1,2 Buitengebied partiele herziening Lankhorsterweg 9-11_TOELICHTING
Tekst van het document
Bestemmingsplan Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 Gemeente Staphorst TOELICHTING
Bestemmingsplan Buitengebied, Partiële Herziening Lankhorsterweg 9-11 Gemeente Staphorst TOELICHTING
Kerkewijk 156 3904 JJ Veenendaal T. 0318 – 50 56 37 I. www.kubiek.nu E. info@kubiek.nu
PLANGEGEVENS: IDN: Projectnummer: Titel:
NL.IMRO.0180.5102023007-VS01 K23328 Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11
Status Concept: Voorontwerp: Ontwerp: Vastgesteld:
Datum 29-09-2023 n.v.t. 30-11-2023 27-02-2024
Projectleider:
T. Visser
Auteur:
T. Visser / G. Janssen
Inhoudsopgave TOELICHTING
TOELICHTING
7
Hoofdstuk1
Inleiding
7
Aanleiding (beschrijving initiatief) Plangebied Vigerende planologische situatie Volledige beschrijving strijdigheden met vigerend bestemmingsplan
7 7 9 10
Historisch-geografischebeschrijving plangebied en omgeving
11
Bestaande situatie Onstaansgeschiedenis Hydrologie Landschaps- en natuurwaarden Natuurnetwerk Nederland en Natura 2000 Landschapstypen Archeologie en cultuurhistorie Stedenbouwkundige waarden
11 12 14 14 14 14 15 16
Door gemeente meegegeven randvoorwaarden aan initiatief
18
Beeldkwaliteiteisen Ruimtelijke en landschappelijke inpassing Doorvertaling naar initiatief
18 18 18
1.1 1.2 1.3 1.4 Hoofdstuk2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.4.1 2.4.2 2.5 2.6 Hoofdstuk3 3.1 3.2 3.3 Hoofdstuk4 initiatief?) 4.1 4.2 4.3 4.4 Hoofdstuk5 5.1 5.1.1 5.1.2 5.1.3 5.2 5.2.1 5.2.2 5.2.3 5.2.4 5.3
Wat is de verbetering van de ruimtelijke kwaliteit (als gevolg van het 20 Gebruikswaarde Belevingswaarde Toekomstwaarde (duurzaamheid) Conclusie
20 20 20 20
Toets initiatief aan beleidskaders
21
Rijksbeleid Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) Ladder voor duurzame verstedelijking Provinciaal beleid Omgevingsvisie Overijssel Omgevingsverordening Overijssel Uitvoeringsmodel Conclusie provinciaal beleid Gemeentelijk beleid
21 21 21 22 23 23 23 23 26 27
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 3
5.3.1 5.3.2 5.4 Hoofdstuk6 6.1 6.2 6.3 6.4 6.4.1 6.4.2 6.4.3 6.5 6.5.1 6.5.2 6.5.3 6.6 6.6.1 6.6.2 6.6.3 6.7 6.7.1 6.7.2 6.7.3 6.7.4 6.8 6.8.1 6.8.2 6.8.3 6.9 6.9.1 6.9.2 6.9.3 6.10 6.10.1 6.10.2 6.10.3 6.10.4 6.11 6.12 6.12.1 6.12.2 6.12.3 6.12.4 6.13 6.13.1 6.13.2
Omgevingsvisie Staphorst voor elkaar Woonvisie Conclusie beleid m.b.t. initiatief
27 28 29
Toets initiatief aan omgevingsaspecten
30
Brandveiligheid Milieueffectrapportage Duurzaamheid Bodem Wettelijk kader Resultaten onderzoek Conclusie Geluid (wegverkeer, railverkeer en/of industrie) Wettelijk kader Onderzoek Conclusie Luchtkwaliteit Wettelijk kader Beoordeling Conclusie Geur Wet geurhinder en veehouderij en Activiteitenbesluit Verordening Geurhinder en veehouderij 2016 Situatie plangebied Conclusie Bedrijven en milieuzonering (VNG uitgave) Wettelijk kader Beoordeling Conclusie Externe veiligheid Wettelijk kader Beoordeling Conclusie Water (kwaliteit en kwantiteit, overstromingsparagraaf) Inleiding Beleidskader Watertoets Conclusie Klimaatadaptie Archeologie en cultuurhistorie Wettelijk kader Archeologie Cultuurhistorie Conclusie Flora en fauna Wettelijk kader Gebiedsbescherming
30 30 30 30 30 30 31 31 31 31 32 32 32 32 33 33 33 33 34 34 34 34 35 35 35 35 37 38 38 38 38 39 40 41 41 41 41 41 41 41 41 42
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 4
6.13.3 Soortenbescherming 6.13.4 Conclusie 6.14 Verkeer 6.15 Parkeren 6.16 In- en uitritten 6.17 Verlichting 6.18 Gezondheid (straling en Q-koorts) 6.19 Relatie met andere toestemmingsvereisten (zoals activiteitenbesluit) Hoofdstuk7 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 Hoofdstuk8 8.1 8.2 8.3 8.3.1 8.3.2 8.3.3 8.4 8.5 8.6 8.7 8.8 8.9 Hoofdstuk9 9.1 9.2 9.2.1 9.2.2 9.2.3 9.2.4 9.3 9.4 9.5 Hoofdstuk10 10.1
43 43 43 43 43 43 44 44
Sociale component
45
Sociale veiligheid (inrichting openbare ruimte) Zorg (o.a. mantelzorg, kwetsbare groepen) Maatschappelijke functies (sociaal - cultureel) Sociale woningbouw Overig
45 45 45 45 45
Uitvoerbaarheid
46
Economische uitvoerbaarheid Maatschappelijke uitvoerbaarheid Vooroverleg Het Rijk Provincie Overijssel Waterschap Drents-Overijsselse Delta Burgerparticipatie Inspraak en overleg Recht van overpad Kabels en leidingen Bereikbaarheid (hulpdiensten, huisvuildiensten, tijdens bouw) Tijdelijke opslag grond
46 46 46 46 46 46 46 46 47 47 47 47
Juridische aspecten planregels
48
Algemeen Opbouw regels Inleidende regels Bestemmingsregels Algemene regels Overgangs- en slotregels Bouwregels Gebruiksregels Voorwaardelijke verplichtingen
48 48 48 49 49 49 49 49 49
Handhaafbaarheid
50
Wijze van handhaafbaarheid regels
50
Bijlagen bij toelichting
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 5
Bijlage 1
Notitie beeldkwaliteit
Bijlage 2
Verkennend bodemonderzoek
Bijlage 3
Onderzoek geurhinder
Bijlage 4
Quickscan flora en fauna
Bijlage 5
AERIUS-berekening bouwfase
Bijlage 6
AERIUS-berekening gebruiksfase
Bijlage 7
Resultaat watertoets
Bijlage 8
Beoordeling watertoets
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 6
TOELICHTING Hoofdstuk 1 1.1
Inleiding
Aanleiding (beschrijving initiatief)
Op het perceel aan de Lankhorsterweg 9-11 in Staphorst wordt het achterhuis van de bestaande boerderij met huisnummer 9 gesplitst, zodat hier twee extra woningen ontstaan. De bestaande aangebouwde woning met huisnummer 11 blijft, evenals de huidige woning op huisnummer 9, behouden. Verder wordt één vrijstaande woning op het perceel toegevoegd. In de nieuwe situatie zullen er vijf reguliere woningen op het perceel aanwezig zijn. Een en ander in ruil voor de sloop van overtollige (bedrijfs)bebouwing. Het initiatief kan niet worden gerealiseerd op grond van het ter plaatse geldende bestemmingsplan, omdat de agrarische bestemming geen regulier wonen toestaat. Om het initiatief planologisch-juridisch mogelijk te maken, wordt een procedure tot vaststelling van een nieuw bestemmingsplan als bedoeld in artikel 3.1 Wet ruimtelijke ordening (Wro) gevolgd. Met voorliggend bestemmingsplan wordt het plan voorzien van een ruimtelijk juridisch kader. In deze toelichting wordt de beoogde ontwikkeling beschreven en wordt aangetoond dat voldaan kan worden aan de eisen van een goede ruimtelijke ordening. 1.2
Plangebied
Het plangebied is gelegen aan de Lankhorsterweg 9-11 in Staphorst. De locatie ligt in het buitengebied van de gemeente Staphorst waar de agrarische bestemming overheerst en wordt afgewisseld met hier en daar een reguliere woning. De planlocatie is gelegen op een deel van het perceel dat kadastraal bekend staat als gemeente Staphorst, sectie AR, perceel 5428. In de onderstaande figuren is de ligging van het plangebied weergegeven.
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 7
Luchtfoto met aanduiding plangebied (bron: Google Maps)
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 8
Kadastrale kaart met aanduiding plangebied (bron: www.perceelloep.nl) 1.3
Vigerende planologische situatie
Het plangebied ligt binnen de begrenzing van het bestemmingsplan 'Buitengebied Staphorst' in combinatie met 'Buitengebied, herziening Lankhorsterweg 22/24(a)', 'Veegplan Buitengebied' en 'Kleinschalige windturbines'. Conform het bestemmingsplan 'Buitengebied Staphorst' kent het plangebied de enkelbestemming 'Agrarisch' en valt samen met het bouwvlak binnen deze bestemming. Verder heeft het noordelijk deel van het plangebied de dubbelbestemming 'Waarde - Archeologie 4' en het zuidelijk deel van het plangebied de dubbelbestemming 'Waarde - Archeologie 5'. Verder geldt dat conform het bestemmingsplan 'Kleinschalige windturbines', het bouwen van kleinschalige windturbines niet is toegestaan.
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 9
Uitsnede verbeelding bestemmingsplan 'Buitengebied Staphorst' met aanduiding plangebied (rood omlijnd) (bron: www.ruimtelijkeplannen.nl) 1.4
Volledige beschrijving strijdigheden met vigerend bestemmingsplan
Ter plekken van de enkelbestemming 'Agrarisch' is het bebouwen en/of gebruiken van grond ten behoeve van regulier (niet-bedrijfsmatig) wonen niet toegestaan. Met voorliggend bestemmingsplan wordt de bestemming gewijzigd naar 'Wonen - 1'. Er is geen strijdigheid met de dubbelbestemmingen 'Waarde - Archeologie 4 en 'Waarde - Archeologie 5' (zie Archeologie en cultuurhistorie). Deze dubbelbestemmingen wordt daarom ongewijzigd overgenomen.
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 10
Hoofdstuk 2 en omgeving 2.1
Historisch-geografische beschrijving plangebied
Bestaande situatie
Het plangebied is gelegen aan de zuid(west)zijde van de Lankhorsterweg, ten noordoosten van de kern van Staphorst. Het plangebied kent in de bestaande situatie een agrarische bestemming. In het plangebied staan een tweetal woningen, te weten een hoofdgebouw met huisnummer 9 en een aangebouwde woning met huisnummer 11. Verder staat op het perceel bedrijfsbebouwing. De bestaande bebouwing is niet aangeduid als monumentaal of karakteristiek. In onderstaande figuren is de bestaande situatie weergegeven.
Het plangebied gezien vanaf de Lankhorsterweg (bron: Google Streetview, 2021)
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 11
Situatietekening bestaande situatie (bron: Huls Architecten) 2.2
Onstaansgeschiedenis
De gemeente Staphorst was vroeger een groot en uitgestrekt hoogveengebied. Ten westen van de huidige dorpen Rouveen en Staphorst lag dit hoogveen op een ondergrond van laagveen, ten oosten hiervan op zand. De eerste nederzettingen ontstonden op de hogere ruggen langs het Zwarte Water en het Meppelerdiep. Vanaf de twaalfde eeuw vonden de hoogveenverveningen en ontginningen plaats, vanuit de ruggen in oostelijke richting in lange, smalle kavels. Doordat de ontginningsbasis een gebogen vorm had en de ontginners elk een gelijke breedte land ontgonnen, ontstonden gerende kavels, die op het hoogveen van de zandgronden samen kwamen in de Puntlanden. Bij het ontginnen van het gebied werden de nederzettingen stapsgewijs naar het oosten verplaatst tot de huidige streekdorpen Staphorst en Rouveen. Door verervingen in Staphorst en Rouveen werden de lange smalle kavels in de lengte opgedeeld, waardoor nog smallere percelen ontstonden. Op elk van deze percelen werd een boerderij gebouwd, waardoor een aaneengesloten rij boerderijen langs de weg ontstond. Toen de verdeling in de lengte niet meer mogelijk was, werden de percelen in de breedte verdeeld en de boerderijen kwamen nu ook achter elkaar te staan. De erven werden afgebakend met beplanting, welke tevens dienst deed als veekering. Uiteindelijk werden de percelen te smal en te klein om doelmatig bewerkt te worden.
Daarom werd in de jaren veertig de ruilverkaveling Staphorst uitgevoerd, waarbij de waterlopen en ontsluiting verbeterd werden. De dorpen Rouveen en Staphorst zijn echte veenrandnederzettingen, met ten westen van De Streek het grasland op de lagere gronden en ten oosten van het dorp (of streek) het bouwland met de meer hoger gelegen gronden. Het dorp IJhorst kent een verkaveling in hoeven, in tegenstelling tot Rouveen en Staphorst, waar de slagenverkaveling voorkomt.
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 12
Buitengebied van de gemeente Staphorst rond het jaar 1905 (bron: www.topotijdreis.nl) Hieronder is een afbeelding opgenomen die toont hoe het landschap rondom het plangebied (rode ster) zich van 1925 tot 2020 heeft ontwkkeld.
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 13
Geschiedenis door de jaren heen van 1925 tot 2020 (bron: www.topotijdreis.nl) 2.3
Hydrologie
In het plangebied is geen oppervlaktewater aanwezig. Het maaiveld bevindt zich gemiddeld op circa 2 meter boven NAP. Het plangebied bevindt zich niet in een waterwingebied of grondwaterbeschermingsgebied. 2.4
Landschaps- en natuurwaarden
2.4.1
Natuurnetwerk Nederland en Natura 2000
Binnen het plangebied en in de directe omgeving (< 100 meter) zijn geen gronden aanwezig die onderdeel uitmaken van NNN-gebieden of Natura 2000-gebieden (zie ook paragraaf 6.13 van deze toelichting). 2.4.2
Landschapstypen
In onderstaande afbeelding is een uitsnede van de landschapskwaliteitkaart van de gemeente Staphorst weergegeven. Het plangebied is met de rode ster aangeduid.
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 14
Landschapskwaliteiten Staphorst (bron: Landschapsplan Staphorst, gemeente Staphorst) Het plangebied is gelegen in het ‘Jonge ontginningslandschap’. Het jonge ontginningslandschap ligt hoofdzakelijk ten oosten van het stedelijk gebied van Staphorst en betreft jonge ontginningen van voormalige hoogveen-complexen. Het landschapstype kenmerkt zich onder meer door lintbebouwing met grote erven en tamelijk veel groen, en voorts door grote groene kamers door wegbeplanting. 2.5
Archeologie en cultuurhistorie
Het plangebied is gelegen in het cultuurhistorische jonge ontginningslandschap. In paragraaf 2.2 is op de cultuurhistorische kenmerken en de ontstaansgeschiedenis van het omliggende landschap ingegaan. Op basis van de Archeologische en beleidsadvieskaart van de gemeente Staphorst geldt een archeologische ‘hoge verwachting' en voor een gedeelte van het plangebied een archeologische 'middelhoge verwachting’. Dit is doorvertaald naar het bestemmingsplan ‘Buitengebied Staphorst’, en ook in voorliggend bestemmingsplan, door het gebied te voorzien van respectievelijk een archeologische dubbelbestemming ‘Waarde Archeologie 4’ en 'Waarde Archeologie 5'.
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 15
Archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart (bron: gemeente Staphorst) 2.6
Stedenbouwkundige waarden
Voor het plangebied gelden stedenbouwkundige waarden, deze komen voort uit de Ruimtelijke Atlas en de Welstandsnota van de gemeente Staphorst. In onderstaande figuur is de Welstandskaart weergegeven. Het plangebied is met de rode ster aangeduid.
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 16
Welstandskaart Staphorst (bron: EPOS gemeente Staphorst) Op basis van de hierbij behorende welstandskaart is het plangebied gelegen in een gebied waar een beperkt welstandsregime geldt. Bij een beperkt welstandsregime wordt het gebouw of object alleen in relatie tot haar omgeving getoetst, de stedenbouwkundige benadering. Op dit niveau doet het bestemmingsplan in de regel uitspraken over oppervlakte en hoogte van de bebouwing, zonder in te gaan op de ruimtelijke vormgeving. Zo wordt de keuze tussen kappen of platte daken meestal vrijgehouden en is de rooilijn vaak een bebouwingslijn waar niet overheen mag worden gebouwd maar wel erachter. Dat betekent dat de precieze plaatsing van een gebouw op het erf en de eventuele nokrichting nog niet vastliggen.
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 17
Hoofdstuk 3 aan initiatief 3.1
Door gemeente meegegeven randvoorwaarden
Beeldkwaliteiteisen
Zoals reeds vermeld geldt voor het plangebied op basis van de welstandskaart van de gemeente het beperkte regime. Bij een beperkt welstandsregime wordt het gebouw of object alleen in relatie tot haar omgeving getoetst, de stedenbouwkundige benadering. Op dit niveau doet het bestemmingsplan in de regel uitspraken over oppervlakte en hoogte van de bebouwing, zonder in te gaan op de ruimtelijke vormgeving. Zo wordt de keuze tussen kappen of platte daken meestal vrijgehouden en is de rooilijn vaak een bebouwingslijn waar niet overheen mag worden gebouwd maar wel erachter. Dat betekent dat de precieze plaatsing van een gebouw op het erf en de eventuele nokrichting nog niet vastliggen. Een beperkt welstandsregime neemt de volgende aspecten mee: het aansluiten bij de ruimtelijke structuur van de omgeving: open, half open of gesloten verkaveling; het reageren op de bebouwing aan laan, straat of plein of in bouwblok: vrijstaand, twee aaneen gebouwd, in rijen, grondgebonden of gestapeld; het handhaven of versterken van de specifieke kenmerken van het gebied: stedelijk, suburbaan, dorpsachtig of landelijk; de vormgeving van de overgang tussen openbaar en privé gebied: haag, hek of muur; de materiaaltoepassing en het kleurgebruik ten opzichte van de omgeving. 3.2
Ruimtelijke en landschappelijke inpassing
De gemeente Staphorst beschikt over het ‘Landschapsplan Staphorst’: een beleidsplan dat tevens bouwstenen biedt voor ontwikkeling en (her)inrichting van de diverse landschappen in het buitengebied. Daarnaast beschikt de gemeente over het ‘Beeldenboek Landschappen en Erven’, waarin streekeigen landschapskenmerken staan vermeld als inspiratiebron bij ontwikkelingen. Het plangebied ligt in het dekzandgebied ter plaatse van het landschapstype ‘Jonge ontginningslandschap’. Het landschap kenmerkt zich onder meer door lintbebouwing met grote erven en tamelijk veel groen, en voorts door grote groene kamers door wegbeplanting. 3.3
Doorvertaling naar initiatief
In de gewenste situatie wordt het achterhuis van de bestaande boerderij met huisnummer 9 gesplitst, zodat hier twee extra woningen ontstaan. De bestaande aangebouwde woning met huisnummer 11 blijft, evenals de huidige woning op huisnummer 9, behouden. Verder wordt één vrijstaande woning op het perceel toegevoegd. In de nieuwe situatie neemt het aantal woningen toe van twee naar vijf. Een en ander in ruil voor de sloop van overtollige (bedrijfs)bebouwing. Het initatief is behandeld in de gemeentelijke Omgevingskamer en akkoord bevonden onder voorwaarden. Als randvoorwaarde voor het bouwen van een nieuwe woning geldt op basis van de Omgevingsvisie ‘Staphorst voor elkaar’ dat er minimaal 750 m2 aan bestaande bedrijfsgebouwen gesloopt wordt. Aan deze eis wordt voldaan (er wordt 753 m2 gesloopt). In het advies van de Omgevingskamer wordt voorts als positief opgemerkt dat in het nieuwe inrichtingsplan het oppervlak aan verharding sterk afneemt en dat de terreininrichting door de clustering van parkeerplaatsen en bergingen helder van opzet is geworden. Omdat het nieuwe woonhuis buiten het oorspronkelijke boerenerf valt (buiten de bomenrand) en relatief vrij in het landschap ligt, dient deze overeenkomstig het advies van de Ervenconsulent duidelijk ondergeschikt te zijn aan de vormgeving van de gebouwen op de boerenerven in de omgeving.
Dit geldt niet alleen voor de verschijningsvorm, maar ook voor de materialisatie. Om de voorwaarden omtrent de verschijningsvorm en materialisatie extra kracht bij te zetten, is in onderhavig bestemmingsplan een notitie beeldkwaliteit (Bijlage 1) opgenomen dat als toetsingskader zal dienen voor de nadere uitwerking van deze woning.
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 18
De Omgevingskamer stemt in met de realisatie en voorgestelde positionering van de inrit voor de nieuwe vrijstaande woning aan de oostzijde van het perceel. De overige woningen maken gebruik van de bestaande inrit ter hoogte van huisnummer 9/11. Op het perceel is verder voldoende ruimte aanwezig om te voorzien in de parkeerbehoefte. In onderstaande figuur is de erfinrichting van de gewenste situatie weergegeven.
Erfinrichting van de nieuwe situatie (bron: Huls Architecten)
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 19
Hoofdstuk 4 Wat is de verbetering van de ruimtelijke kwaliteit (als gevolg van het initiatief?) Ruimtelijke meerwaarde is de mate waarin tegemoet wordt gekomen aan de gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde. 4.1
Gebruikswaarde
In onderhavig plan is sprake van woningsplitsing en de realisatie van een nieuwe, vrijstaande woning. Totaal neemt het aantal woningen toe van twee naar vijf. Een en ander in ruil voor de sloop van overtollige (bedrijfs)bebouwing. Ten behoeve van deze ontwikkeling wordt het perceel landschappelijk passend ingericht. De ontwikkeling draagt bij aan de doelstelling van voldoende woonruimte in de gemeente Staphorst en leidt tot behoud en versterking van de ruimtelijke kwaliteit in het buitengebied van Staphorst. 4.2
Belevingswaarde
Voorliggend initiatief brengt geen belemmeringen met zich mee voor de belevingswaarde ter plaatse van het plangebied. Het bestaande hoofdgebouw wordt gesplitst zodat hier drie woningen ontstaan, de bestaande aangebouwde woning blijft; hier ontstaan geen wijzigingen in het bebouwingsbeeld. De nieuwe vrijstaande woningen zal zodanig worden gerealiseerd dat deze aansluit bij het bebouwingsbeeld van de omgeving. Het erf wordt grotendeels omzoomd met nieuw te realiseren groen, waarbij op het erf wel rekening is gehouden met het vrije zicht op het landschap. Verder wordt de verharding op het erf tot een minimum beperkt. De belevingswaarde neemt met voorliggende ontwikkeling dan ook toe aangezien het erf landschappelijk wordt ingepast en een representatief woonperceel wordt gecreëerd. 4.3
Toekomstwaarde (duurzaamheid)
Met de gewenste ontwikkeling van het voormalig agrarisch perceel naar wonen, verkrijgt deze een duurzame vervolgfunctie met toekomstwaarde voor het gebied. De nieuwe bebouwing heeft een langere verwachte levensduur dan de huidige bebouwing. Het erf wordt zodanig ingericht dat de karakteristieke opzet behouden blijft richting de toekomst. 4.4
Conclusie
Als gevolg van het initiatief worden de gebruiks-, belevings- en toekomstwaarde van het plangebied niet aangetast maar waar mogelijk verbeterd.
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 20
Hoofdstuk 5
Toets initiatief aan beleidskaders
5.1
Rijksbeleid
5.1.1
Nationale Omgevingsvisie (NOVI)
Op 11 september 2020 is de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) vastgesteld als rijksstructuurvisie. De NOVI vervangt onder andere de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR). De NOVI is de langetermijnvisie voor een duurzame fysieke leefomgeving in Nederland. Nederland staat voor een aantal urgente maatschappelijke opgaven, die zowel lokaal als regionaal, nationaal en internationaal spelen. Grote en complexe opgaven zoals klimaatverandering, energietransitie, circulaire economie, bereikbaarheid en woningbouw zullen Nederland flink veranderen. Nederland heeft een lange traditie van zich aanpassen. Deze opgaven worden benut om vooruit te komen en tegelijkertijd het mooie van Nederland te behouden voor de generaties na ons. De NOVI biedt een perspectief om deze grote opgaven aan te pakken, om samen Nederland mooier en sterker te maken en daarbij voort te bouwen op het bestaande landschap en de (historische) steden. Omgevingskwaliteit is het kernbegrip: dat wil zeggen ruimtelijke kwaliteit én milieukwaliteit. Met inachtneming van maatschappelijke waarden en inhoudelijke normen voor bijvoorbeeld gezondheid, veiligheid en milieu. In dat samenspel van normen, waarden en collectieve ambities, stuurt de NOVI op samenwerking tussen alle betrokken partijen. De NOVI heeft de maatschappelijke opgaven samengevat in 4 prioriteiten: 1. Ruimte voor klimaatadaptie en energietransitie; 2.
Duurzaam economisch groeipotentieel; 3. Sterke en gezonde steden en regio's; 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Onder deze prioriteiten hangen 21 nationale belangen die het lokale, regionale en provinciale niveau overstijgen. Deze belangen hebben onder andere betrekking op het realiseren van een goede leefomgevingskwaliteit, zorgt dragen voor een woningvoorraad die aansluit op woonbehoeften, het beperken van klimaatverandering, et cetera. De verantwoordelijkheid van het omgevingsbeleid ligt voor een groot deel bij provincies, gemeenten en waterschappen, waardoor inhoudelijke keuzes in veel gevallen ook het beste regionaal kunnen worden gemaakt. Met de NOVI wordt het proces in gang gezet waarmee de keuzes voor de leefomgeving sneller en beter gemaakt kunnen worden. Conclusie Onderhavig initiatief betreft een ontwikkeling van beperkte omvang zonder strijdigheid met rijksbelangen. De ontwikkeling is passend binnen de NOVI. 5.1.2
Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro)
Op 30 december 2011 is het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) in werking getreden. Gemeenten moeten bij het vaststellen van bestemmingsplannen, wijzigingsplannen of uitwerkingsplannen rekening houden met het Barro. Doel van het Barro is bepaalde onderwerpen uit het nationale beleid te verwezenlijken. In het Barro worden een aantal projecten opgesomd die een groot Rijksbelang hebben. Per project worden regels gegeven, waaraan bestemmingsplannen moeten voldoen. De regels zijn een uitwerking van de onderwerpen uit het nationale beleid. In het Barro zijn veertien onderwerpen met bijzonder rijksbelang beschreven: Rijksvaarwegen; Project mainportontwikkeling Rotterdam; Kustfundament; Grote rivieren; Waddenzee en waddengebied; Defensie; Hoofdvaarwegen en landelijke spoorwegen; Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 21
Elektriciteitsvoorziening; Buisleidingen van nationaal belang voor het vervoer van gevaarlijke stoffen; Natuurnetwerk Nederland; Primaire waterkeringen buiten het kustfundament; IJsselmeergebied (uitbreidingsruimte); Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarden; Ruimtereservering parallelle Kaagbaan. Conclusie Het initiatief valt niet onder een van de projecten uit het Barro. Door de gewenste ontwikkeling zal geen nationaal belang worden geschaad. 5.1.3
Ladder voor duurzame verstedelijking
Het nationale beleid vraagt om een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke en infrastructurele besluiten. Dit moet met behulp van de ladder voor duurzame verstedelijking worden onderbouwd. Deze verplichte toetsing is vastgelegd in het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro). Het Barro verwijst naar het Bro; geformuleerd is dat deze toetsing een procesvereiste is bij alle nieuwe ruimtelijke besluiten en plannen ten aanzien van bijvoorbeeld kantoorlocaties en woningbouwlocaties. Gemotiveerd dient te worden hoe een zorgvuldige afweging is gemaakt ten aanzien van het ruimtegebruik. De kernbepaling van de Ladder, artikel 3.1.6 lid 2 Bro, luidt: 'De toelichting van een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan de voorgenomen stedelijke ontwikkeling. Indien blijkt dat de stedelijke ontwikkeling niet binnen het bestaand stedelijk gebied kan worden voorzien, bevat de toelichting een motivering daarvan en een beschrijving van de mogelijkheid om in die behoefte te voorzien op de gekozen locatie buiten het bestaand stedelijk gebied.' Om dit te onderbouwen dienen de volgende stappen te worden doorlopen: 1. er dient een beoordeling plaats te vinden door betrokken overheden of de beoogde ontwikkeling voorziet in een behoefte; 2.
indien er een vraag is aangetoond, dient een beoordeling plaats te vinden door betrokken overheden of de ontwikkeling binnen bestaand stedelijk gebied kan worden gerealiseerd door locaties voor herstructurering of transformatie te benutten. Indien het bestemmingsplan de ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, is een motivering benodigd waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien. Stedelijke ontwikkeling Om aan deze verplichting uit het Bro te kunnen voldoen dient allereerst te worden nagegaan of er sprake is van een stedelijke ontwikkeling. In het Bro is het begrip stedelijke ontwikkeling als volgt vastgelegd: 'ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen.' Uit jurisprudentie blijkt dat er in beginsel sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling vanaf de realisatie van 12 woningen. Met voorliggende ontwikkeling worden, naast het handhaven van de twee bestaande woningen, drie nieuwe woningen gerealiseerd. Het doorlopen van de laddertoets is niet noodzakelijk. Conclusie Op basis van jurisprudentie blijkt dat het doorlopen van de laddertoets voor voorliggend initiatief niet noodzakelijk is.
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 22
5.2
Provinciaal beleid
5.2.1
Omgevingsvisie Overijssel
Op 15 december 2021 is de meest recente actualisatie van de Omgevingsvisie 2017 van de provincie Overijssel vastgesteld. Voor dit bestemmingsplan is de geconsolideerde versie van 16 november 2022 op ruimtelijke plannen geraadpleegd. De Omgevingsvisie is een integrale visie waarin de beleidsambities en doelstellingen staan die van provinciaal belang zijn voor de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving van Overijssel. Het uitgangspunt is gericht op het jaar 2030. De visie biedt kaders in de vorm van ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving en stedelijke omgeving. Daarbinnen krijgen gemeenten, waterschappen, maatschappelijke organisaties en andere initiatiefnemers mogelijkheden om ruimtelijke ontwikkelingen te realiseren. De opgaven en kansen waar de provincie Overijssel voor staat, zijn verwerkt in centrale beleidsambities voor negen beleidsthema's. Deze beleidsthema's worden benaderd vanuit de overkoepelende rode draden duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit en sociale kwaliteit. Duurzame ontwikkeling voorziet in de behoefte van de huidige generatie, zonder voor toekomstige generaties de mogelijkheden in gevaar te brengen om ook in hun behoeften te voorzien. Ruimtelijke kwaliteit is datgene wat de ruimte geschikt maakt en houdt voor wat voor mens, plant en dier belangrijk is. Ruimtelijke kwaliteit gaan vooral over 'goed': mooi, functioneel en toekomstbestendig.
Sociale kwaliteit gaat over het welzijn of 'goed voelen' van de mens. In de omgevingsvisie gaat het over het welzijn van de mens in relatie tot de fysieke leefomgeving. Om te bepalen of een initiatief bijdraagt aan de ambities van de provincie, wordt het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel gebruikt. Dit model komt in paragraaf 5.2.3 Uitvoeringsmodel aan bod. 5.2.2
OmgevingsverordeningOverijssel
Ook de meest recente actualisatie van de Omgevingsverordening 2017 van de provincie Overijssel dateert van 15 december 2021. Voor dit bestemmingsplan is de geconsolideerde versie van de verordening van 16 november 2022 op ruimtelijke plannen geraadpleegd. De verordening is een van de instrumenten om het beleid uit de Omgevingsvisie te laten doorwerken in generieke regels. De Omgevingsverordening is het provinciaal juridisch instrument dat wordt ingezet voor die onderwerpen waarvoor de provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch geborgd is. De concrete regels uit de omgevingsverordening komen aan bod in paragraaf 5.2.3 Uitvoeringsmodel. Alle gronden die niet vallen onder bestaand bebouwd gebied, vallen onder de 'Groene Omgeving', zo ook onderhavige locactie. In principe geldt hier de regel 'inbreiding voor uitbreiding', maar vanuit sociaal-economische en/of maatschappelijke redenen kan er aanleiding zijn daar een uitzondering op te maken, mits het verlies van ecologisch en landschappelijk kapitaal in voldoende mate wordt gecompenseerd. Dat er voldoende wordt gecompenseerd moet blijken uit een ruimtelijke onderbouwing.
Voor deze ruimtelijke onderbouwing kan een gemeente een kader opstellen, waarin het beoogde evenwicht tussen ontwikkeling van bebouwing of intensivering van gebruik en de investering in ruimtelijke kwaliteit is vastgelegd. Bij de ruimtelijke onderbouwing van het betreffende initiatief kan dan worden volstaan met een verwijzing naar dit kader en een toelichting hoe daaraan in dit geval invulling is gegeven. Onder meer in Hoofdstuk 3 en 4 wordt onderbouwd dat er voldoende wordt gesaneerd en dat het plan leidt tot een verbetering van de ruimtelijke kwaliteit en een maatschappelijke meerwaarde. 5.2.3
Uitvoeringsmodel
Om de ambities van de provincie waar te maken, bevat de Omgevingsvisie een uitvoeringsmodel. In de Omgevingsverordening worden daar concrete regels aan gehangen. In dit uitvoeringsmodel staan de stappen of, waar en hoe centraal. Bij een initiatief voor bijvoorbeeld woningbouw kan aan de hand van deze drie stappen bepaald worden of een initiatief binnen de geschetste visie voor Overijssel mogelijk is, waar het past en hoe het uitgevoerd kan worden.
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 23
5.2.3.1 OF - generieke beleidskeuzes Algemeen Of een initiatief mogelijk is, wordt onder andere bepaald door generieke beleidskeuzes van Europa, Rijk of provincie. Denk aan beleidskeuzes om basiskwaliteiten als schoon drinkwater en droge voeten te garanderen. Maar ook aan beleidskeuzes om overaanbod van bijvoorbeeld woningbouw- en kantorenlocaties – en daarmee grote financiële en maatschappelijke kosten – te voorkomen. Voor de realisatie van een woning is het thema 'zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik' van toepassing. De eis van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik is erop gericht om onnodig nieuw ruimtebeslag – zowel ondergronds als bovengronds – te voorkomen. De provincie wil het onderscheid tussen het bestaande bebouwde gebied en de onbebouwde groene omgeving scherp houden. Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik kan betekenen dat bij een nieuwvestiging of uitbreiding de eis gesteld wordt dat elders in de Groene Omgeving opstallen gesloopt worden en verharding wordt verwijderd. Dit zorgt ervoor dat het buitengebied niet verder versteent. In de onderbouwing van nieuwe initiatieven geeft de gemeente inzicht in hoe invulling is gegeven aan de eis van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik. Regels en beoordeling Het plan omvat onder meer woningsplitsing, oprichten van een vrijstaande woning en sloop van overtollige bebouwing.
Hierbij zijn met name artikel 2.1.3, 2.1.4, 2.1.5, 2.1.6 en 2.2.2 uit de verordening van belang. 2.1.3 lid 1: Bestemmingsplannen voorzien uitsluitend in stedelijke ontwikkelingen die een extra ruimtebeslag door bouwen en verharden leggen op de Groene Omgeving wanneer aannemelijk is gemaakt: dat er voor deze opgave in redelijkheid geen ruimte beschikbaar is binnen het bestaande bebouwd gebied en de ruimte binnen het bestaand bebouwd gebied ook niet geschikt te maken is door herstructurering en/of transformatie; dat mogelijkheden voor meervoudig ruimtegebruik binnen het bestaand bebouwd gebied optimaal zijn benut. Beoordeling: Voorliggend plan betreft hoofdzakelijk woningsplitsing en het oprichten van een nieuwe, vrijstaande woning. Een en ander in ruil voor de sloop van overtollige (bedrijfs)bebouwing. Het totaal verhard oppervlak neemt fors af. Door de woonbestemming te herstructureren kan de ontwikkeling binnen het bestaand bebouwd gebied plaatsvinden. Er wordt voldaan aan dit artikel.
2.1.4: In de toelichting op bestemmingsplannen waarin provinciale belangen in geding zijn wordt aannemelijk gemaakt dat de nieuwe ontwikkelingen die het bestemmingsplan mogelijk maakt en die niet bedoeld zijn voor tijdelijk gebruik, toekomstbestendig zijn en dus: de mogelijkheden van toekomstige generaties om in hun behoeften te voorzien niet in gevaar brengen; duurzaam en evenwichtig bijdragen aan het welzijn van mensen, economische welvaart en het beheer van natuurlijke voorraden; ook op lange termijn toegevoegde waarde hebben. Beoordeling: Voorliggend plan betreft hoofdzakelijk woningsplitsing en het oprichten van een nieuwe, vrijstaande woning. Dit zijn alle woningen voor permanent gebruik. Een en ander in ruil voor de sloop van overtollige (bedrijfs)bebouwing. De nieuwe bebouwing heeft een langere verwachte levensduur dan de huidige bebouwing. Er wordt voldaan aan dit artikel. 2.1.5 lid 1: In de toelichting op bestemmingsplannen wordt onderbouwd dat de nieuwe ontwikkelingen die het bestemmingsplan mogelijk maakt, bijdragen aan het versterken van de ruimtelijke kwaliteit conform de geldende gebiedskenmerken. 2.1.6 lid 1: Bestemmingsplannen voor de Groene Omgeving kunnen – met in achtneming van het bepaalde in artikel 2.1.3 en artikel 2.1.4 en het bepaalde in artikel 2.1.5 – voorzien in nieuwvestiging en Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 24
grootschalige uitbreidingen van bestaande functies in de Groene Omgeving, uitsluitend indien hier sociaal-economische en/of maatschappelijke redenen voor zijn én er is aangetoond dat het verlies aan ecologische en/of landschappelijke waarden in voldoende mate wordt gecompenseerd door investeringen ter versterking van ruimtelijke kwaliteit in de omgeving. Beoordeling 2.1.5 en 2.1.6: Voorliggend plan betreft hoofdzakelijk woningsplitsing en het oprichten van een nieuwe, vrijstaande woning. Een en ander in ruil voor de sloop van overtollige (bedrijfs)bebouwing. Het totaal verhard oppervlak neemt fors af. Verder draagt de ontwikkeling met de nieuwe erfinrichting bij aan behoud en versterking van de ruimtelijke kwaliteit, zie onder meer Hoofdstuk 2 en Hoofdstuk 3. Er wordt voldaan aan dit artikel. 2.2.2 lid 1: Bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen als bedoeld in artikel 2.1 lid 1 onder c van de Wabo, voorzien uitsluitend in de mogelijkheid tot het realiseren van nieuwe woningen als de behoefte daaraan is aangetoond door middel van actueel onderzoek woningbouw.
De van belang zijnde begrippen in het kader van artikel 2.2.2 zijn hierna opgenomen: Nieuwe woningen: te realiseren woningen, waarvoor nog geen omgevingsvergunning is afgegeven Actueel onderzoek woningbouw: door de raad vastgesteld onderzoek waarin de behoefte van de gemeente aan nieuwe woningen is onderbouwd op basis van de regionale behoefte woningbouw, markt- en vastgoedanalyses en andere relevante gegevens. Regionale behoefte woningbouw: door Gedeputeerde Staten vastgestelde provinciale analyse waarin de regionale behoefte aan nog te realiseren woningen is onderbouwd op basis van provinciale behoefteprognoses. Woonafspraken: bestuurlijke afspraken tussen provincie Overijssel en gemeenten over onder meer doelgroepen, wonen en zorg, stedelijke vernieuwing, toekomstbestendigheid bestaande voorraad, programmeren en zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik en bijbehorende programmeringsdocumenten, zoals voor een aangegeven periode zijn gemaakt. Regio: de gemeenten die onderdeel uitmaken van de samenhangende woningmarkt die bediend wordt met de woningbouwmogelijkheden die een gemeente biedt. In artikel 2.2.3 lid 1 van de Omgevingsverordening wordt onder actueel onderzoek woningbouw verstaan: onderzoek dat eens in de 2 jaar wordt geactualiseerd.
Beoordeling: Zoals uit artikel 2.2.2 blijkt mogen bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen enkel voorzien in de realisatie van nieuwe woningen indien de behoefte daaraan in aangetoond door middel van actueel onderzoek woningbouw. Hierbij dient te worden aangesloten bij de woonafspraken zoals die zijn gemaakt tussen gemeente en provincie op basis van regionale afstemming. Voorliggend plan betreft hoofdzakelijk woningsplitsing en het oprichten van een nieuwe, vrijstaande woning. Een en ander in ruil voor de sloop van overtollige (bedrijfs)bebouwing. In paragraaf 5.3.2 wordt aangetoond dat voorliggend plan bijdraagt aan de woningbehoefte binnen de gemeente Staphorst. Er wordt voldaan aan dit artikel. Conclusie generieke beleidskeuzes Er is geen strijdigheid met de generieke beleidskeuzes zoals verwoord in het uitvoeringsmodel van de provincie Overijssel. 5.2.3.2 WAAR - ontwikkelingsperspectieven Algemeen De locatie is onderdeel van het ontwikkelingsperspectief 'Wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap'. Het ontwikkelingsperspectief Wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap richt zich op het in harmonie met elkaar ontwikkelen van de diverse functies in het buitengebied.
Binnen dit ontwikkelingsperspectief kunnen nieuwe functies een plek krijgen op bestaande vrijkomende erven waar dit tevens maatschappelijke opgaven als behoud en ontwikkeling van cultuurhistorie, natuur en landschap ondersteunt. Zo worden vitaliteit en omgevingskwaliteit in samenhang versterkt. Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 25
Beoordeling en conclusie Onderhavig initiatief ziet op de ontwikkeling van een voormalig agrarisch erf naar een reguliere woonfunctie. Met de inrichting van het erf is rekening gehouden met de gebiedskenmerken wat betreft cultuurhistorie, natuur en landschap, zie onder meer Hoofdstuk 2 en Hoofdstuk 3. De ontwikkeling is hiermee in lijn met het ontwikkelingsperspectief. 5.2.3.3 HOE - gebiedskenmerken Algemeen De gebiedskenmerken zijn opgedeeld in vier lagen: de natuurlijke laag, de laag van het agrarisch cultuurlandschap, de stedelijke laag en de laag van de beleving. Het plangebied is gelegen in 'Dekzandvlakte en ruggen' (natuurlijke laag)', 'Maten en flierenlandschap' (laag van het agrarisch cultuurlandschap), 'verspreide bebouwing' en 'informele trage netwerk' (stedelijke laag) en 'donkerte' (laag van beleving). Dekzandvlakte en ruggen: - Als ontwikkelingen plaats vinden, dan dragen deze bij aan het beter zichtbaar en beleefbaar maken van de hoogteverschillen en het watersysteem. Beiden zijn tevens uitgangspunt bij (her)inrichting. Bij ontwikkelingen is de (strekkings)-richting van het landschap, gevormd door de afwisseling van beekdalen en ruggen, het uitgangspunt.
Maten en flierenlandschap: Als ontwikkelingen plaats vinden in of nabij het Maten en Flierenlandschap, dan dragen deze bij aan versterking van het historische lineaire landschap met open ‘kamers’ en coulissen, aan accentuering van de overgang naar hogere gronden, de toegankelijkheid, de beleefbaarheid en het vasthouden van water. Inrichting van nog gave delen richt zich op het behouden van de cultuurhistorische waarden. Verspreide bebouwing: Als ontwikkelingen plaats vinden op erven, dan dragen deze bij aan behoud en versterking van de kenmerkende erfstructuur en volumematen, blijft er een duidelijk onderscheid voorkant- achterkant en vindt koppeling van het erf aan landschap plaats. Toegankelijkheid wordt erdoor verbeterd. Informele trage netwerk: Als ontwikkelingen plaats vinden in de gebieden die in de directe invloedssfeer van stad en dorp liggen (b.v. bedrijventerreinen, woonwijken), dan dragen deze ontwikkelingen bij aan behoud en verkleining van de maaswijdte van het padennetwerk. Nieuwe mogelijkheden voor lange afstands-, wandel- en fietsroutes worden benut. Donkerte: In de donkere gebieden alleen minimaal noodzakelijke toepassing van kunstlicht. Dit vereist het selectief inzetten en ‘richten’ van kunstlicht. Veel aandacht voor vermijden van onnodig kunstlicht bij ontwikkelingen in het buitengebied.
Beoordeling Met de inrichting van het erf is rekening gehouden met de gebiedskenmerken, zie onder meer Hoofdstuk 2 en Hoofdstuk 3 . Het erf wordt zodanig ingericht dat de landschapskenmerken behouden en zichtbaar blijven. Onderhavig initiatief schaadt de kenmerkende erfstructuur niet, maar versterkt deze waar mogelijk. Het informele trage netwerk wordt door het initiatief niet aangetast. Bij het initiatief zal er alleen kunstlicht ingezet worden waar dat noodzakelijk is. 5.2.4
Conclusie provinciaal beleid
Voor de beoordeling van het plan zijn de drie stappen van het uitvoeringsmodel van de provincie Overijssel doorlopen. Aan alle drie de stappen wordt voldaan, waardoor het plan passend is binnen het provinciaal beleid.
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 26
5.3
Gemeentelijk beleid
5.3.1
Omgevingsvisie Staphorst voor elkaar
In januari 2018 is de omgevingsvisie 'Staphorst voor elkaar' vastgesteld. Met deze visie wordt een koers voor de lange termijn (tot 2030) uitgezet. In deze visie staan drie overkoepelende thema's centraal: Innovatieve plattelandseconomie Gezonde en dynamische samenleving Verantwoord vernieuwen Onder verantwoord vernieuwen wordt onder andere genoemd dat er in de gemeente Staphorst een behoefte blijkt te bestaan aan landelijk wonen in het duurdere segment. Hiervoor wordt ook gekeken naar plekken in het buitengebied. Het buitengebied van Staphorst is uniek. Binnen de gemeente is het landschap ontzettend gevarieerd, van het Slagenlandschap, via de Streek, tot het Reestdal. En het mooie is dat het landschap bij wijze van spreken in één oogopslag de ontstaansgeschiedenis van Staphorst vertelt. De sociaal-culturele structuur is in het landschap zichtbaar en we ontlenen een sterke identiteit en eigenheid door dat landschap. Het boerderijenlint de Streek met de stegen en het aansluitend houtsingellandschap zijn namelijk de drager van het gehele Staphorster grondgebied en bepalen daarmee het karakter en deels ook de (fysieke) identiteit van Staphorst. Dankzij de bijzondere landschappelijke, cultuurhistorische en natuurlijke kwaliteiten is een deel van het buitengebied dan ook opgenomen in de landschappelijke canon van Nederland.
Het landschap hangt sterk samen met de ontwikkelingen in de landbouw. Die samenhang, op basis van gelijkwaardigheid, vormt een vraagstuk voor de toekomst. De hoge kwaliteit mag het gebied niet 'op slot' zetten. De gemeente wil graag èn ruimte bieden aan ontwikkelingen in het buitengebied, zoals schaalvergroting, èn werken aan behoud en versterking van de landschappelijke kwaliteiten. Dit past perfect in de dubbele doelstelling van de Omgevingswet, namelijk het stimuleren van ontwikkelingen en het waarborgen van de kwaliteit van de leefomgeving. We streven naar een landschap waarin wonen, natuur en landbouw elkaar versterken. Dit betekent dat we nieuwe ontwikkelingen in het landschap toestaan, mits er rekening wordt gehouden met de karakteristieken van het landschapstype, zoals we beschreven hebben in het landschappelijk raamwerk. Daarbij gaat het om de landschappelijke identiteit en kwaliteit, de herkenbaarheid van de verschillende landschapstypen, de cultuurhistorische betekenis van het landschap en het credo 'behoud door ontwikkeling'. De landschappelijke kwaliteiten zoals die per deelgebied op de kaart en in het hiernaast weergegeven kader (landschappelijk raamwerk) zijn benoemd, vormen de ingrediënten in de afweging om nieuwe ontwikkelingen in het landelijk gebied te kunnen toestaan.
Ook de natuurwaarden, het water en de aanwezigheid van cultuurhistorische en archeologische waarden zijn van belang in de afweging van ontwikkelingen. Zo mag een agrarisch bedrijf bijvoorbeeld flink uitbreiden mits dit goed wordt ingepast in de verkaveling, voldoende groen wordt aangebracht en(/of) de initiatiefnemer een bijdrage levert aan kwaliteiten zoals duurzaamheid. Behoud door ontwikkeling betekent ook dat de verschillende kwaliteiten een inspiratiebron voor nieuwe ontwikkelingen zijn. We geven deze kwaliteiten mee aan initiatiefnemers. Zij kunnen positief scoren als ze bijdragen aan de kenmerken van het desbetreffende landschapstype. Landschappelijk raamwerk Het plangebied is gelegen in het 'Jonge ontginningenlandschap'. Dit landschap kan als volgt omschreven worden: Jonge ontginningen van voormalige hoogveen-complexen met lintbebouwing met grote erven en tamelijk veel groen. Grote groene kamers door wegbeplanting. In de Omgevingsvisie is voor het 'Jonge ontginningenlandschap' de volgende deelgebiedvisie opgenomen:
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 27
Voor het dekzandgebied geldt dat de kavelstructuur - de 'waaier' waarvan alle lijnen uitkomen in de puntlanden - wordt benut als vormgevend principe voor landschapsversterking. In het dekzandgebied gaat het hierbij vooral om wegbeplanting en perceelgrensbeplanting. De verkaveling is het landschappelijke kader bij ruimtelijke ontwikkelingen zoals dorpsuitbreidingen en de eventuele inplaatsing van nieuwe agrarische bedrijven in de primaire landbouwgebieden. Voorliggend plan betreft hoofdzakelijk woningsplitsing en het oprichten van een nieuwe, vrijstaande woning. Een en ander in ruil voor de sloop van overtollige (bedrijfs)bebouwing. Met de toekomstige inrichting van het erf is rekening gehouden met de gebiedskenmerken, zie onder meer Hoofdstuk 2 en Hoofdstuk 3. Conclusie Voorliggend initiatief voorziet in een herstructurering van het erf, waarbij rekening is gehouden met behoud en versterking van het open en weidse landschap en een groene inrichting van het erf. Het plan is daarmee in lijn met de Omgevingsvisie. 5.3.2
Woonvisie
Staphorst heeft op 26 mei 2020 een woonvisie vastgesteld: 'Woonvisie 2020-2024 - Samen met elkaar'. Op 17 december 2021 is hiervan een cijfermatige herijking doorgevoerd. Hieronder worden de belangrijkste punten uit de woonvisie (herijking 2021) opgesomd. 1. In alle kernen is behoefte aan goedkopere grondgebonden koopwoningen. a. Om jonge starters te binden aan Staphorst is een aanbod van betaalbare koopwoningen noodzakelijk. De gemeente is voornemens hier meer op sturen. Een koopappartement in de buurt van voorzieningen is ook een serieuze optie. Tijdelijke huisvesting wordt niet gezien als ideale oplossing. b. De doorstroming van ouderen stagneert omdat er geen passend aanbod is voor ouderen. 2. Tot 2030 is er behoefte aan de bouw van 30 sociale huurwoningen (kleinere woningen en appartementen). a. De gemeente zal samen met VechtHorst op zoek gaan naar passende locaties om deze woningen te realiseren. b. De gemeente maakt met VechtHorst afspraken over de bouw van appartementen en de mogelijke verkoop van betaalbare eengezinswoningen (eerst nieuwbouw, dan verkoop). 3. Zorgen dat passende huisvesting voor bewoners met een zorgvraag in de gemeente Staphorst wordt gerealiseerd. a. Lokale initiatieven op het terrein van wonen met zorg ondersteunen. b.
Samen met zorgpartijen de woonbehoefte van mensen met een zorgvraag in beeld brengen en nieuwe vormen van wonen met zorg mogelijk te maken. 4. Duurzaamheid. Ten aanzien van duurzaamheid wil de gemeente in 2050 energieneutraal zijn. Woningcorporatie VechtHorst streeft naar minimaal label B in 2025. Daarbij is de ambitie om de energietransitie vanuit de samenleving zelf - via gedrag, houding en acceptatie- te bewerkstelligen, in plaats van dit aan de samenleving op te leggen. Door de verantwoordelijkheid en uitvoering in de samenleving terug te leggen, doet de gemeente een beroep op de verantwoordelijkheid van de burger. 5. De gemeente werkt met andere partijen (bewoners, VechtHorst, maatschappelijke organisaties, ondernemers, provincie en gemeenten) aan de realisatie van een vitaal en leefbaar Staphorst in de toekomst en spelen daarbij in op de actuele ontwikkelingen. De gemeente biedt maximale ruimte aan bewonersinitiatieven en initiatieven van VechtHorst, maatschappelijke organisaties en ondernemers, die passen in en aansluiten op de leefomgeving en maatschappelijke context. De gemeente zal hierin de regierol pakken en initiatieven die passen binnen de woonvisie ondersteunen. Planspecifiek Het is de verwachting dat het aantal huishoudens in de gemeente Staphorst de komende jaren blijft groeien. In de periode 2019 tot en met 2030 gaat het naar verwachting om een toename met 610
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 28
huishoudens en in de periode 2030 tot en met 2040 om 220 huishoudens. In totaal gaat het om 830 huishoudens in de periode 2019 tot en met 2040 (Bron: Primos 2019). Voorliggend plan betreft hoofdzakelijk woningsplitsing en het oprichten van een nieuwe, vrijstaande woning. Een en ander in ruil voor de sloop van overtollige (bedrijfs)bebouwing. Het aantal woningen neemt met de ontwikkeling toe van twee naar vijf. De vijf woningen mogen met onderhavig plan regulier (niet-bedrijfsgerelateerd) worden bewoond. In het advies van de gemeentelijke Omgevingskamer is reeds opgemerkt dat met name het feit dat er drie nieuwe betaalbare woningen worden gerealiseerd in het hoofdgebouw, in plaats van één of twee grotere (woning)en positief is. Het initiatief geeft invulling aan de woningbehoefte binnen de gemeente Staphorst. Conclusie Er is geen strijdigheid met de Woonvisie. 5.4
Conclusie beleid m.b.t. initiatief
Het initiatief in is overeenstemming met het rijks- provinciaal- en gemeentelijk beleid.
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 29
Hoofdstuk 6 6.1
Toets initiatief aan omgevingsaspecten
Brandveiligheid
De nieuwe bebouwing in het plangebied zal voldoen aan de geldende eisen ten aanzien van brandveiligheid, zoals opgenomen in het Bouwbesluit. Voor het overige zijn er geen bijzondere zaken ten aanzien van brandveiligheid die aandacht behoeven. 6.2
Milieueffectrapportage
In de Besluit milieueffectrapportage is opgenomen dat op basis van selectiecriteria vastgesteld dient te worden of de activiteit belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu zal hebben of niet. Onderdeel D van de bijlage bevat activiteiten, plannen en besluiten waarvoor het maken van een m.e.r.-beoordeling verplicht is. Voor elke activiteit die genoemd wordt in kolom 1 van onderdeel D van het Besluit m.e.r. moet beoordeeld worden of er sprake is van (mogelijke) nadelige milieugevolgen. Voor activiteiten die onder de drempelwaarde zoals genoemd in kolom 2 van onderdeel D vallen, volstaat een vormvrije m.e.r.-beoordeling. Deze motivering dient qua inhoud aan te sluiten bij de m.e.r.-beoordeling, maar heeft geen vormvereisten. Op basis van jurisprudentie blijkt dat een ontwikkeling van twaalf vrijstaande woningen niet wordt gezien als 'stedelijk ontwikkelingsproject' als bedoeld in onderdeel D 11.2 van het Besluit mer (ABRvS 15 januari 2020 (ECLI:NL:RVS:2020:100)). Met voorliggende ontwikkeling worden, naast het handhaven van de twee bestaande woningen, drie nieuwe woningen gerealiseerd. Geconcludeerd kan worden dat het project door de aard en omvang niet wordt gezien als stedelijk ontwikkelingsproject, en er derhalve geen m.e.r.-beoordeling nodig is. 6.3
Duurzaamheid
De wettelijke eisen voor duurzaamheid zijn te vinden in het Bouwbesluit. Om hieraan te toetsen zal bij de daadwerkelijke aanvraag omgevingsvergunning een EPC berekening alsook een MPG berekening opgesteld moeten worden. 6.4
Bodem
6.4.1
Wettelijk kader
De Wet Bodembescherming schrijft voor dat in het kader van een ruimtelijk planologische procedure moet worden aangetoond dat de kwaliteit van de bodem en het grondwater in het plangebied in overeenstemming zijn met het gewenste nieuwe gebruik. De bodemkwaliteit kan (negatief) van invloed zijn op de gewenste nieuwe ontwikkeling. Indien sprake is van een functiewijziging zal er in veel gevallen een bodemonderzoek moeten worden uitgevoerd op de planlocatie. Door middel van een dergelijk onderzoek kan in beeld worden gebracht of de bodemkwaliteit en de beoogde functie van het plangebied bij elkaar passen. 6.4.2
Resultaten onderzoek
Door AvA Milieuonderzoek is een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd conform NEN-5740. De rapportage is bijgevoegd als Bijlage 2. Op basis van de resultaten wordt het volgende geconcludeerd: Kwaliteit bodem Ter plaatse van de voormalige opslag van dieselolie is zowel zintuiglijk als chemisch analytisch geen verontreiniging met oliecomponenten aangetoond. Voor wat betreft het overige deel van de onderzoekslocatie is er in één mengmonster van de bovengrond een licht verhoogd gehalte aan minerale olie gemeten. Het betreft een zintuiglijk niet waarneembare, Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 30
geringe overschrijding van de achtergrondwaarde voor minerale olie. De herkomst is niet exact aan te duiden. Verder zijn er op de onderzochte locatie, met uitzondering van een van nature verhoogde waarde aan barium in het grondwater, geen verhoogde gehalten aan onderzochte componenten in de bodem aangetoond. In de toplaag van de bodem onder het asbesthoudend dak zijn geen asbestvezels aangetoond. Eindconclusie Ter plaatse van de voormalige dieselolietank is geen verontreiniging met oliecomponenten in de bodem aangetoond. Op het overig deel van de onderzoekslocatie zijn maximaal licht verhoogde gehalten aangetoond. Er is geen asbest aangetoond in de toplaag van de bodem onder het asbesthoudende dak. Bij de gemeten gehalten zijn geen risico’s voor milieu en volksgezondheid aanwezig en hoeft geen vervolgonderzoek plaats te vinden. Met de gevolgde onderzoeksstrategie is de milieuhygiënische kwaliteit ter plaatse van de het perceel ons inziens voldoende vastgelegd. Voor wat betreft de kwaliteit van de bodem hoeven er ons inziens vanuit milieuhygiënisch oogpunt geen beperkingen te worden gesteld aan het gebruik van de onderzochte locatie. 6.4.3
Conclusie
Er is geen nader bodemonderzoek noodzakelijk. De kwaliteit van de bodem is goed genoeg om een goed woon- en leefklimaat te garanderen. 6.5
Geluid (wegverkeer, railverkeer en/of industrie)
6.5.1
Wettelijk kader
Wegverkeer en railverkeer Langs alle (spoor)wegen – met uitzondering van 30 km/h-wegen en woonerven – bevinden zich op grond van de Wet geluidhinder (Wgh) geluidszones waarbinnen de geluidshinder vanwege de (spoor)weg getoetst moet worden. De breedte van de geluidszone is afhankelijk van het aantal rijstroken/spoorstaven en van binnen- of buitenstedelijke ligging. Op basis van jurisprudentie dient in het kader van een goede ruimtelijke ordening ook bij 30 km/h-wegen de aanvaardbaarheid van de geluidsbelasting te worden onderbouwd. Industrielawaai Gezoneerde industrieterreinen hebben een vaste geluidzone die wordt vastgelegd door middel van een bestemmingsplan. Buiten de geluidszone wordt de voorkeurswaarde van 50 dB(A) niet overschreden. De maximale ontheffingswaarde binnen de geluidszone bedraagt 55 dB(A) etmaalwaarde voor nieuwe situaties. In tegenstelling tot weg- en railverkeer wordt voor industrielawaai niet getoetst aan de Lden waarde maar aan de etmaalwaarde. De dosismaat Lden is voor wegverkeerslawaai en spoorweglawaai met ingang van 1 januari 2007 in de gewijzigde Wgh vastgelegd. Voor industrielawaai wordt Lden in het kader van de Wgh voorlopig niet ingevoerd. 6.5.2
Onderzoek
Het plangebied is niet gelegen binnen de geluidzone van een industrieterrein. Wel ligt het plangebied binnen de geluidzone van wegverkeer, namelijk van de Lankhorsterweg. Woningen worden op basis van de Wet geluidhinder aangemerkt als een geluidsgevoelig object. De voorgevels van de nieuwe woningen hebben een geluidsbelasting van maximaal 48 dB conform de Geluidniveaukaart 2030 van de gemeente Staphorst. De voorkeursgrenswaarde van 48 dB wordt dus niet overschreden en daarmee is een hogere grenswaarde niet nodig. In onderstaande afbeelding is de Geluidniveaukaart met de geluidscontour weergegeven. Het plangebied en de locaties van de nieuwe woningen (rode sterren) zijn hierin afgebeeld.
Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 31
Geluidniveaukaart met aanduiding plangebied en nieuwe woningen (rode sterren) (bron: Gemeente Staphorst) 6.5.3
Conclusie
Gelet op de geluidcontouren van de Lankhorsterweg is daar waar nog geen bestaande bebouwing aanwezig is, met een bouwvlak geborgd dat de afstand van nieuwe hoofdgebouwen ten opzichte van de weg tenminste 27 meter bedraagt. Vanuit akoestisch oogpunt zijn er met het huidige ontwerp van de nieuwe woning geen belemmeringen voor onderhavig initiatief. 6.6
Luchtkwaliteit
6.6.1
Wettelijk kader
De Wet luchtkwaliteit maakt onderscheid tussen grote en kleine ruimtelijke projecten. Een project is klein als het niet in betekende mate (NIBM) leidt tot een verslechtering van de luchtkwaliteit. De grens ligt bij een toename van de NO2 en/of PM10 jaarconcentratie met maximaal 3% van de grenswaarden (of wel een toename van maximaal 1,2 ìg/m3 NO2 en/of PM10). NIBM projecten kunnen zonder toetsing aan de grenswaarden voor het aspect luchtkwaliteit uitgevoerd worden. Grotere projecten daarentegen kunnen worden opgenomen in het NSL-programma, mits ook overtuigend wordt aangetoond dat de effecten van dat project worden weggenomen door maatregelen. 6.6.2
Beoordeling
Effect van de ontwikkeling op de luchtkwaliteit De ontwikkeling kan, gezien de beperkte omvang, aangemerkt worden als een project dat niet in betekenende mate van invloed is op de luchtkwaliteit. Toetsing van het aspect luchtkwaliteit is daardoor, op grond van artikel 4 van de Regeling NIBM niet noodzakelijk. Er behoeft dus niet getoetst te worden aan de grenswaarden. Luchtkwaliteit ter plaatse Vanuit de wet milieubeheer gelden grenswaarden voor stikstofdioxide (NO2), fijn stof (PM10) en zeer fijn Buitengebied, partiële herziening Lankhorsterweg 9-11 32
stof (PM2,5). Daarnaast hanteert de World Health Organization (WHO) advieswaarden voor stikstofdioxide, fijn stof en zeer fijn stof. In de volgende tabel wordt een overzicht gegeven van de waarden ter plekken van het plangebied, de grenswaarden en de advieswaarden. De kaarten met concentratie luchtverontreinigende stoffen in de lucht op de onderhavig planlocatie zijn gebaseerd op de Atlas Leefomgeving. Stof
Jaar 2020
NO2
10,9 µg/m
3
Grenswaarde 40 µg/m
3
Advieswaarde 10 µg/m3
PM 10
13,8 µg/m3
40 µg/m3
15 µg/m3
PM 2,5
7,1 µg/m3
20 µg/m3
5 µg/m3
Waarden in het plangebied, grenswaarden en advieswaarden luchtkwaliteit Op de planlocatie wordt ruimschoots voldaan aan de wettelijke grenswaarden voor NO2, PM10 en PM2,5. De advieswaarden van de WHO liggen ver beneden de wettelijke grenswaarden. In de huidige situatie aan de Lankhorsterweg 9-11 liggen de concentraties ver beneden de wettelijke grenswaarden en in het geval van PM10 zelfs onder deze advieswaarde. De huidige waarden zijn acceptabel voor een goed woonen leefklimaat op de planlocatie. 6.6.3