van de Wabo, voorzien uitsluitend in de mogelijkheid tot het realiseren van nieuwe woningen als de behoefte daaraan is aangetoond door middel van actueel onderzoek woningbouw. In bestemmingsplannen wordt in maximaal 80% van de behoefte aan nieuwe woningen zoals vastgesteld in het kader van actueel onderzoek woningbouw, voorzien. In bestemmingsplannen van gemeenten waarvoor woonafspraken van toepassing zijn, mag - in afwijking van lid 2 - in een hoger percentage dan 80% worden voorzien, met een maximum van 100% van de behoefte zoals vastgesteld in het kader van de woonafspraken.
Toetsing van het initiatief aan artikel 2.2.2 lid 1, 2 en 3 van de Omgevingsverordening In de 'woonvisie Staphorst 2020-2024' van de gemeente Staphorst wordt gestreefd naar betaalbare koopwoningen en voldoende huurwoningen voor starters in alle kernen. Er wordt geconcludeerd dat voor Staphorst de Streek de behoefte aan nieuwe woningen groter is dan er aan harde plancapaciteit beschikbaar is. Daarom is er ruimte voor het toevoegen van plannen aan het woningbouwprogramma. In het voorjaar van 2021 zijn er nieuwe regionale afspraken vastgelegd in Woonagenda West-Overijssel 2021-2025. Deze is vastgesteld op 16 maart 2021. Deze regionale afspraken vroegen om een actualisatie van de woonvisie. Daarom is in december 2021 de woonvisie cijfermatig herijkt, zodat deze aansluit op de meest recente ontwikkelingen op de (lokale) woningmarkt en de regionale afspraken. De cijfermatige herijking is gebaseerd op de in december 2021 geactualiseerde onderzoeksresultaten van Atrivé ten behoeve van de woonvisie Staphorst 2020-2024. Uit de geactualiseerde onderzoeksresultaten blijkt dat de verwachting is dat het aantal huishoudens in de gemeente Staphorst de komende jaren blijft groeien. In de periode 2021-2030 gaat het naar verwachting om een toename met 410 huishoudens en in de periode 2030-2040 om 250 huishoudens.
De cijfermatige herijking geeft aan dat de gemeente Staphorst tot 2040 plannen nodig heeft voor 660 woningen. In feite is er nog een grotere planvoorraad nodig om in de woningbehoefte te kunnen voorzien, omdat er rekening gehouden moet worden met planuitval (circa 30%). Ook kunnen door allerlei omstandigheden plannen vertragen. Extra plannen zijn daarom nodig om hierop adaptief in te kunnen spelen en tot de werkelijke realisatiekracht te komen. De gemeente spant zich in dit kader in om, al dan niet samen met partijen, in de beoogde periode de benodigde woningen (2021-2030 410 woningen en in de periode 2030-2040 nog eens 250 woningen) te realiseren. Uit de cijfermatige herijking van de Woonvisie blijkt een woningbouwplantekort. Binnen de gemeente Staphorst is er nog een woningbouwplantekort van totaal 190 woningen in de periode 2021-2030. In Rouveen is er een woningbouwplantekort van 30 woningen voor de periode 2021-2030. Dit betekent dat er nu nog ruimte is voor extra woningbouwplannen. Het toevoegen van vijf woningen wordt gezien als een autonome ontwikkeling, waarvoor het volkshuisvestelijk programma voldoende ruimte biedt. In de gemeente Staphorst is er de behoefte om zelf plannen te ontwikkelen en deze uit te voeren. Gezien de huidige situatie op de woningmarkt (woningtekort) is de bouw van nieuwe woningen een belangrijke ontwikkeling.
Hoewel de bouw van vijf woningen het woningtekort niet oplossen dragen zij wel bij aan een oplossing. Bovendien zijn de woningen relatief eenvoudig te realiseren, staan zij geen andere ontwikkelingen in de weg en vallen zij binnen een prijsklasse die goed verkoopbaar is. Het plan is in overeenstemming met artikel 2.2.2 van de Omgevingsverordening Overijssel.
Artikel 2.11 (Cultureel erfgoed) In de toelichting op bestemmingsplannen wordt aangegeven op welke wijze bij de planontwikkeling rekening is gehouden met de aanwezige cultuurhistorische waarden. Onder ‘cultuurhistorische waarden’ wordt verstaan: het samenspel van historische landschappen, historisch geografische elementen en structuren, cultuurhistorisch waardevolle gebouwen en bouwwerken en archeologische vindplaatsen die iets vertellen over het verleden. Toetsing van het initiatief aan artikel 2.11 van de Omgevingsverordening Overijssel Het plangebied bevindt zich binnen de begrenzing van een karakteristiek dorpsgezicht (De Streek) zoals dat is verwoord in de aanwijzing dorpsgezicht d.d. 18 oktober 1993 en het document 'Staphorst een eigen wereld' van 31 mei 2005 en dat met name wordt gekenmerkt door: het verkavelingspatroon van de percelen, waaronder mede begrepen het water- en wegenpatroon en de groenstructuur in de vorm van singelbeplanting; de stegen (erfontsluitingswegen) bestraat met klinkers; de architectuur van gebouwen, zoals de forse Staphorsterboerderij (type Hallehuis) en nieuwere bebouwing die qua schaal, situering en bouwstijl past in het historische bebouwingsbeeld; de plaatsing van gebouwen op de percelen achter elkaar, op wisselende afstanden en bijna altijd met de nok in het
23 19 Rouveen
bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Oude Rijksweg 217a-2
verlengde van aanliggende steeg; de verspringingen in de rooilijn van de voorgevels van boerderijen die zijn gericht op de Gemeenteweg en de Oude Rijksweg; de groenstructuur voor de rooilijn en de daartussen liggende open groengebieden, alsmede de beplanting op en rondom erven die bijdraagt aan het besloten karakter van het dorp en de afgrenzing naar het buitengebied. Zoals in paragraaf 2.2 Nieuwe situatie en paragraaf 2.4 Verbetering fysieke leefomgeving is aangegeven worden met het plan bovenstaande waarden niet aangetast. Door de beoogde uitbreiding op dezelfde wijze vorm te geven als de omgeving wordt aangesloten bij de stedenbouwkundige structuur van de Streek. De ontwikkeling voldoet hiermee aan artikel 2.11 van de Omgevingsverordening.
3.2.3
Conclusie
Geconcludeerd wordt dat het plan in overeenstemming is met het in de Omgevingsvisie Overijssel verwoordde en in de Omgevingsverordening verankerde provinciaal ruimtelijk beleid.
3.3
Gemeentelijk beleid
3.3.1
Staphorst een eigen wereld
3.3.1.1
Algemeen
Het landschap van Staphorst is een begrip. Het is een voor Nederland uniek landschap, rijk aan specifieke, gebiedsgebonden cultuurhistorische waarden. Het is een karakteristiek landschap, met een sterk onderscheidende ruimtelijke identiteit. Derhalve is het landschap van Staphorst aangewezen als Belvedèregebied. In de Nota Belvedère is het rijksbeleid neergelegd over de relatie tussen cultuurhistorie en ruimtelijke inrichting. Centrale doelstelling van de nota is dat de cultuurhistorische identiteit sterker richtinggevend wordt voor de inrichting van de ruimte in ons land. In het kader van de Nota Belvedère zijn de cultuurhistorisch meest waardevolle gebieden en steden in Nederland op kaart gezet. Staphorst is één van deze gebieden. Om de ruimtelijke karakteristiek van Staphorst te kunnen duiden is in “Staphorst een eigen wereld” uitgegaan van verschillende schaalniveaus: het schaalniveau van het landschap (direct grenzend aan het lint); het schaalniveau van de Streek en het schaalniveau van de afzonderlijke boerderijen met hun bijhorende tuin- en erfinrichting. De samenhang van deze schaalniveaus bepaalt het karakteristieke beeld van Staphorst.
3.3.1.2
De 3 schaalniveaus
Het landschap Karakteristiek voor het Staphorster landschap zijn de elzensingels. In het verleden is de Streek omgeven door deze kleinschalige wereld. In de huidige situatie zijn delen van het landschap veel opener van karakter. Met de ruilverkaveling / landinrichting zijn veel singels opgeruimd, om zo tot grotere percelen te komen. Ten noorden van Staphorst is het singellandschap nog zichtbaar, maar vooral in het gebied tussen de Streek en de snelweg zijn de perceelsrandbeplantingen en de smalle verkaveling beeldbepalend. De Streek De Streek is het twaalf kilometer lange lint tussen Lichtmis en Halfweg. Het lint heeft een min of recht verloop ter plaatse van Staphorst. Het Rouvener tracé (tussen Dekkersweg en Lichtmis) kent een meer slingerend verloop. Er is sprake van een grote ruimtelijke continuïteit langs het lint. De Streek kent grotendeels een dichte bebouwingsstructuur van monumentale boerderijen die een sterke architectonische verwantschap hebben. Opvallend is de verdraaiing van de perceelsrichting ten opzichte van de weg: in Staphorst staat deze vrijwel haaks op de weg terwijl verder naar het zuiden, in Rouveen, de verkavelingsrichting onder een scherpe hoek staat met de weg. Ook de boerderijen staan hier niet haaks op de weg maar volgen de richting van de percelen.