1.07. Toelichting De Streek partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst
Tekst van het document
Bestemmingsplan De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst
September 2024
Vastgesteld
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld
Bestemmingsplan “De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst”
Plannaam: IMRO-code: Plantype: Status: Datum:
De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst NL.IMRO.0180. 2102023003-VS01 Bestemmingsplan Vastgesteld September 2024
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
2
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld
Toelichting
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
3
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld
INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 1 INLEIDING ................................................................................... 6 1.1 1.2 1.3 1.4
AANLEIDING ................................................................................................................................................ 6 PLANGEBIED ................................................................................................................................................ 7 GELDEND BESTEMMINGSPLAN......................................................................................................................... 7 LEESWIJZER ................................................................................................................................................. 9
HOOFDSTUK 2 PLANBESCHRIJVING...................................................................... 10 2.1 2.2 2.3 2.4
BESTAANDE SITUATIE .................................................................................................................................. 10 NIEUWE SITUATIE ....................................................................................................................................... 12 RANDVOORWAARDEN GEMEENTE .................................................................................................................. 14 VERBETERING FYSIEKE LEEFOMGEVING ............................................................................................................ 15
HOOFDSTUK 3 BELEIDSKADERS .......................................................................... 16 3.1 3.2 3.3
RIJKSBELEID............................................................................................................................................... 16 PROVINCIAAL BELEID ................................................................................................................................... 18 GEMEENTELIJK BELEID ................................................................................................................................. 27
HOOFDSTUK 4 OMGEVINGSASPECTEN ................................................................. 34 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10 4.11 4.12 4.13 4.14 4.15 4.16
MILIEUEFFECTRAPPORTAGE .......................................................................................................................... 34 DUURZAAMHEID EN KLIMAAT ....................................................................................................................... 35 BODEM .................................................................................................................................................... 35 GELUID .................................................................................................................................................... 37 LUCHTKWALITEIT ........................................................................................................................................ 40 GEUR ....................................................................................................................................................... 41 BEDRIJVEN EN MILIEUZONERING .................................................................................................................... 43 EXTERNE VEILIGHEID ................................................................................................................................... 45 WATER ....................................................................................................................................................
49 ARCHEOLOGIE EN CULTUURHISTORIE .............................................................................................................. 53 FLORA EN FAUNA ....................................................................................................................................... 55 VERKEER, PARKEREN, IN- EN UITRITTEN ........................................................................................................... 57 BRANDVEILIGHEID ...................................................................................................................................... 59 VERLICHTING ............................................................................................................................................. 59 GEZONDHEID (STRALING EN Q-KOORTS) ......................................................................................................... 59 RELATIE MET ANDERE TOESTEMMINGSVEREISTEN (ZOALS ACTIVITEITENBESLUIT)...................................................... 59
HOOFDSTUK 5 UITVOERBAARHEID ...................................................................... 60 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 5.8
ECONOMISCHE UITVOERBAARHEID ................................................................................................................. 60 MAATSCHAPPELIJKE UITVOERBAARHEID .......................................................................................................... 60 BURGERPARTICIPATIE .................................................................................................................................. 60 INSPRAAK EN VOOROVERLEG......................................................................................................................... 60 RECHT VAN OVERPAD .................................................................................................................................. 61 KABELS EN LEIDINGEN ................................................................................................................................. 61 BEREIKBAARHEID (HULPDIENSTEN, HUISVUILDIENSTEN, TIJDENS BOUW) ................................................................ 61 TIJDELIJKE OPSLAG GROND ........................................................................................................................... 61
HOOFDSTUK 6 JURIDISCHE TOELICHTING............................................................... 62 6.1 6.2 6.3 6.4
ALGEMEEN................................................................................................................................................ 62 OPBOUW REGELS ....................................................................................................................................... 62 BOUW- EN GEBRUIKSREGELS......................................................................................................................... 63 VOORWAARDELIJKE VERPLICHTINGEN ............................................................................................................. 64
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
4
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld
BIJLAGEN BIJ DE TOELICHTING ............................................................................... 65 BIJLAGE 1 BIJLAGE 2 BIJLAGE 3 BIJLAGE 4 BIJLAGE 5 BIJLAGE 6 BIJLAGE 7
ERFINRICHTINGSPLAN .......................................................................................................................... 65 STIKSTOFBEREKENING.......................................................................................................................... 65 VORMVRIJE MER ................................................................................................................................ 65 BODEMONDERZOEK ............................................................................................................................ 65 AKOESTISCH ONDERZOEK WEGVERKEERSLAWAAI....................................................................................... 65 QUICKSCAN ECOLOGIE ......................................................................................................................... 65 NADER ECOLOGISCH ONDERZOEK........................................................................................................... 65
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
5
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld
HOOFDSTUK 1 1.1
Aanleiding
1.1.1
Algemeen
INLEIDING
Aan de Rijksweg 4, aan de rand van de bebouwde kom van Staphorst, ligt een perceel dat bestemd is als dienstverleningsfunctie met daarachter gelegen een agrarisch perceel. Op het perceel bevindt zich een karakteristieke boerderij. In 2012 is door de gemeente Staphorst een omgevingsvergunning afgegeven voor de verbouw van het bestaande pand ten behoeve van de transformatie van de bestaande boerderij ten behoeve van kantoorfunctie en de realisatie van een nieuw kantoorgebouw op het achter terrein. Sinds het verlenen van de omgevingsvergunning is het woon- werkklimaat erg aan verandering onderhevig. Daarmee is een groot deel van de behoefte aan kantoorruimte komen te vervallen. Het geheel is daarom niet als zodanig in gebruik en de bebouwing maakt daardoor een vervallen indruk. Initiatiefnemer is daarom voornemens om het bouwplan van de omgevingsvergunning niet te realiseren, maar de locatie te herontwikkelen tot een enkele kantoorruimte en negen reguliere woningen, deels in bestaande en deels in nieuwe bebouwing. Concreet bestaat de gewenste ontwikkeling uit: • • •
het realiseren van vijf wooneenheden en een kantoorfunctie in de op te knappen boerderij; het realiseren van een nieuw bouwvolume met daarin vier woningen op het achtergelegen agrarisch perceel; het landschappelijk inpassen van het gehele plangebied.
Op het voornemen heeft de omgevingskamer van de gemeente Staphorst (d.d. 20 juni 2022) onder voorwaarden een positief advies gegeven, waarna het college onder voorwaarden een positief standpunt heeft ingenomen. Het voornemen is niet in overeenstemming met de geldende gebruiks- en bouwmogelijkheden van het bestemmingsplan “De Streek, Veegplan” van de gemeente Staphorst, aangezien het perceel gedeeltelijk is bestemd tot dienstverlening en deels tot agrarische gronden. Binnen deze bestemmingen is het realiseren en bewonen van reguliere woningen niet toegestaan. Een herziening van het bestemmingsplan is noodzakelijk om realisatie van voorliggende ontwikkeling mogelijk te maken. Voorliggend bestemmingsplan voorziet hierin. Aangetoond wordt dat de herziening van de bestemming in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening en vanuit ruimtelijk en planologisch oogpunt verantwoord is.
1.1.2
De bij het plan behorende stukken
Het bestemmingsplan “De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” bestaat uit de volgende stukken: • •
verbeelding (tek.nr. NL.IMRO.0180.2102023003) en een renvooi; regels.
Op de verbeelding zijn de bestemmingen van de in het plan begrepen gronden weergegeven. In de regels zijn bepalingen opgenomen om de uitgangspunten van het plan zeker te stellen. Het plan gaat vergezeld van een toelichting. De toelichting geeft een duidelijk beeld van het bestemmingsplan en van de daaraan ten grondslag liggende gedachten maar maakt geen deel uit van het juridisch bindende deel van het bestemmingsplan.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
6
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld
1.2
Plangebied
1.2.1
Ligging
Het plangebied ligt aan de Rijksweg 4, in het karakteristieke bebouwingslint De Streek, in de kern Staphorst. Kadastraal is het plangebied bekend als gemeente Staphorst, sectie AA, perceelnummer 5439. In afbeelding 1.1 is de ligging van het plangebied weergegeven in de kern Staphorst (rode ster) en ten opzichte van de directe omgeving (rode omlijning). De rode omlijning geeft het plangebied indicatief weer.
Afbeelding 1.1
Ligging van het plangebied in de kern Staphorst en ten opzichte van de directe omgeving (Bron: PDOK)
1.3
Geldend bestemmingsplan
1.3.1
Algemeen
Het plangebied ligt binnen de begrenzing van het bestemmingsplan "De Streek" en het bestemmingsplan “De Streek, Veegplan” van de gemeente Staphorst. Deze bestemmingsplannen zijn respectievelijk op 11 juni 2013 en op 9 juli 2019 door de gemeenteraad van de gemeente Staphorst vastgesteld. Daarnaast het geldt het bestemmingsplan “Kleinschalige windturbines” (vastgesteld op 23 juni 2020). Het plangebied heeft op basis van het geldende bestemmingsplan “De Streek, Veegplan” gedeeltelijk de enkelbestemming ‘Dienstverlening’ met een bouwvlak. Binnen dit bouwvlak geldt de bouwaanduiding ‘karakteristiek’. Deze aanduiding geldt tevens op een bijgebouw buiten het bouwvlak. Het gedeelte achter de boerderij is voorzien van de enkelbestemming ‘Agrarisch met waarden’. Bovendien geldt in het hele plangebied de dubbelbestemming ‘Waarde - Beschermd dorpsgezicht’. Op afbeelding 1.2 is een uitsnede van de verbeelding behorend bij het geldend bestemmingsplan opgenomen. Het plangebied is indicatief weergegeven met de rode contour.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
7
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld
Afbeelding 1.2
1.3.2
Uitsnede geldend bestemmingsplan “De Streek, Veegplank” (Bron: Ruimtelijkeplannen.nl)
Beschrijving bestemmingen en aanduiding
Enkelbestemming ‘Dienstverlening’ De voor ‘Dienstverlening’ aangewezen gronden zijn hoofdzakelijk bestemd voor dienstverlenende bedrijven met bijbehorende groenvoorzieningen en water, verkeers- en verblijfsvoorzieningen en bestaande dienstwoningen. Gebouwen moeten binnen het bouwvlak worden gebouwd, met een maximum goot- en bouwhoogte van 3 en 10 meter danwel de bestaande maatvoeringen, indien dit meer bedraagt. Ter plaatse van de aanduiding ‘karakteristiek’ zijn de gronden mede bestemd voor het behoud van de uitwendige hoofdvorm van gebouwen.
Enkelbestemming ‘Agrarisch met waarden’ De voor ‘Agrarisch met waarden’ aangewezen gronden zijn hoofdzakelijk bestemd voor landschappelijke waarden en cultuurgrond, water en voorzieningen ten behoeve van water, groenvoorzieningen en dagrecreatief medegebruik. In de bouwregels is onder meer bepaald dat gebouwen en overkappingen uitsluitend binnen een bouwvlak mogen worden gebouwd, waar in dit geval geen sprake van is.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
8
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld Dubbelbestemming ‘Waarde - Beschermd dorpsgezicht’ De voor ‘Waarde - Beschermd dorpsgezicht’ aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemming(en), mede bestemd voor behoud, herstel en versterking van het karakteristieke dorpsgezicht (De Streek). In de bouwregels is onder meer bepaald dat Burgemeester en wethouders met het oog op behoud, herstel en versterking van het karakteristieke dorpsgezicht nadere eisen kunnen stellen aan onder andere de goot- en bouwhoogte van gebouwen, de oppervlakte van hoofd- en bijgebouwen en de plaats van bebouwing gelegen in de nabijheid van gebouwen ter plaatse van de aanduiding ‘karakteristiek’.
1.3.3
Volledige beschrijving strijdigheden met geldend bestemmingsplan
De gewenste ontwikkeling bestaat uit het realiseren van vijf wooneenheden in de bestaande boerderij en de realisatie van een nieuw gebouw met daarin ruimte voor vier woningen. Het voornemen is niet in overeenstemming met de geldende gebruiks- en bouwmogelijkheden van het bestemmingsplan “De Streek, Veegplan” van de gemeente Staphorst, aangezien de woonfunctie niet past binnen de bestemming ‘Dienstverlening’ waar uitsluitend bestaande dienstwoningen toegestaan zijn. Binnen de agrarische bestemming ontbreken zowel de bouw- als gebruiksmogelijkheden voor nieuwe woningen. Dit bestemmingsplan voorziet in de gewenste juridisch planologische kaders om het voornemen te kunnen realiseren.
1.4
Leeswijzer
Na deze inleiding wordt in hoofdstuk 2 ingegaan op de bestaande en nieuwe situatie van het plangebied, inclusief de door de gemeente gegeven randvoorwaarden aan het initiatief en de verbetering van de fysieke leefomgeving. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op het beleidskader. Hierin wordt het beleid van het Rijk, provincie Overijssel en de gemeente Staphorst beschreven. In hoofdstuk 4 passeren alle relevante milieu- en omgevingsthema's de revue. In de hoofdstukken 5 en 6 wordt respectievelijk ingegaan op de uitvoerbaarheid en de juridische aspecten/planverantwoording van het project.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
9
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld
HOOFDSTUK 2
PLANBESCHRIJVING
2.1
Bestaande situatie
2.1.1
Beschrijving plangebied en omgeving
Het plangebied ligt aan de Rijksweg 4, in het karakteristieke bebouwingslint De Streek in Staphorst. De functionele structuur van de directe omgeving bestaat voornamelijk uit woonpercelen en kleinschalige (agrarische) bedrijvigheid. Belangrijke ruimtelijke structuurdragers vormen de A28, Rijksweg en de Oude Rijksweg. Aan de noordzijde wordt het plangebied begrensd door een perceel met een horecabestemming. Aan de oostzijde van het plangebied bevindt zich een woonperceel en agrarische gronden. Het plangebied wordt aan de zuidzijde begrensd door woonpercelen. Tenslotte wordt het plangebied aan de westzijde begrensd door de Rijksweg, met meteen daarachter de A28. Het plangebied zelf betreft een perceel met de bestemming ‘Dienstverlening’ en een achtergelegen agrarisch perceel. Op het perceel is een monumentale boerderij gesitueerd, die momenteel buiten gebruik is en daardoor een vervallen indruk wekt. De mogelijkheid tot het realiseren van een kantoorfunctie is niet geëffectueerd. De boerderij bestaat twee achter elkaar staande delen en enkele bijgebouwen, waarvan het noordelijk bijgebouw ook als karakteristiek is aan te merken, evenals de boerderij. De ruimte rondom de gebouwen is grotendeels verhard en enigszins verwilderd. Het agrarisch perceel achter de boerderij ligt braak. Ten noorden van de boerderij staat een karakteristiek bijgebouw.
Het plangebied wordt door middel van een in- en uitrit aan de westzijde van het perceel op de Rijksweg ontsloten. De ligging en begrenzing van het plangebied wordt weergegeven in afbeelding 2.1. Het plangebied is hierbij indicatief weergegeven met de rode omlijning. Voor de exacte begrenzing wordt verwezen naar de verbeelding. In afbeelding 2.2 zijn (straat)beelden van de huidige situatie van het plangebied opgenomen.
Afbeelding 2.1
Huidige situatie ter plaatse van het plangebied (Bron: provincie Overijssel)
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
10
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld
Afbeelding 2.2
2.1.2
Straatbeeld huidige situatie plangebied, gezien vanaf de Rijksweg (westzijde) (Bron: Google Streetview)
Ontstaansgeschiedenis (De Streek)
De Streek is een bebouwingslint van circa 12 kilometer. Het lint kent een bijzondere ruimtelijke karakteristiek en bebouwingskarakteristiek, waarvan de oorsprong in de ontginning van het gebied ligt. Het lint ligt tussen Lichtmis en Halfweg. Staphorst en Rouveen zijn als gevolg van de ontginning van het gebied ontstaan en maken voor een deel onderdeel uit van het lint. In het noorden is het huidige Staphorst ontstaan als een verdichting rondom de kerk van Staphorst. Het huidige Rouveen is zuidelijker ontstaan als verdichting rondom de kerk in Rouveen. Beide dorpen werden al in schriften van de dertiende eeuw genoemd, maar lagen toen westelijker. Het huidige lint wordt in de volksmond ook wel 'De Diek' of 'De Streek' genoemd. Kenmerkend voor het lint is de boogvorm; een directe afgeleide van de vorm van de ontginningsbasis zoals hiervoor beschreven. Opvallend is de verdraaiing van de perceelsrichting ten opzichte van de weg: in Staphorst staat deze vrijwel haaks op de weg terwijl verder naar het zuiden, in Rouveen, de verkavelingsrichting onder een scherpe hoek staat met de weg. Ook de boerderijen staan hier niet haaks op de weg maar volgen de richting van de percelen. Een verklaring hiervoor kan zijn dat de Staphorster kolonisten al verder veeninwaarts waren dan de Rouveners.
Vanuit de ontginningsbasis (De Wijk) is te zien dat de vier slagen van Staphorst in vrijwel een rechte lijn naar het zuidoosten lopen. De slagen van Rouveen daarentegen worden, door de beperkte ruimte naar achter toe, gedwongen hun perceelsrichting keer op keer bij te stellen. De belangrijkste structurele kenmerken van De Streek zijn gelegen in de reeds uit de zestiende eeuw daterende combinatie van een patroon van vrijwel parallelle langgerekte perceelsgrenzen met een enigszins gebogen, enkele kilometers lange bebouwingsas (Oude Rijksweg). Hierdoor voegen de ontsluitingswegen naar het achterliggende agrarische gebied zich in deze ruimtelijke hoofdstructuur. De lintbebouwing, waarbij boerderijen vlak naast en achter elkaar aan de bebouwingsas liggen in de richting van de percelering is daarbij eveneens een belangrijke karakteristiek. Aangrenzende erven worden ontsloten door een gemeenschappelijke toegangsweg (stegen). De hoge beeldkwaliteit van de agrarische bebouwing, waaronder meer dan 300 beschermde monumenten levert een belangrijke bijdrage aan het cultuurhistorisch waardevolle karakter van De Streek.
Het ruimtelijk beeld wordt behalve door de bebouwing in de belangrijke mate bepaald door de erfbeplanting en de houtsingels op de perceelsgrenzen tussen en direct achter de bebouwing waardoor een ruimtelijke beslotenheid is ontstaan die waar het bebouwingslint plaatselijk transparant of onderbroken is, markante contrasten oplevert met het open agrarisch gebied. In de kern Rouveen en Staphorst is de historische
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
11
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld samenhang met het achterliggende landschap plaatselijk verdwenen door naoorlogse nieuwbouw en wegaanleg. De ligging van het plangebied in de Streek is weergegeven in afbeelding 2.5.
Plangebied
Afbeelding 2.5
2.2
De Streek (Bron: Gemeente Staphorst)
Nieuwe situatie
Algemeen Voorgenomen ontwikkeling bestaat uit de herontwikkeling van de bestaande boerderij tot kantoorruimte en vijf woningen en de nieuwbouw van vier woningen in een nieuw te bouwen pand op het achterterrein. Het kantoor wordt in de kop van de boerderij, aan de zijde van de Rijksweg, gevestigd. Het kantoor vormt hiermee een natuurlijke geluidsbuffer ten opzicht van de A28. Achter dit kantoor komen de vijf woningen. Het monumentale pand zal volledig opgeknapt worden. Het zal gaan om huurwoningen. Twee bijgebouwen van de boerderij worden gesloopt. Het gaat om vervallen gebouwen die geen toekomstwaarde hebben. Het nieuwe schuurvolume komt achter de boerderij. Het gaat hier om vier huurwoningen in het middensegment. Voor de ruimtelijke inpassing van de rijwoningen is goed gekeken naar de kwaliteiten van de plek, in relatie tot de ligging van het plangebied in het beschermde dorpsgezicht. Het plangebied heeft een voor Staphorst atypische vorm, waarbij de bestaande monumentale boerderij gedraaid in het slagenlandschap ligt. De boerderij ligt daarbij haaks op de Rijksweg en A28. Deze verbijzondering in de stedenbouwkundige structuur wordt als waardevol gezien. Typologisch is een schuur een passend type bijgebouw voor bij een dergelijke boerderij. Ruimtelijk ontstaat er een logisch beeld.
De vormgeving van het gebouw zal ingetogen zijn, zodat deze herkenbaar ondergeschikt is aan de boerderij. Om de monumentale status van de boerderij extra kracht bij te zetten wordt er een kleine ruimte bewaard tussen de boerderij en de rijwoningen. Er ontstaat een zekere luchtigheid. De afstand geeft de boerderij de BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
12
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld ruimte, waarbij zijn positie in het stedenbouwkundige weefsel wordt benadrukt. Ook blijft er voldoende ruimte behouden tussen de nieuwe rijwoningen en de bestaande woonhuizen op de aangrenzende percelen. Om verrommeling op het erf te voorkomen zullen de rijwoningen van inpandige bergingen worden voorzien aan de kopse kant van het volume. Tot slot zal het karakteristiek bijgebouw ten noorden van de boerderij worden gesloopt en herbouwd in karakteristieke vorm. Het gebouw is karakteristiek, maar vervallen, waardoor sloop en herbouw voor de hand ligt. Dit gebouw zal in de nieuwe situatie dienst doen als stallingsruimte/fietsenhok. Hierna zijn geveltekeningen van de boerderij en een inrichtingstekening van het totale plan weergegeven.
Afbeelding 2.6
Geveltekeningen nieuwe situatie berderij (Bron: Hulsplan)
Erfinrichting Het erfinrichtingsplan is ontworpen op basis van de uitgangspunten van beleidsdocument “Bossies an de Diek” van de gemeente Staphorst. Het voorerf van de bestaande boerderij wordt als siertuin beschouwd. Dit is vanwege de ligging aan de Rijksweg de meest prominente plek van het plan en verdient daarom een (extra) sierwaardige uitstraling. De ruimte die tussen de boerderij en de nieuwe rijwoningen ontstaat is meer functioneel van aard en zal worden ingericht als gemeenschappelijke ontmoetingsplek voor de toekomstige bewoners. Er is bijvoorbeeld plek voor een bankje waar men gemeenschappelijk gebruik van kan maken, en enkele bomen voor een natuurlijke schaduwwerking. De ruimten aangrenzend aan de steeg worden overwegend functioneel ingericht om te kunnen voorzien in voldoende parkeerplaatsen. De parkeerplaatsen worden zoveel mogelijk door hagen omzoomd en komen daardoor zoveel mogelijk uit het zicht. Rondom de monumentale boerderij en de nieuwe rijwoningen zijn bescheiden privétuinen gesitueerd. De privétuinen worden door streekeigen (gemengde) hagen afgescheiden van de collectieve ruimte. Door landschappelijke elementen te gebruiken als erfafscheiding wordt de ruimtelijke inpassing verzacht. Daarnaast levert het een bijdrage aan de biodiversiteit ter plaatse. Hierna is een weergave van de gewenste erfinrichting opgenomen. Deze is ook als bijlage 1 opgenomen.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
13
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld
Afbeelding 2.8
2.3
Gewenste erfinrichting (Bron: Hulsplan)
Randvoorwaarden gemeente
Op 22 maart 2022 is het initiatief voor de herontwikkeling van het plangebied voorgelegd aan de gemeente Staphorst. Dit initiatief is in mei en juni 2022 behandeld door de Omgevingskamer van de gemeente Staphorst. Op basis van het negatieve advies in mei 2022 is het plan destijds in juni 2022 aangepast en opnieuw behandeld. In juli 2022 heeft de gemeente een positief standpunt ingenomen, op basis van een positief van de Omgevingskamer van juni 2022. Hierna wordt samengevat op het advies van de Omgevingskamer van juni 2022 ingegaan. De Omgevingskamer concludeert dat het plan weliswaar afwijkt van het Transformatiebeleid, maar dat de initiatiefnemer voldoende heeft aangetoond waarom het realiseren van een extra bouwvolume met daarin betaalbare huurwoningen in dit geval gerechtvaardigd is. Het plan voldoet vanwege het tweede bouwvolume immers niet aan de kaders van het Transformatiebeleid. De Omgevingskamer heeft de initiatiefnemer tijdens de vorige behandeling gevraagd om nader te motiveren waarom dit tweede bouwvolume noodzakelijk is. Deze onderbouwing is schriftelijk aangeleverd en tijdens de behandeling in de Omgevingskamer toegelicht. Kort samengevat is het tweede bouwvolume en de daarmee samenhangende mix aan woningtypen noodzakelijk voor de realisatie en toekomstbestendigheid van het plan.
Zo kunnen de renovatiekosten van het gemeentelijke monument en de onderhouds- en beheerkosten van de totale locatie over meerdere woningen verdeeld worden. De Omgevingskamer is van mening dat uitvoering van dit woningbouwplan ruimtelijke en maatschappelijke meerwaarde heeft en dat het zal leiden tot een verbetering van de ruimtelijke kwaliteit in dit gebied. Daarbij
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
14
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld gaat de Kamer er van uit dat de gemaakte opmerkingen ten aanzien van groen en bergingen in de plannen zullen worden verwerkt. Vanuit milieuoogpunt ziet de Kamer evenmin bezwaren. Alles overwegende adviseert de Omgevingskamer daarom positief over dit plan.
2.4
Verbetering fysieke leefomgeving
Ruimtelijke meerwaarde is de mate waarin tegemoet wordt gekomen aan de gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde.
2.4.1
Gebruikswaarde
Wat betreft de gebruikswaarde wordt gesteld dat in dit geval de verouderde monumentale boerderij duurzaam te renoveren, met ruimte voor kantoor en woningen. Hiermee wordt een nieuw duurzaam toekomstperspectief geboden aan de monumentale boerderij. De nieuwe bebouwing op het achtererf zorgt voor een passende invulling van dit nu braakliggend perceel. Tevens worden nieuwe woningen voor de doelgroep starters en senioren gerealiseerd binnen het plangebied. Het gaat om betaalbare huurwoningen, inclusief huurwoningen in het nieuw te bouwen volume. Dit betekent dat het gaat om huur die qua prijs onder de grens van sociale huur valt. De gebruikswaarde van het perceel wordt ten gevolge van deze bestemmingsplanwijziging fors verbeterd, en de functie en bestemming ‘wonen’ wordt gezien als een passende functie in de omgeving.
2.4.2
Belevingswaarde
De belevingswaarde van het plangebied wordt verhoogd door de gewenste ontwikkeling. Door middel van landschappelijke inpassing worden de kernmerken van het slagenlandschap versterkt. Tevens wordt door gebruik van inheemse soorten de biodiversiteit en uitstraling verbeterd. Op het gebied van architectuur is allereerst van belang dat een gemeentelijk monument in ere wordt hersteld. Ten aanzien van stedenbouw is het schuurgebouw waarin vier woningen worden gerealiseerd, een passend type bijgebouw voor bij een dergelijke boerderij. Ruimtelijk ontstaat er een logisch beeld. De vormgeving van het gebouw zal ingetogen zijn, zodat deze herkenbaar ondergeschikt is aan de boerderij. Het geheel zorgt daarmee voor een impuls van de belevingswaarde.
2.4.3
Toekomstwaarde (duurzaamheid)
Met het bouwen van woningen en het transformeren van de boerderij naar kantoor en woningen wordt voorzien in een vervolgfunctie met toekomstwaarde. De huidige functie als volledig kantoor is ongeschikt, niet rendabel en beschikt, gezien de staat van de gebouwen, niet over een toekomstwaarde. De nieuw te realiseren woningen en kantoor zullen niet op het gasnet worden aangesloten en zullen voldoen aan de meest recente eisen op het gebied van duurzaamheid. Tevens wordt de bestaande monumentale boerderij behouden en duurzaam opgeknapt. De toekomstwaarde van het perceel stijgt dan ook fors ten opzichte van de huidige situatie.
2.4.4
Conclusie
Als gevolg van het initiatief worden de gebruiks-, belevings- en toekomstwaarde van het plangebied verbeterd.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
15
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld
HOOFDSTUK 3
BELEIDSKADERS
Dit hoofdstuk beschrijft, voor zover van belang, het rijks-, provinciaal- en gemeentelijk beleid. Naast de belangrijkste algemene uitgangspunten worden de specifieke voor dit plangebied geldende uitgangspunten weergegeven.
3.1
Rijksbeleid
3.1.1
Nationale Omgevingsvisie (NOVI)
3.1.1.1 Algemeen Nederland staat voor grote uitdagingen die van invloed zijn op onze fysieke leefomgeving. Complexe opgaven zoals verstedelijking, verduurzaming en klimaatadaptatie zijn nauw met elkaar verweven. Dat vraagt een nieuwe, integrale manier van werken waarmee keuzes voor onze leefomgeving sneller en beter gemaakt kunnen worden. De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) zorgt voor een gezamenlijke aanpak die leidt tot een duurzaam perspectief voor onze leefomgeving. Dit is nodig om onze doelen te halen en is een zaak van overheid en samenleving.
3.1.1.2 Vier prioriteiten Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Dit komt samen in vier prioriteiten. 1.
Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Nederland moet zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. In 2050 is Nederland klimaatbestendig en waterrobuust. Dit vraagt om maatregelen in de leefomgeving, waarmee tegelijkertijd de leefomgevingskwaliteit verbeterd kan worden en kansen voor natuur geboden kunnen worden. In 2050 heeft Nederland daarnaast een duurzame energievoorziening. Dit vraagt echter om ruimte. Door deze ruimte zoveel mogelijk te clusteren, wordt versnippering van het landschap voorkomen en wordt de ruimte zo efficiënt mogelijk benut. Het Rijk zet zich in door het maken van ruimtelijke reserveringen voor het hoofdenergiesysteem op nationale schaal.
2.
Duurzaam economisch groeipotentieel Nederland werkt toe naar een duurzame, circulaire, kennisintensieve en internationaal concurrerende economie in 2050. Daarmee kan ons land zijn positie handhaven in de top vijf van meest concurrerende landen ter wereld. Er wordt ingezet op een innovatief en sterk vestigingsklimaat met een goede quality of life. Belangrijk is wel dat onze economie toekomstbestendig wordt, oftewel concurrerend, duurzaam en circulair.
3.
Sterke en gezonde steden en regio’s Er zijn vooral in steden en stedelijke regio’s nieuwe locaties nodig voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio’s behouden blijven. Dit vraagt optimale afstemming op en investeringen in mobiliteit. Dit betekent dat voorafgaand aan de keuze van nieuwe verstedelijkingslocaties helder moet zijn welke randvoorwaarden de leefomgevingskwaliteit en -veiligheid daar stelt en welke extra maatregelen nodig zijn wanneer er voor deze locaties wordt gekozen. Zo blijft de gezondheid in steden en regio’s geborgd.
4.
Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied Er ontstaat een nieuw perspectief voor de Nederlandse landbouwsector als koploper in de duurzame kringlooplandbouw. Een goed verdienpotentieel voor de bedrijven wordt gecombineerd met een
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
16
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld minimaal effect op de omgevingskwaliteit van lucht, bodem en water. In alle gevallen zetten we in op ontwikkeling van de karakteristieke eigenschappen van het Nederlandse landschap. Dit vertegenwoordigt een belangrijke cultuurhistorische waarde. Verrommeling en versnippering, bijvoorbeeld door wildgroei van distributiecentra, is ongewenst en wordt tegengegaan.
3.1.1.3 Afwegingsprincipes De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven is combinaties te maken en win-win situaties te creëren, maar dit is niet altijd mogelijk. Soms zijn er scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: 1.
2.
3.
Combinatie van functies gaan voor enkelvoudige functies. In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van onze ruimte; Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal. Het verschilt tussen gebieden wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling en tussen concurrentiekracht en leefbaarheid. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; Afwentelen wordt voorkomen. Het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie inwoners, zonder dat dit ten koste gaat van toekomstige generaties.
3.1.1.4 Toetsing van het initiatief aan de NOVI In voorliggend geval betreft het een project waarbij geen nationale belangen in het geding zijn en er is geen sprake van enige belemmering met betrekking tot de prioriteiten zoals verwoord in de NOVI. Bij het uitwerken van het plan zijn de kenmerken en identiteit van het gebied centraal gesteld. Geconcludeerd wordt dat de NOVI geen belemmering vormt voor de in dit bestemmingsplan opgenomen ontwikkeling.
3.1.2
Ladder voor duurzame verstedelijking
3.1.2.1 Algemeen In de voorloper van de NOVI, de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR), is de ladder voor duurzame verstedelijking geïntroduceerd. Deze ladder is per 1 oktober 2012 als motiveringseis in het Besluit ruimtelijke ordening (artikel 3.1.6, lid 2) opgenomen. Doel van de ladder voor duurzame verstedelijking is een goede ruimtelijke ordening door een optimale benutting van de ruimte in stedelijke gebieden. Hierbij geldt een motiveringsvereiste voor het bevoegd gezag als nieuwe stedelijke ontwikkelingen planologisch mogelijk worden gemaakt. Om de ontwikkeling adequaat te kunnen toetsen aan de ladder is het noodzakelijk inzicht te geven in de begrippen ‘bestaand stedelijk gebied’ en ‘stedelijke ontwikkeling’. In het Bro zijn in artikel 1.1.1 definities opgenomen voor: bestaand stedelijk gebied: ‘bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur’. stedelijke ontwikkeling: ´ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen.´
3.1.2.2 Toetsing van het initiatief aan de Ladder voor duurzame verstedelijking Wat betreft de 'Ladder voor duurzame verstedelijking' wordt opgemerkt dat deze van toepassing is bij 'nieuwe stedelijke ontwikkelingen' (3.1.6 Bro). Er zijn inmiddels meerdere gerechtelijke uitspraken geweest over deze begripsdefinitie.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
17
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld Voor het realiseren van woningen is de uitspraak ABRvS 16 september 2015, ECLI:NL:RVS:2015:2921 van toepassing. Uit deze uitspraak blijkt dat het realiseren van 11 woningen niet wordt gezien als stedelijke ontwikkeling als bedoeld in artikel 1.1.1, eerste lid, aanhef en onder i Bro. In voorliggend geval is de ladder voor duurzame verstedelijking dan ook niet van toepassing, aangezien er sprake is van de toevoeging van negen woningen.
3.2
Provinciaal beleid
Het provinciaal beleid is verwoord in tal van plannen. Het belangrijkste plan betreft de Omgevingsvisie Overijssel, welke is verankerd in de Omgevingsverordening.
3.2.1
Omgevingsvisie Overijssel
De Omgevingsvisie is een integrale visie waarin de beleidsambities en doelstellingen staan die van provinciaal belang zijn voor de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving van Overijssel. Het uitgangspunt is gericht op het jaar 2030. De visie biedt kaders in de vorm van ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving en stedelijke omgeving. Daarbinnen krijgen gemeenten, waterschappen, maatschappelijke organisaties en andere initiatiefnemers mogelijkheden om ruimtelijke ontwikkelingen te realiseren. De opgaven en kansen waar de provincie Overijssel voor staat, zijn verwerkt in centrale beleidsambities voor negen beleidsthema's. Deze beleidsthema's worden benaderd vanuit de overkoepelende rode draden duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit en sociale kwaliteit. • •
•
3.2.2
Duurzame ontwikkeling voorziet in de behoefte van de huidige generatie, zonder voor toekomstige generaties de mogelijkheden in gevaar te brengen om ook in hun behoeften te voorzien. Ruimtelijke kwaliteit is datgene wat de ruimte geschikt maakt en houdt voor wat voor mens, plant en dier belangrijk is. Ruimtelijke kwaliteit gaan vooral over 'goed': mooi, functioneel en toekomstbestendig. Sociale kwaliteit gaat over het welzijn of 'goed voelen' van de mens. In de omgevingsvisie gaat het over het welzijn van de mens in relatie tot de fysieke leefomgeving.
Omgevingsverordening Overijssel
De provincie beschikt over een palet aan instrumenten waarmee zij haar ambities realiseert. Het gaat er daarbij om steeds de meest optimale mix van instrumenten toe te passen, zodat effectief en efficiënt resultaat wordt geboekt voor alle ambities en doelstellingen van de Omgevingsvisie. De keuze voor inzet van deze instrumenten is bepaald aan de hand van een aantal criteria. In de Omgevingsvisie is bij elke beleidsambitie een realisatieschema opgenomen waarin is aangegeven welke instrumenten de provincie zal inzetten om de verschillende onderwerpen van provinciaal belang te realiseren. Eén van de instrumenten om het beleid uit de Omgevingsvisie te laten doorwerken is de Omgevingsverordening Overijssel. De Omgevingsverordening is het provinciaal juridisch instrument dat wordt ingezet voor die onderwerpen waarvoor de provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch geborgd is.
3.2.3
Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel
De opgaven, kansen, beleidsambities en ruimtelijke kwaliteitsambities voor de provincie zijn in de Omgevingsvisie Overijssel geschetst in ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving en stedelijke omgeving. Om de ambities van de provincie waar te maken, bevat de Omgevingsvisie een uitvoeringsmodel. Dit model is gebaseerd op drie niveaus, te weten: 1.
Of - generieke beleidskeuzes;
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
18
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld 2. 3.
Waar - ontwikkelingsperspectieven; Hoe - gebiedskenmerken.
Deze begrippen worden hieronder nader toegelicht.
3.2.3.1 Of - generieke beleidskeuzes Generieke beleidskeuzes zijn keuzes die bepalend zijn voor de vraag of ontwikkelingen nodig dan wel mogelijk zijn. In deze fase wordt beoordeeld of er sprake is van een maatschappelijke opgave. Of een initiatief mogelijk is, wordt onder andere bepaald door generieke beleidskeuzes van EU, Rijk of provincie. Denk aan beleidskeuzes om basiskwaliteiten als schoon drinkwater en droge voeten te garanderen. Andere generieke beleidskeuzes betreffen het voorkomen van overaanbod van bijvoorbeeld woningbouw- en kantoorlocaties. Ook wordt in deze fase de zgn. Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking gehanteerd. Deze Overijsselse ladder geeft een nadere invulling aan de vraag hoe de behoefte moet worden bepaald, zowel in de stedelijke als in de groene omgeving, en op welke wijze de regionale afstemming vorm gegeven moet worden. Integraliteit, toekomstbestendigheid, concentratiebeleid, (boven)regionale afstemming en zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik zijn beleidskeuzes die invulling geven aan de Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking. Voor specifieke gebieden in Overijssel geldt dat niet alle initiatieven mogelijk zijn.
Dit heeft te maken met zwaarwegende publieke belangen, Gebiedsspecifieke beleidskeuzes om de zwaarwegende publieke belangen te borgen, zijn: reservering voor waterveiligheid en beperking wateroverlast, drinkwater/grondwaterbeschermingsgebieden, het Natuurnetwerk Nederland (NNN, voorheen Ecologische Hoofdstructuur (EHS)), de Nationale Landschappen en het provinciaal routenetwerk transport gevaarlijke stoffen.
3.2.3.2 Waar - ontwikkelingsperspectieven Als uit de beoordeling in het kader van de generieke beleidskeuzes blijkt dat de voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling aanvaardbaar is, vindt een toets plaats aan de ontwikkelingsperspectieven. In de Omgevingsvisie is een spectrum van zes ontwikkelperspectieven beschreven voor de groene en stedelijke omgeving. Met dit spectrum geeft de provincie ruimte voor het realiseren van de in de visie beschreven beleids- en kwaliteitsambities. De ontwikkelperspectieven geven richting aan wat waar ontwikkeld zou kunnen worden. Daar waar generieke beleidskeuzes een geografische begrenzing hebben, zijn ze consistent doorvertaald in de ontwikkelingsperspectieven. De ontwikkelingsperspectieven zijn richtinggevend en bieden de nodige flexibiliteit voor de toekomst.
3.2.3.3 Hoe - gebiedskenmerken Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen (natuurlijke laag, laag van het agrarisch cultuurlandschap, stedelijke laag en laag van de beleving) gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en –opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. Het is de vraag ‘hoe’ een ontwikkeling invulling krijgt. Aan de hand van de drie genoemde niveaus kan worden bezien of een ruimtelijke ontwikkeling mogelijk is en er behoefte aan is, waar het past in de ontwikkelingsvisie en hoe het uitgevoerd kan worden. Afbeelding 3.1 geeft dit schematisch weer.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
19
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld
Afbeelding 3.1
3.2.4
Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel (Bron: Provincie Overijssel)
Toetsing van het initiatief aan het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel
Indien het concrete initiatief wordt getoetst aan het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel ontstaat globaal het volgende beeld.
3.2.4.1 Of - generieke beleidskeuzes Bij de afwegingen in de eerste fase “generieke beleidskeuzes” wordt opgemerkt dat sprake is van een binnenstedelijke woningbouwontwikkeling. Hierdoor zijn met name artikel 2.1.2, lid en artikel 2.2.2, lid 1 van de Omgevingsverordening Overijssel van belang. Tevens ligt het plangebied in overstroombaar gebied, waardoor artikel 2.14.4 tevens van belang is. Hierna wordt nader ingegaan op de genoemde artikelen. Artikel 2.1.2, lid 1 1.
Principe van concentratie
Bestemmingsplannen voorzien uitsluitend in woningbouw, aanleg van bedrijventerreinen voor lokaal gewortelde bedrijvigheid en het realiseren van stedelijke voorzieningen, met bijbehorende infrastructuur en groenvoorzieningen om te voldoen aan de lokale behoefte en de behoefte van bijzondere doelgroepen.
Toetsing van het initiatief aan artikel 2.1.2, lid 1 van de Omgevingsverordening Overijssel In voorliggend geval wordt voorzien in woningbouw ten behoeve van de lokale woningbouwbehoefte. Het toevoegen van de woningen past binnen de lokale woningbehoefte en gemeentelijke woningbouwprogrammering. Hiervoor wordt ook verwezen naar paragraaf 3.3.3. Geconcludeerd wordt dat het project in overeenstemming is met het principe van concentratie zoals bedoeld in artikel 2.1.2 lid 1 van de Omgevingsverordening Overijssel. Artikel 2.2.2 lid 1: Realisatie nieuwe woningen 1.
Bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen als bedoeld in artikel 2.1 lid 1 onder c van de Wabo, voorzien uitsluitend in de mogelijkheid tot het realiseren van nieuwe woningen als de behoefte daaraan is aangetoond door middel van actueel onderzoek woningbouw.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
20
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld 2. 3.
4.
5.
6.
In bestemmingsplannen wordt in maximaal 80% van de behoefte aan nieuwe woningen zoals vastgesteld in het kader van actueel onderzoek woningbouw, voorzien. In bestemmingsplannen van gemeenten waarvoor woonafspraken van toepassing zijn, mag - in afwijking van lid 2 - in een hoger percentage dan 80% worden voorzien, met een maximum van 100% van de behoefte zoals vastgesteld in het kader van de woonafspraken. De behoefte aan nieuwe woningen zoals bedoeld in lid 1 wordt in ieder geval geacht te zijn aangetoond als realisatie daarvan past binnen de geldende woonafspraken zoals die zijn gemaakt tussen gemeente en provincie op basis van regionale afstemming. Wanneer de realisatie van nieuwe woningen niet past binnen geldende woonafspraken of wanneer er voor de gemeente geen woonafspraken gelden, dan moet de behoefte aan nieuwe woningen aangetoond worden door middel van actueel onderzoek woningbouw waarop de instemming is verkregen van zowel de gemeenten in de regio als Gedeputeerde Staten. In afwijking van het bepaalde in lid 5 geldt de eis dat gemeenten in de regio moeten hebben ingestemd niet voor buurgemeenten die gelegen zijn buiten de provincie Overijssel. In dat geval moet zijn aangetoond dat afstemmingsoverleg heeft plaatsgevonden.
De van belang zijnde begrippen in het kader van artikel 2.2.2 zijn hierna opgenomen: • •
•
•
•
Nieuwe woningen: te realiseren woningen, waarvoor nog geen omgevingsvergunning is afgegeven Actueel onderzoek woningbouw: door de raad vastgesteld onderzoek waarin de behoefte van de gemeente aan nieuwe woningen is onderbouwd op basis van de regionale behoefte woningbouw, markt- en vastgoedanalyses en andere relevante gegevens. Regionale behoefte woningbouw: door Gedeputeerde Staten vastgestelde provinciale analyse waarin de regionale behoefte aan nog te realiseren woningen is onderbouwd op basis van provinciale behoefteprognoses. Woonafspraken: bestuurlijke afspraken tussen provincie Overijssel en gemeenten over onder meer doelgroepen, wonen en zorg, stedelijke vernieuwing, toekomstbestendigheid bestaande voorraad, programmeren en zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik en bijbehorende programmeringsdocumenten, zoals voor een aangegeven periode zijn gemaakt. Regio: de gemeenten die onderdeel uitmaken van de samenhangende woningmarkt die bediend wordt met de woningbouwmogelijkheden die een gemeente biedt.
In artikel 2.2.3 lid 1 van de Omgevingsverordening wordt onder actueel onderzoek woningbouw verstaan: onderzoek wat eens in de 2 jaar wordt geactualiseerd. Toetsing van het initiatief aan artikel 2.2.2 van de Omgevingsverordening Overijssel Zoals uit artikel 2.2.2 blijkt mogen bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen enkel voorzien in de realisatie van nieuwe woningen indien de behoefte daaraan in aangetoond door middel van actueel onderzoek woningbouw. Hierbij dient te worden aangesloten bij de woonafspraken zoals die zijn gemaakt tussen gemeente en provincie op basis van regionale afstemming. Er mag tevens enkel worden voorzien van 80% van de behoefte aan nieuwe woningen. Bij bestemmingsplannen van gemeenten waarvoor woonafspraken van toepassing zijn mag in een hoger percentage worden voorzien, met een maximum van 100% van de vastgestelde behoefte. Voorliggend plan omvat het realiseren van in totaal negen extra wooneenheden. Het gebied is aan te merken als inbreidingslocatie. Opgemerkt wordt dat de woningen zijn bedoeld voor de lokale (eigen) behoefte en worden toegevoegd in het bestaande bebouwingslint de Streek. In paragraaf 3.3.3 wordt aangetoond dat de voorgenomen ontwikkeling passend is binnen het door de provincie goedgekeurde gemeentelijke woonbeleid.
De voorgenomen ontwikkeling is daarmee in overeenstemming met artikel 2.2.2 van de Omgevingsverordening Overijssel Artikel 2.14.4: Overstroombaar gebied 1.
Bestemmingsplannen die betrekking hebben op het overstroombaar gebied als zodanig op de kaart Watergebiedsreserveringen zijn aangegeven, voorzien alleen in nieuwe stedelijke functies binnen deze gebieden als in het desbetreffende bestemmingsplan zodanige voorwaarden worden gesteld dat de veiligheid ook op lange termijn voldoende is gewaarborgd.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
21
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld 2.
De toelichting op bestemmingsplannen die betrekking hebben op gebieden als bedoeld in lid 1, is voorzien van een overstromingsrisicoparagraaf die inzicht biedt in: • de risico’s bij overstroming; • de maatregelen en de voorzieningen die worden getroffen om deze risico’s te voorkomen dan wel te beperken.
Toetsing van het initiatief aan artikel 2.14.4 van de Omgevingsverordening Overijssel In voorliggend geval is sprake van een woningbouwontwikkeling in overstroombaar gebied. In paragraaf 4.9.3 is de zogenoemde ‘overstromingsrisicoparagraaf’ opgenomen. Kortheidshalve wordt hier naar verwezen. Geconcludeerd wordt dat artikel 2.14.4 van de Omgevingsverordening Overijssel geen belemmering vormt voor de gewenste ontwikkeling. Bij de overige afwegingen in de eerste fase ‘Of - generieke beleidskeuzes’ zijn er verder geen aspecten die bijzondere aandacht verdienen.
3.2.4.2 Ontwikkelingsperspectieven Het plangebied behoort tot het ontwikkelingsperspectief ‘Woon- en werklocaties buiten de stedelijke netwerken’. In afbeelding 3.2 is een uitsnede van de ontwikkelingsperspectievenkaart opgenomen, waarin het plangebied indicatief is ingetekend met de rode cirkel.
Afbeelding 3.2
Uitsnede ontwikkelingsperspectievenkaart Omgevingsvisie Overijssel (Bron: Provincie Overijssel)
‘Woon- en werklocaties buiten de stedelijke netwerken’ De steden en dorpen buiten de stedelijke netwerken mogen altijd bouwen voor de lokale behoefte aan wonen, werken en voorzieningen, inclusief lokaal gewortelde bedrijvigheid, mits onderbouwd en regionaal afgestemd. Herstructurering en transformatie van de woon-, werk-, voorzieningen- en mixmilieus moeten deze vitaal en BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
22
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld aantrekkelijk houden en de diversiteit aan milieus versterken. Herstructurering en transformatie bieden kansen om te anticiperen op klimaatverandering (bijvoorbeeld door ruimte voor groen, natuur en water te reserveren). Van belang is de stedelijke ontwikkeling altijd af te stemmen op de kenmerken van het watersysteem, bijvoorbeeld in laaggelegen gebieden bij bouw- en evacuatieplannen rekening houden met risico’s op overstroming of wateroverlast. Herstructurering en transformatie kunnen ook bijdragen aan de energietransitie (door het nemen van energie-efficiënte maatregelen en/of het opwekken van duurzame energie door bijvoorbeeld het aanwezige dakoppervlak te benutten). Toetsing van het initiatief aan het “Ontwikkelingsperspectief” Binnen gebieden met het ontwikkelingsperspectief ‘Woon- en werklocaties buiten de stedelijke netwerken’ is ruimte voor herstructurering, inbreiding en transformatie. In voorliggend geval wordt een dienstverleningslocatie getransformeerd naar een woonerf in combinatie met een kantoor. Dit zorgt voor een impuls van de ruimtelijke kwaliteit, temeer omdat een monument hersteld wordt. Door de ontwikkeling wordt binnen het bestaand stedelijk gebied voorzien in een beperkt deel van de woningbehoefte in de kern Staphorst (De Streek).
Doordat het plangebied is aangemerkt als woon- en werklocatie is van ruimtebeslag op de groene omgeving tevens geenszins sprake. Geconcludeerd wordt dat het initiatief past binnen ontwikkelingsperspectief ‘Woon- en werklocaties buiten de stedelijke netwerken’.
3.2.4.3 Gebiedskenmerken Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen (natuurlijke laag, laag van het agrarisch-cultuurlandschap, stedelijke laag en de laag van de beleving) gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en –opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. Bij toetsing van het ruimtelijke initiatief aan de gebiedskenmerken in vier lagen is van belang dat de locatie is gelegen in stedelijk gebied. Dit betekent dat de 'Natuurlijke laag' buiten beschouwing kan blijven aangezien deze (oorspronkelijke) waarden niet meer voorkomen in het plangebied en redelijkerwijs ook niet meer te herstellen zijn. 1.
De “Stedelijke laag“
Het plangebied is op de gebiedskenmerkenkaart van de ‘Stedelijke laag’ aangeduid met het gebiedstype ‘Woonwijken 1955 - nu’. In afbeelding 3.3 is een uitsnede van de gebiedskenmerkenkaart van de “Stedelijke laag” weergegeven. Het plangebied is hierop indicatief aangeduid met de rode cirkel.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
23
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld
Afbeelding 3.3
Uitsnede gebiedskenmerkenkaart “Stedelijke laag” (Bron: Provincie Overijssel)
“Bebouwingsschil 1900 – 1955” De bebouwingsschil 1900-1955 bestaat uit gemengde stadwijken en woonwijken direct aansluitend op de historische centra en binnensteden. Op sommige plaatsen liggen (voormalige) grootschalige fabriekscomplexen direct aansluitend aan woonwijken. Deze stadswijken kennen een gesloten, compacte vorm (bouwblokken) en zijn veelal opdeelbaar in wijken met eigen karakter. De wijken worden van elkaar gescheiden door doorgaande lanen, singels en stadsstraten. Kenmerkend in de bebouwing is de verwantschap in architectuurstijlen en aandacht voor architectonische details en verbijzondering van gebouwen op specifieke plekken als straathoeken. Als herstructurering, inbreiding en toevoeging van bebouwing plaats vinden in de individueel ontwikkelde stadswijken van de bebouwingsschil 1900 - 1955, dan dragen deze bij aan behoud, versterking en vernieuwing van de individuele bebouwing met een eigen karakter en uitstraling. Ontwikkelingen voegen zich in maat, schaal en ritme naar de omliggende bebouwing. Als herstructurering etc. plaats vindt in de tuindorpen en fabriekswijken, dan voegt de vernieuwde/nieuwe bebouwing zich in de structuur van de bebouwde massa en groenstructuur, gericht op behoud van eenheid en eenduidigheid, met oog voor details. Verder wordt gestuurd op hergebruik/reanimatie van cultureel erfgoed.
“Woonwijken 1955 – nu” De woonwijken van 1955 tot nu zijn planmatig opgezette uitbreidingswijken op basis van een collectief idee en grotere bouwstromen. De functies (wonen, werken, voorzieningencentra) zijn uiteengelegd en de wijken zijn opgedeeld in buurten met een homogeen bebouwingskarakter: buurten met eengezinswoningen, flatwijken, villawijken, wijk(winkel)centra. De tijdsgeest van de bouwperiode is af te lezen in de stedenbouwkundige structuur en architectuur. De wederopbouwwijken worden bijvoorbeeld vaak gekenmerkt door een BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
24
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld repeterende stempelstructuur in de bouwblokken, de ruime opzet van de groene ruimte en aandacht voor details zoals deuromlijstingen pergola’s boven de entrees, siermetselwerk e.d. Als ontwikkelingen plaats vinden in de naoorlogse woonwijken, dan voegt nieuwe bebouwing zich in de aard, maat en het karakter van het grotere geheel (patroon van o.a. wooneenheden en parken), maar is als onderdeel daarvan wel herkenbaar. De groenstructuur is onderdeel van het wijkontwerp. Toetsing van het initiatief aan de “Stedelijke laag” Met het realiseren van de nieuwe woningen wordt rekening gehouden met omliggende functies en bestaande bebouwingsstructuren. Wat betreft bouwmogelijkheden wordt grotendeels aangesloten bij het geldende bestemmingsplan “De Streek, Veegplan”. Hiermee worden bouwkenmerken (o.a. goot-/bouwhoogte) afgestemd op de omgeving, zodat de woningen en de bijbehorende bouwwerk(en) qua bouwmassa en verschijningsvorm goed opgaan in het bebouwingskarakter van de omgeving. Door het herstel van het monument wordt een waardevol pand in de Streek behouden en toekomstbestendig. De invulling van het plangebied is in overeenstemming met de ter plekke geldende gebiedskenmerken van de ‘Stedelijke laag’. 2.
De “Laag van het agrarisch cultuurlandschap“
Het plangebied is op de gebiedskenmerkenkaart van de ‘Laag van het agrarisch cultuurlandschap’ aangeduid met het gebiedstype ‘Laagveenontginningen’. In afbeelding 3.4 is een uitsnede van de gebiedskenmerkenkaart van de ‘Laag van het agrarisch cultuurlandschap’ weergegeven. Het plangebied is hierop indicatief aangeduid met de rode cirkel.
Afbeelding 3.4
Uitsnede gebiedskenmerkenkaart “Laag van het agrarisch cultuurlandschap” (Bron: Provincie Overijssel)
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
25
“De Streek, partiële herziening Rijksweg 4 Staphorst” Vastgesteld “Laagveenontginningen” Het landschap kenmerkt zich door een open, laag en nat landschap dat is ontstaan door occupatie vanuit de bewoonde hogere randen. Kenmerkende zonering van intensief gebruik langs de bewoonde randen en extensief gebruik naar het achterland. Staphorst en Rouveen zijn de nationaal bekende iconen van het Overijsselse laagveenontginningslandschap. Het landschap kent diverse verschijningsvormen. Eén daarvan betreft het kleinschalige slagenlandschap van Staphorst en Rouveen met langgerekte uitwaaierende kavels en houtwallen. In het slagenlandschap zijn linten van bebouwing aanwezig, van waaruit de verkaveling zich opstrekt. De ambitie is de cultuurhistorische kwaliteiten van het laagveenlandschap zoveel als mogelijk in stand te houden en beleefbaar te maken. De grote open ruimtes, het patroon van sloten met beplantingen, de vochtige bloemrijke weides met weidevogels geven dit landschap grote belevingswaarde. Toetsing van het initiatief aan de “Laag van het agrarisch cultuurlandschap” Ter plaatse van het plangebied wordt de ruimtelijke kwaliteit van het landschap versterkt door landschappelijke inpassing, aansluitend op het slagenlandschap.