Visie op vrijetijdseconomie Oost-Groningen.pdf
Tekst van het document
Dit veronderstelt wel een gezamenlijke opdracht van de gemeenten in het gebied voor deze basisdienstverlening. En instemming met één strategie/plan van aanpak. Alleen dan heeft de gezamenlijke aanpak toegevoegde waarde. Naast genoemde basistaken kan de stichting aanvullende werkzaamheden doen voor gemeenten binnen het gebied. Te denken valt aan: 29
Strategische visie toerisme Oost Groningen 2030
•
• • •
Extra activiteiten binnen de vier genoemde taken specifiek voor een gemeente of plaats (denk aan een stadsplattegrond voor Veendam, Stadskanaal of Winschoten gericht op winkelend publiek) Evenementenorganisatie (zoals Rozenfestival en Adrillen in Winschoten – in opdracht van gemeente Oldambt). Extra campagne-activiteiten rond Cittaslow Westerwolde Ondersteuning bij regiopromotie gericht op wonen en werken voor bijvoorbeeld Blauwestad.
4. Organisatie schema
De opbouw van taken maakt het mogelijk om gezamenlijk de regiopromotie op te zetten en daarmee veel efficiency- en resultaatvoordelen te bereiken. Ook valt bij voorgestelde opzet te differentiëren binnen het gebied, wanneer een gemeente meer budget heeft of er accentverschillen zijn vanuit het gemeentelijk beleid. 3. Financiën Voor de organisatie en uitvoering van de basisdienstverlening is een basisfinanciering nodig van circa 300.000 euro per jaar. Dit bedrag moet structurele financiering zijn voor langere tijd om een stabiele en professionele regiopromotie neer te zetten. Dit bedrag zal deels van ondernemers afkomstig kunnen zijn (we schatten maximaal 50.000). Het overige deel zal van gemeenten en mogelijk provincie moeten komen. Daarbij is de verdeelsleutel een aandachtspunt. Dit kan op inwonersaantal, economisch belang toeristische sector, begrotingsomvang, etc. Werving van incidentele financiering voor specifiek uit te voeren projecten zal onderdeel van het takenpakket van de stichting zijn. (bv. LEADER, provinciale/Europese of gemeentelijke fondsen). NB: in ons plan 1 Bestemming Groningen (opgesteld door alle regio’s in de provincie (m.u.v. stad Groningen)) opteren we voor een structurele financiële bijdrage van de provincie voor iedere regio/gemeente met als cofinanciering een gemeentelijke bijdrage.
30
Strategische visie toerisme Oost Groningen 2030
5. Begroting Marketing Oost Groningen Conceptbegroting Marketing Oost Groningen Begroting Basisdienstverlening Regiopromotie Campagne regiopromotie (budget) medewerker regiopromotie (0,7 fte)
Doorrekening 100k aanvullende diensten Regiopromotie Campagne regiopromotie (budget) medewerker regiopromotie (0,7 fte)
40.000 25.000 65.000
72.500
24%
16%
72.500
18%
50.000
13%
25.000
6%
92.500
23%
95.000 400.000
24%
Evenementencommunicatie Uitagenda, nieuwsbrief, sociale media, etc. 20.000 Medewerkers (0,8 fte) 30.000 50.000
17% Ondernemersondersteuning Werkbudget bijeenkomsten e.d. Medewerker (0,3 fte)
15.000 10.000 25.000
Aanvullende diensten Werkbudget Medewerker (1 fte) 87.500 300.000
15.000 10.000
8%
65.000 22.500
Totaal
65.000 Toeristinfo R-kaart per gebied (3x) + invulling Magazine 25.000 Onderhoud en beheer online middelen 15.000 Medewerker (0,8 fte) + vrijwilliger 32.500
Evenementencommunicatie Uitagenda, nieuwsbrief, sociale media, etc. 20.000 Medewerkers (0,8 fte) 30.000
Organisatie algemeen directie + RvT Organisatiekosten
40.000 25.000
22%
Toeristinfo R-kaart per gebied (3x) + invulling Magazine 25.000 Onderhoud en beheer online middelen 15.000 Medewerker (0,8 fte) + vrijwilliger 32.500
Ondernemersondersteuning Werkbudget bijeenkomsten e.d. Medewerker (0,3 fte)
Hier zal voor de gehele regio een medewerker 0,7 fte mee bezig zijn en heeft daarvoor een werkbudget van 40.000. Dat is gering voor een grote campagne en veronderstelt daarbij een creatieve aanpak, bijvoorbeeld door structureel aan te haken bij campagnes van Marketing Groningen en/of aanvullende financiering te vinden (denk aan LEADER bijvoorbeeld).
57500 35000
29% Organisatie algemeen directie + RvT Organisatiekosten Totaal
70.000 25.000
Toelichting begroting: Kosten zijn gebaseerd op de financiële realisatie/begroting van de huidige regiomarketing organisaties, Stichting Promotie Westerwolde en Stichting Marketing Oldambt en kunnen dus als zeer reëel worden beschouwd. Waar bij een post “medewerker” of “directie” wordt genoemd, betreft het de kosten voor inzet in uren, in de andere gevallen betreft het kosten voor inkoop van producten of diensten (zoals huur, drukwerk, media inkoop, etc.) In algemeen is het streven om de Algemene organisatiekosten (in deze begrotingsopzet) onder de 30% te krijgen en bij voorkeur naar 25% te laten dalen. Het rekenvoorbeeld (met 100k aan extra activiteiten) laat zien, dat wanneer de “werkportefeuille” groeit, dit ook zal gebeuren. Vanuit de begroting lichten we de posten nog kort toe: •
Regiopromotie
•
Toeristinfo
We hebben drie recreatiekaarten per jaar in eigen beheerd begroot en de invulling van een deel van een Groningen Magazine dat door derden (een uitgever of Marketing Groningen) wordt geproduceerd. Daarnaast budget nodig voor het onderhoud van websites en narrow casting en voor andere distributiesystemen van onze toeristische informatie (panelen, rekken, etc.) We schatten in dat iemand voor een omvang van 0,8 fte mee bezig is: productie van de middelen, onderhoud en coördinatie van de systemen en vrijwilligers). •
Evenementencommunicatie
Dit blijkt in de praktijk een arbeidsintensieve activiteit. Hier is voor het gehele gebied iemand 0,8 fte mee bezig. Hij/zij heeft een werkbudget van 20k ten behoeve van de communicatie richting de evenementorganisatoren (input) als de communicatie richting inwoners en gasten van het evenementenaanbod (output). Daarbij te denken aan een digitale nieuwsbrief, communicatie via Narrow casting en website, advertentiepagina in lokale bladen, uitagendaposters, etc.) •
Ondernemersondersteuning
De ondernemersondersteuning betreft activiteiten die de kennis en/of vaardigheden van ondernemers vergroten. Denk daarbij aan sessies over doelgroepen, gebruik van sociale media, influencers, ontwikkeling/regels rond Corona. En ook simpelweg ondernemers met elkaar in contact brengen en stimuleren tot samenwerking en/of productontwikkeling. Het kan ook zijn dat individuele ondersteuning wordt geboden, bijvoorbeeld bij
31
Strategische visie toerisme Oost Groningen 2030
een groot nieuw evenement dat zich in het gebied wil vestigen en die hulp nodig heeft bij het “vinden van de weg”. Met deze activiteiten zal de directeur ook grotendeels belast zijn, ondersteunt door 0,3 fte medewerker. •
Organisatie algemeen
Dit betreft de algemene kosten van de organisatie, zoals huisvesting, ICT, energie, en dergelijke en de kosten voor de directie (bezoldigd) en RvT (onbezoldigd). Daarbij moet worden aangemerkt dat de kosten voor directie geen 100% overheadkosten zijn. Daarvoor is de organisatie eenvoudigweg te klein. Hij/zij zal in de operatie meewerken zich bezig houden met meewerken waar nodig, strategie bepalen en handhaven, netwerken (andere regio’s , MG, provincie, ondernemers(collectieven), andere stakeholders, fondsenen subsidiewering, projectleiding, overleg met gemeenten, opstellen jaarbegroting en jaarplannen, financiële verantwoording (per kwartaal of trimester), etc.
32
Strategische visie toerisme Oost Groningen 2030
Bijlage 4 Verslagen van het portefeuillehouders overleg toerisme Oost-Groningen periode juni – september 2020 ste
1
1. Hoe kunnen we aanbod versterken en aan elkaar verbinden (zowel recreatie, toerisme als cultuur). 2. Hoe kunnen we dat promoten en welke structuur is daar voor nodig. 3. Welk financieel plaatje ligt daaronder. We moeten daarbij de ondernemers zien te betrekken.
portefeuillehouders overleg toerisme d.d. 8-6-2020. de
Aanwezig waren: - wethouder G. Borgesius , gemeente Stadskanaal - wethouder H.J. Schmaal, gemeente Veendam - wethouder G. Luth, gemeente Westerwolde - wethouder E. Wünker, gemeente Oldambt - wethouder J. van Mannekes, gemeente Pekela (alleen op 6-7-2020) - beleidsadviseurs Rick Brinks en Hemmo Philbert, gemeente Oldambt Tijdens dit bestuurlijke overleg zijn de volgende vragen gesteld en beantwoord. 1. wat doen gemeenten aan toeristisch beleid en stimulering van de sector? Leveren bezuinigingen en dus minder financiële armslag problemen op voor het beleid? 2. is er behoefte aan gezamenlijk optrekken? • beleidsmatige afstemming • afstemming en samenwerking infrastructurele projecten en onderhoud (bijvoorbeeld voor vaarrecreatie) • idem voor grensoverschrijdende activiteiten richting Duitsland • idem voor promotie en marketing campagnes en samenwerking in organisatorische zin. Conclusies Voorzitter wethouder Erich Wünker heeft de eerste overleg afgesloten met de volgende conclusies: Er is bestuurlijk draagvlak voor het zoeken naar meer samenwerking. In deze moeilijke tijd van corona en bezuinigen moeten we elkaar vinden. Vooral gezamenlijke promotie en marketing is een eerste actiepunt. De ambtenaren krijgen de opdracht om een aanzet te formuleren voor een gemeente overstijgend plan. De vraagstelling waarover een advies moet worden uitgebracht:
2
portefeuillehouders overleg toerisme d.d. 6-7-2020
Aanwezig: - wethouder G. Borgesius , gemeente Stadskanaal - wethouder H.J. Schmaal, gemeente Veendam - wethouder G. Luth, gemeente Westerwolde - wethouder E. Wünker, gemeente Oldambt - wethouder J. van Mannekes, gemeente Pekela - beleidsadviseurs Rick Brinks en Hemmo Philbert, gemeente Oldambt - beleidsadviseur Demi Benedictus, gemeente Westerwolde - beleidsadviseur John van der Laan, gemeente Stadskanaal - Edwin van der Woude , directeur Stichting Marketing Oldambt - Bianca Kruize, voorzitter Stichting Promotie Westerwolde In het vervolg bestuurlijk overleg vond de presentatie en de bespreking plaats van een eerste ambtelijke notitie. De belangrijkste observaties en aanbevelingen van de ambtenaren zijn door de bestuurders overgenomen. observaties en aanbevelingen: •
Promoot de regio als één geheel;
•
Denk vanuit de toerist: over de gemeentegrenzen heen;
•
We hebben een gemeenschappelijke kans en probleem: de toervaart mogelijkheden en het onderhoud van de infrastructuur (kanalen en jachthavens) en de bediening va de bruggen en sluizen. Hoe houd je dat in stand en hoe klantvriendelijk is de service;
•
Waar gaan we actie op ondernemen?: daar waar er snelle winst valt te behalen met relatief weinig middelen; 33
Strategische visie toerisme Oost Groningen 2030
•
Vaarrecreatie en toervaart is relatief een stevige investering in vergelijking tot de infrastructuur van wandelen en fietsen. Goed om te investeren in het wandel- en fietsknooppunten systeem;
•
Waar zet je je geld op in? Westerwolde is bijvoorbeeld ‘Wandelgemeente van Nederland’;
•
Wandelaars en fietsers hebben ook onderdak nodig en dat vereist verblijfsaccommodaties;
•
Het is verstandig om via een gezamenlijke toeristische visie het toeristisch beleid aan elkaar te verbinden. We moeten als 5 gemeenten hetzelfde willen;
•
Gemeenten hebben geen actueel beleidsplan toerisme, alleen Oldambt heeft dit. Stadskanaal heeft een beleidsplan uit 2009, Westerwolde wil een nieuwe visie opstellen in 2021, Veendam heeft niet een apart beleidsplan voor toerisme maar wel een integraal visiedocument voor meerdere beleidsterreinen;
•
Oldambt voert om de 3 jaar een toeristisch tevredenheidsonderzoek uit. Er is beeld bij welke toerist naar het gebied komt, hoe men het aanbod ervaart en wat de bezoeker besteedt;
•
We zouden het wenselijk vinden om een soort koopstroomonderzoek te hebben die de bestedingen van bezoekers monitort. Bijvoorbeeld een gast in Veendam gaat ook elders in de regio activiteiten en bestedingen doen. Zicht op het economische belang van toerisme is belangrijk;
•
Samen de regio op de kaart zetten in het Duitse grensgebied heeft in Oost Groningen al een lange traditie, die weer een nieuwe impuls kan krijgen;
concept van Grensland Vestingland waarbij Bourtange samenwerkt met de musea in Heiligerlee (Slag bij Heiligerlee), Oudeschans en Bad Nieuweschans; •
Gezamenlijke promotie biedt veel kansen. Wij zijn gezamenlijk Groningen. Als we slim zijn haken we aan op de campagne mogelijkheden van Marketing Groningen, door MG passende content te leveren uit oost Groningen voor de campagne. (Dit is o.a. de manier van werken in het Oldambt, waardoor via interventie van Marketing Oldambt, Oldambt veel voorkomt in de provinciale campagnes.) Gebruik dus de slagkracht van Marketing Groningen;
•
De lokale en regionale marketing organisaties staan echter veel dichter bij de ondernemers en zijn daarin efficiënt en effectief.
H.J. Schmaal en E. Wünker: als we voor ons zelf een goede regiovisie op toerisme in Oost Groningen kunnen formuleren en vaststellen, dan is de discussie met de provincie, die ook een meer jaren visie ontwikkelt, constructiever en productiever. Provincie kan een belangrijke stakeholder zijn om de ambitie en doelen in Oost Groningen verder te brengen met financiën en bestuurlijke betrokkenheid. Conclusie Erich Wünker concludeert namens het bestuurlijk overleg: Wij zijn blij met het ambtelijk advies: het is een drietrapsraket: 1. goede visie opstellen, 2. een regiomarketingplan maken en 3. concrete activiteiten (promotie en marketing) uitvoeren via een marketing uitvoeringsorganisatie. de
•
Wat is de kracht van onze regio? Stilte en ruimte; we kunnen aanbod aan elkaar verknopen via arrangementen; bijvoorbeeld het
3 bijeenkomst van het portefeuillehouders overleg toerisme d.d. 119-2020 Aanwezig: - wethouder G. Borgesius , gemeente Stadskanaal - wethouder H.J. Schmaal, gemeente Veendam - wethouder G. Luth, gemeente Westerwolde 34
Strategische visie toerisme Oost Groningen 2030
- wethouder E. Wünker, gemeente Oldambt - wethouder J. van Mannekes, gemeente Pekela - beleidsadviseurs Rick Brinks en Hemmo Philbert, gemeente Oldambt - beleidsadviseur Pascal van Hoorn, gemeente Veendam en Pekela - beleidsadviseur Gert Leene en Marieke de Winter, gemeente Westerwolde - beleidsadviseur Roland Schepers, gemeente Stadskanaal - Edwin van der Woude , directeur Stichting Marketing Oldambt - Bianca Kruize, voorzitter Stichting Promotie Westerwolde Presentaties Tijdens de bijeenkomst hebben de ambtenaren een toelichting gegevens op de Analyse Kaarten van Oost Groningen (zie 4.) en heeft Edwin van de Woude een toelichting op het marketingplan en de regiomarketingorganisaties gegeven (zie 2.)
•
De dag attracties zijn zeer afwisselend en versterken elkaar: Bourtange, Klooster ter Apel, Veenkoloniaal Museum, Thermen Bad Nieuweschans, de Toekomst, Blauwestad, de Graanrepubliek, Borgerswold, Tropiqua.
•
De basisdienstverlening door de Marketingorganisatie vormt de kern van de promotie. Extra werkzaamheden via contractactiviteiten is een aandachtspunt. Ze moeten niet ten koste gaan van de reguliere werkzaamheden, ook al is dat bedrijfsmatig interessant.
Discussies Naar aanleiding van de presentaties vonden discussies plaats met de wethouders. De belangrijkste opmerkingen waren: •
Organiseer thema arrangementen met ondernemers samen. Denk daarbij aan de volgende thema’s: cultuurhistorisch erfgoed, bezinningstoerisme en sportief toerisme, waarbij combi’s kunnen worden gemaakt met de mogelijkheden voor wandelen, fietsen, varen (sloepen).
•
Rust en ruimte waren vroeger saaie eigenschappen van de regio; maar nu zijn ze veel gevraagd (coronatijd) en vormen ze en schaars goed en een unique selling point voor onze regio.
•
Er is veel afwisseling in historie, landschap en toeristisch aanbod. Dat is bij elkaar een mooi product dat zich onderscheidt. Als wede krachten bundelen hebben we een sterk samengesteld product dat sterke promotie behoeft vanuit een centrale regie.
•
Digitalisering is een kans en kan gekoppeld worden aan thema arrangementen. Bijvoorbeld App die je de geschiedenis van de regio laten zien en beleven. (Virtual Reality) 35
Strategische visie toerisme Oost Groningen 2030
Bijlage 5 Artikel van Jouke van Dijk: “Vitaal platteland? Investeer in toerisme!” 24 september 2020
Vitaal platteland? Investeer in toerisme! Interview met Jouke van Dijk, Rijksuniversiteit Groningen Door corona en klimaatverandering is de bereidheid van Nederlanders om in eigen land op vakantie te gaan enorm gegroeid. Economisch kwetsbare gebieden aan de randen van het
problemen concentreren zich in Oost-Groningen en het Waddengebied. Hier verdwijnen door automatisering en robotisering banen op mbo-2 en -3 niveau in de landbouw, industrie en de dienstensector. De hoger opgeleiden trekken weg en de ouderen en laag en middelbaar opgeleiden blijven achter. De stad Groningen zuigt het talent uit de regio. Welk perspectief is er voor de rest van de provincie? Grootschalige industrie zie ik niet meer gebeuren, maar toerisme is kansrijk. Ondanks corona is de markt nog steeds groot en ik denk dat dat verder zal groeien. Hoe belangrijk is toerisme momenteel voor de economie van Groningen?
land kunnen daarvan profiteren, zegt Jouke van Dijk, hoogleraar
Nog niet zo belangrijk. De sector is significant kleiner dan in
Regionale Arbeidsmarkt aan de Rijksuniversiteit Groningen. In
bijvoorbeeld Drenthe en Friesland. En dan gaan de meeste bezoekers
gesprek met Platform31 geeft Van Dijk zijn visie op toerisme in
ook nog eens naar de stad Groningen en niet naar de regio. Terwijl de
krimpregio’s: wat kan het opleveren? En hoe verleid je toeristen
regio best aantrekkelijk is. Vergelijk het eens met het Duitse
tot een bezoekje? Naast gebiedspromotie zit de crux in het
Waddengebied. Dat lijkt op het onze, maar trekt veel meer toeristen,
versterken van het netwerk van ondernemers in de toeristische
omdat de toeristische sector daar beter ontwikkeld is. In het
sector. En in het uitbreiden van het aanbod toeristische
Nederlandse Waddengebied staat dit nog in de kinderschoenen. Er is
voorzieningen. Immers: ‘’Er moet wat te doen zijn, je moet er
wel marketing, maar te weinig horeca, accommodaties, attracties, et
kunnen overnachten en iets te eten en te drinken kunnen krijgen
cetera. Het toeristisch aanbod is te klein en te versnipperd. Je kunt er
en daarbij geldt: Eén restaurant is geen restaurant’’.
prachtig fietsen, maar waar interessante of leuke dingen te zien zijn is
U beschouwt toerisme als een grote kans voor het Waddengebied. Hoe gaat het met de economie in de regio? De economische verschillen binnen landsdelen nemen toe, ook in het noorden. De regio Groningen-Assen is economisch sterk, maar de
vaak onduidelijk en je moet wel je eigen boterhammen meenemen. Volgens mij zit daar de kans. Uit onderzoek door adviesbureau SWECO naar het imago van toeristisch Groningen blijkt dat veel mensen aanvankelijk een negatief beeld hebben van Groningen als vakantiebestemming, maar als men er eenmaal geweest 36
Strategische visie toerisme Oost Groningen 2030
is, is men laaiend enthousiast. Als gevolg van de coronacrisis is de
de lage huizenprijzen, de rustige omgeving en de luchtkwaliteit. Door
intentie van Nederlanders om in eigen land op vakantie te gaan enorm
corona leren we dat het niet nodig is om 40 uur per week op kantoor te
gegroeid. De Waddeneilanden zitten nu vol, en men wil ook wel eens
zitten, waardoor men anders tegen woon-werkafstand aankijkt. Er is nu
ergens anders naartoe. Je ziet nu dan ook dat ook kleine onbekende
een psychologische barrière doorbroken. De krimpgebieden gaan meer
campings op het Groninger platteland opeens vol zitten! Dus de kans is
inwoners aantrekken, vooral als overal snel internet beschikbaar is en
om mensen nu te verleiden om dat eerste bezoek aan het Groningse
we erin slagen om de bereikbaarheid naar de Randstad toe te
Ommeland te brengen, en daarna doet de aantrekkingskracht van de
verbeteren door bijvoorbeeld de aanleg van de Lelylijn. Je hoeft niet
regio zijn eigen werk.
elke dag naar de Randstad voor een vergadering, maar als het wel
Wat kan een groei van de toeristische sector betekenen voor de vitaliteit van de regio? Toerisme is een arbeidsintensieve sector en levert werk op mbo-2 en 3 niveau. Dat past bij de beroepsbevolking van Groningen – en andere
moet, dan is het handig als je met gemak in een dag op en neer kan. Toerisme stimuleert lokale bedrijvigheid en werkgelegenheid. Daarnaast zijn toeristen ook weer potentiële inwoners. Hoe groot kan toerisme in Groningen worden?
krimpregio’s – waar juist voor die groep banen verdwijnen. Daarnaast
Hoe groot wil je dat het wordt? Je wilt geen tweede Giethoorn, maar
biedt het kansen om groepen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan
wel dat er banen ontstaan en dat het draagvlak voor voorzieningen
het werk te helpen, in de horeca bijvoorbeeld, maar ook bij attracties.
groeit. Daarvoor zijn een paar honderd duizend toeristen nodig, over
Door deze nieuwe banen blijft het draagvlak voor voorzieningen als
het jaar verspreid.
vervoer en winkels in stand die als gevolg van krimp onder druk komen te staan. Tot slot zijn toeristen ook ‘klanten’ voor lokale voorzieningen, zoals het zwembad en de huisarts. Toerisme kan daarmee bijdragen aan een bredere, positieve ontwikkeling die ik zie in de krimpgebieden. Deze worden namelijk steeds aantrekkelijker als woongebied. Deze trend is al een paar jaar bezig: Uit de recente publicatie Wadden in Beeld blijkt dat het migratiesaldo in de kustgemeenten langs de Waddenzee positief is. De krimp komt alleen nog door het negatieve geboorteoverschot. Nu trekken ook gezinnen met kinderen hier heen. Dat heeft te maken met
In een opiniestuk in het Dagblad van het Noorden schrijft u: ‘’De komende jaren zijn hard nodig om het toeristisch ecosysteem toekomstbestendig te maken.’’ Wat moet er gebeuren? Het landschap is ons belangrijkste goed. Het is dus van groot belang om dat niet te verpesten met grootschalige en industriële landbouw, zonneparken en windmolens. Je moet het landschap juist aantrekkelijk maken, bijvoorbeeld via de projecten van Sense of Place, die gericht zijn op het beter zichtbaar maken van natuur, landschap en cultuurhistorie van het Waddengebied. We moeten goed nadenken 37
Strategische visie toerisme Oost Groningen 2030
over de vraag wat waar past en dat vertalen in ruimtelijk beleid.
niet. In de nabije omgeving (inclusief het Roergebied) wonen 25
Windmolens passen misschien niet in het Waddengebied, maar wel in
miljoen mensen. Dat is de doelgroep. De rust is juist de
gebieden waar de toeristische potentie gering is, zoals
aantrekkingskracht van de regio, dus ook de sector heeft er baat bij die
industriegebieden en polders. De provincie moet hier een rol in spelen,
in stand te houden. Het is zaak om de inwoners mee te nemen en te
omdat dit vraagstuk grenzen en belangen van gemeenten overstijgt.
laten zien wat toerisme op kan leveren.
En minstens zo belangrijk is het uitbreiden van het aanbod voor
In hoeverre is het versterken van het toeristische aanbod een taak voor
toeristen; dat bezoekers in het dorp fietsen kunnen huren, dat ze
de overheid? Hebben ondernemers in de regio niet ook zelf een
onderweg horeca tegenkomen, dat ze keuze hebben uit verschillende
verantwoordelijkheid om hun producten en diensten aan de man te
accommodaties, attracties en musea. Dit is een kans voor lokale
brengen?
bedrijven, zoals dorpscafés en fietsenmakers, om klanten aan te trekken. Maar dan moeten ze wel vindbaar zijn en open zijn als de toeristen er zijn. Er moet dus ook een goed informatiesysteem zijn om vraag en aanbod bij elkaar te brengen.
Het ondernemerschap in de regio is er. Ondernemers hebben een eigen verantwoordelijkheid, maar het is ook het kip-ei-verhaal. Om de regio op de kaart te zetten, is de inzet van individuele ondernemers niet genoeg. Het gaat juist om de combinatie van attracties en
Naast een sterker aanbod hebben we ook een herkenbaar verhaal
voorzieningen. Eén restaurant is geen restaurant. Daarnaast is de
nodig dat bezoekers aanspreekt: waarom zouden toeristen het
sector versnipperd. Er zijn veel kleine bedrijfjes uiteenlopend van
Waddengebied bezoeken? Een goed voorbeeld vind ik het Friese
hotels tot fietsenmakers. De grote ketens zoals Van der Valk Hotels
dijkdorp Holwerd, dat zich profileert als ‘’Holwerd aan Zee: een dijk van
zitten hier niet. In dit opzicht is toerisme anders dan chemie of de
een dorp’’. Holwerd blijft dichtbij haar eigen kwaliteiten en bouwt dat uit
zorgsector, waar de overheid met een aantal grote spelers om de tafel
tot een herkenbaar en aantrekkelijk merk. De bewoners van het dorp
kan. De uitdaging is dus: hoe krijg je die kleine ondernemingen bij
hebben zelf het initiatief genomen om projecten te ontwikkelen die
elkaar rond een gemeenschappelijk belang?
zorgen voor nieuwe banen en zo de leefbaarheid vergroten. Zo’n verhaal hebben we nodig voor de gehele regio.
Een goed voorbeeld is Hotel de Marne. Verschillende Bed and Breakfast’s in de regio zetten zich in de markt als één hotel. Dat soort
Tot slot, maar misschien wel het belangrijkste, moet je de inwoners
initiatieven moet je hebben, want het vergroot de zichtbaarheid van het
meekrijgen. Die staan niet altijd te springen om meer toeristen. Ze
aanbod. Daarnaast hebben we de Groningse Toerisme Coöperatie:
waarderen de rust in de omgeving en willen geen ‘busladingen met
een aantal ondernemers organiseert zich, heeft een visie en actieplan
Chinezen’ zoals in Giethoorn of Amsterdam. Dat hoeft ook helemaal
ontwikkeld en is nu gesprekspartner voor de provincie. Dat is een goed 38
Strategische visie toerisme Oost Groningen 2030
voorbeeld, maar verder is de toeristische sector weinig georganiseerd.
Het marketen van de regio is een vak apart. We moeten Marketing
De inspanning van de overheid moet erop gericht zijn een beetje te
Groningen in positie brengen om het verschil te maken. Er hangt in het
helpen, zodat ondernemers het na verloop van tijd zelf in stand kunnen
Gronings Museum bijvoorbeeld een collectie met schilderijen van het
houden.
Groningse platteland van De Ploeg schilders. Er is nu een fietsroute
Een paar jaar geleden heeft de provincie Groningen met subsidie een stuk of vijftig toeristische routes voor fietsen, wandelen en varen laten ontwikkelen, gegroepeerd in tien clusters. Elk cluster had daarbij zijn eigen app ontwikkeld. Toen waren er dus tien apps – voor de bezoeker
gemaakt die mensen verleidt om de plekken van De Ploeg zelf te verkennen, op het platteland dus. Dat soort initiatieven moet je hebben om de regio mee te laten profiteren van de aantrekkingskracht van de grootste trekpleister.
enorm onoverzichtelijk. Daar had de provincie meer in moeten
In coronatijd zijn er wel honderd onderwerpen die om aandacht – en
coördineren. Van die apps is nu nog weinig terug te vinden. Marketing
geld – vragen. Waarom zou men juist in toerisme investeren?
Groningen heeft ondertussen goede mobiele websites ontwikkeld (zoals Visit Groningen en Routes in Groningen) waar je veel routes kunt downloaden. Die zijn wel goed zichtbaar voor bezoekers, dus daar moeten andere initiatieven bij aansluiten. U ziet een belangrijke rol voor marketingbureau Marketing Groningen. Waarom?
Omdat toerisme welvaart van buiten naar de regio brengt en dan met name in de rurale gebieden waar de traditionele werkgelegenheid verdwijnt. Daarom heeft toerisme, meer dan andere sectoren, de potentie om de dynamiek aan te jagen die we nodig hebben voor onze economie. U pleit ervoor om toerisme integraal te bekijken, in samenhang met
Die kan campagnes opzetten, ondernemers benaderen en met
mobiliteit, arbeidsmarkt, onderwijs, leefbaarheid, cultuur, erfgoed,
gemeenten in gesprek. Overheid en ondernemers moeten op één lijn
congressen, energietransitie en circulaire economie. Kunt u een
komen. Om het integrale aanbod te versterken hebben we gemeenten
voorbeeld geven van waar dat al goed gebeurt?
en ondernemers nodig, dus er is iemand nodig die daar energie in steekt, die successen uitdraagt. Waarom ligt er in hotels in Groningen geen folder van het Waddengebied? Omdat de ondernemers onderling te weinig samenwerken. Omdat zij dat individueel niet voor elkaar krijgen, moet je dat als overheid aanjagen.
Toerisme kan verweven worden met landbouw en streekproducten. Denk bijvoorbeeld aan de garnalenvissers bij Lauwersoog. Verse vis is een mooi product. Laat toeristen zien waar het vandaan komt. Daarnaast denk ik dat de ‘overstroomgebieden’ die ontstaan tussen zeedijken een ideale plaats zijn voor een combinatie van natuur, recreatie en zilte teelt: landbouw met zout water. In Groningen en 39
Strategische visie toerisme Oost Groningen 2030
Friesland zijn nog veel oude dijken die te repareren zijn, waardoor dergelijke gebieden kunnen worden gecreëerd. Wie met deze blik naar de regio kijkt, ziet tal van kansen om toerisme te verknopen aan andere economische activiteiten en aan waterveiligheidsvraagstukken die samenhangen met klimaatverandering en zeespiegelstijging. Uw oproep gaat specifiek over Groningen. In hoeverre is deze relevant voor andere krimpregio’s? Voor een aantal andere krimpgebieden is toerisme ook kansrijk, vooral die gebieden waar de sector nog niet sterk ontwikkeld is, zoals Parkstad Limburg, de Westelijke Mijnstreek en Noord-Friesland. De markt groeit. Door corona en klimaatverandering is er structureel meer belangstelling om minder ver weg te gaan. Iedere regio zal op zoek moeten naar zijn eigen verhaal. Blijf dichtbij waar je al goed in bent. Is het landschap niet mooi? Doe dan iets met cultuur of festivals. Zet jezelf op de kaart. En zoek de verbinding met grote trekpleisters in de buurt. Ik zou tegen alle bestuurders in krimpregio’s willen zeggen: zet in op toerisme! Maar succes is niet verzekerd, het vergt wel gericht beleid en coördinatie.
40