1.1 Toelichting ontwerp BP Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst
Tekst van het document
Bestemmingsplan Toelichting Buitengebied, Partiële Herziening Mr. J.B. Kanlaan Naast 33 Punthorst
Opdrachtgever:
Opdrachtnemer: Eelerwoude Onze vestigingen 088-1471100 info@eelerwoude.nl www.eelerwoude.nl
Projectgegevens:
Projectnummer: 10008 Datum: Projectleider: Opgesteld: Gecontroleerd: Status: concept Versie: 1 © 2024 Eelerwoude Dit rapport is enkelzijdig opgemaakt.
Inhoudsopgave Toelichting
5
Hoofdstuk 1
Inleidend hoofdstuk
6
1.1 Aanleiding van het initiatief
6
1.2 Plangebied
12
1.3 Vigerende planologische situatie
13
1.4 Strijdigheid met vigerend bestemmingsplan
15
1.5 Leeswijzer
15
Hoofdstuk 2
Historische-geografische beschrijving van het gebied
16
2.1 Huidige situatie
16
2.2 Ontstaansgeschiedenis
17
2.3 Hydrologie
18
2.4 Landschap en natuur
18
2.5 Archeologie en cultuurhistorie
18
2.6 Stedenbouwkundige waarden
19
Hoofdstuk 3
Randvoorwaarden vanuit de gemeente
20
3.1 Beeldkwaliteitseisen
20
3.2 Ruimtelijke en landschappelijke inpassing
20
3.3 Doorvertaling naar initiatief
21
Hoofdstuk 4
Verbetering ruimtelijke kwaliteit
22
4.1 Gebruikswaarde
22
4.2 Belevingswaarde
22
4.3 Toekomstwaarde
22
4.4 Conclusie
22
Hoofdstuk 5
Beleidskaders
23
5.1 Rijksbeleid
23
5.2 Provinciaal beleid
25
5.3 Gemeentelijk beleid
30
5.4 Conclusie beleidskaders
35
Hoofdstuk 6
De omgevingsaspecten
36
6.1 Brandveiligheid
36
6.2 Milieueffectrapportage
36
6.3 Duurzaamheid
37
6.4 Bodem
37
6.5 Geluid
38
6.6 Luchtkwaliteit
40
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 3
6.7 Geur
41
6.8 Bedrijven en milieuzonering
41
6.9 Externe veiligheid
42
6.10
Water
46
6.11
Klimaatadaptatie
52
6.12
Archeologie en cultuurhistorie
53
6.13
Flora en Fauna
53
6.14
Stikstof
58
6.15
Verkeer
59
6.16
Parkeren
60
6.17
In- en uitritten
60
6.18
Verlichting
60
6.19
Gezondheid
60
6.20
Relatie met andere toestemmingsvereisten
60
6.21
Conclusie omgevingsaspecten
60
Sociale component
61
Hoofdstuk 7
7.1 Sociale veiligheid
61
7.2 Zorg
61
7.3 Maatschappelijke functies
61
7.4 Sociale woningbouw
61
Hoofdstuk 8
Uitvoerbaarheid
62
8.1 Economische uitvoerbaarheid
62
8.2 Maatschappelijke uitvoerbaarheid
62
8.3 Burgerparticipatie
62
8.4 Inspraak en vooroverleg
63
8.5 Recht van overpad
63
8.6 Kabels en leidingen
64
8.7 Bereikbaarheid (hulpdiensten, huisvuildiensten, tijdens bouw)
64
8.8 Tijdelijke opslag grond
64
Hoofdstuk 9
Juridische aspecten en planregels
65
9.1 Inleiding
65
9.2 Regels
65
9.3 Voorwaardelijke verplichtingen
67
Hoofdstuk 10 10.1
Handhaafbaarheid
68
Wijze van handhaafbaarheid regels
68
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 4
Toelichting
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 5
Hoofdstuk 1 Inleidend hoofdstuk 1.1 Aanleiding van het initiatief Kernen vergrijzen, lopen langzaam leeg en scholen moeten sluiten door te lage leerlingaantallen. Dit is de hedendaagse praktijk voor veel (plattelands)gemeenten. De leefbaarheid van het platteland en haar kernen staat in grote delen van Nederland onder druk en ook in Staphorst neemt de druk steeds meer toe. De gemeente Staphorst is actief bezig om de toenemende druk op de leefbaarheid te verminderen. Eén van de instrumenten is de omgevingsvisie “Staphorst voor Elkaar!” (vastgesteld door de gemeenteraad op 9 januari 2018). Uit de visie blijkt dat de uitdaging voor de gemeente Staphorst is; vraag gestuurd ontwikkelen met het doel een geschikt woon- en leefklimaat te creëren om zo de druk op de leefbaarheid te verminderen. Een uitgestoken hand Uitgangspunt van de omgevingsvisie “Staphorst voor Elkaar!” is de zogenaamde uitnodigingsplanologie. Dit betekent dat de omgevingsvisie voor én door Staphorsters is gemaakt. In de visie wordt gesteld dat de gemeente Staphorst achterloopt op haar woningbouwopgave, waardoor geen geschikt aanbod tegenover de vraag wordt gezet. Creativiteit is nodig om toch extra woningen te realiseren. Met de Omgevingsvisie wil de gemeente Staphorst een hand uitsteken naar de samenleving en vraagt hen met goede woningbouwplannen te komen. De gemeente biedt daarin veel ruimte.
Dit betekent ook dat het VAB-beleid en het Rood voor Rood beleid zijn aangepast. Inwoner reikt gemeente de hand De initiatiefnemer is een geboren en getogen Staphorster, welke graag een bijdrage levert aan de leefbaarheid van de gemeente Staphorst. De initiatiefnemer is eigenaar van een agrarisch perceel gelegen tegenover de Dr. Maarten Lutherschool in de kern Punthorst. Het perceel grenst als het ware aan de kern van Punthorst op de overgang naar het buitengebied. De initiatiefnemer is voornemens op dit perceel een vier woningen te realiseren. Hiermee wordt invulling gegeven aan de uitgestoken hand van de gemeente Staphorst. Deze woningen zijn geschikt voor jonge gezinnen waar ook een behoefte naar is (Companen, 2019) in Punthorst voor de gemeenschap leefbaar te houden. Ondertussen is er een cijfermatige herijking (dec. 2021) geweest die is meegenomen in de woonvisie 2020-2024 (vastgesteld 26-5-2020). De woonvisie laat zien dat de woningbehoefte in Punthorst toeneemt. Tevens zal een gedeelte van de regionale woningenvraag in Punthorst in behoefte voorzien.
1.1.1
De ontwikkeling
De vier nieuwe woningen worden gerealiseerd aan de noordzijde van de Meester J.B. Kanlaan. De woningen worden gepositioneerd tegenover de Dr. Maarten Lutherschool aansluitend op het dorpslint. Op deze manier krijgt het dorpslint een overgang naar het buitengebied. Bij de positionering van de te ontwikkelen woningen vormen de rooilijnen en verdeling van kavels aan de Meester J.B. Kanlaan het uitgangspunt. Daarnaast biedt de ontwikkeling de mogelijkheid om een (groene) impuls te geven aan de dorpse uitstraling van de weg tegenover de school. De nieuwe bouwvolumes in de dorpsrand worden groen ingepast met behoud van doorzichten op basis van de gebiedseigen verkaveling. Hierbij worden ingrediënten genomen van kavels in het buitengebied en van kavels in de kern. Op deze manier ontstaat er een logische overgang van de kern naar het buitengebied. Specifiek
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 6
komen er woningen die geschikt zijn voor jonge gezinnen die in Punthorst willen (blijven) wonen. Onderstaande afbeelding laat de gewenste ontwikkeling zien, het volledige plan inclusief toelichting is toegevoegd in Bijlage 1 Ontwikkelplan.
Figuur 1: Inrichtingsplan Mr. J.B. Kanlaan Maatschappelijke opgaven In het ontwerp zijn enkele maatschappelijke opgaven verwerkt die in samenspel met de nieuwe kavels de ruimtelijke kwaliteit verhogen. Zo is er tussen de woningen ruimte opgenomen voor een proeftuin voor de basisschool of speelveld voor de omgeving. Door deze proeftuin loopt ook een veilige wandelroute richting het achterliggende bosgebied voor de kinderen. Daarnaast wordt de waterbergingsopgave (wadi) van het nieuwe fietspad op gronden van de
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 7
initiatiefnemer gerealiseerd. Maatvoering woningen en kavels De woningen met kavels passen binnen de dorpse structuur van Punthorst. Op de kavels is ook ruimte voor bijgebouwen, vastgebouwd of losstaand van de woning. De bouwvlakken zijn in het inrichtingsplan weergegeven en worden in het beeldkwaliteitsplan nader toegelicht. Deze oppervlakten en bebouwingsdichtheid zijn passend binnen de structuur van Punthorst. De afstand van de woningen ten aanzien van de weg zijn gebaseerd op de bestaande rooilijnen in Punthorst en de laan. Hiermee staan de woningen op dezelfde afstand van de weg als een gemiddelde woning in Punthorst. Alle vrijstaande woningen worden met de nok haaks op de weg geplaatst. De meest oostelijke woning sluit aan bij het buitengebied en krijgt een iets ruimere kavel met een optie voor de nok parallel aan de weg te plaatsen. Ook de hoogte van de woningen zijn gelijk aan die van de woningen in Punthorst. Hierdoor voldoen ze aan de richtlijnen van het bestemmingsplan. Qua situering van de woningen en bijgebouwen wordt in voorliggend inrichtingsplan al richting gegeven, nadere criteria worden in het beeldkwaliteitsplan beschreven. Door de plaatsing van de bijgebouwen een stuk achter de voorgevelrooilijn te doen ontstaat er ruimte voor parkeren op eigen erf voor de woning.
Het is niet de bedoeling dat de woningen en/of bijgebouwen vastgebouwd worden aan de bebouwing bij buren. Veiligheid en ontsluiting De opritten van de woningen zijn waar mogelijk gecombineerd om verharding in het gebied en het aantal aansluitingen op de bestaande weg te beperken. De toegang tot de oostelijke woningen en de achterliggende openbare ruimte wordt gecombineerd. De twee nieuwe dammen met duikers worden maximaal 12 meter lang conform de eisen van het waterschap. Op de bestaande perceelontsluiting komt het wandelpad door de proeftuin. Deze ontsluiting sluit direct aan op het bestaande plateau voor de school om een verkeersveilige situatie te realiseren. Hiermee wordt tevens doorzicht op het open achterland gewaarborgd. In samenspraak met gemeente dient de ontsluiting afgestemd te worden met het nieuwe fietspad en waterberging. Beplanting voor ruimtelijke kwaliteit De nieuwe woningen worden landschappelijk ingepast met behulp van beplanting. De potentieel natuurlijke vegetatie vormt de basis bij de plantkeuze. Daarnaast is gekeken naar soorten die een bijdrage leveren aan het klimaat en biodiversiteit in het gebied. Bomenrijen Om de ontwikkeling in zijn totaliteit een groene uitstraling te geven en het dorp een groene afronding te geven is het van belang dat er aan de oostkant van de ontwikkeling een rij bomen (lindes) komen te staan.
Het betreft een menging van Hollandse en Koningslinde aanplantmaat 12-14 cm. Hagen voor privacy en groene uitstraling Een haag omzoomt de kavel en vormt tevens de afscheiding tussen de woningen. Aan de voorzijde is de haag 1,2 meter hoog. Aan weerszijden en aan de achterzijde van de woning dient de haag tussen de 1,5 tot 1,8 meter hoog te zijn. De beukenhaag wordt in een dubbele rij aangeplant. Hierdoor krijgt de haag een robuuste en gesloten vorm van 1 meter breedte. Er worden zeven stuks haagplantsoen per strekkende meter aangeplant. De aanplantmaat van de beukenhaag zal tenminste 100 centimeter betreffen. Solitaire bomen Tussen en achter de woningen is een ruimte vrijgehouden voor een proeftuin. In dit gebied komt een diversiteit aan boomsoorten, voornamelijk inheems, geschikt voor de aanwezige bodem en
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 8
bijhorende grondwaterstand. Bij de selectie van de soorten is gekeken naar de bloei en bladkleuren gedurende de seizoenen. Daarnaast is er voor enkele boomsoorten gekozen die fungeren als drachtboom voor bijen en waardboom voor vlinders. Ook vormen deze bomen een voedselbron voor vogels. De gekozen soorten zijn ook niet giftig voor mensen. De inheemse soorten in de openbare ruimte/proeftuin betreffen: Grove den, maat 14-16 cm Nyssa sylvatica ‘Wisley Bonfire’, maat 175-200 cm. Representatieve voorkant In het voorterrein van het bestaande erf en woningen wordt een waterberging (wadi) gerealiseerd langs het fietspad. Het definitieve ontwerp is afgestemd met de gemeente en waterschap in combinatie met het fietspad. De overgang tussen de wadi en de tuinen zal worden ingezaaid met een inheems meerjarig bloemrijk grasmengsel zoals M1 van Cruydt Hoeck of vergelijkbaar. Dit mengsel dient 2x in het jaar te worden gemaaid, na 15 juni en eind september. Het hanteren van deze maaiperioden is van belang voor het in bloei komen van diverse grassoorten Akkermengsel Achter de woningen wordt een brede strook grasland van 10 meter ingezaaid met een meerjarig akkermengsel. Hierdoor ontstaat een natuurlijke overgang tussen de kavels en het agrarisch landschap.
Het akkermengsel draagt net als het bloemrijke grasmengsel bij aan de biodiversiteit in het gebied en vormt een voedselbron voor diverse insecten en vlinders. Een toepasbaar inheems meerjarig akkermengsel betreft onder andere AA-10 van Medigran of vergelijkbaar. Door deze strook loopt tevens een kleinschalig wandelpad naar het bos. Extra kwaliteitsimpuls Zoals eerder aangegeven is de initiatiefnemer een geboren en getogen Staphorster, die graag de gemeente en vooral het landelijk gebied leefbaar wil houden. Daarom voorziet dit initiatief naast de basisinspanning (hoofdstuk 2) in een forse extra kwaliteitsimpuls. Hieronder worden deze extra investeringen nader toegelicht. Veilige oversteekplaats basisschool Tegenover het plangebied ligt de Dr. Maarten Lutherschool. Dit is een basisschool waar voornamelijk jonge Punthorsters naar toe gaan. De school ligt direct aan de Meester J.B. Kanlaan. Deze weg wordt veel gebruikt door fietsende scholieren en recreatieve fietsers. Vanuit het oogpunt van verkeersveiligheid heeft de gemeente Staphorst een omgevingsvergunning verleend voor de aanleg van een fietspad, waardoor een veiligere verkeerssituatie ontstaat. Met het nieuwe fietspad is de verkeerssituatie verbeterd, maar ter plaatste van de school ontbreekt het nog aan een veilige oversteekplaats. De initiatiefnemer is voornemens om een veilige oversteekplaats aan te leggen.
De aanleg van deze oversteekplaats dient een groot maatschappelijk belang, namelijk het oplossen van een onveilige verkeerssituatie. Gronden afstaan aan gemeente De gemeente heeft de gronden van de initiatiefnemer gebruikt voor de aanleg van een watergang met waterberging (wadi) in combinatie met het fietspad. De kosten van de aanleg van de waterberging zijn voor de gemeente, maar het feit dat de initiatiefnemers zijn gronden hiervoor ter beschikking stelt wordt gezien als bijdrage aan een maatschappelijk belang. Het definitieve ontwerp wordt in samenspraak opgesteld. Realisatie proeftuin De initiatiefnemer is voornemens om tussen en achter de nieuwe woningen ruimte te reserveren voor een “proeftuin” (natuurlijk spelen). Dit is een stukje ruimte, waar het natuurlijk spelen voor kinderen centraal staat. Deze proeftuin kan worden gebruikt door kinderen van de Dr. Maarten Lutherschool, maar ook de jonge Punthorsters kunnen hier gebruik van maken. Hiermee draagt deze proeftuin bij aan verbetering van de openbare ruimte en dient een
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 9
maatschappelijk belang. Educatieve wandelroute In het plan wordt een veilige oversteekplaats gecreëerd. Vanaf deze oversteekplaats wordt in noordwestelijke richting een nieuw wandelpad aangelegd. Dit pad loopt langs de proeftuin en achter de nieuwe woningen langs. Dit pad kan bestaan uit halfverharding of kort gemaaid gras met aan de zijkanten ruimte voor educatieve doelstellingen. Het pad wordt aangesloten op het wandelpad aan de Vijverweg. Hierdoor ontstaat een veilige en leerzame wandelroute richting de Zwarte Dennen. De aanleg van deze wandelroute draagt bij aan een maatschappelijk belang. Met de voorgenomen ontwikkeling wordt er een forse kwaliteitswinst behaald én vraag gestuurd ontwikkeld met het doel de gemeente Staphorst meer leefbaar te maken. Om de ruimtelijke kwaliteitswinst inzichtelijk te maken, worden in deze paragraaf de investeringen van de ontwikkeling puntsgewijs inzichtelijk gemaakt. Uit deze paragraaf blijkt dat de behaalde kwaliteitswinst, aanmerkelijk groot is. In de voorgenomen ontwikkeling wordt in ruil voor de realisatie van vier woningen: Ruim 851 m2 landschapsontsierende opstallen gesloopt. De milieukundige situatie bij de Dekkerweg 8a opgelost. Veilige oversteekplaats voor de Dr. Maarten Lutherschool aangelegd. Waterberging gerealiseerd voor het Waterschap. Proeftuin voor de Dr. Maarten Lutherschool aangelegd. Een educatieve wandelroute aangelegd.
Landschappelijke kwaliteiten versterkt in het buitengebied en de openbare ruimte. Slooplocaties Mr. J.B. Kanlaan 53 Aan de Meester J.B. Kanlaan 53 is door de eigenaar ruim 851 m2 aan landschapsontsierende schuren gesloopt in het kader van de verbetering in ruimtelijke kwaliteit. Hiervoor is door de gemeente Staphorst een vergunning verleend aan de eigenaar van de opstallen. Op deze manier wordt een bijdrage geleverd aan de ruimtelijke kwaliteit aan de Meester J.B. Kanlaan. Deze locatie kent reeds een woonbestemming.
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 10
Figuur 2: Slooplocatie Meester J.B. Kanlaan 53: oppervlakte 851 m2. Dekkersweg 8a Aan de Dekkersweg 8a, ligt een woonbestemming klem tussen twee agrarische bedrijven. Dit levert vanuit milieukundig oogpunt een situatie op die niet wenselijk is. De initiatiefnemer is voornemens deze woonbestemming op deze locatie te verwijderen en te verplaatsen naar de locatie in de Punthorst. De gemeente Staphorst is voorstander van het oplossen van deze situatie. Op de woonbestemming aan de Dekkersweg 8a is artikel Artikel 38 Wonen – 1, uit het bestemmingsplan “ Veegplan Buitengebied Staphorst” van toepassing. Artikel 38 Wonen -1 biedt ruimte voor de realisatie van één woning van maximaal 1.100 m3 inclusief bijgebouwen. Dit bouwrecht wordt planologisch gezien verplaatst naar het plangebied in de Punthorst. De woonbestemming wordt aan de Dekkersweg omgezet naar een agrarische bestemming, passend bij de twee naastgelegen bedrijven. Een woning met een omvang van 1.100 m3 is in het plangebied in de Punthorst niet wenselijk. De initiatiefnemer is voornemens om kleinere woningen van 450 m3 te realiseren en verdeelt het bouwvolume van de Dekkersweg dan ook over 2 kleinere woningen van 450 m3. In totaal wordt 900 m3 van het bouwrecht aan de Dekkersweg 8a ingezet voor 2 nieuwe woningen in de Punthorst. De resterende 200 m3 wordt gebruikt voor de realisatie van bijgebouwen.
Met de voorgestelde aanpak wordt een ongewenste milieukundige situatie opgelost, waarbij de agrarische bedrijven aan de Dekkersweg niet meer belemmerd worden door de woonfunctie.
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 11
Figuur 3: Slooplocatie Dekkersweg 8a
1.2 Plangebied Het plangebied is gelegen in de kern van Punthorst. Het plangebied aan de Mr. J.B. Kanlaan bestaat uit agrarisch bouwland. Het plangebied staat kadastraal bekend als gemeente Staphorst, sectie AR, 4927, 4303 en 4855. De exacte begrenzing van het plangebied is weergegeven in figuur 1. Daarnaast is de locatie aan de Dekkersweg onderdeel van het plan, deze locatie staat kadastraal bekend als gemeente Staphorst, sectie AP, nummer 951.
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 12
Figuur 4: Ligging en begrenzing plangebied
1.3 Vigerende planologische situatie Het plangebied maakt onderdeel uit van het bestemmingsplan Veegplan Buitengebied vastgesteld d.d. 9 juli 2019. Het plangebied kent de enkelbestemming "Agrarisch", 'Wonen - 1' en daarnaast geldt de dubbelbestemming 'Waarde - Archeologie 6'. Naast het bestemmingsplan is ook een omgevingsvergunning vigerend 'Omgevingsvergunning fietspad Mr. J.B. Kanlaan – Evenboersweg Punthorst' (vastgesteld 2017-06-28), deze ligt ten dienste aan het fietspad. Agrarisch De voor 'agrarisch' aangewezen gronden zijn bestemd voor: a. b. c.
d. e.
agrarisch cultuurgrond; een grondgebonden agrarisch bedrijf, al dan niet met een neventak intensieve veehouderij; een niet-grondgebonden agrarisch bedrijf in de vorm van een intensief veehouderijbedrijf uitsluitend ter plaatse van de aanduiding 'intensieve veehouderij'; een kwekerij, uitsluitend ter plaatse van de aanduiding 'specifieke vorm van agrarisch - kwekerij'; dagrecreatief medegebruik;
Archeologie - waarde 6 De voor 'waarde - archeologie 6' aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemmingen, mede bestemd voor het behoud van lage archeologische verwachtingswaarden.
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 13
Wonen - 1 De voor 'wonen - 1' aangewezen gronden zijn bestemd voor: a.
b.
wonen, al dan niet in combinatie met een aan huis verbonden beroep of aan huis verbonden bedrijfs- of kantooractiviteiten, bed and breakfast in het hoofdgebouw, alsmede bestaande bedrijven; woonwagenstandplaats, uitsluitend ter plaatse van de aanduiding 'woonwagenstandplaats';
Figuur 5: Uitsnede vigerend bestemmingsplan Buitengebied Staphorst, Mr. J.B. Kanlaan
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 14
Figuur 6: Uitsnede vigerend bestemmingsplan Buitgebied Staphorst, Dekkersweg 8a
1.4 Strijdigheid met vigerend bestemmingsplan In de nieuwe situatie dient er ter plaatse van de Mr. J.B Kanlaan (naast 33) planologisch ruimte te zijn voor vier nieuwe woningen. De agrarische bestemming wordt gewijzigd in 'Wonen - 1'. De enkelbestemming 'Wonen - 1' aan de Dekkersweg 8a wordt omgezet naar 'Agrarisch' zonder bouwvlak. Het voorliggende bestemmingsplan biedt de gewenste juridisch planologische kaders om de voorgenomen ontwikkeling mogelijk te maken.
1.5 Leeswijzer De toelichting van dit bestemmingsplan is opgebouwd uit een tiental hoofdstukken. Na dit inleidende hoofdstuk wordt in hoofdstuk 2 ingegaan op de historische en geografische beschrijving van het gebied. Hoofdstuk 3 beschrijft de randvoorwaarden vanuit de gemeente in relatie tot het plan. Vervolgens wordt in hoofdstuk 4 ingegaan op de ruimtelijke kwaliteitsverbetering van de ontwikkeling. Hoofdstuk 5 en 6 richten zich voornamelijk op alle relevante wet en regelgeving op het gebied van ruimtelijke ordening, milieu en duurzaamheid. De sociale component van voorliggend plan wordt toegelicht in hoofdstuk 7. De uitvoerbaarheid van het plan is beschreven in hoofdstuk 8. In hoofdstuk 9 wordt een toelichting gegeven op de opzet van de regels van dit bestemmingsplan. Hoofdstuk 10 sluit af met de handhaafbaarheid van de opgestelde planregels.
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 15
Hoofdstuk 2 Historische-geografische beschrijving van het gebied 2.1 Huidige situatie Het plangebied is gelegen tegen de kern van Punthorst, naast Mr. J.B. Kanlaan 33, tegenover de Dr. Maarten Lutherschool, en vormt de overgang tussen de kern en het buitengebied. De huidige bestemming is 'Agrarisch' en wordt ook als zodanig gebruikt.
Figuur 7: Huidige situatie plangebied
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 16
2.2 Ontstaansgeschiedenis Het plangebied bevindt zich op een dekzandvlakte. Deze reliëfrijke zandlandschappen werden na de ijstijden door de wind gevormd. De zandgronden waren zeer voedselarm. Op de drogere plekken ontstond heide en op de nattere delen ontwikkelde zich veelal broekbos. Ter hoogte van het plangebied ontwikkelde zich een groot heidegebied. In dit gebied werd de heide pas laat ontgonnen, vanaf de jaren dertig. Op de historische kaart uit 1960 is te zien dat het gebied in gebruik wordt genomen als landbouwgrond. Hierbij werd het gebied verdeeld in rechthoekige kavels van 100 x 65 meter. Echter door de snelle technologische ontwikkeling in de landbouw werden de kavels al snel samengevoegd zodat rechthoekige percelen zijn ontstaan in zuidwest-noordoostelijke richting van 455 x 100 meter. Het hoogteverschil binnen het plangebied is minimaal. Bij de ontginning van het gebied is ook laanbeplanting aangebracht. Langs de Mr. J.B. Kanlaan, Vijverweg en Schapendijk werden zomereiken aangeplant. Ter hoogte van het plangebied is deze laanbeplanting verdwenen. Langs enkele percelen werd in de jaren zestig ook singelbeplanting toegepast, maar op kaartmateriaal uit 1980 is te zien dat deze beplanting alweer is verwijderd. Ook is vanaf de jaren vijftig de dekzandrug, ten noorden van het plangebied, beplant met naaldbomen.
Dit bos is nog steeds aanwezig als Boswachterij Staphorst c.q. De Zwarte dennen. De ontwikkeling dient binnen het verkavelingspatroon plaats te vinden en waar mogelijk de oorspronkelijke verkavelingsstructuur te benadrukken.
Figuur 8: Uitsnedes historische kaarten Linksboven: De historische kaart toont de situatie in 1904. Het toenmalige heidegebied had een totaal andere verkaveling dan de huidige situatie. Rechtsboven: In 1950 begint de ontginning van het heideveld in dit gebied. Linksonder: In 1960 is de verkaveling afgerond. De kenmerkende rechthoekige verkaveling heeft een maat van 100x65 meter. Rechtsonder: In 1980 is rondom de kruizing een kern ontwikkeld. De rechthoekige blokverkaveling is dan grotendeels alweer verdwenen. De kavels worden groter en liggen in
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 17
zuidwest-noordoostelijke richting.
2.3 Hydrologie Langs de Mr. J.B. Kanlaan is ter hoogte van het plangebied is in 2021 een fietspad en wadi met watergang aangelegd. De ontwikkelingen in het plangebied sluiten aan op de aangelegde wadi en watergang. Verder zijn er geen andere hydroligsche aspecten die spelen in het plangebied.
2.4 Landschap en natuur Het plangebied ligt volgens de omgevingsvisie 'Staphorst voor Elkaar!" in het jonge ontginningslandschap, de kenmerken hiervan zijn beschreven in hoofdstuk 2.2 Ontstaansgeschiedenis. In en direct rondom het plangebied liggen geen gronden die onderdeel uitmaken van het Natuurnetwerk Nederland (NNN) of van Natura 2000-gebieden. De Zwarte Dennen is aangemerkt als NNN welke op een afstand van circa 400 meter ligt.
Figuur 9: Omgevingsvisiekaart, linksboven een inzoom op de locatie van te ontwikkelen woningen (rechthoek met zwarte stippel)
2.5 Archeologie en cultuurhistorie Archeologie Het plangebied is gelegen in een gebied waar een lage archeologische verwachting geldt. De regels om deze verwachtingwaarde te beschermen zijn vastgelegd in het bestemmingsplan waar de gebieden zijn voorzien van een archeologische dubbelbestemming (Waarde – Archeologie 6). Dit houdt in dat er archeologisch onderzoek benodigd is wanneer de grond wordt geroerd op een diepte van meer dan 40 centimeter over en oppervlakte van meer dan 1,5 hectare.
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 18
Cultuurhistorie Het landschap van Staphorst is een begrip. Vanwege de unieke cultuurhistorische betekenis van het gebied is Staphorst aangewezen als Belvedère-gebied. In de nota Belvedère (Min. van OCW, LNV, VROM en VW; 1999) is het rijksbeleid neergelegd over de relatie tussen cultuurhistorie en ruimtelijke inrichting. Centrale doelstelling van de nota is dat de cultuurhistorische identiteit sterker richtinggevend wordt voor de inrichting van de ruimte in ons land. Deze aanduiding betekent niet dat het gebied “onder een glazen stolp” moet worden geplaatst. Geenszins, Staphorst is een levend landschap waar de ontwikkelingen door moeten kunnen gaan. Waar het om gaat is dat, gezien de bijzondere waarden van het gebied, zorgvuldig met de ontwikkelingen wordt omgegaan. De aanduiding tot Belvedère gebied legt bovenal de morele verplichting op dat men zich bij de ontwikkelingen zoals die in het gebied spelen extra rekenschap geeft van de bijzondere waarden die dit gebied vertegenwoordigt. Het gaat bij Belvedère dan ook nadrukkelijk niet om ‘behoud', maar om ‘behoud door ontwikkeling'. Het vizier moet niet alleen zijn gericht op het verleden, maar vooral ook op de toekomst. In het ontwerp voor voorliggende ontwikkeling wordt waar mogelijk het oorspronkelijke verkavelingspatroon weer zichtbaar gemaakt.
Verdwenen dragende structuren worden waar mogelijk hersteld of versterkt en de ontwikkeling wordt afgestemd op de voor het gebied kenmerkende ruimtemaat.
2.6 Stedenbouwkundige waarden De gemeente Staphorst heeft haar welstandbeleid vastgelegd in het document “de karakteristiek van Staphorst”. In het document zijn randvoorwaarden beschreven welke van toepassing zijn op ontwikkelingen in Staphorst. Bij het welstandsbeleid van Staphorst wordt een onderscheid gemaakt tussen verschillende welstandsregimes. In Staphorst worden een vrij, beperkt, regulier en bijzonder welstandsregime onderscheiden. Het plangebied valt onder het beperkte welstandsregime. Hieronder valt het open slagenlandschap en het jonge ontginningen landschap. Het gaat om open agrarische gebieden met overigens beperkte bouwmogelijkheden. Deze richting wordt in het bestemmingsplan vertaald naar specifieke planregels. Hiermee wordt voldaan aan de eisen vanuit het beperkte welstandsregime. Dit beeldkwaliteitsplan dat is te vinden in het ontwikkelplan (Bijlage 1 Ontwikkelplan) geeft specifieke criteria voor de ontwikkeling van de vier nieuwe kavels met woningen.
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 19
Hoofdstuk 3 Randvoorwaarden vanuit de gemeente 3.1 Beeldkwaliteitseisen Zoals vermeld in hoofdstuk 2.6 Stedenbouwkundige waarden geldt voor het plangebied op basis van de welstandskaart van de gemeente het beperkte welstandsregime. Bij een beperkt welstandsregime wordt het gebouw of object alleen in relatie tot haar omgeving getoetst, de stedenbouwkundige benadering. Op dit niveau doet het bestemmingsplan in de regel uitspraken over oppervlakte en hoogte van de bebouwing, zonder in te gaan op de ruimtelijke vormgeving. Zo wordt de keuze tussen kappen of platte daken meestal vrijgehouden en is de rooilijn vaak een bebouwingslijn waar niet overheen mag worden gebouwd maar wel erachter. Dat betekent dat de precieze plaatsing van een gebouw op het erf en de eventuele nokrichting nog niet vastliggen Een beperkt welstandsregime beperkt zich tot de volgende aspecten: het aansluiten bij de ruimtelijke structuur van de omgeving: open, half open of gesloten verkaveling het reageren op de bebouwing aan laan, straat of plein of in bouwblok: vrijstaand, twee aan-een gebouwd, in rijen, grondgebonden of gestapeld het handhaven of versterken van de specifieke kenmerken van het gebied: stedelijk, suburbaan, dorpsachtig of landelijk de vormgeving van de overgang tussen open-baar en privé gebied: haag, hek of muur.
3.2 Ruimtelijke en landschappelijke inpassing De gemeente Staphorst beschikt over het ‘Landschapsplan Staphorst’: een beleidsplan dat bouwstenen biedt voor ontwikkeling en (her)inrichting van de diverse landschappen in het buitengebied. Daarnaast beschikt de gemeente over het ‘Beeldenboek Landschappen en Erven’, waarin streekeigen landschapskenmerken staan vermeld als inspiratiebron bij ontwikkelingen. Relatie met voorgenomen ontwikkeling Op basis van het ‘Landschapsplan Staphorst’ wordt gesteld dat het plangebied behoort tot het Jonge ontginningslandschap / Dekzandgebied. Het dekzandgebied kenmerkt zich door een afwisselend landschap van jonge ontginningen. Voor het dekzandgebied geldt dat de kavelstructuur - de ‘waaier’ waarvan alle lijnen uitkomen in de puntlanden – wordt benut als vormgevend principe voor landschapsversterking. In het dekzandgebied gaat het hierbij vooral om wegbeplanting en perceelgrensbeplanting. De verkaveling is het landschappelijke kader bij ruimtelijke ontwikkelingen zoals dorpsuitbreidingen en de eventuele inplaatsing van nieuwe agrarische bedrijven in de primaire landbouwgebieden. Bouwstenen zijn perceelgrensbeplanting, wegbeplanting en erfbeplanting.
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 20
Figuur 10: Streefbeelden landschappelijke inpassing erven in het Jonge ontginningslandschap
3.3 Doorvertaling naar initiatief In voorliggend bestemmingsplan wordt per saldo 851 m2 aan landschapontsierende bebouwing aan de Mr. J.B. Kanlaan 53 gesloopt, een woonbestemming aan de Dekkersweg 8a wegbestemd en fors geinvesteerd in de ruimtelijke kwaliteit van het erf. Voor een toelichting van de investeringen wordt verwezen naar hoofdstuk 1.1.1 De ontwikkeling. Ter compensatie worden vier kleinere woningen gerealiseerd. Het plan sluit hiermee volledig aan op de twee belangrijkste doelgroepen en eisen uit de gemeentelijke woonvisie en vormt daarmee een gemêleerd woningbouwprogramma, passend binnen gemeentelijk-, provinciaal en rijksbeleid. Voor het toekomstige erf is een inrichtingsplan opgesteld, het volledige plan is opgenomen in Bijlage 1 Ontwikkelplan. Een uitsnede van het plan is opgenomen in figuur 1. In paragraaf 1.1.1 is verder beschreven hoe de gewenste ontwikkeling bijdraagt aan een verbetering van de ruimtelijke kwaliteit in het buitengebied van de gemeente Staphorst. Samenvattend wordt in voorgenomen ontwikkeling in ruil voor de realisatie van vier woningen: Ruim 851 m2 landschapsontsierende opstallen gesloopt De milieukundig onwenselijke situatie bij de Dekkerweg 8a opgelost Veilige oversteekplaats voor de Dr. Maarten Lutherschool aangelegd Waterberging gerealiseerd voor het Waterschap Proeftuin voor de Dr.
Maarten Lutherschool aangelegd Een educatieve wandelroute aangelegd Landschappelijke kwaliteiten versterkt in het buitengebied en de openbare ruimte
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 21
Hoofdstuk 4 Verbetering ruimtelijke kwaliteit Ruimtelijke kwaliteit is een breed begrip maar wordt in deze ontwikkeling bekeken vanuit de belevingswaarde, gebruikswaarde en toekomstwaarde. De term ‘toekomstwaarde’ is in feite synoniem aan de term ‘duurzaamheid’. De provincie Overijssel en de gemeente Staphorst hebben ruimtelijke kwaliteit tot de pijler van ruimtelijk beleid gemaakt, zie ook de omgevingsvisies. In dit hoofdstuk wordt de ruimtelijke kwaliteit binnen voorliggend voornemen beschreven.
4.1 Gebruikswaarde Door het wijzigen van de agrarische bestemming van het plangebied naar wonen en het realiseren van vier woningen met daar bijkomend een veilige oversteek, een proeftuin / speelplaats en een educatieve wandelroute wordt de gebruikswaarde van het gebied aanzienlijk verbeterd.
4.2 Belevingswaarde De te realiseren woningen passen qua uitstraling en plaatsing op het kavel in de kenmerken van het jonge ontginningslandschap en de bestaande bebouwing van Punthorst. Hierdoor sluit de nieuwe bebouwing perfect aan op de bestaande structuur. De belevingswaarde krijgt verder ook nog een impuls door de te realiseren proeftuin en de wandelroute.
4.3 Toekomstwaarde De woningen en bijbehorende terreinen worden natuurinclusief gebouwd en ingericht. Zo worden er o.a. in de gevels en daken ingebouwde nestvoorzieningen toegepast, zorgt de (rijke) beplanting met hagen, bomen en blomen- en akkermengsels voor biodiversiteit., is er ruimte voor waterberging, wordt regenwater bovengronds afgevoerd naar de gewenste plek en dient verhard oppervlak beperkt te worden. Vanzelfsprekend zijn zonnepanelen een integraal deel van de dakconstructie en worden de woningen niet op het gas aangesloten. De geplande ontwikkeling heeft op alle fronten toekomstwaarde.
4.4 Conclusie Als gevolg van het initiatief worden de gebruiks-, belevings- en toekomstwaarde van het plangebied fors verbeterd. In totaliteit wordt gesteld dat de ontwikkeling meer passend is bij het jonge ontginningslandschap en daarom ook een positief effect heeft op de belevingswaarde van de omgeving.
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 22
Hoofdstuk 5 Beleidskaders In dit hoofdstuk wordt het relevante beleid beschreven dat betrekking heeft op het projectgebied en de voorgenomen ontwikkeling. Het wordt benaderd vanuit het rijks-, provinciaal- en gemeentelijk beleid. Uit het beleid volgen randvoorwaarden die worden getoetst aan het voorgenomen plan.
5.1 Rijksbeleid 5.1.1
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte
De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte bevat de visie van het Rijk op de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland. Het Rijk streeft naar een krachtige aanpak die ruimte geeft aan regionaal maatwerk, de gebruiker voorop zet, investeringen prioriteert en ruimtelijke ontwikkelingen en infrastructuur met elkaar verbindt. In 2012 is deze visie officieel in werking getreden. In deze structuurvisie schetst het Rijk ambities voor Nederland in 2040. Uitgaande van de verantwoordelijkheden van het Rijk zijn de ambities uitgewerkt in rijksdoelen tot 2028, daarbij is aangegeven welke nationale belangen aan de orde zijn. De tijdshorizon is gesteld, omdat in de loop van de tijd nieuwe ontwikkelingen en opgaven kunnen vragen om bijstelling van de rijksdoelen. Voor de ambities zijn rijksinvesteringen slechts één van de instrumenten die worden ingezet. Kennis, bestuurlijke afspraken en kaders kunnen ook worden ingezet. De huidige financiële rijkskaders (begroting) zijn randvoorwaardelijk voor de concrete invulling van die rijksambities. De ruimtelijke waarden die het nationaal belang waarborgen zijn opgenomen in 13 verschillende belangen. In de structuurvisie wordt ook aangegeven op welke wijze het Rijk deze belangen wil verwezenlijken. Dit zorgt voor een duidelijk overzicht in één document gezamenlijk met de doelen die het Rijk heeft opgesteld.
Relatie met de voorgenomen ontwikkeling De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte laat zich niet specifiek uit over dergelijke lokale ontwikkelingen. De voorgenomen ontwikkeling raakt geen rijksbelangen als opgenomen in de structuurvisie.
5.1.2
Barro en Bro
Het Barro is op 30 december 2011 in werking getreden. In het Barro wordt een aantal projecten die van rijksbelang zijn met name genoemd en met behulp van digitale kaartbestanden exact ingekaderd. Per project worden vervolgens regels gegeven, waaraan ruimtelijke plannen moeten voldoen. Binnen het Barro komen de volgende onderdelen aan bod: Project Mainportontwikkeling Rotterdam Kustfundament Grote rivieren Waddenzee en waddengebied Defensie Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde In oktober 2012 is het besluit aangevuld met de ruimtevraag voor de onderwerpen veiligheid op rijkswegen, toekomstige uitbreiding van infrastructuur, de elektriciteitsvoorziening, de EHS, de
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 23
veiligheid van primaire waterkeringen, reserveringsgebieden voor hoogwater, maximering van de verstedelijkingsruimte in het IJsselmeer en is het onderwerp duurzame verstedelijking in regelgeving opgenomen. Per 1 juli 2016 zijn er nog enkele wijzigingen van de Barro van kracht geworden. Deze wijzigingen hebben geen directe invloed op het voorliggende plan. Wel is de term 'Ecologische Hoofdstructuur' gewijzigd in 'Natuurnetwerk Nederland' ('NNN'). Relatie met de voorgenomen ontwikkeling In het voorliggende plan worden 4 nieuwe wooneenheden toegevoegd. Blijkens jurisprudentie wordt een dergelijke kleinschalige ontwikkeling niet aangemerkt als een stedelijke ontwikkeling in de zin van de Bro. Het onderhavige plan heeft verder geen betrekking op de overige benoemde onderdelen in het Barro.
5.1.3
Ladder voor duurzame verstedelijking
In de SVIR is de ladder voor duurzame verstedelijking geïntroduceerd. Deze ladder is per 1 oktober 2012 als motiveringseis in het Besluit ruimtelijke ordening (artikel 3.1.6, lid 2) opgenomen. Op 1 juli 2017 is de ladder in het Besluit ruimtelijke ordening gewijzigd. Aanleiding voor de wijziging waren de in de praktijk gesignaleerde knelpunten bij de uitvoering van de ladder en de wens om te komen tot een vereenvoudigd en geoptimaliseerd instrument. Doel van de ladder voor duurzame verstedelijking is een goede ruimtelijke ordening door een optimale benutting van de ruimte in stedelijke gebieden. Hierbij geldt een motiveringsvereiste voor het bevoegd gezag als nieuwe stedelijke ontwikkelingen planologisch mogelijk worden gemaakt. Teneinde een ontwikkeling adequaat te kunnen toetsen aan de ladder is het noodzakelijk inzicht te geven in de begrippen 'bestaand stedelijk gebied' en 'stedelijke ontwikkeling'. In de Bro zijn in artikel 1.1.1 definities opgenomen voor: bestaand stedelijk gebied: 'bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur'.
stedelijke ontwikkeling: 'ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen. Bij het beschrijven van de behoefte dient te worden uitgegaan van het saldo van de aantoonbare vraag naar de voorgenomen ontwikkeling (de komende tien jaar, zijnde de looptijd van het bestemmingsplan) verminderd met het aanbod in planologische besluiten, ook als het feitelijk nog niet is gerealiseerd (harde plancapaciteit). Relatie met de voorgenomen ontwikkeling In het voorliggende plan worden 4 nieuwe wooneenheden gerealiseerd (waarvan 1 planologisch verplaatst). Deze ontwikkeling is, gelet op bovenstaande definitie, niet aan te merken als een 'stedelijke ontwikkeling'. Op basis van jurisprudentie geldt dat voor woningbouwlocaties vanaf twaalf woningen sprake is van een stedelijke ontwikkeling die Ladderplichtig is. Uitspraak van Raad van state laat zien dat het toevoegen van maximaal elf woningen bij een dorp kan worden gezien als géén nieuwe stedelijke ontwikkeling (ABRvS 16 september 2015; ECLI:NL:RVS:2015:2921)) In voorliggend geval is, met het toevoegen van 4 woningen, de ladder voor duurzame verstedelijking dan ook niet van toepassing.
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 24
5.1.4
De Nationale Omgevingsvisie (NOVI)
Nederland staat in de komende jaren voor een aantal opgaven van nationaal belang. De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) stelt dat grote en complexe opgaven zoals klimaatverandering, energietransitie, circulaire economie, bereikbaarheid en woningbouw Nederland flink zullen veranderen. Deze opgaven moeten benut worden om vooruit te komen en tegelijkertijd het mooie van Nederland te behouden. De NOVI biedt perspectief om de grote opgaven aan te pakken. Hierbij is omgevingskwaliteit het kernbegrip: dat wil zeggen ruimtelijke kwaliteit én milieukwaliteit. Vanuit de NOVI geeft het Rijk kaders en richting voor zowel nationale als decentrale keuzes. Centraal bij de afweging van belangen staat een evenwichtig gebruik van de fysieke leefomgeving, zowel van de boven- als van de ondergrond. In de NOVI wordt gesproken over een 'omgevingsinclusief' beleid. De NOVI beschrijft enerzijds een toekomstperspectief met ambities en anderzijds de nationale belangen in de fysieke leefomgeving en de daaruit voortkomende opgaven. Deze opgaven zijn het verschil tussen de ambitie en de huidige situatie en verwachte ontwikkelingen. Waar de opgaven vragen om een geïntegreerde benadering, komen deze samen in vier prioriteiten. Op deze vier prioriteiten zijn beleidskeuzes gemaakt: 1. 2. 3. 4.
Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; Duurzaam economisch groeipotentieel; Sterke en gezonde steden en regio's; Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.
Om de beleidskeuze weloverwogen te maken worden drie afwegingsprincipes, die helpen bij het afwegen en prioriteren van de verschillende belangen en opgaven, gehanteerd namelijk: Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies; Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal; Afwentelen wordt voorkomen. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Voorliggend plan betreft een relatief kleinschalige ontwikkeling die geen negatieve effecten heeft op nationale belangen. Het plan voldoet aan de prioriteit voor toekomstbestendige ontwikkelingen van het landelijk gebied. Immers worden de landschapsontsierende bebouwing gesloopt en een milieukundig knelpunt opgelost. Er worden vier kleine woningen toegevoegd aan de kern van Punthorst, wat bijdraagt aan de leefbaarheid van de kern. Tot slot krijgt de ontwikkeling een landschappelijke inpassing die aansluit bij de kenmerken van de omgeving. Hiermee is het voorliggende plan in overeenstemming met de NOVI.
5.2 Provinciaal beleid Het provinciaal beleid is verwoord in tal van plannen. De belangrijkste plannen zijn de Omgevingsvisie Overijssel en de Omgevingsverordening Overijssel.
5.2.1
Omgevingsverordening
De Omgevingsvisie Overijssel is dé provinciale visie voor de fysieke leefomgeving van Overijssel. In 2017 is de Omgevingsvisie en -verordening 2017 vastgesteld. Duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit en sociale kwaliteit zijn de leidende principes of 'rode draden' bij alle initiatieven in de fysieke leefomgeving van de provincie Overijssel. Eén van de instrumenten om het beleid uit de Omgevingsvisie te laten doorwerken is de Omgevingsverordening Overijssel. De Omgevingsverordening is het provinciaal juridisch instrument dat wordt ingezet voor die
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 25
onderwerpen waarvoor de provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch geborgd is. In artikel 2.2.2 zijn van de Omgevingsverordening zijn regel opgenomen voor de bouw van nieuwe woningen. Lid 1: Bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen als bedoeld in artikel 2.1 lid 1 onder c van de Wabo, voorzien uitsluitend in de mogelijkheid tot het realiseren van nieuwe woningen als de behoefte daaraan is aangetoond door middel van actueel onderzoek woningbouw. Lid 4: De behoefte aan nieuwe woningen zoals bedoeld in lid 1 wordt in ieder geval geacht te zijn aangetoond als realisatie daarvan past binnen de geldende woonafspraken zoals die zijn gemaakt tussen gemeente en provincie op basis van regionale afstemming. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling De gemeente Staphorst biedt met haar omgevingsvisie 'Staphorst voor elkaar!' ruimte voor ontwikkelingen waarbij in ruil voor de sloop en investeringen in landschap woningbouw gerealiseerd mag worden. In voorliggend geval worden er 4 wooneenheden toegevoegd aan de bestaande woningvoorraad. Deze toevoeging past binnen de gemeentelijke woonvisie en de geldende woonafspraken zoals de overeengekomen tussen de gemeente en de provincie op basis van regionale afstemming. Zie hiervoor 5.3.2 Woonvisie 2020-2024. Het plan is hiermee in overeenstemming met artikel 2.2.2.
leden 1 en 4 van de Omgevingsverordening Overijssel.
5.2.2
Omgevingsvisie
De Omgevingsvisie Overijssel is dé provinciale visie voor de fysieke leefomgeving van Overijssel. In 2017 is de Omgevingsvisie en -verordening 2017 vastgesteld. Duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit en sociale kwaliteit zijn de leidende principes of 'rode draden' bij alle initiatieven in de fysieke leefomgeving van de provincie Overijssel.
5.2.2.1 Uitvoeringsmodel Omgevingvisie Om de opgaven, kansen, beleidsambities en ruimtelijke kwaliteitsambities van de provincie waar te maken bevat de Omgevingsvisie een uitvoeringsmodel. Dit model is gebaseerd op drie verschillende niveaus. Aan de hand van deze drie niveaus kan worden bepaald of er een ruimtelijke ontwikkeling mogelijk is en of er behoefte aan is, waar het past in de Omgevingsvisie en hoe het uitgevoerd kan worden. De volgende niveaus komen aan de orde: 1. 2. 3.
Generieke beleidskeuzes (Of) Ontwikkelingsperspectieven (Waar) Gebiedskenmerken (Hoe)
1. Generieke beleidskeuzes (Of) In heel Overijssel is een aantal beleidskeuzes van toepassing op nagenoeg alle thema’s en locaties. Dit zijn: integraliteit toekomstbestendigheid concentratiebeleid (boven)regionale afstemming zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het toevoegen van (betaalbare) woningen aan de kern van Punthorst is een sociaal-cultureel en
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 26
economisch belang voor de gehele kern met het oog op de leefbaarheid. Het duurzame en natuurinclusieve karakter van de bebouwing en inrichting maken het plan toekomstbestendig. Door de geringe omvang is het concentratiebeleid en (boven)regionale afstemming niet van toepassing. De realisatie van 4 woningen wordt niet gezien als stedelijke ontwikkeling. Doordat in ruil voor het bouwen van de woningen landschapsontsierende opstallen worden gesloopt, een milieukundig knelpunt wordt opgelost en de bebouwing aansluit op de huidige kern van Punthorst voldoet het plan aan de eisen voor zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik. Er kan geconcludeerd worden dat de realisatie van de 4 woningen past binnen de gestelde generieke beleidskeuzes. 2. Ontwikkelingsperspectieven (Waar) Het plangebied valt in de Omgevingsvisie onder het Ontwikkelingsperspectief Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap. Hierin staat het voortbouwen aan de kenmerkende structuren van de agrarische cultuurlandschappen voorop.
Daarnaast gelden de volgende ruimtelijke kwaliteitsambities: zichtbaar en beleefbaar mooi landschap sterke ruimtelijke identiteiten als merken voor Overijssel continu en beleefbaar watersysteem Ontwikkelingen binnen dit ontwikkelingsperspectief dienen geen belemmering te vormen voor de ontwikkelingsmogelijkheden van de kandbouw en dienen aan te sluiten bij de bestaande bebouwing, weginfrastructuur en ov-routes. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het voorliggende plan is van beperkte omvang en sluit aan op de bestaande bebouwing en infrastructuur. Het vormt in die zin geen belemmering voor het Ontwikkelingsperspectief Agrarisch ondernemen in het grootschalige landschap. De landschappelijke inpassing van het plan past ook binnen de algemene kwaliteitsambities van de provincie. 3. Gebiedskenmerken (Hoe) In het provinciale beleid zijn voor alle gebieden gebiedskenmerken aangegeven. Het beleid voor deze gebiedskenmerken is vastgelegd in artikel 2.1.5 van de provinciale verordening. Hierin is bepaald dat inzichtelijk moet worden gemaakt dat voldaan wordt aan dit beleid. Wanneer in het beleid normerende uitspraken worden gedaan, voorziet het bestemmingsplan (voor zover deze uitspraken zich daarvoor lenen) in een bestemmingsplanregeling conform deze normerende uitspraken.
Wanneer in het beleid richtinggevende uitspraken worden gedaan, voorziet het bestemmingsplan (voor zover deze uitspraken zich daarvoor lenen) in een bestemmingsplanregeling conform deze richtinggevende uitspraken. De gebiedskenmerken zijn opgenomen in verschillende lagen; de natuurlijke laag, de agrarische cultuur laag, de stedelijke laag en de lust- en leisurelaag. Op basis van deze kenmerken is er ingezoomd op het plangebied aan de Mr. J.B. Kanlaan en gekeken welke specifieke kwaliteitsvoorwaarden en opgaven (normerend en richtinggevend) voor ruimtelijke ontwikkelingen van toepassing zijn. Natuurlijke laag De natuurlijke laag is ontstaan doordat abiotische en biotische processen inwerken op de ondergrond van bodem en geologie. Van ouds her bestaat er een sterke samenhang tussen het natuur- en watersysteem. Vervolgens heeft de natuurlijke laag plek en betekenis gekregen in het menselijke occupatieproces. Lange tijd is de natuurlijke laag sturend geweest voor een groot deel van de ruimtelijke ontwikkelingen. Mensen vestigden zich op de droge plekken en wegen
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 27
werden aangelegd bij goed doorwaadbare plekken in de beek. Pas de laatste eeuw is deze samenhang door technische mogelijkheden verminderd en zijn de kwaliteiten van de natuurlijke laag aangetast. Het beter afstemmen van de ruimtelijke ontwikkelingen op de natuurlijke laag, kan voorkomen en er voor zorgen dat natuurlijke kwaliteiten weer medebepalend worden. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het plangebied behoort tot de natuurlijke laag van dekzandvlaktes en -ruggen. De provincie heeft de ambitie de natuurlijke verschillen tussen hoog en laag en tussen droog en nat functioneel meer sturend en beleefbaar te maken. Dit kan bijvoorbeeld door de (strekkings)richting van het landschap te benutten in gebiedsontwerpen. Dekzandvlakten en -ruggen hebben een beschermende bestemmingsregeling, gericht op instandhouding van de hoofdlijnen in het huidige reliëf. Het plangebied ligt in een dekzandvlakte. De verschillen in maaiveldhoogten zijn op deze locatie minimaal en de oorspronkelijke verkavelingsstructuren zijn niet meer leesbaar. Uitgangspunt ontwerp In het ontwerp wordt rekening gehouden met het aanwezige reliëf Waar mogelijk worden de oorspronkelijke verkavelingspatronen weer zichtbaar gemaakt. Laag van het agrarisch cultuurlandschap In het agrarisch cultuurlandschap gaat het er om dat de mens inspeelt op de natuurlijke omstandigheden en die ten nutte maakt.
Vanuit de nederzettingen zijn de omliggende gronden ooit ontgonnen. Daardoor is er een sterke ruimtelijke en functionele relatie met het omringende landschap ontstaan. Afhankelijk van de stand van de techniek en de beschikbaarheid van meststoffen is door de eeuwen heen een geschakeerd patroon van akkers, weiden, hooiland en bebouwing gegroeid. Dit verschil in tijd geeft mede richting aan de ontwikkeling van deze gebieden. Binnen de regionale landschappen is er vaak op korte afstand sprake van verschillen: de es, de flank en het beekdal. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het plangebied betreft een jong heide ontginningslandschap. De ambitie is om de ruimtelijke kwaliteit van deze gebieden een stevige impuls te geven en soms een transformatie wanneer daar aanleiding toe is. De dragende structuren worden gevormd door landschappelijk raamwerken van lanen, bosstroken en waterlopen die de rechtlijnige ontginningsstructuren versterken. Ontwikkelingen die plaatsvinden in de agrarische ontginningslandschappen dienen bij te dragen aan behoud en versterking van de dragende lineaire structuren van lanen, bosstroken, waterlopen en ontginningslinten met erven en de kenmerkende ruimtematen. Ter hoogte van het plangebied is de weg begeleidende bomenlaan verdwenen. In het ontwerp wordt dit beplantingselement meegenomen.
Uitgangspunt ontwerp Verdwenen dragende structuren worden waar mogelijk hersteld of versterkt De ontwikkeling van de woningen wordt afgestemd op de kenmerkende ruimtemaat Stedelijke laag In de stedelijke laag is de koppeling van de sociale en fysieke dynamiek van de stedelijke functies aan het verbindende netwerk van wegen, paden, spoorwegen en kanalen een belangrijk ordenend principe. Efficiëntie en nabijheid zijn belangrijke vestigingsoverwegingen. Daarbij wordt kwaliteit, eigenheid en onderscheidend vermogen van de regio steeds belangrijker. Het informele trage netwerk is het ‘langzame’ netwerk (wandelpaden, fietspaden, ruiterpaden,
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 28
vaarroutes) van de provincie, dat delen van het agrarisch cultuurlandschap en het natuurlijke laag toegankelijk en ervaarbaar maakt. De oude zandwegen en paden vormen het basisstramien. De ambitie is het op regioniveau integreren tot een compleet systeem van fietsen wandelpaden die kernen in het buitengebied verbinden én het omliggende landschap beleefbaar maken. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling De locatie aan de Mr. J.B. Kanlaan behoort tot het gebied met verspreide bebouwing. De ambitie voor deze gebieden is levende erven die een binding hebben met het omliggende landschap. De ontwikkeling van de 4 nieuwe woningen vindt plaats op een wijze die aansluit bij het omliggende landschap. Niet alleen op het vlak van het cultuurlandschap, maar ook met respect voor de bestaande bebouwing in de directe omgeving. De rooilijnen en verkaveling aan de Mr. J.B. Kanlaan vormen het uitgangspunt. Er ontstaat een logische overgang van de kern van Punthorst naar het buitengebied. Het beschikbaar stellen van gronden voor het aanleggen van het door de gemeente aanleggen van een fietspad in combinatie met een watergang met waterberging in het plangebied draagt bij aan de ambitie voor het informele trage netwerk. Laag van beleving In de laag van de beleving komen de natuurlijke, functionele en sociale processen bij elkaar.
Dit is de laag die gaat over de beleefbaarheid van ruimtelijke kwaliteit, identiteit en tijdsdiepte, van recreatieve gebruiksmogelijkheden die een belangrijke rol spelen bij de waardering van de leefomgeving. De laag van de beleving is de laag van de verbinding en het netwerk; tussen het stedelijke en het landelijke, de cultuur en de natuur, snel en traag, oud en nieuw, tussen nut en schoonheid. De laag van de beleving benut vooral de kwaliteiten van de andere drie lagen, maar voegt ook eigen kenmerken toe, zoals landgoederen, recreatieparken en recreatieve routes. Het stelt kwaliteiten zoals de natuur, de productielandschappen en de steden in een ander daglicht en maakt ze beleefbaar en tot een belevenis. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het gebied behoort tot de donkerte gebieden van de provincie Overijssel. Donkerte is een te koesteren kwaliteit. De ambitie is om de huidige ‘donkere’ gebieden, ten minste zo donker te houden, maar bij ontwikkelingen ze liever nog wat donkerder te maken. Dit betekent op praktisch niveau terughoudend zijn met verlichting van wegen e.d. en verkennen waar deze ‘s nachts uit kan of anders lichtbronnen selectiever richten. Uitgangspunt ontwerp Buitenverlichting is bescheiden en wordt minimaal gehouden Verlichting van de kavel vanaf de gevels van de gebouwen is naar benedengericht of laag bij de grond
5.2.3
Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving
De provincie Overijssel kent de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving, ook wel KGO genoemd. De regeling is vastgelegd in artikel 2.1.6 van de Omgevingsverordening. Bij de KGO regeling dient de gevraagde ontwikkelruimte in balans te zijn met de ruimtelijke tegenprestaties. Het in evenwicht brengen van de balans, gebeurt met een onderbouwing genaamd Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving (KGO). Het bepalen van de balans wordt gedaan op basis van de volgende thema's: Gebiedseigen versus gebiedsvreemd Eigen belang versus maatschappelijk belang
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 29
Schaal / impact op de omgeving Gebiedseigen versus gebiedsvreemd De realisatie van de woningen in het plangebied sluit aan bij de bestaande kern van Punthorst. Door het wijzigen van de agrarische bestemming in een woonbestemming sluit deze aan bij de tegenoverliggende percelen. Dit maakt de ontwikkeling gebeidseigen. Eigen belang versus maatschappelijk belang Deze erfontwikkeling gaat gepaard met twee belangen, namelijk het belang van de initiatiefnemer en het belang van de gemeente Staphorst. De ontwikkeling komt hoofdzakelijk ten goede aan het eigen belang van de initiatiefnemer. Om deze verhouding in balans te brengen wordt een grote kwaliteitsinvestering geleverd. Onderdeel van de investering is de sloop van landschapsontsierende opstallen, het oplossen van een milieukundig knelpunt, het creëren van een veilige oversteekplaats voor de Dr. Maarten Lutherschool, het afstaan van gronden aan de gemeente voor het realiseren van een fietspad en watergang met waterberging, het realiseren van een proeftuin (natuurlijke speelplaats) en de aanleg van een educatieve wandelroute.
Schaal / impact op de omgeving Het plan voor vier woningen aan de Mr. J.B. Kanlaan wordt gerealiseerd in ruil voor het slopen van 851 m2 landschapsontsierende opstallen en het oplossen van een milieukundig knelpunt aan de Dekkersweg. De bebouwing sluit aan op de huidige kern en past binnen het beeld van de bestaande bebouwing en structuren in Punthorst en voldoet aan de huidige criteria van welstand. Door de beperkte omvang en de goede inpassing past het voorliggende plan qua schaal en impact binnen zijn omgeving. Gesteld wordt dat de investeringen in ruimtelijke kwaliteit in verhouding staan tot de gevraagde ontwikkelingsruimte.
5.3 Gemeentelijk beleid 5.3.1
Omgevingsvisie Staphorst voor elkaar!
De Omgevingsvisie Staphorst voor elkaar! richt zich op het verantwoord vernieuwen. Het is
Buitengebied, partiële herziening Mr. J.B. Kanlaan naast 33 Punthorst | Eelerwoude | 30
daarom belangrijk om oog te houden voor de cultuurhistorie van het unieke slagenlandschap. Nieuwe bebouwing zal zoveel mogelijk binnenstedelijk en aansluitend aan het bestaand stedelijk gebied plaatsvinden. Tevens biedt de Omgevingsvisie een uitgestoken hand naar de samenleving om te komen met goede woningbouwplannen die bijdragen aan de kernkwaliteiten; ondernemersdrang en arbeidsethos, sociale cohesie, het complete voorzieningenaanbod en de cultuurhistorische- en landschappelijke waarde van de gemeente. Het VAB- en Rood voor Rood beleid komt te vervallen om minder op de normen van vierkantemeters te sturen en meer op kwaliteit. Er is meer mogelijk, mits daar wat tegenover staat. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Voorliggend plan voorzien in het realiseren van 4 nieuwe woningen in ruil voor de sloop van landschapsontsierende opstallen en het oplossen van een milieukundig knelpunt elders in Punthorst. De 4 woningen worden aansluitend op de bestaande bebouwing van de kern van Punthorst gerealiseerd. Geconcludeerd wordt dat het plan past binnen het geldende ontwikkelingsperspectief. In 2018 heeft de gemeente Staphorst, in aanloop naar de nieuwe Omgevingswet, een nieuwe Omgevingsvisie opgesteld. Met de deze visie zet Staphorst haar koers uit voor de leefomgeving, waarbij 2030 de tijdshorizon is.