CConstaterende datStadskanaal
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027

Raadscommissie 19 oktober 2026, gemeente StadskanaalBij agendapunt: Programmabegroting 202741.829 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Programmabegroting 2027 Samen werken aan een veerkrachtig Stadskanaal Voor u ligt de Programmabegroting 2027 van de gemeente Stadskanaal. Onder het motto van het coalitieakkoord, ‘Werken aan de basis, bouwen aan de toekomst’, kiezen we voor een duidelijke koers: de basis op orde brengen en tegelijkertijd vooruitkijken naar wat onze dorpen en wijken nodig hebben om fijn te blijven wonen, werken en leven. Onze uitgangspositie is dubbel. Aan de ene kant staat de gemeente er stevig voor: dankzij jaren van zorgvuldig beleid beschikken we over gezonde financiële buffers om onverwachte tegenslagen op te vangen. Aan de andere kant nemen de vaste, jaarlijkse kosten toe en geven we meer uit dan er binnenkomt. Het aanspreken van reserves kan een tijdelijk steuntje in de rug bieden, maar lost het structurele tekort niet op. Daarom presenteren we in het voorjaar van 2027 een meerjarige kadernota aan de gemeenteraad, waarin we samenhangende keuzes maken om onze inkomsten en uitgaven blijvend in evenwicht te brengen. Ondertussen blijven we doelgericht investeren in de toekomst van Stadskanaal. In 2027 starten we onder meer met de nieuwbouw van de schoolvoorziening Maarsveld en pakken we wegen en fietspaden aan.

Met steun van regionale en landelijke programma’s, zoals Nij Begun en de Regio Deal, zetten we grote stappen: van de gebiedsontwikkeling Dideldom en de voorbereiding op de Nedersaksenlijn tot het versterken van onze dorpscentra, het energiezuiniger maken van woningen en het bieden van gelijke kansen aan al onze kinderen en jongeren. Deze opgaven kunnen we alleen waarmaken in nauwe verbinding met u. Samen met onze inwoners, verenigingen, ondernemers en maatschappelijke organisaties bouwen we met trots en vertrouwen aan een leefbare en veilige gemeente voor vandaag en morgen. “’t Geet nait om wat wie zölf willen, moar om wat goud is veur ons allemoal.” Namens College van Burgemeester en Wethouders, De heer J. Mellies wethouder financiën INHOUDSOPGAVE PROGRAMMABEGROTING 2027 Blz. BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Aanbieding 1 Financiële Beschouwingen 7 BEGROTING Beleidsbegroting A. Programmaplan Leeswijzer 23 a. Programma's 1. Participatie 25 2. Ontplooiing 37 3. Leefbaarheid 44 4. Dienstverlening 53 b. Overzicht van algemene dekkingsmiddelen en het bedrag voor onvoorzien 59 c. Overzicht van de kosten van overhead 63 B. Paragrafen 1. Lokale heffingen 67 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 75 3. Onderhoud kapitaalgoederen 82 4. Financiering 85 5. Grondbeleid 89 6. Verbonden partijen 92 7. Bedrijfsvoering 100 8. Wet open overheid 103 Financiële Begroting A.

Overzicht van baten en lasten 107 B. Uiteenzetting financiële positie 111 C. Overzicht geraamde baten en lasten per taakveld 117 Meerjarenraming 119 Bijlagen Overzicht beschikbaar te stellen kredieten investeringen 2027 133 Overzicht subsidies 134 BEGROTING IN HOOFDLIJNEN BEGROTING IN HOOFDLIJNEN AANBIEDING Aan de raad, Programmabegroting 2027 Hierbij ontvangt u de Begroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030. De begroting is gebaseerd op het bestaande beleid en op de uitgangspunten die u bij de Voorjaarsnota 2026 heeft vastgesteld. Nieuw beleid nemen we pas in de begroting op nadat een perspectiefnota is vastgesteld. Voor deze begroting is geen perspectiefnota vastgesteld. Vanwege de zorgen over de financiën in de komende jaren en de gevolgen van nieuwe beleidskeuzes, heeft het vorige college (2022-2026) besloten dat het huidige college de kadernota opstelt. De bedragen uit het gemeentefonds zijn gebaseerd op de Meicirculaire 2026. De gevolgen van de septembercirculaire verwerken we in het raadsvoorstel bij deze begroting als eerste wijziging van de Begroting 2027. Begrotingspositie In 2027 verwachten we een totaal tekort van € 2.114.000,00. Dat is € 1.122 .000,00 meer dan bij de Voorjaarsnota 2026. Vanaf 2030 is het structurele tekort € 2.559.000,00. Dat is € 1.811.000,00 meer nadeel dan bij de Voorjaarsnota 2026.

Een analyse van de verschillen van de saldi van de begroting en de meerjarenraming met de saldi van de Voorjaarsnota 2026 is opgenomen bij de financiële beschouwingen. Saldi begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 bedragen x € 1.000,00 2027 | 2028 | 2029 2030 Saldi Programmabegroting 2027 | - | 2.114 | - | 4.779 | - 4.633 | -2.559 Saldi Voorjaarsnota 2026 (na amendement) | - 992 | - 2.545 | - 748 | -748 Verschil | - | 1.122 | - 2.234 | - 3.885 | -1.811 Na aftrek van de incidentele baten en lasten is het structurele saldo € 2.467.000,00 negatief in 2027 en € 2.547.000 ,00 negatief in 2030. bedragen x € 1.000,00 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldi Programmabegroting 2027 | - 2.114 | -4.779 | - 4.633 | -2.559 Saldi incidentele baten en lasten | 353 | -132 | -202 | -12 Saldi structurele baten en lasten | -2.467 | -4.647 | -4.431 | -2.547 1 BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 LASTEN Bruto lasten | 169.677.103 | 166.198.219 | 164.026.002 | 163.880.596 Incidentele lasten | -/- | 1.393.053 | 401.268 | 448.544 | 381.981 Incidentele toevoegingen reserves | -/- | 372.306 | 3.135 | 2.517 | 0 Structurele lasten | 167.911.744 | 165.793.816 | 163.574.941 | 163.498.615 BATEN Bruto baten | 167.562.805 | 161.418.827 | 159.393.195 | 161.321.821 Incidentele baten | -/- | 1.992.596 | 146.403 | 249.378 | 369.981 Incidentele onttrekkingen

reserves | -/- | 126.117 | 126.117 | 0 | 0 Structurele baten | 165.444.092 | 161.146.307 | 159.143.817 | 160.951.840 Structurele saldi | -2.467.652 | -4.647.509 | -4.431.124 | -2.546.775 De provincie controleert de begroting van de gemeente. Voor repressief toezicht moet de begroting structureel in evenwicht zijn. Om de Begroting 2027 sluitend te maken, mag de gemeente een deel van de algemene reserve gebruiken. Het gaat om geld dat niet nodig is om financiële risico’s op te vangen. Jaarlijks mag maximaal 10% van dit vrij beschikbare bedrag worden gebruikt voor vaste uitgaven. Voor onze gemeente is dat € 2.690.000,00. Voor het inzetten van de algemene reserve gelden drie voorwaarden: 1. Er moet genoeg geld zijn om de bekende financiële risico’s op te vangen. De weerstandsratio moet minimaal 1,0 zijn. Met | 11,29 | voldoet onze gemeente ruim aan deze voorwaarde. Zie de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. 2. De solvabiliteitsratio moet in het jaar waarin het geld wordt gebruikt minimaal 20% zijn. Met | 51% voldoet onze gemeente ook ruim aan deze voorwaarde. Zie de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. 3. Het bedrag dat elk jaar uit de algemene reserve wordt gebruikt, moet in het overzicht van structurele reservemutaties staan. Het gebruik van de algemene reserve is een tijdelijke oplossing. De reserve raakt namelijk op als we er elk jaar geld uit halen.

Daarom moet de Kadernota 2027-2036 ervoor zorgen dat de begroting uiterlijk | 2030 structureel in evenwicht is, zonder gebruik van het extra geld in de algemene reserve. In de financiële beschouwingen vindt u een uitleg van de verschillen met de Voorjaarsnota 2026. Financieel perspectief De komende jaren staan onze gemeente grote uitdagingen én kansen te wachten. We zien dat de samenleving verandert en dat nieuwe tijden nieuwe keuzes vragen. Daarom moeten we vooruitdenken en samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners werken aan oplossingen. Veel van de plannen die we hebben lopen tientallen jaren door. Dat vraagt keuzes in het nu voor de nabije en verre toekomst. Onze gemeente is fors gegroeid in de jaren dat grootschalige veranderingen en economische ontwikkelingen de planvorming bepaalden. Het bracht onze gemeente welvaart en een basis van 2 BEGROTING IN HOOFDLIJNEN 3 voorzieningen om trots op te zijn. Sporthallen, ziekenhuis, theater, het vliegveld: zomaar een paar voorbeelden die aantonen dat lef hebben en investeren in de toekomst een basis voor onze inwoners legt om fijn bij te wonen, werken en recreëren. Dat willen we behouden, op orde brengen, én opnieuw aanjagen door gericht te investeren. Maar we moeten ook keuzes maken. Zo vraagt de bouw van veel woningen ook investeringen in wegen en voorzieningen.

Daarnaast zijn delen van ons maatschappelijk vastgoed, een behoorlijk aantal schoolgebouwen en sportvoorzieningen aan vervanging toe. We willen keuzes maken voor de toekomst van onze dorpscentra en bijvoorbeeld het Theater Geert Teis, het onderhoud van de openbare ruimte verstevigen en de verkeersveiligheid op een aantal plekken op orde brengen. In de (meerjaren)begroting zoals die er nu ligt geven we de komende jaren meer geld uit dan er binnenkomt. Dat is, mede gezien de taken, wensen en investeringen die nog op ons afkomen, een niet- wenselijke situatie. Het is daarom belangrijk om de financiële huishouding op orde te brengen; wat het college betreft dienen de uitgaven en inkomsten in balans te zijn. Om grip te houden op het financieel perspectief is het belangrijk goed in beeld te brengen wat de financiële mogelijkheden zijn en aan welke knoppen we kunnen draaien om zo optimaal mogelijk taken, investeringen en wensen te realiseren. Dit brengen we in beeld in de aankomende Kadernota 2027-2036. Het coalitieakkoord 2026-2030 “Werken aan de basis, bouwen aan de toekomst” en het daarop gebaseerde uitvoeringsprogramma vormt voor ons de rode draad voor het opstellen van deze kadernota. Uw raad bespreekt de kadernota in het voorjaar van 2027. In de nota staat wat de belangrijkste taken, verplichtingen en wensen voor de komende jaren zijn en wat deze kosten.

Ook staat erin hoeveel financiële ruimte mogelijk is door hogere inkomsten te realiseren, anders te investeren, te bezuinigen en andersoortige keuzes te maken voor het door ons gevoerde beleid en onze organisatie. Zo kan uw raad samenhangende keuzes maken voor de toekomst van onze gemeente, die passen bij onze financiële positie én het financiële perspectief voor de komende jaren. Financiële positie Hoewel de begrotingstekorten zorgen geven, staat onze gemeente er financieel goed voor. We gebruiken een aantal cijfers om dit uit te leggen. De weerstandsratio laat zien of we financiële risico’s met eigen geld kunnen opvangen. Op 1 januari 2027 is deze ratio 11,29. Onze minimale norm is 1,15. We zitten hier ruim boven en kunnen eenmalige financiële tegenvallers goed opvangen. De solvabiliteitsratio is 51%. Dit cijfer laat de verhouding zien tussen het eigen vermogen (de algemene- en bestemmingsreserves) en het totale vermogen (alles wat de gemeente bezit). De landelijke minimumnorm is 20%. We zitten hier ruim boven. De netto schuldquote laat zien hoe hoog onze leningen zijn in verhouding tot onze eigen middelen. Deze is 17%. De maximale norm is 130%. We zitten daar ruim onder. Meer uitleg staat in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Door deze goede financiële positie, waaraan de afgelopen jaren zorgvuldig is gebouwd, kunnen we tekorten enkele jaren opvangen.

Maar het maakt ook een kritisch gesprek noodzakelijk over hoe we onze gespaarde middelen ten bate van onze inwoners kunnen inzetten in de komende jaren. Wij komen hier graag bij de Kadernota 2027-2036 op terug. BEGROTING IN HOOFDLIJNEN 4 Indeling Programmabegroting 2027 De begroting bestaat uit twee delen. Het eerste deel heet Begroting in Hoofdlijnen en bevat de aanbieding en de financiële uitleg. Het tweede deel heet Begroting en bevat de plannen, de financiële begroting, de ramingen voor meerdere jaren en de bijlagen. De financiële beschouwingen laten zien hoe de gemeente er financieel voor staat, nu en in de komende jaren. De beleidsbegroting bevat het programmaplan en acht paragrafen. Het programmaplan bestaat uit vier programma’s, een overzicht van de algemene inkomsten en onvoorziene uitgaven en een overzicht van de overheadkosten. Ook staat er een leeswijzer in. De financiële begroting laat zien wat de gemeente verwacht te ontvangen en uit te geven. Hierin staat hoe de gemeente er financieel voor staat. De meerjarenraming laat voor 2027 tot en met 2030 zien hoe de budgetten en begrotingssaldi zich ontwikkelen. Ook worden de verwachte veranderingen in de financiële positie weergegeven. BEGROTING IN HOOFDLIJNEN 5 De volgende bijlagen zijn opgenomen: o Overzicht beschikbaar te stellen kredieten investeringen 2027; o Overzicht subsidies.

Behandeling De behandeling van de begroting 2027 staat gepland voor de vergadering van 9 november 2026. Besluitvorming Het is uw bevoegdheid de begroting vast te stellen. Wij stellen u voor deze ontwerpbegroting vast te stellen. Eventueel door uw raad aangenomen amendementen worden beschouwd als de eerste wijziging van de begroting. Als zich dat voordoet wordt de eerste wijziging gelijktijdig met de primitieve begroting vastgesteld. Met de vaststelling van de programmabegroting geeft u ons opdracht de programma's uit te voeren en machtigt u ons om te beschikken over de aan de programma's gekoppelde budgetten. Ook stelt u dan de kredieten beschikbaar voor investeringen. Zodra de begroting is vastgesteld zenden wij een exemplaar aan Gedeputeerde Staten van de provincie Groningen. Dit moet vóór 15 november 2026 gebeuren. Stadskanaal, 29 september 2026. Burgemeester en wethouders de heer G.J. van der Zanden de heer K. Sloots secretaris burgemeester BEGROTING IN HOOFDLIJNEN 6 Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de gemeente Stadskanaal op 9 november 2026. mevrouw W.J.

Onrust raadsgriffier FINANCIËLE BESCHOUWINGEN BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Begrotingspositie Samenvatting begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 Begroting | Meerjarenraming Programma | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1 | Participatie | -77.808.454 | -75.623.263 | -73.053.523 | -72.419.073 2 | Ontplooiing | -10.009.572 | -10.137.791 | -10.750.049 | -11.110.843 3 | Leefbaarheid | -15.269.056 | -14.801.578 | -14.945.261 | -14.977.184 4 | Dienstverlening | -8.550.800 | -8.516.513 | -8.453.385 | -8.420.088 Saldo van baten en lasten programma's | -111.637.882 | -109.079.145 | -107.202.218 | -106.927.188 Algemene dekkingsmiddelen | 125.107.143 | 119.499.315 | 117.882.185 | 119.664.788 Overhead | -16.013.185 | -16.011.875 | -16.013.375 | -16.013.555 Totaal saldo van baten en lasten | -2.543.924 | -5.591.705 | -5.333.408 | -3.276.955 Mutaties reserves 1 | Participatie | 101.950 | 101.950 | 101.950 | 101.950 2 | Ontplooiing | 413.988 | 413.988 | 413.988 | 413.988 3 | Leefbaarheid | 38.964 | 408.135 | 408.753 | 411.270 4 | Dienstverlening Algemene dekkingsmiddelen | -135.661 | -122.145 | -234.475 | -220.413 Overhead | 10.385 | 10.385 | 10.385 | 10.385 Totaal mutaties reserves | 429.626 | 812.313 | 700.601 | 717.180 Resultaat | -2.114.298 | -4.779.392 | -4.632.807 | -2.558.775 Toelichting resultaat De begroting 2027 vertoont een nadelig saldo van afgerond € 2 | .114.000,00.

De meerjarenraming vertoont in 2030 een nadelig saldo van afgerond € 2.559.000,00. De begroting bevat inkomsten en uitgaven die elk jaar terugkomen. Dit noemen we structurele baten en lasten. Ze horen bij de vaste taken van de gemeente. Er zijn ook eenmalige of tijdelijke inkomsten en uitgaven. Dit noemen we incidentele baten en lasten. Deze duren maximaal drie jaar en hebben tijdelijk invloed op het begrotingssaldo. De provincie controleert als toezichthouder de begroting. Zij bepaalt of de gemeente onder preventief of repressief toezicht valt. Daarbij kijkt de provincie alleen naar het saldo van de structurele inkomsten en uitgaven. Eenmalige en tijdelijke inkomsten en uitgaven tellen niet mee. Het structurele saldo laat zien hoe de gemeente er financieel voor staat op langere termijn. Voor repressief toezicht moet het begrotingsjaar of het laatste jaar van de meerjarenraming een positief structureel saldo hebben. De tabel hieronder laat zien welk deel van de saldi in de programmabegroting 2027 incidenteel is en welk deel structureel. Het saldo van structurele baten en lasten | bedraagt in 2027 € 2.467.000,00 negatief en in 2030 bedraagt het saldo geschoond van incidentele baten en lasten € 2.547.000,00 negatief.

7 BEGROTING IN HOOFDLIJNEN (bedragen x € 1.000,00) 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldi Programmabegroting 2027 | -2.114 | -4.779 | -4.633 | -2.559 Saldi incidentele baten en lasten | 353 | -132 | -202 | -12 Saldi structurele baten en lasten | -2.467 | -4.647 | -4.431 | -2.547 De geraamde stand per 31 december 2027 van de Algemene reserve is € 16,9 miljoen en van de reserve Verkoop aandelen Essent is afgerond € 14,0 miljoen. Analyse resultaat ten opzichte van de Voorjaarsnota 2026 In de Voorjaarsnota 2026 werd voor 2027 een tekort geraamd van € 992 .000,00 en voor 2030 een tekort van € 748 | .000,00. De tekorten zijn nu hoger: € 1.122.000,00 meer in 2027 en € 1.811.000,00 meer in 2030. (bedragen x € 1.000,00 2027 | 2030 Saldi Programmabegroting 2027 | - 2.114 | -2.559 Saldi Voorjaarsnota 2026 | - 992 | -748 Verschil | -1.122 | -1.811 Het verschil tot en met 2030 is geanalyseerd, de mutaties in taakvelden zijn op hoofdlijnen toegelicht.

Taakvelden Sociaal domein - | Loon- en prijsstijging jeugdbudget 2027 | € | 1.424.000,00 N - | BUIG 2027 | € | 686.000,00 V Taakvelden Sport, cultuur en recreatie - | Sportaccommodaties | € | 299.000,00 N Taakvelden volksgezondheid en milieu - | Begraafplaatsen | € | 208.000,00 N Taakveld Bestuur en ondersteuning - | Ontwikkelingen gemeentefonds | € | 2.451.000,00 V - | Amendement Voorjaarsnota 2026 personeelskosten | € | 663.000,00 N - | Vergoeding personeelskosten Nij Begun | € | 650.000,00 N - | Huisvesting | € | 361.000,00 N - | Algemene reserve, amendement Welzijnswerk | € | 220.000,00 N Diverse taakvelden - | Loonontwikkelingen | € | 1.100.000,00 N - | Saldo niet nader toegelichte ontwikkelingen | € | 23.000,00 N € | 1.811.000,00 N 8 BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Gemeentefonds Het gemeentefonds bestaat uit een algemene uitkering en uit integratie- | en decentralisatie-uitkeringen. Het Rijk verdeelt dit geld over alle Nederlandse gemeenten. De hoogte van de algemene uitkering hangt af van ruim 60 kenmerken, zoals het aantal inwoners, de oppervlakte van de gemeente en hoeveel WOZ- belasting de gemeente zelf kan heffen. De gemeente mag de algemene uitkering vrij besteden. Voor de integratie- en decentralisatie-uitkeringen geeft het Rijk aan waarvoor het geld bedoeld is, maar ook dit geld mag de gemeente vrij besteden. Het gemeentefonds is een belangrijke inkomstenbron.

De totale inkomsten in de begroting zijn € 166,5 miljoen. Daarvan komt € 115,1 miljoen uit het gemeentefonds. Dat is ongeveer 69%. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties publiceert elk jaar meerdere circulaires over veranderingen in het gemeentefonds. De meicirculaire is de belangrijkste. Deze is de basis voor de begroting van het volgende jaar. Overzicht: (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Programmabegroting 2027 | 115.105 | 110.067 | 108.332 | 109.990 Programmabegroting 2026 | 109.845 | 106.825 | 107.539 | 107.539 Verschil | 5.260 | 3.242 | 793 | 2.451 Ontwikkeling uitkering gemeentefonds 2027 en 2030 De algemene uitkering is in 2027 € 115.105.000,00. Dat is € 5.260.000,00 meer dan de huidige raming van € 109.846.000. Per saldo levert dit € 2.733.500,00 voordeel op. Daartegenover staan € 2.525.500,00 aan hogere kosten of lagere inkomsten. Het voordeel komt vooral (€ 2.571.000,00) door compensatie voor hogere lonen en prijzen. Tegenover de volgende wijzigingen zijn ook lasten opgenomen in de begroting en daarmee is het effect nagenoeg budgetneutraal. - | De nieuwe eigen bijdrage voor de Wmo gaat niet in 2027, maar in 2028 in. Daarom ontvangt de gemeente in 2027 eenmalig € 549.000,00 uit het gemeentefonds.

Vanaf 2026 krijgen gemeenten via deze uitkering geld voor hulp aan inwoners bij zaken met de digitale overheid en voor samenwerking in het lokale netwerk. - | Gemeenten krijgen in 2027 € 671 miljoen voor klimaat- en energiebeleid. Daarvan wordt € 583 miljoen verdeeld over de gemeenten. Onze gemeente ontvangt in 2027 eenmalig € 1.148.000,00 . In de begroting staat € 895.000,00 aan kosten. Het voorlopige voordeel is € 253.000,00. - | De integratie-uitkering Participatiewet stijgt met € 1.046.000,00. Dit bedrag gaat volledig naar Wedeka. In 2030 is de uitkering per saldo € 1.658.000,00 hoger dan in 2029. Het voordeel van € 2.262.000,00 bestaat uit € 1.940.000,00 door de groei van het gemeentefonds en € 322.000 door overige ontwikkelingen. De uitkering Participatiewet daalt met € 604.000,00. Deze daling heeft geen effect op het begrotingssaldo. 9 BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Financiële verruimingsmaatregelen Van de verruimingsmaatregelen op grond van de Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 resteren na verwerking van de Voorjaarsnota 2026 nog de volgende bedragen. Voor deze verruimingsmaatregelen moeten nog maatregelen worden getroffen.

2027 | € 131.000,00 2028 | € 119.000,00 2029 | € 119.000,00 2030 € 119.000,00 10 BEGROTING IN HOOFDLIJNEN 11 Sustainable Development Goals In 2015 hebben de 193 lidstaten van de Verenigde Naties de Sustainable Development Goals (SDG’s) vastgesteld. Het pakket bestaat uit zeventien wereldwijde doelen voor een duurzame, inclusieve en rechtvaardige samenleving in 2030. Deze doelen richten zich op thema’s als armoedebestrijding, goede gezondheid, gelijke kansen, duurzame economie, sterk bestuur en klimaatactie. De doelstellingen bieden ook voor gemeenten een bruikbaar kader om op een integrale manier invulling te geven aan maatschappelijke opgaven. Zij helpen om lokale ambities te verbinden met mondiale doelen, en bevorderen samenwerking tussen overheid, inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Afbeelding – Duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) De 17 doelen in het kort - SDG 1. Geen armoede – Beëindig armoede in al haar vormen. - SDG 2. Geen honger – Beëindig honger en bevorder duurzame landbouw. - SDG 3. Goede gezondheid en welzijn – Verzeker goede gezondheidszorg en welzijn voor iedereen. - SDG 4. Kwaliteitsonderwijs – Zorg voor inclusief en gelijkwaardig onderwijs. - SDG 5. Gendergelijkheid – Bereik gelijkheid tussen mannen en vrouwen. - SDG 6. Schoon water en sanitair – Verzeker toegang tot water en sanitaire voorzieningen. - SDG 7.

Betaalbare en duurzame energie – Verzeker toegang tot betaalbare, betrouwbare en duurzame energie. - SDG 8. Werk en economische groei – Bevorder duurzame economische groei en fatsoenlijk werk. - SDG 9. Industrie, innovatie en infrastructuur – Bouw veerkrachtige infrastructuur en stimuleer innovatie. - SDG 10. Ongelijkheid verminderen – Verminder ongelijkheid binnen en tussen landen. - SDG 11. Duurzame steden en gemeenschappen – Maak steden inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam. - SDG 12. Verantwoorde consumptie en productie – Zorg voor duurzame consumptie- en productiepatronen. - SDG 13. Klimaatactie – Neem dringend actie tegen klimaatverandering en haar gevolgen. - SDG 14. Leven in het water – Bescherm oceanen, zeeën en mariene hulpbronnen. - SDG 15. Leven op het land – Bescherm ecosystemen, bossen en biodiversiteit. - SDG 16. Vrede, justitie en sterke publieke diensten – Bevorder vreedzame en inclusieve samenlevingen. - SDG 17. Partnerschap om doelstellingen te bereiken – Versterk het wereldwijde partnerschap voor duurzame ontwikkeling.

BEGROTING IN HOOFDLIJNEN 12 Gemeenten4GlobalGoals Onze gemeente is onderdeel van het landelijke initiatief Gemeenten4GlobalGoals, gecoördineerd door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Meer dan 100 Nederlandse gemeenten doen mee en zetten de ontwikkeldoelstellingen in als leidraad voor lokaal beleid en maatschappelijke betrokkenheid. Het doel is om bewustwording te vergroten, inwoners en partners te activeren, en beleidskeuzes te spiegelen aan duurzame waarden. Via dit netwerk delen gemeenten kennis, werken samen aan SDG- monitoring en organiseren acties, bijvoorbeeld tijdens de jaarlijkse SDG Action Day of de Global Goals Gemeenteweek. In relatie tot het coalitieakkoord 2026–2030 Met het coalitieakkoord 'Werken aan de basis, bouwen aan de toekomst' kiest de gemeente Stadskanaal voor een bestuursperiode waarin leefbaarheid, bestaanszekerheid, wonen, duurzaamheid en een sterke lokale samenleving centraal staan. Hoewel de Sustainable Development Goals (SDG's) niet expliciet als beleidskader worden genoemd, sluiten veel van de ambities uit het coalitieakkoord aan bij de duurzaamheidsdoelen van de Verenigde Naties. De gemeente zet de komende jaren in op een gemeente waar inwoners prettig kunnen wonen, werken en leven.

Daarbij is aandacht voor betaalbare woningen, bereikbare voorzieningen, een sterke lokale economie, goede zorg en ondersteuning, een veilige leefomgeving en een duurzame inrichting van de openbare ruimte. Daarnaast wordt ingezet op samenwerking met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en regionale partners om maatschappelijke opgaven gezamenlijk aan te pakken. Deze integrale benadering past goed binnen de gedachte achter de Sustainable Development Goals. De volgende Sustainable Development Goals komen met name herkenbaar naar voren in het coalitieakkoord (2026-2030): • SDG 3 – Goede gezondheid en welzijn: door te investeren in preventie, gezondheid, sport, zorg en een veilige leefomgeving. • SDG 8 – Waardig werk en economische groei: door ruimte te bieden aan ondernemerschap, werkgelegenheid en een toekomstbestendige regionale economie. • SDG 9 – Industrie, innovatie en infrastructuur: door te investeren in bereikbaarheid, infrastructuur en economische ontwikkeling. • SDG 10 – Ongelijkheid verminderen: door aandacht te besteden aan bestaanszekerheid, participatie en gelijke kansen voor inwoners. • SDG 11 – Duurzame steden en gemeenschappen: door te werken aan leefbare dorpen en wijken, woningbouw, openbare ruimte en voorzieningen. • SDG 13 – Klimaatactie: door verdere uitvoering te geven aan duurzaamheidsmaatregelen, klimaatadaptatie en de energietransitie.

• SDG 17 – Partnerschap om doelstellingen te bereiken: door nadrukkelijk samen te werken met inwoners, maatschappelijke organisaties, ondernemers en regionale partners. Het coalitieakkoord laat zien dat de gemeente Stadskanaal maatschappelijke opgaven niet afzonderlijk benadert, maar vanuit samenhang wil oppakken. Daarmee ontstaat een goede basis om de Sustainable Development Goals de komende bestuursperiode verder te integreren in beleid, uitvoering en monitoring. Door toekomstige beleidsprogramma's expliciet aan de relevante SDG's te koppelen, kan de gemeente niet alleen inzichtelijk maken welke bijdrage zij levert aan duurzame ontwikkeling, maar ook de voortgang beter monitoren en communiceren richting inwoners en samenwerkingspartners. BEGROTING IN HOOFDLIJNEN 13 Hiermee vormt het coalitieakkoord een logisch vertrekpunt voor een verdere uitwerking van de Sustainable Development Goals binnen de gemeentelijke organisatie. In een groeimodel kan Stadskanaal stapsgewijs toewerken naar een expliciete SDG-benadering, waarbij lokale ambities worden verbonden aan (inter)nationale duurzaamheidsdoelstellingen en duurzame ontwikkeling een herkenbare plaats krijgt binnen het gemeentelijk beleid.

BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Strategische opgaven 1.1 Inleiding De afgelopen twee jaar zijn via | Nij Begun, het Masterplan Oost-Groningen en Regio Deal | II Oost- Groningen belangrijke stappen gezet om de brede welvaart in (Oost-)Groningen en Stadskanaal te verbeteren. Door bestuurlijke en ambtelijke inzet hebben veel lokale opgaven hierin een prominente plek gekregen. Vanaf 2026 verschuift de aandacht naar uitvoering. In het Strategisch Programma Stadskanaal worden de belangrijkste opgaven, uitvoering en sturing vastgelegd naast de reguliere taken. De aanpak bestaat uit opgavebladen, programma’s en jaarlijkse projectplannen. Monitoring wordt opgenomen in de P&C | -cyclus, zodat de gemeenteraad op hoofdlijnen kan sturen. De ambtelijke aansturing krijgt de vorm van een programmaorganisatie. Belangrijke opgaven zijn: • | grootschalige gebiedsontwikkeling, waaronder Dideldom; • | bereikbaarheid, waaronder de Nedersaksenlijn; • | herstructurering van de centra van Stadskanaal en Musselkanaal; • | woningbouw en verduurzaming; • | werk en inkomen; • | jongeren, gezondheid en welzijn. Strategische opgaven zijn nodig om de gemeentelijke basis structureel op orde en toekomstbestendig te houden. Programmatisch werken verbindt bereikbaarheid, economie, wonen, onderwijs en sociaal beleid en versterkt daarmee de brede welvaart.

Gerichte investeringen vergroten bovendien de kans op subsidies, cofinanciering en andere externe middelen. Niet investeren lijkt op korte termijn goedkoper, maar kan later tot hogere maatschappelijke en financiële kosten leiden. Daarom zijn visie, investeringskracht en samenwerking nodig voor een sterk, leefbaar en economisch veerkrachtig Stadskanaal. 1.2 Nij begun Na de parlementaire enquête naar de gaswinning kondigde het kabinet in 2023 Nij Begun aan. Doel is de brede welvaart in Groningen en Noord-Drenthe binnen één generatie op het landelijk gemiddelde te brengen. Dit moet leiden tot meer kansen voor kinderen, minder armoede, betere gezondheid en leefbaarheid. Nij Begun biedt de gemeente hiervoor minimaal dertig jaar extra mogelijkheden naast de reguliere begroting. Binnen Nij Begun zijn een vijftal agenda’s geformuleerd: • | Agenda voor Schade en Herstel • | Economische Agenda • | Sociale Agenda • | Isolatie Agenda • | Staat van Groningen (Monitor). Stadskanaal heeft niet te maken met Schade en Herstel. De overige agenda’s kunnen de gemeentelijke begroting wel sterk beïnvloeden en worden daarom hieronder toegelicht, samen met Regio Deal II en de financieel leidende principes bij deze strategische opgaven. Het Rijk stelt binnen Nij Begun de volgende middelen beschikbaar.

Deze middelen hebben impact op de begroting van de gemeente maar ook op de financiering van activiteiten door andere partijen • | € 1,65 miljard voor isolatie in 2025, voor de periode 2025–2035; • | € 250 miljoen voor de Economische Agenda, eenmalig in 2026; • | € 250 miljoen voor de Sociale Agenda, eenmalig in 2026; • | jaarlijks € 100 miljoen voor de Sociale en Economische Agenda, dertig jaar vanaf 2026. 14 BEGROTING IN HOOFDLIJNEN 15 Voor sommige opgaven is naast Nij Begun cofinanciering nodig van ondernemers, provincie of gemeente. De uitwerking hiervan in programma’s en projecten beïnvloedt de gemeentelijke doelen en bestedingen. Door het aantal partijen en de omvang en complexiteit van projecten zijn de gevolgen voor de begroting tot en met 2037 nog onzeker. Voor de eigen opgaven is wel een globale investeringsraming gemaakt. 1.2.1 Economische agenda De definitieve Economische Agenda (juni 2025) versterkt de regio via investeringen in onderwijs, kennis en arbeidsmarkt, ruimte voor bedrijvigheid, digitalisering en profilering. Daarnaast richt zij zich op de vijf sectoren duurzame energie, gezondheid, landbouw, industrie en vrijetijdseconomie. De agenda is gebaseerd op onderzoek en inbreng van inwoners, ondernemers, experts en overheden en gericht op het verbeteren van brede welvaart.

Voor de onderstaande economische en fysieke opgaven wil Stadskanaal gebruikmaken van de financieringsmogelijkheden uit de Economische Agenda. Gebiedsontwikkeling Dideldom Dideldom is voor de komende tien jaar een belangrijke strategische gebiedsontwikkeling die de economische, sociale en ruimtelijke structuur van Stadskanaal en de regio versterkt. Het wordt een toekomstbestendig knooppunt waar wonen, werken, leren en reizen samenkomen. De kern van Dideldom bestaat uit zes onderling verbonden functies: • een ontwikkelcentrum; • een onderwijs- en innovatiecampus van Ubbo Emmius, Noorderpoort en Makeport Mercurius; • ruimte voor circulaire en specialistische maakindustrie; • woningbouw, nieuwe woonvormen en ondersteunende voorzieningen; • een OV-knooppunt met een station voor de Nedersaksenlijn; • behoud, herstel en beleving van erfgoed. Dideldom draagt bij aan kansen op werk, bereikbaarheid, talentontwikkeling en een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Dit vraagt om een stabiele koers, structurele investeringen en samenwerking tussen onderwijs, overheid, ondernemers en inwoners. De gemeente faciliteert én regisseert: zij stelt kaders, gronden en voorzieningen beschikbaar, organiseert partnerschappen en bewaakt publieke en private belangen. In 2026–2036 ligt de nadruk op planvorming, financiering, eerste bouwfasen en versterking van het vestigingsklimaat.

De totale ontwikkeling loopt tot 2050. Nedersaksenlijn De Nedersaksenlijn is een belangrijk mobiliteitsproject. Het verbindt Groningen, Stadskanaal, Emmen en Twente en vult een ontbrekende schakel in het spoorwegennet. Voor Stadskanaal kan de lijn bereikbaarheid, arbeidsmarkt, economie en brede welvaart structureel versterken. Voor 2026–2036 zijn drie opgaven bepalend: Regionale en landelijke besluitvorming Het Rijk bepaalt prioriteit en financiering, de drie provincies verzorgen regionale inpassing en participatie en gemeenten de lokale verankering. Stadskanaal blijft actief deelnemen aan verkenningen, MER- procedures en investeringsbesluiten. Lokale inpassing van het station in Stadskanaal De MIRT-verkenning werkt toe naar een voorkeursbesluit over tracé en stations. Een station biedt kansen voor verbeterde overstapkwaliteit, meer duurzame vervoerskeuzes en een sterkere ruimtelijke structuur. Daarnaast vraagt een station samenhang tussen mobiliteit, gebiedsontwikkeling en leefbaarheid, met aandacht voor infrastructuur, verkeersveiligheid, parkeren, reizigersstromen en omliggende wijken. BEGROTING IN HOOFDLIJNEN 16 Economische en maatschappelijke meerwaarde De spoorlijn kan woningbouw, onderwijs, bedrijvigheid, voorzieningen en vestigingsklimaat behouden en versterken. Daarom moeten ruimte, economie, wonen en mobiliteit in samenhang worden ontwikkeld.

Herstructurering regiocentra De herstructurering van de centra van Stadskanaal en Musselkanaal en het verbindende Lint richt zich op voorzieningen (onder andere Theater en dorpshuis), woningbouw, winkelgebieden, openbare ruimte en bereikbaarheid. Doel is behoud en versterking van de regionale centrumfunctie en verbetering van de brede welvaart. Het Lint verbindt beide centra en Dideldom. De opgave sluit aan op de Economische Agenda en het Masterplan Regiocentra, waarin negen Groninger gemeenten, drie Noord Drentse gemeenten en de provincie Groningen samenwerken. In 2025 heeft dit samenwerkingsverband lokaal geleid tot het Toekomstperspectief Stadskanaal/Musselkanaal, inclusief Lint en Dideldom. Dit schetst op hoofdlijnen de koers voor de komende dertig jaar. Voor het Masterplan Regiocentra is € 180 miljoen beschikbaar. Gemeenten kunnen op basis van integrale plannen middelen aanvragen. Stadskanaal werkt het toekomstperspectief uit in gebiedsprogramma’s en projectplannen voor 2026–2040; deze vormen de basis voor de aanvraag en een concretere raming. Daarnaast loopt tot en met 2028 een Regio Deal Regiocentra van € 40 miljoen, waarvan 50% cofinanciering door provincie en gemeenten. Voor Stadskanaal is € 1,76 miljoen subsidie beschikbaar, met eenzelfde gemeentelijke bijdrage die al in de begroting is opgenomen.

Naast de Economische Agenda en Regio Deal zijn er relaties met de Sociale Agenda en aanvullende investeringen nodig. Daarom worden ook rijks- en Europese subsidies en bijdragen van gemeente, ondernemers en ontwikkelaars verkend. Centrum Stadskanaal en Musselkanaal Het centrum van Stadskanaal moet aantrekkelijk blijven door investeringen in voorzieningen, winkels, wonen en openbare ruimte. De kern ligt bij het Raadhuisplein, Theater Geert Teis en het gemeentehuis, waar de komende jaren forse investeringen nodig zijn. In het overige kernwinkelgebied gaat het om modernisering, betere ruimtelijke kwaliteit, klimaatadaptieve openbare ruimte en ruimte voor woningbouw. Musselkanaal blijft een regionale verzorgingskern voor wonen, winkelen, recreëren en ontmoeten. De opgave richt zich vooral op het Eilert Lubbersplein en de verbinding met het Spoordok, met als doel een aantrekkelijk verblijfsgebied en hogere brede welvaart. Het Lint verbindt de centra van Stadskanaal en Musselkanaal. Opgaven zijn ontwikkeling van onder meer, woningbouw, bereikbaarheid en ruimtelijke kwaliteit. 1.2.2 Sociale agenda De Sociale Agenda van Nij Begun is in 2025 vastgesteld en richt zich op het versterken van de brede welvaart in Groningen en Noord-Drenthe. De agenda omvat zestien samenhangende maatregelen op het gebied van leefbaarheid, kansen voor kinderen en jongeren, gezondheid, armoede en participatie.

Het doel is om de structurele achterstanden op deze thema’s binnen één generatie terug te brengen naar het landelijk gemiddelde. Na de ontwikkel- en opstartfase in 2025 en 2026 verschuift de aandacht in 2027 nadrukkelijk naar uitvoering. Inmiddels is een groot deel van de maatregelen gestart of in voorbereiding en wordt gewerkt aan verdere implementatie, bestendiging en afstemming. Daarbij wordt samengewerkt met inwoners, maatschappelijke organisaties, onderwijsinstellingen, zorgpartners, gemeenten, provincie en Rijk. Voor Stadskanaal betekent dit dat verschillende bewegingen samenkomen. Een deel van de maatregelen bouwt voort op bestaande tijdelijke programma's en initiatieven die de afgelopen jaren zijn ontwikkeld binnen onder andere het Nationaal Programma Groningen, Regio Deals en lokale projecten. Via de Sociale Agenda worden deze succesvolle interventies waar mogelijk structureel voortgezet en regionaal bestendigd. Voorbeelden hiervan zijn maatregelen rondom kansengelijkheid, onderwijs, welzijn en BEGROTING IN HOOFDLIJNEN 17 ondersteuning van gezinnen. Daarnaast worden nieuwe maatregelen ingevoerd en verder uitgewerkt, zoals onderdelen gericht op financiële weerbaarheid, participatie en gezondheid.

In 2027 ligt de nadruk daarom niet alleen op het uitvoeren van afzonderlijke maatregelen, maar op implementeren van nieuwe maatregelen, bestendigen van succesvolle tijdelijke initiatieven en afstemmen van deze inzet op bestaande lokale voorzieningen. Daarbij geldt als uitgangspunt dat de middelen uit de Sociale Agenda aanvullend zijn op bestaande lokale inzet en niet worden ingezet ter vervanging van gemeentelijke middelen of als bezuinigingsinstrument. Wel wordt actief gezocht naar een goede afstemming tussen lokale, regionale en landelijke programma's, zodat beschikbare capaciteit, kennis en middelen elkaar versterken en zo effectief mogelijk worden ingezet. Daarmee wordt stapsgewijs gewerkt aan een samenhangende sociale infrastructuur die inwoners beter ondersteunt bij opgroeien, gezondheid, participatie, bestaanszekerheid en leefbaarheid. 1.2.3 Isolatieaanpak Groningen en Noord-Drenthe willen als eerste regio aardgasvrij worden. Daarom kunnen woningbezitters subsidie krijgen voor isolatie en ventilatie. Doel is slecht geïsoleerde huur- en koopwoningen uiterlijk juni 2035 op de isolatiestandaard te brengen. Hiervoor is € 1,65 miljard beschikbaar, waarvan € 222 miljoen voor woningcorporaties. Stadskanaal activeert bewoners op basis van het gemeentelijke uitvoeringsprogramma om gebruik te maken van de isolatiesubsidie, eerst vooral woningeigenaren met energiearmoede.

Later volgt ondersteuning voor particuliere verhuurders en VvE’s. Een bewonersondersteuner, die beschikbaar is vanuit Nij Begun, helpt inwoners gedurende het hele traject; aanvullende diensten worden betaald uit een activatiebudget. Voor woningen die door achterstallig onderhoud nog niet kunnen worden geïsoleerd, komt een aparte subsidieregeling. 1.2.4 Staat van Groningen (monitor) De Staat van Groningen en Noord-Drenthe volgt de ontwikkeling van de brede welvaart via een online dashboard en jaarlijks rapport. De Groningenwet, aangenomen door de Tweede Kamer en in behandeling bij de Eerste Kamer, legt dit wettelijk vast. Het kabinet verantwoordt zich jaarlijks aan de Tweede Kamer; de regio en gemeenteraad worden betrokken. De monitor 2026 is op 11 mei 2026 aangeboden aan de regeringsfunctionaris. In de wet is hiervoor een jaarlijkse monitorings- en verantwoordingscyclus vastgelegd:

BEGROTING IN HOOFDLIJNEN 18 1.3 Regio Deal Oost-Groningen Aansluitend aan Regio Deal Oost-Groningen (2020-2025) werken Rijk, provincie Groningen en de gemeenten Stadskanaal, Oldambt, Veendam, Pekela en Westerwolde in 2025–2028 samen in Regio Deal Oost-Groningen II. De deal richt zich op de nog steeds grote achterstand in brede welvaart en omvat € 30 miljoen, waarvan € 15 miljoen regionale en provinciale cofinanciering. Stadskanaal draagt ruim € 1,4 miljoen bij. Gemeenten, provincie en maatschappelijke organisaties voeren de projecten uit; het Regiobureau verzorgt programmamanagement, communicatie en financiële administratie. De Regio Deal Oost-Groningen II is opgezet langs drie programmalijnen: 1. Gezond & gelukkig leven, 2. Een leven lang ontwikkelen 3. Veilige en leefbare dorpen en wijken. 1.4 Financieel leidende principes Vanaf 2026 wil Stadskanaal de opgaven via een aparte projectorganisatie uitwerken in programma’s, jaarplannen en concrete projecten. Vooraf worden de volgende financiële principes voorgesteld: - Voor elk project wordt een voorbereidingskrediet aan de gemeenteraad gevraagd, inclusief voorbereidingskosten, ambtelijke inzet en eventuele inhuur. - Voorbereidingskredieten worden in beginsel betaald uit de reserve strategische opgaven. - Deze reserve wordt zo mogelijk jaarlijks aangevuld tot het oorspronkelijke bedrag.

- Per project wordt maximaal ingezet op externe financiering, zoals subsidies en bijdragen van partners. BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Financiële positie Geprognosticeerde balans 2027-2030* (Bedragen x € 1.000) 31 december | 31 december | 31 december | 31 december Activa | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Immateriële vaste activa | 3.508 | 3.312 | 3.115 | 2.919 Materiële vaste activa | 115.911 | 113.660 | 109.238 | 104.683 Financiële vaste activa | 7.085 | 7.085 | 7.085 | 7.085 Voorraden | 152 | 109 | 277 | 479 Totaal activa | 126.656 | 124.165 | 119.715 | 115.166 Passiva Algemene reserve | 16.887 | 16.887 | 16.887 | 16.887 Reserve Verkoop aand.Essent | 14.000 | 14.000 | 14.000 | 14.000 Bestemmingsreserves | 26.681 | 25.869 | 25.168 | 24.451 Voorzieningen | 7.792 | 7.629 | 7.466 | 7.302 Vaste schulden | 40.621 | 37.481 | 34.341 | 31.201 Resultaat begroting | -2.114 | -6.894 | -11.526 | -14.085 Totaal passiva | 103.868 | 94.973 | 86.336 | 79.757 Financieringsbehoefte | 22.788 | 29.193 | 33.379 | 35.409 * voor specificaties van de geprognosticeerde balans zie de Financiële begroting. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onze gemeente beschikt over ruime reserves om eenmalige financiële tegenvallers op te vangen. Tegenover € 3,5 miljoen aan ingeschatte incidentele risico’s staat in 2027 naar verwachting € 43 ,5 miljoen aan reserves om deze risico’s op te vangen.

Dit is de beschikbare weerstandscapaciteit. De financiële positie is daarom op dit moment goed. De komende jaren verwachten we begrotingstekorten. Reserves kunnen een tijdelijk tekort opvangen, maar bieden geen blijvende oplossing voor jaarlijks terugkerende tekorten. Het is daarom belangrijk om de financiële huishouding op orde te brengen; wat het college betreft dienen de uitgaven en inkomsten in balans te zijn. Daarnaast investeert de gemeente in 2027 € 16,5 miljoen, vooral in de onderwijsvoorziening Maarsveld en in wegen. Mogelijk moet hiervoor in de loop van 2027 geld worden geleend. Weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit blijvende begrotingsoverschotten en maatregelen die jaarlijks extra geld opleveren. Structurele financiële tegenvallers kunnen niet worden betaald uit reserves die bedoeld zijn voor eenmalige risico’s. Als zo’n structureel risico ontstaat, moet dit worden verwerkt in de meerjarenbegroting. Bij een tijdelijke tegenvaller kan wel geld uit de Algemene reserve worden gebruikt. 19 BEGROTING IN HOOFDLIJNEN In 2030 verwachten we een structureel begrotingstekort van € 2.547.000,00. Voor de Algemene reserve geldt een minimumbedrag. Dit bedrag hangt af van de financiële risico’s. Eind 2027 zijn de risico’s samen € 3,5 miljoen en dit bedrag moet worden vermenigvuldigd met een verplichte ratio van 1,15.

De Algemene reserve (aangevuld met de reserve Verkoop aandelen Essent) moet daarom minimaal € 4,0 miljoen bedragen (€ 3,5 miljoen x 1,15). We verwachten dat de Algemene reserve een omvang heeft van € 16,9 miljoen en de reserve Verkoop aandelen Essent € 14,0 miljoen. Ruim voldoende voor het opvangen van de risico’s. Weerstandsvermogen (incidenteel) (x € 1.000) 1 januari 2027 | 31 december 2027 Beschikbare weerstandscapaciteit (a) | € | 42.900 | € | 43.500 Benodigde weerstandscapaciteit (b) | € | 3.800 | € | 3.500 Weerstandsvermogen (a-b) | € | 39.100 | € | 40.000 Ratio weerstandscapaciteit (a/b) | 11,29 | 12,43 In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing leggen we de weerstandscapaciteit, het weerstandsvermogen en de risico’s uit. Risico’s Het risicoprofiel is toegelicht in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Hierin zijn de volgende structurele risico's weergegeven. Sociaal domein Binnen het sociale domein lopen wij met name bij de uitvoering van de taken financiële risico’s. Deze worden vooral veroorzaakt door het open-einde karakter van de regelingen. Jeugdzorg De jeugdzorg bevindt zich landelijk in een periode van ingrijpende hervormingen. Vanuit Den Haag worden gemeenten geconfronteerd met de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming.

De financiële, organisatorische en maatschappelijke gevolgen hiervan zijn nog niet volledig te overzien. In combinatie met het open-einde karakter van de jeugdhulp en de toenemende complexiteit van hulpvragen vormt dit een structureel risico voor de betaalbaarheid, beschikbaarheid en kwaliteit van ondersteuning aan kinderen en gezinnen. De ontwikkeling naar lokale contractering van de basisjeugdhulp zal bijdragen aan een betere aansluiting op de lokale behoefte en meer grip op kwaliteit en kosten. BUIG Ook bij de uitvoering van de Participatiewet en de BUIG kunnen verschillen ontstaan tussen de rijksbijdrage en de werkelijke uitkeringslasten. Ontwikkelingen in volume, prijs en rijksbeleid worden daarom periodiek gevolgd. Beoordeling financiële kengetallen Het overzicht van de financiële kengetallen is opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Op basis van deze kengetallen voor de begroting 2027 kunnen we concluderen dat onze financiële positie goed is. De gemeente heeft € 43,5 miljoen om eenmalige tegenvallers op te vangen. De geschatte eenmalige risico’s zijn € 3,5 miljoen. Volgens de voorgeschreven ratio weerstandscapaciteit moeten we 1,15 keer het 20 BEGROTING IN HOOFDLIJNEN bedrag van deze risico’s kunnen opvangen. We verwachten het bedrag van de risico’s 12 | ,43 keer op te kunnen vangen.

De solvabiliteitsratio geeft een indicatie van hoeverre de gemeente in staat is aan de financiële verplichtingen te voldoen. De ondergrens hiervoor is 20%, onze ratio is 51% en dus ruim boven de ondergrens. De boekwaarden van de grondexploitatie zijn reëel en kunnen naar verwachting worden terugverdiend. Het kengetal structurele exploitatieruimte is in 2027 marginaal | negatief. Dit is een belangrijk aandachtspunt. Reserves bieden geen blijvende oplossing voor jaarlijks terugkerende tekorten. Er moeten structurele maatregelen worden getroffen inkomsten en uitgaven in balans te brengen. Een mogelijk maatregel is het uitnutten van de belastingcapaciteit tot de gemiddelde lastendruk voor een huishouden. De lastendruk in onze gemeente ligt bijna € 230,00 lager dan het landelijk gemiddelde. Investeringen In de meerjarenraming is het Overzicht investeringen 2027-2030 opgenomen. Het geraamde bedrag voor 2027 | is € 16.488.275,00. Voor deze investeringen wordt u gevraagd kredieten beschikbaar te stellen (zie de bijlage). De lasten die samenhangen met deze investeringen zijn opgenomen in de begroting. In de periode 2028-2030 is totaal € 2.464.050,00 aan voorgenomen investeringen geraamd. Deze investeringen vinden hun basis in de Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 en de Perspectiefnota 2025- | 2028.

2027 | 2028 | 2029 | 2030 Sportvelden | 600.000 Nieuwbouw onderwijsvoorziening | 9.144.800 Maarsveld Uitvoeringsprogramma wegen | 4.600.000 | 460.000 Civiele kunstwerken | 1.000.000 | 900.000 Openbare verlichting | 233.000 | 286.000 Beschoeiing | 650.000 MJP vervangingsinvesteringen | 260.475 | 249.175 | 375.375 | 193.500 Totaal | 16.488.275 | 1.895.175 | 375.375 | 193.500 De totale boekwaarde van de investeringen bedraagt per 1 januari 2027 € 114.200.000,00 en per 31 december 2027 € 110.100.000,00. De investeringen zijn geactiveerd onder aftrek van bijdragen van derden. Bijdragen uit reserves zijn niet in mindering gebracht op het investeringsbedrag, maar vallen vrij met jaarlijkse termijnen gelijk aan de afschrijvingsperiode van de investering. Deze bijdragen zijn gestort in de bestemmingsreserve Bijdragen in kosten activa. De boekwaarde van deze bestemmingsreserve bedraagt per 1 januari 2027 € 15.100.000,00 en per 31 december 2027 € 14.400.000,00. Financiering Financiering betekent dat de gemeente zorgt dat er genoeg geld (liquide middelen) is om haar rekeningen te betalen. Hiervoor gebruikt de gemeente inkomsten, leningen en geld dat eerder is overgehouden en als reserve is opgenomen. Een reserve is niet hetzelfde als geld op de bank. Een reserve geeft aan welk deel van ons eigen vermogen we voor een bepaald doel beschikbaar willen houden.

De gemeente gebruikt dit geld samen met de dagelijkse inkomsten om betalingen te doen, bijvoorbeeld voor investeringen, salarissen, subsidies, abonnementen en gemeentelijke taken. Als er niet genoeg geld is, sluit de gemeente een lening af. Dit noemen we totaalfinanciering. Bijna alle gemeenten werken op deze manier. Een lening hoort daarom meestal niet bij één bepaalde investering. Een eenvoudig voorbeeld: Een gemeente investeert in een jaar € 14 miljoen: € 10 miljoen in een nieuw 21 BEGROTING IN HOOFDLIJNEN 22 gemeentehuis, € 3 miljoen in wegen en € 1 miljoen in machines. De gemeente heeft € 5,5 miljoen beschikbaar uit inkomsten en reserves. Er is dan € 8,5 miljoen te weinig om alle investeringen te betalen. Hiervoor moet de gemeente een lening afsluiten. De gemeente betaalt haar investeringen met inkomsten, eigen vermogen en vreemd vermogen. Het eigen vermogen bestaat uit de algemene reserve en de bestemmingsreserves. Op 1 januari 2027 is dit € 58,0 miljoen. Het vreemd vermogen bestaat uit voorzieningen en langlopende leningen. Op 1 januari 2027 is dit € 51,6 miljoen. Samen zijn de financieringsmiddelen € 109,6 miljoen. De investeringen zijn € 114,2 miljoen waard. Er is € 109,6 miljoen aan financieringsmiddelen. Het verschil is een financieringstekort van € 4,6 miljoen. De vlottende activa hebben op 1 januari 2027 een boekwaarde van € 67.000,00.

Het totale financieringstekort blijft daardoor afgerond € 4,6 miljoen. Mogelijk moet de gemeente in 2027 een lening afsluiten. Een financieringstekort is iets anders dan een begrotingstekort. Bij een financieringstekort is er op een bepaald moment niet genoeg geld om betalingen te doen. Bij een begrotingstekort zijn de geraamde lasten hoger dan de geraamde baten. Rentelasten Door het geld waarmee reserves en voorzieningen zijn gevormd voor financiering te gebruiken, hoeven we hiervoor geen geldlening aan te trekken en betalen we geen rente en aflossing aan derden. Naast de rente die voor geldleningen wordt betaald, vergoedt de gemeente wel aan zichzelf rente voor het inzetten van reserves. Dit noemen we bespaarde rente. De totale rentekosten verdeelt de gemeente over alle investeringen, bijvoorbeeld in wegen, gebouwen, scholen of riolering. Het percentage dat we hanteren voor deze rente is bepaald aan de hand van het gewogen gemiddeld rentepercentage op vreemd vermogen. Dit is de systematiek van omslagrente. De rentelasten zijn verder toegelicht in de paragraaf financiering. De rente over de reserves en voorzieningen is voornamelijk als inkomst verwerkt in de begroting. In een uitzonderingsgeval wordt rente aan bestemmingsreserves toegevoegd. Met het inzetten van de reserves en voorzieningen besparen we in 2027 naar verwachting € 1.339.000,00 aan derden te betalen rente.

Dit bedrag vergoeden we dus aan onszelf. Hiervan komt € 1.037.000,00 ten goede aan de algemene dekkingsmiddelen. Aan de bestemmingsreserve bijdragen in kosten activa wordt € 302.000,00 rente toegevoegd. Overzicht rentelasten Bedrag Toegerekende rentelasten € 2.166.000,00 Bespaarde rente € -1.339.000,00 Renteresultaat € 63.000,00 Netto (externe) rentelasten € 890.000,00 BEGROTING BELEIDSBEGROTING Programmaplan 23 LEESWIJZER PROGRAMMAPLAN Algemeen De "Kaders" die door u zijn vastgesteld zoals beleidsnota’s of bovengemeentelijke nota’s die betrekking hebben op de programma’s zijn niet opgenomen in de begroting. U kunt ze vinden op www.stadskanaal.bestuurlijkeinformatie.nl (iBabs) en op www.lokaleregelgeving.overheid.nl. De programma's zijn opgebouwd door antwoord te geven op de zogenaamde drie "W"-vragen: "Wat willen wij bereiken?", "Wat doen wij daarvoor?" en "Wat mag het kosten?". Het programmaplan bevat verder het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien en het overzicht van de kosten van overhead. Programmanaam De begroting kent vier programma's. Onder de naam van het programma is aangegeven welke taakvelden onder dit programma vallen. Wat willen wij bereiken? Maatschappelijk effect Hier worden de maatschappelijke effecten genoemd die beoogd worden met het programma. Nieuw beleid Hier staan de nieuwe beleidsprioriteiten. De indeling is als volgt: 1.

Prioriteiten als gevolg van wettelijke verplichtingen 2. Prioriteiten als gevolg van aangegane eigen verplichtingen 3. Prioriteiten als gevolg van wensen/ambities Onder nieuw beleid vatten wij alleen die beleidsprioriteiten waarvoor tot dusver nog geen budget beschikbaar gesteld is. Dus nieuw beleid = nieuw geld. Beleidsindicatoren Hier zijn de beleidsindicatoren die tot het programma behoren opgenomen. Gemeenten moeten voor de verplichte beleidsindicatoren gebruik maken van de (landelijke) publicatie van bestaande bronnen. De brongegevens zijn niet de eigen gegevens van onze gemeente, waar van toepassing zijn de beleidsindicatoren toegelicht. Naast de verplichte beleidsindicatoren zijn bij programma 1 Participatie eigen indicatoren opgenomen. Wat doen wij daarvoor? Hier worden van de taakvelden die tot het programma behoren de belangrijkste activiteiten genoemd. Indien van toepassing wordt het nieuwe beleid nader uiteengezet. Daarna worden de activiteiten van het bestaande beleid van de taakvelden genoemd. Bestaand beleid kan overigens wel nieuwe activiteiten bevatten, waarvan de kosten gedekt worden uit bestaande en voor dat doel beschikbaar gestelde budgetten. Wat mag het kosten? Lasten en baten Hier worden de lasten en de baten van zowel het nieuwe als het bestaande beleid van het programma in één totaal vermeld.

Taakvelden Hier worden de lasten en baten gespecificeerd naar taakvelden. 24 Toelichting Hier is aangegeven (indien van toepassing) welk deel van de ramingen betrekking heeft op nieuw beleid. Eventueel wordt een korte toelichting gegeven op de ramingen van het begrotingsjaar. Het verschil tussen de cijfers van 2027 en 2026 is beknopt toegelicht. Het verschil in de totale apparaatskosten (personeelskosten programma’s en totale kosten overhead) wordt in het Overzicht overhead toegelicht. Meerjarenraming Hier wordt een korte toelichting gegeven op de ramingen van de meerjarenraming 2028-2030. Mutaties reserves Hier wordt een toelichting gegeven op de geraamde mutaties reserves die betrekking hebben op het programma. Programma's 25 1. PARTICIPATIE Meedoen en Zelfredzaamheid Taakvelden Economie en Sociaal domein Binnen Maatschappelijke Zaken werken wij vanuit de samenhang tussen bestaanszekerheid, welzijn, gezondheid, onderwijs, participatie en ondersteuning. Landelijke ontwikkelingen, regionale programma's en de maatregelen uit de Sociale Agenda van Nij Begun worden waar mogelijk verbonden aan bestaande lokale voorzieningen en ondersteuning voor inwoners. Wat willen wij bereiken? Maatschappelijke effecten Ons beleid is erop gericht dat onze inwoners op een gezonde, gelukkige en veilige manier meedoen in de samenleving.

Zij zijn zelf- en samen redzaam, ook als zij beperkingen hebben. Zij kunnen zolang dat lukt in hun eigen woonomgeving wonen. We staan voor een gemeente die mensen ondersteunt in hun bestaanszekerheid als het even of langere tijd niet op eigen kracht of met hulp van een eigen netwerk lukt. Daarmee voorkomen we dat kleinschalige problemen op langere termijn escaleren en zware hulp en ondersteuning nodig zijn. We stimuleren eigen initiatief van inwoners en juichen creatieve ideeën toe om zorg en ondersteuning met meer eigen regie van inwoners. We verbinden partners in het veld aan elkaar en helpen ervoor te zorgen dat elke inwoner de juiste ondersteuning bij hulpvragen weet te vinden. Effecten taakvelden Economie - Een aantrekkelijke gemeente zijn en blijven voor ondernemers, waar middelgrote en kleine bedrijven floreren. - Behoud en uitbreiding van werkgelegenheid in het algemeen en waar mogelijk de vestiging van bedrijven, die laaggeschoold werk bieden, in combinatie met een goede en praktische aansluiting in opleidingen. - Goede samenwerking en aansluiting tussen onderwijs, regionaal bedrijfsleven en overheid. - Realisatie Innovatiewerkplaats en commerciële werkplaatsen, samen met onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven. - Meer werkgelegenheid in de regio Zuidoost-Groningen, bij voorkeur in de circulaire economie.

- Het mogelijk maken van diverse en aantrekkelijke warenmarkten. - Samenwerking met de regio en de provincie om goede recreatieve en toeristische verbindingen tussen zowel het gebied Westerwolde, de Veenkoloniën als de Drentse Hondsrug te realiseren. Effecten taakvelden Sociaal domein - In het Sociaal domein staat het versterken van bestaanszekerheid en het voorkomen of verminderen van schulden centraal, onder andere door vroegsignalering en gerichte ondersteuning. - Tegelijk wordt ingezet op het bevorderen van participatie en zelfredzaamheid, zodat alle inwoners – ook kwetsbare groepen – volwaardig kunnen meedoen en zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. - Daarnaast wordt gewerkt aan duurzaam perspectief op werk, waarbij uitkeringen zo tijdelijk mogelijk zijn, generatiearmoede wordt doorbroken en maatschappelijke voorzieningen efficiënt worden ingezet en verder ontwikkeld.

Beleidsindicatoren (zie leeswijzer) Indicator | Eenheid | Periode | Gemeente | Nederland 1 | Functiemenging | % | 2024 | 45,5 | 54,5 2 | Vestigingen (van bedrijven) | aantal per 1.000 | 2024 | 154,8 | 191,4 3 | Banen | aantal per 1.000 | 2024 | 660,4 | 850,2 4 | Werkloze jongeren | % | 2024 | 4 | 2 5 | Netto arbeidsparticipatie | % | 2025 | 69.6 | 73,2 6 | Bijstandsuitkeringen | aantal per 10.000 | 2025 | 305,8 | 281,2 7 | Kinderen in uitkeringsgezin | % | 2024 | 8 | 6 8 | Aantal re-integratievoorzieningen | aantal per 10.000 | 2024 | 265,8 | 203,1 9 | Wmo-cliënten met een | aantal | per 10.000 | 2025 | 1.230 | 720 maatwerkarrangement 10 | Jongeren met jeugdhulp | % | 2025 | 15,5 | 13,7 11 | Jongeren met jeugdbescherming | % | 2025 | 1,9 | 1 12 | Jongeren met delict voor de rechter | % | 2023 | 1 | 1 13 | Jongeren met jeugdreclassering | % | 2025 | 0,7 | 0,4 Bron: Waarstaatjegemeente.nl (Besluit Begroting en Verantwoording) Toelichting 1. | De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel banen als woningen. 2. | Het aantal | vestigingen van | bedrijven per 1.000 | inwoners in | de leeftijd | van | 15 tot en met 64 jaar. 3. | Het aantal | banen per 1.000 | inwoners in | de leeftijd | van 15 tot en met 64 jaar.

Onder een baan | wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. 4. | Het percentage personen van 16 | tot en met 22 | jaar die als werkzoekende | staan ingeschreven en geen baan hebben als werknemer. 5. | Het percentage van de werkzame beroepsbevolking | ten opzichte van | de (potentiële) beroepsbevolking. 6. | Het aantal | personen met een uitkering op grond van | de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015) per 10.000 inwoners. 7. | Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in | een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. 8. | Het aantal | lopende re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners in | de leeftijd | van | 15 | tot en met 64 | jaar. 9. | Het aantal | per 10.000 | inwoners in | de betreffende | bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten. 10. | Het percentage jongeren tot 18 | jaar met jeugdhulp | ten opzichte van | alle jongeren tot 18 | jaar. 11. | Het percentage jongeren tot 18 | jaar met een door de rechter dwingend opgelegde jeugdbeschermingsmaatregel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. 12.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://stadskanaal.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/1c7968c3-0cd3-4064-b4e5-7a7cbb2ae156?agendaItemId=e118fdd6-627d-488f-800b-15ac550106ef