CConstaterende datStaphorst
Koppel je AI →
Document · PDF

3- Concept hoofdstuk 'ambities voor de fysieke leefomgeving'(nav toezegging 446)

Raadsvergadering 7 oktober 2025, gemeente StaphorstBij agendapunt: Opiniërend: Raadsmemo Fase 4 omgevingsvisie: ruimtelijke dilemma's (alleen opiniërend)14.569 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

omgevingsvisie Staphorst

werkdocument hoofdstuk ambities

projectnummer 0494701.100 revisie v0.2 3 april 2025

www.anteagroup.nl

omgevingsvisie Staphorst werkdocument v0.3 projectnummer 0494701.100 revisie v0.2 3 april 2025

Opdrachtgever

Gemeente Staphorst Postbus 2 7950 AA STAPHORST

datum 3 april 2025

beschrijving

vrijgave

Inhoudsopgave 1.

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6

2.

2.1 2.1.1 2.1.2 2.1.3 2.2 2.2.1 2.2.2 2.2.3 2.2.4 2.2.5 2.2.6 2.2.7 2.2.8 2.3 2.3.1 2.3.2 2.3.3 2.3.4 2.3.5 2.4 2.4.1 2.4.2 2.4.3 2.5 2.5.1 2.5.2 2.5.3 2.5.4 2.5.5 2.6 2.6.1 2.6.2 2.6.3 2.6.4

Inleiding

4

Ambities voor de fysieke leefomgeving

7

Waarom een omgevingsvisie? Wat is een omgevingsvisie? Waartoe dient de omgevingsvisie? Totstandkoming omgevingsvisie Status en versie omgevingsvisie Leeswijzer

Pijler 1: Wonen en voorzieningen Wonen Wonen en zorg Voorzieningen Pijler 2: Gezond, sociaal en veilig Gezonde omgeving; spelen, bewegen en ontmoeten Groene herkenbare omgeving Samenleving Cultuur Sporten Onderwijs Milieu Defensie Pijler 3: agrarisch gebied, buitengebied en landschap Landschap Natuur en biodiversiteit Agrarisch 2.0 Water en bodem Cultuurhistorie een erfgoed Pijler 4: Energie en klimaat Energie Duurzaam bouwen Klimaatbestendigheid Pijler 5: Sterke lokale economie Werkgelegenheid Toerisme en recreatie Bedrijventerreinen Winkels en voorzieningen Centrum Staphorst Pijler 6: Bereikbaar en verkeersveilig Bereikbaarheid Verkeersveiligheid Fietsen, wandelen en lopen Duurzaam vervoer

Colofon 34

Projectorganisatie Omgevingsvisie

Bijlagen 35 Bijlage I

proces totstandkoming omgevingsvisie

4 4 4 4 5 5

7 7 8 10 12 12 12 13 14 15 15 16 16 17 17 18 18 18 19 21 21 23 24 26 26 26 28 29 29 31 31 31 31 32

34

36

omgevingsvisie Staphorst werkdocument v0.3 projectnummer 0494701.100 3 april 2025 revisie v0.2 Gemeente Staphorst

1.

Inleiding

1.1

Waarom een omgevingsvisie? We willen doelgericht kunnen werken aan de leefomgeving in de gemeente Staphorst. Daarnaast willen scherp hebben wat we in onze leefomgeving willen behouden en beschermen en hoe en wat voor afwegingen we maken op het moment dat het nieuwe vraagstukken op ons pad komen. Daarom hebben we de omgevingsvisie 2.0 opgesteld. Los van onze wens is er ook vanuit de Omgevingswet een verplichting dat elke gemeente een omgevingsvisie heeft, één visie die specifiek ingaat op de fysieke leefomgeving.

1.2

Wat is een omgevingsvisie? Een omgevingsvisie is een van de kerninstrumenten van de Omgevingswet, de wet voor de fysieke leefomgeving. Onze omgevingsvisie gaat in op onze ambities op ruimtelijke onderwerpen voor de lange termijn en geeft de ruimtelijke kenmerken en kwaliteiten van de gemeente Staphorst weer. Met lange termijn bedoelen we de periode 2030-2050. De scope van de omgevingsvisie is namelijk van 2030, tot in ieder geval 2050. In de omgevingsvisie staan ambities voor onderwerpen zoals wonen, werken, landschap, natuur, energie, klimaat, gezondheid en verkeer. In het stuk wordt ook ingegaan op wat deze ambities betekenen voor de verschillende gebieden in onze gemeente. De visie geeft ook weer hoe we aankijken tegen ontwikkelingen die op ons afkomen, welke ontwikkelingen we wenselijk vinden en welke niet.

1.3

Waartoe dient de omgevingsvisie? De omgevingsvisie is voor de gemeentelijke organisatie en voor inwoners en bedrijven bruikbaar: • om afwegingen te maken bij initiatieven; • ter inspiratie voor initiatieven. Uitwerking omgevingsvisie Voor de gemeentelijke organisatie geldt ook dat de omgevingsvisie een kapstok is voor het beleid voor de fysieke leefomgeving en het omgevingsplan. De kenmerken, kwaliteiten en ambities worden doorvertaald in maatregelen in omgevingsprogramma’s en in regels in het omgevingsplan. Zie ook hoofdstuk Error! Reference source not found.. De omgevingsvisie omvat alle ambities voor de fysieke leefomgeving en dat zijn er best veel. Daarbij zijn we als gemeente realistisch; we willen veel, maar we kunnen niet alles. In de uitwerking van de omgevingsvisie in omgevingsprogramma’s bekijken we ook nadrukkelijk welke ambities prioriteit hebben en hoe we aan ambities kunnen werken. Deze verwerking in de omgevingsprogramma’s biedt dan wellicht weer aanleiding om de ambities in de omgevingsvisie aan te passen.

1.4

Totstandkoming omgevingsvisie De omgevingsvisie is opgebouwd uit verschillende ingrediënten. De omgevingsvisie 1.0, uit 2018 vormt de basis en daarmee ook de input vanuit de participatie die is opgehaald gedurende het proces in het kader van de omgevingsvisie 1.0. Daarnaast is het al het (strategische) beleid voor de fysieke leefomgeving in kaart gebracht. Beleid dat in sommige gevallen ook weer gestoeld is op participatie en achterliggende analyses. Naast het inventariseren van het beleid is er een ruimtelijke analyse (Bijlage x - Leefomgevingsfoto) van de leefomgeving van Staphorst gemaakt. Deze analyse is gebruikt om te duiden waar er uitdagingen liggen in de leefomgeving. Al deze ingrediënten zijn samengenomen en geanalyseerd. Van daaruit zijn kernkwaliteiten benoemd, leidende principes opgesteld, ambities geformuleerd en zijn ruimtelijke afwegingen gemaakt voor de toekomst. Met als resultaat voorliggende omgevingsvisie, versie 2.0.

blad 4 van 36

omgevingsvisie Staphorst werkdocument v0.3 projectnummer 0494701.100 3 april 2025 revisie v0.2 Gemeente Staphorst

In bijlage II is het proces van de totstandkoming van de omgevingsvisie kort toegelicht, met daarbij de wijze waarop iedereen heeft kunnen meedenken en meedoen.

1.5

Status en versie omgevingsvisie Deze omgevingsvisie versie 2.0, is de eerste omgevingsvisie van de gemeente Staphorst onder de Omgevingswet. Noot: Vast te stellen eind 2025.

1.6

Leeswijzer Schrijfvorm en tijdshorizon • Deze omgevingsvisie is geschreven in de ‘we’ vorm. Hiermee wordt gedoeld op de gemeente Staphorst. • In deze omgevingsvisie staan ambities geformuleerd voor de periode 2030-2050. Dit komt omdat er bij diverse ambities wordt samengewerkt met andere partijen zoals medeoverheden die ook weer eigen streefdata hebben, of omdat er voldaan moet worden aan Rijks- of Europese normen. Hoofdstukken Hoofdstuk 2 Spanningsveld fysieke leefomgeving In hoofdstuk 2 staat de beschrijving van welke grote vragen er nu spelen in de fysieke leefomgeving van Staphorst. We noemen dit ook wel het ruimtelijke spanningsveld. Dit is een stuk context voor bij de omgevingsvisie. Hoofdstuk 3 Beschrijving van kernkwaliteiten In hoofdstuk 2 staat de beschrijving van wat Staphorst nu bijzonder maakt en welke waarden we willen behouden en beschermen. We noemen dit ook wel ons ruimtelijk fundament. Oftewel, wil je aan de slag binnen de gemeente met een initiatief of een project, dan is dit hoofdstuk de inspiratie voor wat we met elkaar willen behouden en waar we op voort willen bouwen. Hoofdstuk 4 Leidende principes voor ons gezamenlijke handelen In hoofdstuk 3 staat de beschrijving van de leidende principes die de gemeente hanteert bij het maken van keuzes bij ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving.

Deze leidende principes voor de fysieke leefomgeving vormen een handelingswijze voor de gemeente en dienen ook als leidraad voor wat de gemeente verwacht van initiatiefnemers en de samenleving. In die zin gelden deze spelregels voor iedereen. Hoofdstuk 5 Ambities voor de fysieke leefomgeving In hoofdstuk 4 staan alle ruimtelijke ambities voor de gemeente Staphorst. De ambities geven aan waar we als gemeente naartoe willen ontwikkelen. Vanuit daar kunnen we bepalen wat deze ambities betekenen voor keuzes die de gemeente en medeoverheden nu moeten maken en daarbij behorende maatregelen die we moeten nemen. Ook vormen deze ambities input voor nieuwe initiatieven en projecten in de gemeente. Hoofdstuk 6 Visiekaart en gebiedsgerichte doorkijk ambities Hoofdstuk 5 gaat in op de uitwerking en uitvoering van deze omgevingsvisie. Bijvoorbeeld over hoe de gemeente wil samenwerken, hoe er om wordt gegaan met het kostenverhaal en hoe de omgevingsvisie doorwerkt in overige ruimtelijke planinstrumenten en de omgevingsbeleidscyclus. Hoofdstuk 7 Uitwerking en doorwerking van de omgevingsvisie Hoofdstuk 5 gaat in op de uitwerking en uitvoering van deze omgevingsvisie. Bijvoorbeeld over hoe de gemeente wil samenwerken, hoe er om wordt gegaan met het kostenverhaal en hoe de omgevingsvisie doorwerkt in overige ruimtelijke planinstrumenten en de omgevingsbeleidscyclus.

blad 5 van 36

omgevingsvisie Staphorst werkdocument v0.3 projectnummer 0494701.100 3 april 2025 revisie v0.2 Gemeente Staphorst

blad 6 van 36

omgevingsvisie Staphorst werkdocument v0.3 projectnummer 0494701.100 3 april 2025 revisie v0.2 Gemeente Staphorst

2.

Ambities voor de fysieke leefomgeving

2.1

Pijler 1: Wonen en voorzieningen

2.1.1

Wonen Bouwen voor staphorsters en terugkeerders Het streven is Staphorst vitaal en leefbaar te houden en dat iedere inwoner van de gemeente gedegen en verantwoord wordt gehuisvest. De gemeente wil voorkomen dat met name jongeren en jonge gezinnen wegtrekken wegens gebrek aan passend woningaanbod. Maar ook voor ouderen en kwetsbare medebewoners willen we een passend aanbod bieden. We zorgen voor een voldoende ruim woningaanbod, om te voorkomen dat Staphorsters noodgedwongen naar omliggende gemeenten verhuizen. We richten ons ook op terugkeerders die eerder vanwege de krapte op de woningmarkt geen geschikte woning konden vinden. De ouderen c.q. senioren zijn ook een aparte doelgroep, waarmee rekening moet worden gehouden bij het nadenken over het wonen van de toekomst. Gelet op hun wens dichtbij voorzieningen te wonen, ligt het voor de hand locaties in of dichtbij het centrum hiervoor te reserveren. Het gezamenlijk wonen van jongeren en ouderen in één woongebouw – zoals een appartementencomplex – blijkt succesvol te zijn in den lande. Wij zien dat voor Staphorst ook als goede mogelijkheid, bijvoorbeeld in het centrum. Daarom zal de gemeente binnen de huidige bebouwing op zoek gaan naar plekken voor herontwikkeling in nabijheid van voorzieningen. Op dergelijke locaties kunnen koop- en huurappartementen worden ontwikkeld.

33% meer woningen (1000 tot 2030, daarna 1000 tot 2040) Tot 2030 willen we 1.000 woningen toevoegen. Daarop volgend kan tot 2040 nog eens behoefte zijn aan 1.000 woningen. Tot 2030 wordt vooral aangesloten bij de huidige woningbouwontwikkelingen in Staphorst en Rouveen. 30-40-30 We streven bij nieuwbouw naar een woningvoorraad met 30% in het sociale huursegment, 40% in de middenhuur en betaalbare koop en maximaal 30% in het dure koop- en huursegment mag landen. We hanteren hiervoor bij nieuwe woningbouwprojecten het ‘30-40-30-principe’, conform de afspraken tussen gemeenten, provincies en het Rijk die in het geval van de gemeente Staphorst vastgelegd zijn in de Woondeal West-Overijssel. (tijdelijke) huisvestingsoplossingen bieden voor overige doelgroepen We bieden diverse (tijdelijke) huisvestingsoplossingen voor vergunninghouders en andere doelgroepen, maken hierover prestatieafspraken met de woningcorporatie en we creëren ruimte voor enkele nieuwe woonwagens. Huisvesting arbeidsmigranten in balans met omgeving De huisvesting van arbeidsmigranten is in de eerste plaats een verantwoordelijkheid van werkgevers en arbeidsmigranten zelf. De verantwoordelijkheid van de gemeente is het bieden van een helder kader waarbinnen de huisvesting mag plaatsvinden, waarbij de gemeente zich vooral richt op de arbeidsmigranten die werkzaam zijn in de gemeente.

We willen in ieder geval dat bedrijven en omwonenden in de omgeving zo min mogelijk hinder ondervinden van het (tijdelijk) huisvesten van arbeidsmigranten en we willen de reguliere woningvoorraad beschermen. We hanteren algemene (kwalitatieve en ruimtelijke) uitgangspunten, als kaders ten behoeve van de (kwalitatieve kant) van de huisvesting voor arbeidsmigranten. Diversifiëren woningvoorraad We willen de komende jaren een grotere diversiteit aan woningen bewerkstelligen, om starters en jonge gezinnen de kans te geven in hun bekende omgeving te blijven wonen en voor senioren om oud te worden in hun eigen vertrouwde dorp. Om voor doorstroming te zorgen, worden verschillende types woningen toegevoegd. De focus ligt op de woningen die geschikt zijn voor woningzoekenden met bescheiden woonwensen: niet te groot en betaalbaar. Denk aan beneden-boven-woningen of appartementen (studio’s, levensloopbestendig, blad 7 van 36

omgevingsvisie Staphorst werkdocument v0.3 projectnummer 0494701.100 3 april 2025 revisie v0.2 Gemeente Staphorst

zorgappartementen en groepswonen). Grondgebonden woningen kunnen ook verschillende uitwerkingen krijgen, bijvoorbeeld een rijwoning met extra smalle beukmaat voor de starters of rug-aan-rug-woningen. De voorkeur gaat uit naar woningtypes die geschikt zijn voor zowel jongeren als ouderen en het liefst worden deze doelgroepen zoveel mogelijk gemixt. Ruimte voor initiatieven die passen bij kernkwaliteiten We willen dat ontwikkeling van woningen gepaard gaat met een wezenlijke bijdrage aan de kernkwaliteiten, zie hoofdstuk 2. We willen veel ruimte bieden aan initiatieven om extra woningen te realiseren, maar er moet wel wat tegenover staan: er moet sprake zijn van een duidelijke bijdrage aan de kernkwaliteiten. Dit kan door woningsplitsing of hergebruik van bestaande niet-woonbebouwing (transformatie). Bij voorkeur is dit dichtbij een van kernen, om zo te zorgen dat de afstand tot de voorzieningen niet te groot is; dit heeft immers minder verkeersbewegingen tot gevolg en meer bestedingen. De gemeente biedt maximale ruimte aan bewonersinitiatieven en initiatieven van VechtHorst, maatschappelijke organisaties en ondernemers, die passen in en aansluiten op de leefomgeving en maatschappelijke context. De gemeente zal hierin de regierol pakken en initiatieven die passen binnen de woonvisie ondersteunen.

We stimuleren de sanering van oude (agrarische) opstallen en het daarvoor in de plaats terugbouwen van woningen aansluitend bij de kernen en buurtschap Punthorst. We willen enkele doorgaande linten (oostzijde Gemeenteweg, Lankhorsterweg en J.B. Kanlaan) verdichten. Er kan op en tussen boerenerven gebouwd, in lijn met de kernkwaliteiten. Woningsplitsing bevorderen We willen mogelijkheden bieden voor het splitsen van woningen, horizontaal en verticaal. Bijvoorbeeld voor kamerverhuur of het realiseren van appartementen in bestaande gebouwen. Ook moedigen we het ombouwen van boerderijen in De Streek en Rouveen tot (meerdere) woningen aan (woningsplitsing (horizontaal en verticaal)). Kwalitatieve woon- en leefmilieus creëren De kwaliteit van woningen en de woonomgeving is over het algemeen naar tevredenheid van onze inwoners, we streven ernaar dat ook zo te houden. We focussen ons hierbij op zowel kwaliteit (groen en prettige leefomgeving) als kwantiteit (meer woningen). Onze uitdrukkelijke wens is om geen generieke ‘dertien in een dozijn’ woonbuurten te maken, maar gebiedseigen, duurzame woongebieden. We willen niet sturen op zoveel mogelijk uitgeefbare meters, maar een leefomgeving met nieuwe woonvormen, voldoende openbare ruimte en passend bij het karakter van de dorpen in de gemeente Staphorst. Er is behoefte aan meer ‘lucht’ tussen de bebouwing.

We gaan op basis van de kenmerken van elk dorp de sfeer van nieuwe ontwikkelingen bepalen. We willen dat nieuwe woonbuurten worden ingepast in het bestaande landschap, waarbij dit versterkt wordt. Nieuwe bebouwingsstructuren, groenstructuren en waterstructuren sluiten qua type, schaal en uitstraling aan bij bestaande structuren. Hiervoor hanteren we drie woonsferen. Zie hiervoor ook hoofdstuk 2.

2.1.2

Wonen en zorg Regie, preventie, hulp en ondersteuning in een eigen thuis We gaan uit van de positieve gezondheidsbenadering: ‘wat kan wél’. Een mooie slogan die hierbij past is: “van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag”. We streven naar een geïntegreerde benadering van wonen, welzijn en zorg. Daarbij gaat de aandacht uit naar onder meer mentaal welbevinden, zingeving, en sociaal en maatschappelijk ‘meedoen’. Van inwoners vragen we om zelf actief stappen te ondernemen zodat zij mee kunnen blijven doen in de samenleving. Waar nodig ondersteunen wij hierin. En we gaan uit van ieders eigen verantwoordelijkheid en regie bij het zoveel mogelijk zelfstandig thuis wonen. We gaan uit van ieders eigen verantwoordelijkheid en regie bij het zoveel mogelijk zelfstandig thuis wonen en dat een buurt ook voor ouderen en (licht) dementerenden toegankelijk blijft.

blad 8 van 36

omgevingsvisie Staphorst werkdocument v0.3 projectnummer 0494701.100 3 april 2025 revisie v0.2 Gemeente Staphorst

We zetten zoveel mogelijk in op eigen regie, preventie, hulp en ondersteuning in een eigen thuis. Het bevorderen van eigen regie, preventie, hulp en ondersteuning in een eigen thuis is van cruciaal belang bij het huisvesten van aandachtsgroepen. We willen hiertoe werken aan een passende woonomgeving en indien nodig ondersteuning om zelfstandig te kunnen wonen. Zorgzame gemeenschappen creëren We streven ernaar zorgzame gemeenschappen te creëren, voor senioren, maar ook andere doelgroepen die zorg of ondersteuning nodig hebben. In zorgzame gemeenschappen bevinden zich op korte afstand van bestaande 24uurszorglocaties en voorzieningen en leven en wonen mensen naast én met elkaar. We willen dat onze inwoners wonen in een omgeving waar men naar elkaar omkijkt, tegenslag kan verwerken, zichzelf herstelt, ontwikkelt en weerbaarder maakt. Lukt het niet om elkaar te helpen of het ontbreekt iemand aan een netwerk, dan kan men een beroep doen op de beschikbare informele of professionele hulp. We zetten daartoe in op de ontwikkeling van woonleefconcepten. Dit zijn geclusterde woonvormen, met een mix van ouderen met zonder of met een lichte zorgvraag, maar ook een mix met andere doelgroepen (zoals uitstromers uit Beschermd Wonen of andere inwoners die een ambulante zorgvraag hebben), gezinnen of jongeren.

Ondersteunen mantelzorg en vrijwilligers We waarderen het werk van onze mantelzorgers en de vrijwillige thuiszorg. We streven ernaar mantelzorg en vrijwilligers zoveel mogelijk te ondersteunen. Mantelzorgers en vrijwilligers (zoals buren) zullen een steeds grotere rol spelen in de ondersteuning en zorgverlening. Tegelijkertijd weten we dat het mantelzorgpotentieel afneemt. Daarom willen we blijvend investeren in ondersteuning van mantelzorgers en vrijwilligers. Voor zover problemen kunnen worden opgepakt door tussenkomst van vrijwilligers, is het gebruik maken daarvan te verkiezen boven professionele zorg. De kwaliteit mag hierdoor echter niet wezenlijk onder druk komen te staan. Mantelzorg maken we ook fysiek mogelijk door ruimte te bieden aan mantelzorgers om bij hun hulpbehoevende te wonen of andersom. We stimuleren pleegzorg en/of hulp binnen het eigen netwerk. Het uitgangspunt hierbij is: hulp in de nabije leefomgeving van het gezin. Zorgen voor ambulante ondersteuning in de thuissituatie We willen voldoende aanbod aan ambulante begeleiding voor kwetsbare mensen die dat nodig hebben, zoals ouderen of uitstromers uit instellingen. Afhankelijk van de specifieke zorg- of ondersteuningsvraag wordt bepaald of 24-uursbereikbaarheid/beschikbaarheid bij zorg aan huis (ambulante zorg) nodig is.

Niet alle kwetsbare mensen die zelfstandig wonen zullen dichtbij de belangrijkste voorzieningen wonen. Als het gaat om mobiliteit is niet iedere kern goed bereikbaar met het openbaar vervoer, maar dan stimuleren we dat men onderling vervoer regelt als dat nodig is: bijvoorbeeld door gebruik te maken van buren, regiotaxi of Automaatje. Faciliteren van burger- of ouderinitiatieven Ons streven is dat kwetsbare mensen zoveel als mogelijk huisvesting met zorg op maat kunnen ontvangen en kunnen meedoen in de maatschappij. Daartoe willen we burger- of ouderinitiatieven op het gebied van wonen te stimuleren en faciliteren. In de regio West-Overijssel zijn al verschillende initiatieven van woonleefconcepten, zoals Knarrenhof (landelijke stichting), en Mens- en Milieuvriendelijk Wonen Zwolle (MMWZ) en initiatieven van verschillende ondernemers. Meer tussenvoorzieningen We streven ernaar meer tussenvoorzieningen te realiseren, om zo de kloof tussen zelfstandig wonen en verpleeghuiszorg aan te pakken. We willen zorggeschikte woningen toevoegen in geclusterde woonconcepten of in zogenaamde tussenvoorzieningen. Doorstroming bevorderen We streven naar om de doorstroming te stimuleren en op gang te brengen en houden. We willen een voldoende en gevarieerd woningaanbod dat specifiek voldoet aan de wensen van de doelgroep.

Daarnaast zetten we in op opbouwwerkers en verhuiscoaches die actief betrokken zijn in de wijken, waarbij ze gesprekken aangaan en initiatieven ontplooien. blad 9 van 36

omgevingsvisie Staphorst werkdocument v0.3 projectnummer 0494701.100 3 april 2025 revisie v0.2 Gemeente Staphorst

Levensloopbestendige woningen realiseren We willen levensloopbestendige woningen (zoals nultredenwoningen) toevoegen aan de woningvoorraad en verdichten, met name in de nabijheid van voorzieningen. Bij nieuwbouw houden we hier gelijk rekening mee. We voegen zoveel mogelijk flexibele nultredenwoningen woningen toe, geschikt voor meerdere levensfases. Hiermee richten we ons niet alleen op ouderen maar erkennen we dat deze woningen ook multi-inzetbaar zijn voor diverse doelgroepen, zoals mensen met een verstandelijke beperking. Woningen die niet alleen levensloopgeschikt zijn, maar ook flexibel aanpasbaar om te voldoen aan veranderende behoeften. Inclusieve woonomgeving We streven naar een inclusieve woonomgeving, waarin eenieder kan meedoen en zichzelf kan zijn. Een inclusieve wijk heeft een goed ingerichte leefomgeving die ontmoeting, mobiliteit en de mentale en fysieke gezondheid positief beïnvloeden. We zorgen dat de wijken en kernen ruimtelijk zo optimaal mogelijk zijn ingericht op veilige ontmoeting en goede mobiliteit, zodat inwoners met en zonder zorgvraag er kunnen wonen. Iedereen kan meedoen. De focus ligt op de beschikbaarheid van reguliere woningen en het bevorderen van inclusieve woonomgevingen waarbij gemeenten van regionaal naar lokaal bewegen en van opvang naar wonen gaan.

Thuis in de buurt zetten we in op het creëren van een omgeving waarbij het vanzelfsprekend is om erbij te horen, jezelf te kunnen zijn en actief deel te nemen aan de samenleving. Zorgen voor spreiding en goed aarden in de wijk We willen meer diversiteit in de woningvoorraad realiseren ten behoeve van spreiding van doelgroepen. Voor senioren is in sommige gevallen enige clustering van de doelgroep gewenst terwijl in andere gevallen behoefte is aan samenleven met verschillende leeftijden en doelgroepen. Voor de overige doelgroepen ligt dit anders. Hier is spreiding beter met het oog op de balans tussen draagkracht en vraagkracht in een wijk en het voorkomen van (mogelijke) stigmatisering. Dementievriendelijke wijken creëren We streven naar het creëren van dementievriendelijke wijken. Dit betekent dat wijken zijn ontworpen met het oog op de behoeften en uitdagingen van mensen met dementie en ze bieden een omgeving die de zelfstandigheid, veiligheid en welzijn van deze individuen bevordert. We zetten in de wijken in op doordachte architecturale aanpassingen, zoals duidelijke bewegwijzering en herkenbare landmarks, die de navigatie vergemakkelijken.

2.1.3

Voorzieningen Iedere kern eigen (winkel)voorzieningen We streven ernaar dat iedere kern binnen de gemeente Staphorst eigen voorzieningen heeft. We benadrukken altijd de eigenheid van de kernen en vinden het belangrijk dat er per kern voorzieningen zijn – maar niet iedere kern hoeft dezelfde voorzieningen te hebben. We denken in cirkels van bereikbaarheid, waarbij woonvormen voor mensen met een kleinere actieradius dichter bij de belangrijkste voorzieningen liggen. De kern Staphorst kent een vrij compact centrumgebied met een compleet aanbod aan voorzieningen voor de hele gemeente met voldoende gratis parkeerplaatsen. waarbij de kern Staphorst ook, behalve voor haar eigen inwoners, ook voor de omgeving een aantrekkelijk winkelgebied biedt. Verder is er een zwembad en zijn er sportvoorzieningen. De (centrum)voorzieningen willen we graag behouden. Multifunctionele voorzieningen creëren We streven in de kernen naar een ‘huiskamer’. Een plek voor ontmoeting en maatschappelijke voorzieningen. Samen met de gemeente, provincie, maatschappelijke organisaties, verenigingen, ondernemers en bewoners maken we werk van het behoud en verbetering van sport-, welzijns- en horeca-activiteiten en voorzieningen.

We organiseren met elkaar activiteiten voor jong en oud met speciale aandacht voor zorg, basisonderwijs, kinderopvang en uitwisseling van onderlinge (vrijwillige) diensten en kennis van dorpsbewoners. We vinden het wenselijk dit zoveel mogelijk te clusteren in een duurzame multifunctionele voorziening op een centrale plek in Staphorst. Dat biedt de meeste mogelijkheden voor samenwerking en een toekomstbestendige exploitatie.

blad 10 van 36

omgevingsvisie Staphorst werkdocument v0.3 projectnummer 0494701.100 3 april 2025 revisie v0.2 Gemeente Staphorst

Voorzieningen en openbare ruimtes toegankelijk We streven ernaar dat voorzieningen en openbare ruimtes toegankelijk zijn voor iedereen, zo ook inwoners met een beperking. We willen dat meer inwoners ervaren dat voorzieningen en openbare ruimtes voor hen toegankelijker zijn geworden.

blad 11 van 36

omgevingsvisie Staphorst werkdocument v0.3 projectnummer 0494701.100 3 april 2025 revisie v0.2 Gemeente Staphorst

2.2

Pijler 2: Gezond, sociaal en veilig

2.2.1

Gezonde omgeving; spelen, bewegen en ontmoeten Een beweegvriendelijke leefomgeving creëren We streven naar een beweegvriendelijke leefomgeving, in bestaande en nieuwe wijken en op bedrijventerreinen. We willen het huidige beweegaanbod verbeteren en uitbreiden. We stimuleren bewegen door de (bestaande en nieuwe) omgeving in te richten met ommetjes, speelplaatsen, trapveldjes en sportgelegenheid en door evenementen te organiseren. En door de ommetjes te verbinden binnen de woonkernen. We zoeken daarbij mogelijkheden om de natuurlijke, landschappelijk en cultuurhistorische kwaliteiten van de gemeente te gebruiken. Wij willen een zodanige inrichting van de openbare ruimte dat lopen/bewegen wordt gestimuleerd. Bij de verplaatsing van routes zal wandelvriendelijkheid hoog in het vaandel staan. We borgen daarbij ook de sociale veiligheid. Ruimte voor spelen We streven naar een divers en uitdagend speellandschap in de gehele gemeente. Verschillende leeftijden vragen om verschillende speelmogelijkheden. In iedere kern willen we voor een brede leeftijdsgroep een passend speelaanbod dat voldoende uitdaging biedt. Een divers speelaanbod verbonden met veilige loop en fietsroutes. Ruimte voor ontmoeting Het streven is om eenzaamheid tegen te gaan en om ontmoeten en de integratie van verschillende groepen inwoners te bevorderen.

We willen eenzaamheid bestrijden door (meer) ontmoetingsplekken te creëren in de fysieke leefomgeving. We zetten in op het aantrekkelijk inrichten van openbare speel-, beweeg- en ontmoetingsplekken voor volwassenen door elementen zoals bankjes, speltafels en kleurrijke beplanting toe te voegen. We zetten er daarnaast op in om de ontmoetingsfunctie in het centrum van Staphorst te vergroten. Inclusieve speel-, beweeg- en ontmoetingsruimte borgen We streven ernaar dat alle inwoners zich welkom voelen op onze speel-, beweeg- en ontmoetingsplekken. Oók inwoners met een lichamelijke en/of geestelijke beperking. Op grote speel- en beweegplekken willen we bij (her)inrichting meer rekening houden met deze doelgroep. De nadruk komt daarbij op kleine ingrepen te liggen die samen spelen en bewegen mogelijk maken. Ruimte voor jongeren We streven ernaar om jongeren aan Staphorst te binden. Dat betekent dat we ze ook ruimte willen bieden in de openbare ruimte. We willen goede, uitdagende en veilige plekken voor jongeren om elkaar te ontmoeten en of samen te bewegen. Mogelijkheden beiden om vitaal oud te worden We streven ernaar dat ouderen zo goed mogelijk vitaal oud kunnen worden in onze gemeente. We anticiperen op het toenemend aantal ouderen. We willen zorgen voor een beweegvriendelijke omgeving voor ouderen en ruimte voor ontmoeting, zowel in de buitenruimte als in gebouwen.

We zetten bijvoorbeeld in op het plaatsen van extra bankjes om even te rusten tijdens een wandeling, het aanleggen van beweegvoorzieningen voor ouderen en door ervoor te zorgen dat openbare ruimte goed begaanbaar is voor rollators en rolstoelen. Daarnaast zetten we in op goede voorlichting over een gezonde leefstijl en gezond oud worden.

2.2.2

Groene herkenbare omgeving Directe woonomgeving vergroenen We streven ernaar dat de directe woonomgeving van onze inwoners groener wordt, met meer flora en fauna. We willen investeren in de kwaliteit van de bestaande openbare ruimte en bij nieuwbouw en herstructurering willen we afspraken vastleggen om de ruimtelijke kwaliteit te verbeteren.

blad 12 van 36

omgevingsvisie Staphorst werkdocument v0.3 projectnummer 0494701.100 3 april 2025 revisie v0.2 Gemeente Staphorst

Openbaar groen herkenbaar, robuust en duurzaam We streven er naar dat groen haar inwoners een gezond en plezierig woon-, leef- en werkklimaat biedt. We kiezen voor openbaar groen dat herkenbaar, robuust en duurzaam is en dat de kenmerken van de verschillende woonkernen en landschapstypen benadrukt. We zetten in op dat de openbare ruimte: • ruimte biedt voor waterberging, klimaatdemping, natuurontwikkeling en natuurbeleving (meer plek voor flora en fauna); • logisch aansluit op particuliere eigendommen en andere onderdelen en structuren van de openbare ruimte; • het openbaar groen in de gemeente Staphorst mooi, functioneel en betaalbaar is. Inrichting van openbare ruimte met meer identiteit We streven naar een openbare ruimte met identiteit en herkenbaarheid van Staphorst. Bij de inrichting van de openbare ruimte moet aandacht zijn voor: - De identiteit en herkenbaarheid van woonkernen, straten, landschappen en dergelijke. - Leefbaarheid en veiligheid in woon- en werkgebieden. - Recreatief gebruik en beleving van natuurwaarden in de openbare ruimte.

2.2.3

Samenleving Sociale cohesie kerngericht behouden en versterken We streven ernaar om de grote saamhorigheid en sociale cohesie die in de diverse kernen aanwezig is verder te versterken en zo lokaal mogelijk te organiseren. We willen meer aansluiten bij de kracht die in de diverse kernen aanwezig is. We starten alleen nieuwe dingen als er ook draagvlak is bij de lokaal betrokkenen en omarmen inwonersinitiatieven. Vroegtijdig signaleren Preventie is de beste zorg. Op sociaal vlak willen we in een pril stadium kunnen ingrijpen als het mis dreigt te gaan. Van jong tot oud zetten we in op het signaleren van problemen. Dit doe we door onder andere de inzet van jeugdhulp, CWO, seniorenbezoekers, kerken, huisartsen en wijkverpleegkundigen. Versterken lokale burgerkracht We willen dat dat de inwoners van de gemeente Staphorst voldoende gezond zijn zodat zij naar vermogen kunnen deelnemen aan de samenleving en maatschappelijke activiteiten. Dit past in een participatiesamenleving (verantwoordelijkheid nemen in individualistische samenleving). We willen de lokale burgerkracht versterken. De gemeente heeft hierbij een voorwaardenscheppende rol waarbij we in samenwerking met burgers, bedrijven, kerken en maatschappelijke organisaties verantwoordelijkheid nemen voor een gezonde fysieke en sociale omgeving van onze dorpen.

We doen dat zo dicht mogelijk bij de mensen zelf en zetten daarom in op een kerngerichte aanpak en samenwerking tussen overheid en kerken, sport en culturele voorzieningen. Zo lang mogelijk naar kracht en mogelijkheden mee kunnen doen We streven naar een lokale samenleving waarin iedereen vanuit zijn kracht en mogelijkheden mee kan doen en waarin burgers verantwoordelijkheid nemen voor elkaar en voor het leefbaar houden van hun omgeving. We willen dat mensen zo lang mogelijk in hun eigen leefomgeving kunnen blijven wonen en mee kunnen doen in de samenleving. Effectieve ondersteuning bieden voor participatie aan samenleving Voor mensen die het echt nodig hebben bieden wij een effectieve ondersteuning. Dit willen we bereiken door samenwerking en vanuit een integrale (sociaal-domeinbrede) aanpak. Bij de participatiewet richt de gemeente Staphorst zich op het in samenhang brengen van de beleidsvelden re-integratie, inburgering en volwasseneneducatie, waarbij de nadruk op toeleiding naar werk ligt. Ruimte aan de samenleving Ons streven is om te voorkomen dat mensen tussen wal en schip vallen. We willen daarom voldoende mogelijkheden bieden om degenen die hulp nodig hebben deze hulp te bieden, of te zorgen dat anderen deze bieden.

Het past in deze lijn dat wij ons best doen initiatieven uit de samenleving zoveel mogelijk te versterken en te versnellen, zolang ze bijdragen aan de met elkaar in deze visie afgesproken doelen. blad 13 van 36

omgevingsvisie Staphorst werkdocument v0.3 projectnummer 0494701.100 3 april 2025 revisie v0.2 Gemeente Staphorst

Veilig en kansrijk opgroeien en ontwikkelen Kinderen en jongeren in Staphorst tussen -9 maanden en 27 jaar gezond, moeten veilig en kansrijk op kunnen groeien. We willen een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van kinderen en jongeren tot volwassenen die zelfstandig, gelijkwaardig en actief deelnemen aan de maatschappij uitgaande van eigen talenten, verantwoordelijkheid en mogelijkheden. Uitgangspunt daarbij is meer inzet op preventie om duurdere vormen van zorg te voorkomen. Onze gemeente is landelijk gezien één van de jongste gemeenten. Daarom zetten we in op meer aandacht voor bovenwijkse voorzieningen (speelvoorzieningen) en voorlichting (gezonde voeding, leefpatroon, en alcohol).

2.2.4

Cultuur Zichtbaarheid voorzieningen en initiatieven vergroten We streven ernaar het uitdragen van onze cultuur te borgen en te verstevigen. Dit willen we doen door verbinding te zoeken binnen het culturele veld en de Staphorster samenleving. We zetten in op de cultuurcoach als verbinder en aanjager van culturele initiatieven binnen de samenleving, een bredere rol te geven dan alleen binnen het basisonderwijs, wat nu het geval is. Daarnaast stimuleren we initiatiefnemers en de sector zelf om meer kenbaar te zijn. Binnenschoolse aanbod voor cultuureducatie wordt uitgebreid We willen bereiken dat het binnenschoolse aanbod voor cultuureducatie wordt uitgebreid en verdiept en daarnaast ook breder in de samenleving (buiten de school) vorm gaat krijgen. Er wordt ingezet op behoud van de (educatieve waarde van de) Openbare Bibliotheek. Diverse samenstelling van het aanbod stimuleren We streven naar een inclusieve cultuursector, waarbij inwoners en kunstenaars samen cultuur maken, tonen en beleven en dat er ruimte zijn voor verschillende perspectieven en verschillende doelgroepen/culturen. We willen dat de diverse samenstelling van het aanbod meer stimuleren, zodat dit alle leeftijds- en bevolkingsgroepen aanspreekt en talentontwikkeling bevordert. Drempel voor sociaal-maatschappelijke deelname zo laag mogelijk We willen dat de drempel voor deelname zo laag mogelijk is.

We behouden de bibliotheek als een laagdrempelige, sociaal-maatschappelijke en culturele ontmoetingsplek, waar lezingen, workshops, cursussen kunnen worden gevolgd en een kennislab is gevestigd. We stimuleren de realisatie van vervoer van en naar activiteiten, zodat bepaalde doelgroepen (bijvoorbeeld in de zorg) culturele activiteiten kunnen bijwonen die bijdragen aan hun welbevinden. Toekomstperspectief bieden aan evenementensector in Staphorst We streven naar het bevorderen van het gemeenschapsgevoel, verbinding (sociale cohesie) en het stimuleren van de lokale economie. Ook het bevorderen van onze identiteit als een kleurrijke gemeente is daarbij een speerpunt. We willen een toekomstperspectief bieden en bijdragen aan een gevarieerd aanbod aan evenementen die voorziet in een behoefte voor iedereen, jong en oud. We willen in de gemeente ruimte houden voor nieuwe initiatieven en de jaarlijks terugkerende evenementen behouden. We zetten daarbij in op een evenwichtig aanbod van evenementen met een goede verdeling door het jaar heen. Om de administratieve last te verminderen zet de gemeente in op het ondersteunen van de organisatoren. Het goede behouden Veel evenementen zijn jaarlijks terugkerend en worden door dezelfde initiatiefnemers georganiseerd. De meeste van deze evenementen zijn bekend binnen en buiten de gemeente, herkenbaar en gebonden aan een vast tijdstip.

Deze ‘traditionele’ evenementen hebben bewezen van waarde te zijn en dragen bij aan het gemeenschapsgevoel. Als gemeente willen we hier dan ook niet aan tornen. Vernieuwing en verbreding aanbod Nieuwe evenementen moeten iets toevoegen aan de gemeenschap met nadruk op kwaliteit. De gemeente ziet graag evenementen of activiteiten die en/of: blad 14 van 36

omgevingsvisie Staphorst werkdocument v0.3 projectnummer 0494701.100 3 april 2025 revisie v0.2 Gemeente Staphorst

•

• •

Bijdragen aan de levendigheid voor de lokale bevolking, maar ook voor toeristen, kortom voor ieder wat wils. Het moeten evenementen zijn die passen bij het karakter van de gemeente, maar die ook in een behoefte voorzien. Het moet gaan om een breed aanbod, voor iedereen. Hierbij wordt gedacht aan een evenement in de winterperiode of het voorjaar met een muzikaal, cultureel of sportief karakter. Kleinschalig tot middelgroot zijn en het lokale verenigingsleven en gedachtengoed versterken. De gemeente leent zich niet voor het organiseren van meerdaagse grootschalige festivals; Gericht zijn op het versterken/promoten van het imago en het ondernemende karakter van de gemeente.

Leefbaarheid en evenementen in balans We streven in de uitvoering naar een goede balans tussen leefbaarheid en levendigheid. Bij evenementen is het geven en nemen: we houden rekening met de belangen van bewoners (zij die overlast ervaren, en zij die geen hinder ondervinden) als die van bezoekers en organisatoren. Klachten van omwonenden nemen we serieus, maar we beseffen ons ook dat evenementen de gemeente levendig houden. Door o.a. vooraf na te denken over het juiste evenement op de juiste plek, goede afspraken te maken met organisatoren, vergunningen vooraf goed te regelen en passende geluidsniveaus te hanteren.

2.2.5

Sporten Een functionele, veilige en duurzame beweeg- en sportinfrastructuur Het streven is dat we te allen tijde beschikken over een functionele, veilige en duurzame beweeg- en sportinfrastructuur. Daarbij willen we dat de openbare ruimte, waar mogelijk, beweegvriendelijk wordt ingericht. En dat accommodaties worden geomtimaliseerd voor een gevarieerder, intensiever en gezonder gebruik. We onderzoeken daarom waar mogelijkheden en initiatieven liggen om faciliteiten optimaler, breder en toekomstbestendiger te maken. Overal met plezier, veilig, eerlijk en zorgeloos bewegen en sporten We streven ernaar dat iedere inwoner van de gemeente Staphorst overal met plezier, veilig, eerlijk en zorgeloos kan bewegen en sporten. We willen de beweeg- en sport mogelijkheden voor alle inwoners van de gemeente stimuleren, optimaliseren en verduurzamen, met speciale aandacht voor doelgroepen die relatief minder bewegen en sporten. We zetten in op het ontwikkelen en implementeren van voorwaarden voor een sociaal veilig beweeg- en sportklimaat bij de beweeg- en sportaanbieders en de openbare ruimte in de gemeente Staphorst.

De gemeente vervult hierbij een faciliterende en regisserende rol: de gemeente creëert de juiste randvoorwaarden en stelt zich op als verbinder om de samenwerking tussen beweeg- en sportaanbieders, zorgen welzijnsinstellingen, onderwijsinstellingen, maatschappelijke organisaties en burgers te bevorderen. Bewegen van jongs af aan stimuleren Van jongs af aan vaardig in bewegen: Ieder kind in de gemeente Staphorst krijgt een gezonde start van zijn of haar leven. Daarvoor willen we de motorische vaardigheden bij de jongste jeugd verbeteren en stimuleren dat ze meer én een leven lang blijven bewegen in een gezonde omgeving.

2.2.6

Onderwijs Een leven lang leren We streven ernaar te voorzien in een sterke behoefte van het bedrijfsleven om een betere mix tussen laag- en hoogopgeleiden, tussen vakmensen en kenniswerkers te creëren. We willen Staphorst aantrekkelijk houden voor laagopgeleiden en aantrekkelijker maken voor hoogopgeleiden. We stimuleren samenwerking tussen scholen en bedrijven en zorgen voor passend onderwijs (‘een leven lang leren’). Doorstroming vervolgonderwijs stimuleren Specifiek voor de vraag die leeft bij Staphorster bedrijven is de ambitie om iedereen minimaal MBO4 te laten halen. We onderzoeken daarom de doorstroming naar het type vervolgonderwijs dat passend is bij het niveau van het kind. Om het onderwijsniveau op peil te houden gaan we samen met scholen in beeld brengen wat de gevolgen zijn van de Wet Passend Onderwijs.

blad 15 van 36

omgevingsvisie Staphorst werkdocument v0.3 projectnummer 0494701.100 3 april 2025 revisie v0.2 Gemeente Staphorst

2.2.7

Milieu Voldoen aan de grenswaarden voor geluid We sluiten aan op de bestaande wet- en regelgeving en willen voldoen aan de normen voor geluid. In bepaalde gevallen kan worden afgeweken van de grenswaarden. We zetten niet actief in op het tegengaan van geluidhinder boven wettelijke normen. Voldoen aan de grenswaarden voor luchtkwaliteit We sluiten aan op de bestaande wet- en regelgeving voor luchtkwaliteit in Staphorst. We willen dat de luchtkwaliteit minimaal gelijk blijft maar liever verbetert. Beperken van geurhinder, maar ruimte geven aan agrarische bedrijven Geur als gevolg van de agrarische sector in onze gemeente hoort bij onze lokale context. We accepteren eventuele hinder, zolang het binnen de perken blijft. De gemeente Staphorst biedt in sommige situaties ruimere mogelijkheden. In De Streek worden functieveranderingen van agrarisch naar wonen maximaal mogelijk gemaakt. Ook in de rest van het buitengebied wordt waar mogelijk meer ruimte geboden om ruimtelijke ontwikkelingen in combinatie met (bestaande intensieve) veehouderij mogelijk te maken. (Brand)veiligheid waarborgen Wij vinden dat preventie de beste manier is om veiligheid te creëren binnen de gemeente. Vanwege de rieten daken en de A28 willen we de brandweer- en de ambulancepost behouden. We hechten in dit verband ook grote waarde aan de zichtbaarheid, beschikbaarheid en bereikbaarheid van de politie.

Daarom zien wij erop toe dat het aantal -wettelijk- toegezegde wijkagenten daadwerkelijk in de gemeente komt en dat deze actief en zichtbaar zijn op straat. Omgevingsveiligheid waarborgen We streven ernaar de risico’s waaraan burgers worden blootgesteld te beperken tot een aanvaardbaar minimum. We sluiten aan op de bestaande wet- en regelgeving voor omgevingsveiligheid. We zetten in op preventie en zo nodig op repressie. Algemeen uitgangspunt is dat allereerst de toepassing van brongerichte maatregelen worden onderzocht en daarna (waar nodig) naar maatregelen in de omgeving van de risicobron zal worden gekeken. Ook als de wettelijke grenswaarden niet worden overschreden, vraagt de gemeente aandacht voor bronmaatregelen. We zetten in op optimaal resultaat binnen wettelijke, technische en financiële mogelijkheden. Het principe van best beschikbare techniek (BAT) wordt zoveel mogelijk gehanteerd. Veilige woongebieden Ten opzichte van de woongebieden wordt gestreefd naar een zo veilig mogelijke woonomgeving en staan we nieuwe risicobronnen in woongebieden niet toe. Ten aanzien van de bestaande situaties zal de omgevingsveiligheid niet mogen verslechteren en wordt eventueel gekeken naar verdergaande veiligheidsmaatregelen, die zowel brongericht als effectgericht zijn.

2.2.8

Defensie Ruimte bieden aan ontwikkeling van Defensie We streven ernaar bij te dragen aan de landelijke opgave van Ruimte voor Defensie. We zetten in op het de uitbreiding van het huidige munitiedepot. Daarbij zorgen we er wel voor dat de veiligheid voor de omgeving en omwonenden geborgd blijft, en dat in afstemming met inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden een optimale inpassing van het grootschalige munitiecomplex wordt bepaald. Veilig en soepel transport voor Defensie We streven ernaar de kernen van de gemeente Staphorst in de toekomst meer dan nu worden ontzien van militair munitietransport en overige zwaar transport. We willen een veilige, robuuste en rechtstreekse aansluiting van het depot en bedrijventerrein op het hoofdwegennet (A28) en een veilige spoorwegovergang voor de omgeving, voor het verbeteren van de omgevingsveiligheid en voor de beleving daarvan. Samen met defensie, provincie en de gemeente gaan we een inspanningsverplichting aan om dit in het vervolgtraject verder uit te werken. blad 16 van 36

omgevingsvisie Staphorst werkdocument v0.3 projectnummer 0494701.100 3 april 2025 revisie v0.2 Gemeente Staphorst

2.3

Pijler 3: agrarisch gebied, buitengebied en landschap

2.3.1

Landschap Natuur- en recreatiegebieden verbeteren Natuur moet beleefbaar en de (cultuur)historie afleesbaar en voelbaar worden. We willen onze natuurgebieden beter toegankelijk maken voor recreanten. Waar mogelijk (met het oog op de kwetsbare natuurwaarden) stellen we deze natuurgebieden open ten behoeve van educatie en recreatie. We zetten daarnaast in op het aanleggen van meer fiets- en wandelpaden (nog meer?). We stimuleren dat boeren en Staatsbosbeheer samenwerken in het beheer van natuurgebieden. Behoud en versterking van de verschillende landschapstypen en de beeldkwaliteit We streven ernaar de verschillende landschapstypen en de beeldkwaliteit in onze gemeente te behouden en te versterken. Het landschap, de boerderijbebouwing en de Streek zijn nauw met elkaar verbonden. De gemeente ontleent haar bijzondere karakter deels aan het landschap van de smalle opstrekkende verkaveling, de karakteristieke ‘kruumte’ en de ritmiek van elzensingels. We zetten in op gericht beheer en herstel van landschapselementen. Op het schaalniveau van het landschap zetten we in op de volgende zaken: • het versterken en verbeteren van de karakteristieke beplantingsstructuur; • het versterken van de recreatieve betekenis; • het leesbaar maken en houden van de geschiedenis van het landschap.

In het Reestdal willen we aan de slag met de versterking van de recreatie en de beeldkwaliteit van de erven, bijvoorbeeld door een streekeigen huis en erfproject, die ook in andere delen van het Reestdal worden uitgevoerd. Actieve ontwikkeling van een landschappelijk raamwerk We willen aan de slag met actieve ontwikkeling van een landschappelijk raamwerk in gebieden waar veel ruimtelijke ontwikkelingen plaatsvinden. Erven en erfbeplanting We willen de aanleg van erfbeplanting bij bestaande erven stimuleren en van aanleg van erfbeplanting bij nieuwe erven verplicht stellen. Aandachtspunten daarbij zijn gebruik van inheemse beplanting, materiaalgebruik, kleurgebruik, positie en richting van gebouwen op het erf (bij nieuwe erven). Olde maten Voor de Olde Maten wordt gestreefd naar de combinatie van natuurontwikkeling en versterking van het landschap. We zetten in op het behoud van de karakteristiek van het slagenlandschap en versterking van de west - oost opstrekkende verkaveling. Daarbij is de afwisseling tussen de verschillende successiestadia – moeras, grasland, bos, etc. – zowel voor natuur als landschap waardevol. Houtsingelgebied Staphorst en Rouveen Voor het houtsingelgebied Staphorst en Rouveen wordt gestreefd naar herstel en versterking. Laagveengebied Bij dit deelgebied wordt gestreefd naar versterking van het open en weidse landschap.

Om de openheid actief te versterken zetten we in op het verwijderen van beplanting, zoals spontaan opgekomen elzen langs slootkanten. Het behoud van de openheid is tevens een belangrijk aandachtspunt bij de te realiseren EVZ Olde Maten / Stadsgaten en de mogelijke uitbreiding van de zandwinplas aan de Hooidijk. We gaan verstening tegen (?) Dekzandgebied Voor de randen van de kern Staphorst wordt gestreefd naar het vormgeven van een heldere en groene overgang van het landschap naar het dorp. De overgang wordt vormgegeven door aanleg van nieuwe en versterking van huidige landschapselementen, voordat de stedelijke ontwikkeling plaats gaat vinden. In de gebieden de Leijen en Puntlanden / Hulstlanden wordt gestreefd naar versterking van de kleinschaligheid. Bouwstenen hiervoor zijn wegbeplanting, perceelgrensbeplanting en erfbeplanting. blad 17 van 36

omgevingsvisie Staphorst werkdocument v0.3 projectnummer 0494701.100 3 april 2025 revisie v0.2 Gemeente Staphorst

In het gebied tussen de Beugelerveldweg en de bosrand van het Staphorsterbos wordt de landschapsstructuur versterkt door aanplant van nieuwe eikenrijen op perceelgrenzen. In de Puntlanden vormt de verkaveling aanknopingspunt voor het inpassen van vollegrond tuinbouwbedrijven met ondersteunend glas en mogelijke nieuwe agrarische erven. In dit gebied willen we versterking van het kleinschalige landschap in de ‘waaierstructuur’. Bouwstenen zijn perceelgrensbeplanting, wegbeplanting en erfbeplanting. Ten slotte wordt gestreefd naar meer open randen van het Staphorster Bos. Ook daarbij is de kavelstructuur ("waaier") het aanknopingspunt.

2.3.2

Natuur en biodiversiteit …

2.3.3

Agrarisch 2.0 Duurzame Veehouderij In de Handreiking Kwaliteitsimpuls agro en food; ‘Een goede boer als buur’ staat dat het de ambitie van de provincie is een Overijsselse agro- en foodsector die een inspirerende bijdrage levert aan de uitvoering van de 15 ambities uit de Uitvoeringsagenda Duurzame Veehouderij (UDV). Wij staan achter die ambities. Deze hebben ook betrekking op dierenwelzijn en -gezondheid. Rentmeesterschap agrariër bevorderen We streven naar een balans tussen landschap, natuur en agrarische bedrijfsvoering. De gemeente kent veel natuurwaarden die onderdeel zijn van het agrarisch landschap, zoals weidevogels en diverse plantensoorten. En landschapselementen zoals houtwallen zijn ontzettend belangrijk voor de beleving van het landschap maar ook voor de natuurwaarden, omdat veel dieren hiervan gebruik maken bij het zoeken naar voedsel. We zien boeren graag als beheerders van het landschap, ook wegens de zorgplicht en als maatschappelijke tegenprestatie, gaan we ervanuit dat ze rekening houden met deze natuurwaarden en landschappelijke kenmerken in hun bedrijfsvoering. We stimuleren en zien erop toe dat boeren hiermee rekening houden in hun bedrijfsvoering. Stimuleren biologische landbouw We streven ernaar alternatieven te bieden voor schaalvergroting. We stimuleren biologische landbouw en verbrede of multifunctionele landbouw.

Zo bieden we biologische bedrijven meer ruimte. Ook staan we nevenactiviteiten naast de agrarische bedrijvigheid zoals kleinschalige verblijfsrecreatie toe.

2.3.4

Water en bodem Waterkwaliteit verbeteren Er wordt gestreefd naar een ecologisch gezond watersysteem en waar natuurvriendelijke oevers zijn ingericht. “Voorkomen is beter dan genezen”. We willen dat de kwaliteit van het water zodanig goed is, dat het geen belemmering vormt voor recreatief medegebruik van het oppervlaktewater. We voorkomen daarnaast dat inwoners in contact komen met water waarin ziekteverwekkers kunnen zitten (water op straat, overstortwater, wadi’s). In het buitengebied is het behalen van de waterkwaliteitsstelling voor de waterlichamen een belangrijk speerpunt. Hemelwater We streven ernaar regenwater- en afvalwaterstromen zoveel mogelijk te scheiden. Het hemelwater is prominent in beeld en wordt overwegend oppervlakkig afgevoerd naar het watersysteem. Schoon water wordt waar mogelijk geïnfiltreerd. Omgang met water verbeteren en benutten

blad 18 van 36

omgevingsvisie Staphorst werkdocument v0.3 projectnummer 0494701.100 3 april 2025 revisie v0.2 Gemeente Staphorst

“Minder afvalwater is beter”. Het afvalwater wordt ingezameld met een rioolstelsel en getransporteerd naar de zuivering. We zien afvalwater als meer dan een afvalproduct, we willen energie en grondstoffen zoveel mogelijk benutten. We zetten in op stapsgewijs bijdragen aan transitie naar een circulaire maatschappij door waardevolle componenten in afvalwater te benutten en bouwmaterialen her te gebruiken door vergaand scheiden (Cradle 2 Cradle). We willen daarnaast het bewustzijn vergroten van het belang om goed om te gaan met water in en rondom het huis en bij bedrijven. Meer mogelijkheden waterbeleving Er wordt gestreefd naar meer mogelijkheden voor beleving van water, water dat zichtbaar is en waar mogelijkheden aanwezig zijn voor waterrecreatie en vissen. Verder is het streven dat er voldoende mogelijkheden in de gemeente zijn om te kunnen zwemmen in open water. Waterveiligheid borgen We moeten zorgen voor basisveiligheid voor iedereen. We streven er naar de gevolgen (door middel van een duurzame ruimtelijke inrichting) van een overstroming te beperken. Daarnaast willen we de bewustwording van inwoners over mogelijke risico’s vergroten. We gaan we uit van de zogenaamde meerlaagsveiligheid, die bestaat uit drie ‘lagen’ aan de bescherming tegen overstroming die elkaar aanvullen: • De eerste laag is het voorkómen van een overstroming. Dit is en blijft het belangrijkste.

• De tweede laag zet in op het slim inrichten van het gebied achter de dijken zodat de schade beperkt blijft als het toch misgaat. • De derde laag werkt aan een betere organisatorische voorbereiding op een mogelijke overstroming (bijvoorbeeld een rampenplan of voorlichting). Focus op waarde in plaats van kosten “Nut en effect van een euro”. We zetten in op het verleggen van de focus op alleen het voldoen aan normen naar waarde voor de maatschappij (incl. effecten op de omgeving).

2.3.5

Cultuurhistorie een erfgoed Cultuurhistorische kwaliteiten borgen, ruimte voor ontwikkelingen bieden We streven ernaar de historie van ons landschap en onze dorpen te beschermen. We willen zorgdragen voor het erfgoed boven én onder de grond. Behoud door ontwikkeling is het motto. De bijzondere cultuurhistorische waarden willen we waarborgen en waar mogelijk versterken. Daarbij is ook nadrukkelijk ruimte voor de ontwikkeling van nieuwe kwaliteiten, zolang die passen binnen de gestelde kaders. We willen dat erfgoed als een kans voor ruimtelijke kwaliteit beschouwd wordt in plaats van een obstakel voor ontwikkeling. En de potenties van cultuurhistorie voor de ruimtelijke ontwikkeling benutten. In de gemeente Staphorst houden we rekening met archeologische waarden in de bodem. Het uitgangspunt bij archeologische waarden is het behoud ter plaatse. Als dit niet mogelijk is, is onderzoek naar alternatieven van belang. De historische omgevingskwaliteiten willen we benutten bij nieuwe (her)ontwikkelingen door ze als leidraad te gebruiken. Vanuit deze gedachte is het goed denkbaar om nieuwe kwaliteiten toe te voegen en om ruimte te geven aan nieuwe interpretaties en nieuwe materialen, zolang dit met respect naar en met inspiratie van de historische omgevingskwaliteiten gebeurt.

We koesteren het dorpsgezicht, maar we bieden ook de mogelijkheden voor aanpassingen voor het leef- en wooncomfort en voor de duurzaamheidsdoelstellingen. Zolang deze aansluiten bij onze kernkwaliteiten. Binnen de kaders ruimte bieden voor ontwikkelingen bij monumenten We streven naar duurzaam behoud van onze monumenten. Gemeentelijke monumenten blijven bij voorkeur voor het oog intact en onaangetast, maar het achterhuis en de binnenzijde mogen naar alle vrijheid worden aangepast voor voldoende leef- en wooncomfort, c.q. verduurzaming. Als uitgangspunt wordt gehanteerd dat bij gemeentelijke monumenten uitsluitend het front beschermd wordt. Voor boerderijen betekent dit een bescherming van het voorhuis. blad 19 van 36

omgevingsvisie Staphorst werkdocument v0.3 projectnummer 0494701.100 3 april 2025 revisie v0.2 Gemeente Staphorst

We willen eigenaren van monumenten en bewoners actief betrekken bij de zorg voor het erfgoed door voorlichting en educatie. Bij cultuurhistorisch waardevolle objecten willen we meer kunnen inspelen op de specifieke wensen van eigenaren, de toepassing van nieuwe technieken en materialen meer mogelijk maken en leegstand en verpaupering tegengaan. Het plaatsen van zonnepanelen - en collectoren is mogelijk, maar dient wel zorgvuldig gebeuren.

blad 20 van 36

omgevingsvisie Staphorst werkdocument v0.3 projectnummer 0494701.100 3 april 2025 revisie v0.2 Gemeente Staphorst

2.4

Pijler 4: Energie en klimaat

2.4.1

Energie Energieneutraal in 2050 We streven ernaar dat de gemeente Staphorst in 2050 volledig energieneutraal is. Dat houdt in dat we in 2050 binnen onze gemeentegrenzen net zoveel duurzame energie opwekken als dat we verbruiken. Hoe we deze doelstelling bereiken is afhankelijk van omstandigheden en ontwikkelingen, waarop we willen kunnen inspelen. Energie besparen We streven ernaar dat we minder energie en warmte verbruiken. Het besparen van energie moet relatief gezien worden ten opzichte van groei van inwoners en bedrijven. We zetten in op isoleren, besparen en individuele oplossingen. Isoleren De Standaard stelt een gangbaar isolatieniveau voor waar, stapsgewijs, naartoe gestreefd kan worden zonder vergaande verbouwingen. De gemeente wil dit zoveel mogelijk faciliteren. Isoleren naar de Standaard betekent platgezegd: • Vooroorlogse gebouwen: Schillabel D of hoger; • Naoorlogse gebouwen: Schillabel B of hoger. Besparen De gemeente zet zich in om inwoners te informeren, te stimuleren en te faciliteren om energie te besparen. We gaan mee met de technologische ontwikkelingen en zoeken naar nieuwe manieren om minder energie te verbruiken. Zo kunnen we bijvoorbeeld restwarmte van industrie gebruiken en inwoners en bedrijven stimuleren op energiebesparende maatregelen te nemen.

We nodigen onze inwoners en ondernemers uit om met initiatieven te komen voor energiebesparing en -opwek. Ook pakken we onze eigen verantwoordelijkheid, door in de eigen organisatie minder energie te gebruiken. Warmtetransitie doorlopen De gemeente Staphorst kiest ervoor om door gerichte en pragmatische stappen over te gaan op hernieuwbare warmtebronnen aan de hand van natuurlijke momenten. We willen een geleidelijke overgang naar een duurzame warmtevoorziening doorlopen en deze bereikbaar maken voor alle inwoners. Van de drie duurzame warmteoplossingen zetten we vooral in op hernieuwbare gassen en all-electric. Collectieve initiatieven die vanuit de samenleving komen wil de gemeente faciliteren en stimuleren. Daarnaast stimuleren we hybride warmtepompen: een tussenoplossing die vooral op elektriciteit werkt, maar nog een klein beetje gas gebruikt. Voor gebouwen waar alternatieven voor uitblijven, dit zijn voornamelijk monumentale panden en slecht te isoleren woningen, zetten we in op duurzame gassen. We staan open voor warmtenet initiatieven Een warmtenet is voor sommige gebieden mogelijk. We gaan niet zelf sturen op warmtenetten, maar we faciliteren wel buurtinitiatieven. Een voorwaarde hierbij is dat minimaal 60% van de buurt een voorstander is of mee wilt doen.

Enkel duurzame, hernieuwbare gassen door het gasnetwerk in 2030 In 2030 wil Rendo alleen nog maar duurzame, hernieuwbare gassen door het gasnetwerk transporteren. We willen doormiddel van samenwerken de lokale productie van hernieuwbaar gas opschalen, met aandacht voor afstemming aanbod en vraag. Duurzame energieopwekking bevorderen We streven ernaar meer duurzame energie op te wekken binnen de gemeente. In 2030 willen we dat minimaal 49% van de energie uit hernieuwbare bronnen komt. Ons RES bod, de opgave t/m 2030, is 120 Gwh. Voor de

blad 21 van 36

omgevingsvisie Staphorst werkdocument v0.3 projectnummer 0494701.100 3 april 2025 revisie v0.2 Gemeente Staphorst

periode tussen 2030 en 2040 is ons bod 40 Gwh. We komen dan in 2040 dus op 160 Gwh aan hernieuwbare elektriciteit. In West Overijssel wordt er daarom voor duurzame opwek gestreefd naar een verhouding van 60% wind en 40% zon, maar dit is geen keiharde voorwaarde. Hier kan van afgeweken worden onder voorwaarde dat het energiesysteem hierdoor niet zwaarder belast wordt. We zetten in op een combinatie van wind, zon en opslag. De opgave is onder voorbehoud nieuwe technieken en/ of ander landelijk beleid. In dat geval vindt een heroverweging plaats in onze opgave voor de periode na 2030. Waar mogelijk willen we in de gemeente duurzame energie laten opwekken en opslaan om pieken in energieverbruik op te vangen. We vinden het belangrijk om zelf de regie in handen te houden en te zorgen voor een zo breed mogelijk draagvlak voor duurzaamheidsoplossingen. Daarnaast mag er geen overlast ontstaan en zorgen we dat de opbrengsten uit windmolens en zonnepanelen ten goede komt aan de lokale samenleving. Windenergie We streven ernaar zoveel mogelijk zelf de regie te houden op het gebied van windenergie. De provincie Overijssel heeft een zoekgebied voor nieuwe windturbines vastgesteld in het zuiden van de gemeente.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Staphorst&id=0a89fd86-ad8c-4a4f-b845-b259855ffc1c