CConstaterende datStadskanaal
Koppel je AI →
Document · PDF

Ontwerp nota duurzaamheid 2024-2028

Raadscommissie 22 januari 2024, gemeente StadskanaalBij agendapunt: Nota Duurzaamheid (opiniërend)11.115 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

2025/2026 (afhankelijk van provinciaal traject)

Wij gaan ook onderzoeken welke regels wij kunnen opnemen in het omgevingsplan om natuurinclusief handelen te verplichten bij alle ruimtelijke activiteiten m.b.t. bouwen en verbouwen om de biodiversiteit te bevorderen.

2025

Wij gaan de kosten en kansen onderzoeken van het opnemen van natuurinclusiviteit als standaard eis in al onze aanbestedingen; zoals infrastructuur, bouw-, renovatie- en ontwikkelprojecten.

2024-2025

9 Thema circulair In 2023 staan we voor duurzaamheidsuitdagingen door klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en milieudruk11 in wereldwijde en lokale leefomgevingen. Een groot deel van de druk is een gevolg van onze productie- en consumptiepatronen die plaatsvinden in een voornamelijk lineaire economie: grondstoffen worden onttrokken, tot producten vervaardigd, geconsumeerd en uiteindelijk als afval afgedaan. Deze manier van produceren en consumeren draagt bij aan ons overmatige gebruik van grondstoffen, en is in hoge mate de verantwoordelijk voor onze te grote voetafdrukken. Duurzame ontwikkeling vraagt dan ook om fundamentele veranderingen in consumptie, productie en gedrag op zowel individueel als collectief niveau; een transitie naar het leven binnen planetaire grenzen om een leefbare toekomst te waarborgen. Recente gebeurtenissen, zoals de Covid-pandemie en de Russische inval in Oekraïne laten zien dat de leveringszekerheid van grondstoffen wereldwijd een belangrijk probleem zijn. De kwetsbaarheid van Europese en Nederlandse economieën zijn hiermee ook duidelijker geworden, omdat deze veelal afhankelijk zijn van complexe internationale leveringsketens voor de levering van producten, (primaire) grondstoffen, en halffabricaten. De zorgen over de beschikbaarheid en betaalbaarheid van grondstoffen komen boven op de zorgen over klimaat, milieu en duurzaamheid.

Wij zien de inzet op de circulaire transitie in de eigen bedrijfsvoering, in de consumptie van inwoners, en in de economie van de gemeente als noodzakelijke onderdelen van een duurzame ontwikkeling. Door circulariteit als thema op te nemen in duurzaamheidsbeleid wordt niet alleen de focus gelegd op emissiereductie, maar wordt ook gestreefd naar een meer veerkrachtige, efficiënte en milieuvriendelijke economie door het reduceren van onze voetafdrukken binnen, en buiten onze gemeente. Het sluit aan op de bredere milieu- en sociaaleconomische vraagstukken zoals de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de VN (de SDG’s). Circulaire economie Leveringsrisico’s en de negatieve gevolgen voor milieu en natuur kunnen worden verminderd door producten met minder grondstoffen te maken, producten te delen, de levensduur van producten en onderdelen te verlengen door hergebruik en reparatie, materialen hoogwaardig te hergebruiken, en door het gebruik van nieuwe eindige grondstoffen te vervangen door hernieuwbare en secundaire grondstoffen en grondstoffen met minder milieudruk. Bij deze transitie spreken we over een circulaire economie.

In een circulaire economie is het lineaire model (grondstof – product – consumptie – afval) zo veel mogelijk vervangen door een circulair model (grondstof – product – consumptie – grondstof..) door zo hoog mogelijk in te zetten op de zogenaamde ‘R-Strategieën’ (figuur 22). In een circulaire economie zijn vrijwel alleen herbruikbare primaire, secundaire en duurzame biogrondstoffen in omloop. Producten worden binnen gesloten kringlopen geproduceerd, gedistribueerd en geconsumeerd. Hoewel er bijkomende voordelen zijn, zoals een verbeterde leveringszekerheid van grondstof en kansen voor economische groei, ligt de kern van de overgang vooral in het streven naar aanzienlijk kleinere voetafdrukken om binnen de grenzen van de planeet te leven.

11

De vervuiling van lucht, water en bodem, biodiversiteitsverlies en klimaatverandering is voor een belangrijk deel terug te voeren op het verspillende gebruik van grondstoffen.

29

Figuur 22 - R-Strategieën van circulariteit. Bron: Het planbureau van de Leefomgeving (PBL)

9.1 Wat zetten wij op in? Wij gaan aan de slag met het thema circulair als een overkoepelende thematisch aanpak. Met een intern spoor richten wij ons op onze gemeentelijke organisatie. Als overheid hebben wij een voorbeeldrol, deze willen wij zo duurzaam mogelijk invullen. Met een extern spoor gaan wij aan slag met onze ondernemers om de kansen van de circulaire economie te laten landen binnen onze gemeente. In het externe spoor zetten wij ook in op communicatie om gezamenlijk met onze inwoners te werken aan de bewustwording, en consumptie en afval mindering. Intern spoor - de gemeentelijke organisatie Met het interne spoor richten wij ons op een bedrijfsvoering van de gemeente die in 2030 voor inwoners en andere organisaties een voorbeeld is op het gebied van circulariteit. De komende jaren werken wij toe naar het meenemen van circulariteit in al onze relevante activiteiten in de eigen bedrijfsvoering, inclusief in onze aanbestedingen. Wij brengen hiervoor eerst onze broeikasgassenuitstoot-voetafdruk in kaart zodat wij effectief kunnen inventariseren aan welke knoppen wij in de organisatie kunnen draaien om in de vermindering van onze voetafdruk te kunnen sturen. Ten slotte stellen wij een concreet stappen- en monitoringplan op, en ondertekenen wij het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) om deze ambitie in de uitvoering te waarborgen.

Extern spoor – inwoners en ondernemers Met onze inwoners zetten wij in op bewustwording van onze voetafdruk en wat onze inwoners individueel en collectief (op wijkniveau bijvoorbeeld) kunnen ondernemen om deze verkleinen. Energie en initiatieven van onze inwoners ondersteunen wij. Daarnaast gaan wij aan de slag met het opstellen van een activiteitenprogramma voor de circulaire 30

economie in gemeente Stadskanaal. In dit actieprogramma zetten wij in op het faciliteren en informeren van onze ondernemers in het circulair maken van hun bedrijfsvoeringen, en het groter gebruik maken van (bij voorkeur lokaal of regionaal) beschikbare stromen van secundaire grondstoffen. Ook gaan wij de binnen het thema van de ‘biobased’ economie de potentie voor Stadskanaal verkennen. Bij de biobased kant van circulaire economie ligt de nadruk op het (lokaal of regionaal) produceren, gebruiken als eindproduct, en gebruik als grondstof van biotische grondstoffen ter vervanging van abiotische grondstoffen.

31

Tabel 7 – overzicht actielijnen Onderwerp Wat gaan we doen Verduurzaming eigen Stap 1: Nulmeting voetafdruk eigen bedrijfsvoering organisatie. Stap 2: Kansen inventariseren en in organisatie borgen. Hierbij kijken wij actief naar het koppelen van de nota duurzaamheid en ons inkoopbeleid.

Planning 2024

2025

Stap 3: Stappenplan aanpak opstellen en het 2025 Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) ondertekenen. Circulair slopen

Wij gaan onderzoeken wat de kansen en kosten zijn voor het eisen van circulair slopen in onze aanbestedingen.

2025

Activiteitenprogramma Wij stellen een activiteitenprogramma op circulaire economie voor circulaire economie.

2024

Van Afval Naar Grondstof (VANG)

Wij onderzoeken de kansen voor bedrijvigheid in onze gemeente met huidig beschikbare reststromen, en hoe wij dit als gemeente kunnen stimuleren of faciliteren.

2024

Wij zetten onze inzet op het VANG beleid voort om de hoeveelheid restafval per inwoner te reduceren.

Doorlopend

Wij gaan onderzoeken hoe wij vanuit ons VANG beleid kunnen werken naar een bredere inzet op hoogwaardig(er) hergebruik van spullen en materialen in de gemeente.

Doorlopend

Wij onderzoeken wat de ruimtelijke en 2024 ambtelijke kosten zijn voor het opwaarderen van afvalbengstations naar ‘circulair ambachtscentra’. Hiervoor kijken wij ook naar de ervaringen van andere gemeenten in Nederland. Innovatiever, emissievrij, en biobased bouwen en verbouwen

Mogelijkheden onderzoeken

2024/2025

Bewustwording voetafdrukken

Wij doen in 2024 mee aan ‘52 weken duurzaamheid’, wij evalueren tijdens en na

2024

32

deelname of wij hier langer op in zetten.

33

10 Organisatie In de voorgaande hoofdstukken is inhoudelijk ingegaan op de activiteiten die de komende jaren per sector en thema gepland zijn. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de werkwijze voor de komende jaren. 10.1 Voortgangsrapportage Om de vordering van de verschillende activiteiten bij te houden wordt elk jaar een voortgangsrapportage over de Nota duurzaamheid opgesteld. De overzichtstabel van activiteiten in bijlage 1 wordt daarbij al basis gebruikt. De rapportage wordt in het voorjaar aangeboden aan de raad, vanwege de financiële verantwoording aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RvO, zie 10.2). Naast een overzicht van de uitgevoerde activiteiten bevat de jaarlijkse voortgangsrapportage ook een update van de broeikasgassenuitstoot-reductie per sector. Dit doen wij op basis van de laatste bekende gegevens, zoals eerder aangestipt zit daar meestal een aantal jaren vertraging in. Door de voortgangsrapportage te bespreken met de gemeenteraad kan verantwoording afgelegd worden over het gevoerde beleid. Ook kunnen nieuwe ontwikkelingen toegelicht worden, met mogelijk gevolgen voor prioritering van de uitvoering. 10.2 Capaciteit Om de ambities voor de komende jaren waar te maken moet voldoende capaciteit beschikbaar zijn om te werken aan de verschillende activiteiten.

Met de komst van het Klimaatakkoord zijn extra taken en verantwoordelijkheden op gemeenten afgekomen. Dit vraagt om een goede inbedding in de gemeentelijke organisatie. Door verschillende activiteiten te prioriteren in de tijd kan het werk beter verdeeld worden. Als organisatie wordt bekeken of alle activiteiten uitgevoerd kunnen worden binnen de bestaande formatie, of dat uitbreiding noodzakelijk is. Wij krijgen tot en met 2030 extra budget van het Rijk voor personeel en onderzoek voor klimaat- en energiebeleid. Dit is de tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid, of CDOKE. In 2023 zijn de volgende bedragen toegekend aan de gemeente, dit is als uitvoeringsbudget toegevoegd aan de begroting. 2023 € 626.140

2024 € 631.820

2025 € 637.500

totaal € 1.895.460,00

Voor de jaren na 2025 is een toezegging gedaan dat minimaal hetzelfde uitvoeringsbudget beschikbaar wordt gesteld. Op basis van een bestuursakkoord heeft de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten met provincies afgesproken dat de CDOKE-middelen als structureel aangemerkt mogen worden in de begroting. Elk jaar moet in april een financiële verantwoording van de besteding van de middelen ingediend worden bij de RvO. Deze financiële verantwoording wordt toegevoegd aan de voortgangsrapportage over de nota duurzaamheid.

34

Bijlagen Bijlage I – Actielijnen Aan de hand van dit overzicht zal jaarlijks gerapporteerd worden naar de raad over de stand van zaken, vergelijkbaar met de stand van zaken rapportage in 2021 en in 2023 over de nota duurzaamheid 2018-2022. Elektriciteit sector Onderwerp Verzwaring netinfrastructuur

Wat gaan we doen Wij werken actief mee in onze rol als gemeente in de pMIEK van provincie Groningen.

Planning Doorlopend

Wij intensifiëren de samenwerking met netbeheerder Enexis om onze lokale elektriciteit infrastructuur toekomstbestendig te maken

Doorlopend

Zon op dak

Stap 1: In 2024 starten wij met de inventarisatie van de potentie en mogelijkheden van Zon op dak.

Stap 1: oplevering in 2024.

Aanscherpen zonneparkenbeleid

Wij stellen een raadsvoorstel op voor het aanscherpen van ons zonneparkenbeleid Stadskanaal op zon.

Raadsvoorstel in 2024.

Regionale Energie Strategie (RES)

Wij zetten onze actieve houding in de RES voort. En organiseren evaluatiemomenten voor de raad vóór de vaststelling van RES 3.0, en RES 4.0.

Doorlopend Evaluatiemoment RES 3.0 in 2025. Evaluatiemoment RES 4.0 in 2027.

Gebouwde omgeving sector Onderwerp Warmtevisie

GGA Maarsveld

35

Wat gaan we doen Wij ronden de warmtevisie af en presenteren deze ter vaststelling aan de raad

Planning Vaststelling in 2024, herijking in 2028

Doorzetten van aanpak in 20242025

Afgerond in 2025

Opstellen isolatieaanpak

Starten in 2024 met uitrol

Doorlopend

Natuurinclusief isoleren

Wij volgen de richtlijnen van provincie Groningen voor natuurinclusief isoleren in het opstellen van de regionale isolatieaanpak, en onze gemeentelijke uitvoering, en informeren onze inwoners hierover

Doorlopend

Opstellen van een SMP

2025-2026

Label C kantoren

Uitvoering en controlering

Doorlopend

Gemeentelijk vastgoed verduurzamen

Na afronding vastgoednota (naar verwachting in 2025) wordt bekeken hoe wij het vastgoed dat wij behouden verduurzaamd kan worden.

Van start in 2025-2026

Wat gaan we doen Wij geven de ODG opdracht tot het controleren op de energiebesparingsplicht.

Planning Doorlopend

Behoefte onderzoek onder onze bedrijven op de bedrijven terreinen in 2024

2024

Industrie sector Onderwerp Energiebesparingsplicht

Verduurzamen bedrijventerreinen

Landbouw en landgebruik sector Onderwerp Wat gaan we doen Nationaal Programma Landelijk Wij werken actief mee met de Gebied gebiedsplannen van de provincie in een meedenkende rol voor het belang van het duurzaam door ontwikkelen van het landelijk van gemeente Stadskanaal. Klimaatadaptatie landelijk gebied (Regionale Adaptatie Strategie)

36

Als partner in de RAS werkregio Groningen en Noord-Drenthe werken wij verder aan het opstellen, en daarna de uitvoering van de RUA.

Planning Doorlopend. In 2024 komt provincie Groningen met deelgebiedsplan voor het gebied van de Veenkoloniën.

Doorlopend

Mobiliteit sector Onderwerp Laadvisie

Wat gaan we doen Wij leggen de laadvisie voor aan de raad ter vaststelling begin 2024

Planning 2024

Wij stimuleren het openstellen (semi-publiekelijk maken) van bestaande snellaadpunten voor ondernemers op bedrijventerreinen.

Doorlopend

Herijking laadvisie eind 2026

2026

Faciliteren laadinfrastructuur

Op dit moment doen we mee met concessie die loopt tot eind 2027. Voorafgaand in 2026 evaluatie voor gemeenteraad m.b.t. het vervolg: doorzetten of afwijken van het huidige concessie marktmodel.

2026

Deelmobiliteit

Potentie onderzoek uitvoeren

2025

Fietsmobiliteit

Uitvoering van het GVVP

Doorlopend

Trein

Uitvoering van het GVVP

Doorlopend

Thema duurzame leefomgeving Onderwerp Wat gaan we doen Klimaatadaptatie Wij gaan als een onderdeel van het verduurzamen van bedrijventerreinen inzetten op (het faciliteren van) natuurlijke oplossingen voor klimaatadaptatie, zoals het aanplanten van groen en natuurlijke waterretentie.

Natuurinclusieve landbouw

37

Planning Doorlopend

Zodra de riolering wordt vervangen wordt het hemelwater afgekoppeld.

Doorlopend

Wij werken met de Provincie actief mee in met het Programma Duurzame Landbouw 2020-2024.

Doorlopend

Door middel van kringloop en natuurinclusieve landbouw in onze

Doorlopend

communicatie naar inwoners te belichten kunnen wij de vraag naar natuurinclusieve landbouwproducten stimuleren Natuurinclusief bouwen en verbouwen

Natuurinclusief in aanbesteding

Thema circulair Onderwerp Verduurzaming eigen bedrijfsvoering

Wij starten in samenwerking met de provincie het proces om een soorten managementplan (SMP) op te stellen voor onze gemeente t.b.v. natuurinclusief isoleren

2025/2026 (afhankelijk van provinciaal traject)

Wij gaan ook onderzoeken welke regels wij kunnen opnemen in het omgevingsplan om natuurinclusief handelen te verplichten bij alle ruimtelijke activiteiten m.b.t. bouwen en verbouwen om de biodiversiteit te bevorderen.

2025

Wij gaan de kosten en kansen onderzoeken van het opnemen van natuurinclusiviteit als standaard eis in al onze aanbestedingen; zoals infrastructuur, bouw-, renovatie- en ontwikkelprojecten.

2024-2025

Wat gaan we doen Stap 1: Nulmeting voetafdruk eigen organisatie.

Planning 2024

Stap 2: Kansen inventariseren en in organisatie borgen. Hierbij kijken wij actief naar het koppelen van de nota duurzaamheid en ons inkoopbeleid.

2025

Stap 3: Stappenplan aanpak opstellen en het 2025 Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) ondertekenen. Circulair slopen

Wij gaan onderzoeken wat de kansen en kosten zijn voor het eisen van circulair slopen in onze aanbestedingen.

2025

Activiteitenprogramma Wij stellen een activiteitenprogramma op circulaire economie voor circulaire economie.

2024

Wij onderzoeken de kansen voor bedrijvigheid in onze gemeente met huidig beschikbare reststromen, en hoe wij dit als gemeente kunnen stimuleren of faciliteren.

38

2024

Van Afval Naar Grondstof (VANG)

Wij zetten onze inzet op het VANG beleid voort om de hoeveelheid restafval per inwoner te reduceren.

Doorlopend

Wij gaan onderzoeken hoe wij vanuit ons VANG beleid kunnen werken naar een bredere inzet op hoogwaardig(er) hergebruik van spullen en materialen in de gemeente.

Doorlopend

Wij onderzoeken wat de ruimtelijke en 2024 ambtelijke kosten zijn voor het opwaarderen van afvalbengstations naar ‘circulair ambachtscentra’. Hiervoor kijken wij ook naar de ervaringen van andere gemeenten in Nederland. Innovatiever, emissievrij, en biobased bouwen en verbouwen

Mogelijkheden onderzoeken

2024/2025

Bewustwording voetafdrukken

Wij doen in 2024 mee aan ‘52 weken duurzaamheid’, wij evalueren tijdens en na deelname of wij hier langer op in zetten.

2024

39

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Stadskanaal&id=a34243f1-9ae9-46b8-8a0d-9beefd7569e5