nota Toekomstperspectief bewegingsonderwijs en binnensport Stadskanaal VIG20240521
Tekst van het document
Toekomstperspectief bewegingsonderwijs en Binnensport Stadskanaal Integraal huisvestingsplan binnensport accommodaties 21 mei 2024
Opdrachtgever: Gemeente Stadskanaal
kenmerk: VIG20240521
1
Inhoud 1
Waarom een IHP binnensport accommodaties? ............................................................................. 3
2
Wat is het vertrekpunt? ................................................................................................................... 6
3
Welke speerpunten?........................................................................................................................ 9
4
Zo ziet onze portefeuille eruit! ...................................................................................................... 12
5
Uit de nulmeting blijkt! .................................................................................................................. 14
6
Zo benutten we de binnensportaccommodaties!.......................................................................... 17
7
Verdiepingsslag bezetting binnensportverenigingen ..................................................................... 23
8
Dit zijn de mogelijkheden! ............................................................................................................. 26
9
Zo voeren we het uit en dit gaat het kosten! ................................................................................. 31
Bijlage 1 - Norm-capaciteit lokalen bewegingsonderwijs ...................................................................... 33 Bijlage 2 - Uitwerking werksessie sportverenigingen ............................................................................. 36 Bijlage 3: Opvallende zaken roostering en gebruik ................................................................................ 40 Bijlage 4 : Gespreksverslag Pagecentrum .............................................................................................. 44 Bijlage 5: Klokuurbehoefte bewegingsonderwijs ................................................................................... 46 Bijlage 6 – Capaciteitsbehoefte binnensportverenigingen .................................................................... 49
kenmerk: VIG20240521
2
1 Waarom een IHP binnensport accommodaties? Wat in 2022 begon als een toekomstperspectief voor de binnensport in de kern Stadskanaal, is in 2023, in lijn met het IHP onderwijs, doorontwikkeld naar een volledig Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor de binnensport accommodaties. De inhoudelijke basis hiervoor ligt in het Coalitieakkoord en het Sportakkoord II (2022). Goede sportaccommodaties zijn voorwaardelijk om iedereen die dat wil de mogelijkheid te bieden tot natuurlijk bewegen, sportief bewegen of (breedte)sport. Hiernaast heeft de gemeente de wettelijke plicht om te voorzien in voldoende huisvesting voor het geven van (bewegings)onderwijs binnen haar gemeentegrenzen, de zorgplicht. Deze zorgplicht is verankerd in de Wet op het Primair Onderwijs (WPO), de Wet op het Voortgezet Onderwijs (WVO) en de Wet op de Expertise Centra (WEC). De zorgplicht geldt dus voor zowel het basis- als voortgezet onderwijs. Voor de uitvoering van deze zorgplicht heeft de gemeente een “Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Stadskanaal 2022” opgesteld.
Ontwikkelingen in Stadskanaal Er is een aantal ontwikkelingen dat aanleiding is voor het opstellen van een Integraal Huisvestingsplan binnensport accommodaties. Verouderd gebouwenbestand Gemeente Stadskanaal heeft in de kern Stadskanaal diverse technisch en functioneel verouderde binnensportaccommodaties. De accommodaties zijn nog niet eerder gerenoveerd en het einde van de levensduur nadert. Daarbij speelt ook dat niet alle accommodaties even goed benut worden. IHP onderwijs Gemeente Stadskanaal heeft voor haar onderwijsaccommodaties een Integraal Huisvestingsplan onderwijs opgesteld. Dit is een plan waarin het toekomstperspectief is opgenomen voor het vernieuwen van scholen. In de basis is het IHP onderwijs leidend voor de keuzes die gemaakt worden over de spreiding van de binnensportaccommodaties in de kern Stadskanaal. Hierbij wordt ook de fasering van het uitvoeringsplan IHP onderwijs in ogenschouw genomen. Verplichting 2 lesuren bewegingsonderwijs Vanaf schooljaar 2023-2024 is twee lesuren bewegingsonderwijs verplicht in het basisonderwijs. Leerlingen krijgen dan minimaal 2 lesuren (2 x 45 minuten) bewegingsonderwijs onder leiding van een vakleerkracht of bevoegde groepsleerkracht. Gemeente Stadskanaal is benieuwd of deze ontwikkeling effect heeft op de beschikbare capaciteit van de binnensportaccommodaties.
Tevens wordt hierbij gekeken naar het groeiperspectief van de binnensport accommodaties om op termijn 2 klokuren onderwijs per groep te kunnen huisvesten. Niet als wettelijk kader, maar puur ter stimulering van sport en bewegen vanuit het oogpunt van welzijn en gezondheid. Continurooster basisscholen Afgelopen jaren zijn veel basisscholen in Stadskanaal overgestapt op een continurooster. Kinderen blijven hierdoor tussen de middag op school tijdens de grote pauze. Doordat de grote pauze hierdoor korter is geworden gaan de scholen ’s middags eerder uit. De gemeente Stadskanaal heeft behoefte aan inzicht in de normatieve en feitelijke bezetting van de gymzalen rekening houdend met de nieuwe eindtijden in het primair onderwijs.
kenmerk: VIG20240521
3
Sportverenigingen De sportverenigingen vervullen een belangrijke rol bij het laten bewegen van de inwoners uit Stadskanaal. Het zijn de sportverenigingen die de gymzalen en De Spont vooral in de weekenden en ’s avonds gebruiken. De sportverenigingen lopen al enkele jaren tegen hun grenzen aan als het gaat om de beschikbare capaciteit in de avonduren, het weekend en de functionele en technische staat van de binnensportaccommodaties. Ook geven de sportverenigingen aan dat ze geen thuisbasis hebben voor ontmoeting en een gezellige derde helft. Overig Pagedal heeft tijdens de corona periode in 2020 een strategisch koerswijziging doorgevoerd. De grootschalige evenementen zijn niet meer aan de orde. Hierdoor kan Pagedal volop inzetten op het faciliteren van de sportbehoefte van de inwoners en sportverenigingen uit de gemeente Stadskanaal. Het Pagecentrum heeft de ambitie om het sportcentrum van het noorden te worden.
Vraagstelling Via dit onderzoek wordt antwoord gegeven op twee hoofdvragen uit de vraagstelling van de gemeente Stadskanaal:
Hoofdvraag I “Kan de gemeente Stadskanaal op dit moment voldoen aan haar wettelijke zorgplicht als het gaat om het beschikbaar stellen van voldoende capaciteit ten behoeve van het bewegingsonderwijs voor zowel het basis- als voortgezet onderwijs?” Hoofdvraag II “Hoe ziet een toekomstbestendige binnensportaccommodatiestructuur eruit welke recht doet aan de behoefte vanuit het onderwijs en de (sport)verenigingen uit Stadskanaal en waarbij de gemeente op een zorgvuldige en betaalbare wijze invulling kan geven aan haar zorgplicht voor het bewegingsonderwijs en het realiseren van haar beleidsambities?”
Totstandkoming IHP Na een eerste beleidsanalyse heeft vervolgens een analyse plaatsgevonden van de accommodaties. Dit zowel op portefeuilleniveau alsook op gebouwniveau. Hierbij is gebruik gemaakt van de informatie die reeds beschikbaar is zoals de onderhoudsplannen en gegevens over bijvoorbeeld het energieverbruik maar ook van de kennis van gebouwbeheerders en betrokkenen vanuit de gemeente. Om te komen tot een gedragen en toekomstbestendig IHP is het echter essentieel om ook de diverse gebruikers van de verschillende binnensport accommodaties te betrekken. Voor onderwijs- en verenigingspartners heeft dit middels een interview en/of workshopronde plaatsgevonden.
Participatie Sportverenigingen Stadskanaal: Op 27 november 2022 heeft de gemeente een bijeenkomst georganiseerd voor de sportverenigingen. Met de sportverenigingen is ingegaan op hun behoefte aan binnensportaccommodaties en benodigde faciliteiten. Onderstaande tekst is een samenvatting van de input die de sportverenigingen hebben gegeven: “De verenigingen vragen de gemeente Stadskanaal om een “sport-hart” te organiseren dat als thuisbasis dient en voelt voor de sportverenigingen! Door alle sporten onder één dak te clusteren ontstaat er meer reuring en dat heeft een stimulerend effect. Het legt de basis om te blijven sporten, nieuwe (leden) aanwas een boost te geven. Mensen voelen zich meer verbonden en aangetrokken om te blijven kijken. Mensen zien elkaar en dat versterkt de sociale cohesie in het dorp. Besef als
kenmerk: VIG20240521
4
gemeente dat het niet alleen gaat om capaciteit/zaalruimte. Het gaat vooral om het in beweging krijgen van de inwoners van Stadskanaal in sport, spel en ontmoeting! Bilaterale gesprekken onderwijs Als onderdeel van de opdracht is met alle schoolbesturen (PO, SBO, SO en VO), en in enkele gevallen schooldirecteuren, contact geweest. Doel van hiervan is het valideren en afstemmen van de ingeroosterde klokuren versus de normatieve klokuren. Ook is aan de schoolbesturen een reactie gevraagd op onderstaande vragen en uitgewerkt in bijlage 3: 1. Zijn er op dit moment knelpunten als het gaat om de inroostering (aantal klokuren, dagen en tijdstippen)? 2. Zijn er zaken die aandacht behoeven als het gaat om inrichting/inventaris/spelmateriaal van de gymzalen? 3. Zijn er zaken die aandacht behoeven als het gaat om de functionaliteit van de gymzalen?
Afbakening Het IHP binnensport accommodaties vormt een doorontwikkeling van het voornemen om te komen tot een toekomstperspectief voor de accommodaties in de kern Stadskanaal. Vanwege het voornemen om te komen tot een IHP onderwijs is dit toekomstperspectief opgeschaald. Hierdoor bevat dit IHP een nulmeting en uitwerking van de planvorming voor zowel de kern Stadskanaal als de omliggende kernen.
Leeswijzer Het rapport is als volgt opgebouwd: • In hoofdstuk 2 leest u een samenvatting van het beleid en wettelijk kader wat raakvlakken heeft met binnensport • Hoofdstuk 3 geeft een samenvatting van de gezamenlijk geformuleerde visie en ambitie aan de hand van een aantal (beleid) speerpunten. Deze speerpunten zijn het uitgangspunt bij nieuwe ontwikkelingen. • In hoofdstuk 4 wordt de vastgoedportefeuille beschreven. • Hoofdstuk 5 geeft inzage in de resultaten uit de nulmeting van de accommodaties. • In hoofdstuk 6 is de uitwerking van de bezettingsanalyse weergegeven. Hierbij wordt ingegaan op de benutting van de binnensportaccommodaties door onderwijs en het verenigingsleven. • In hoofdstuk 7 zijn de oplossing-/denkrichtingen opgenomen die antwoord bieden op de centrale vraagstelling uit hoofdstuk 1. Hierbij wordt voorgesorteerd op het maken van een gefundeerde keus qua denkrichting teneinde deze financieel te onderbouwen. • In hoofdstuk 8 brengen we dit samen in een voorstel voor een uitvoeringsagenda van faseringsplan en bijbehorende financiële consequenties per fase.
kenmerk: VIG20240521
5
2 Wat is het vertrekpunt? Het IHP binnensport is een vervolg op en houdt rekening met o.a. het onderstaande beleid- en wettelijk kader.
Beleid Coalitieakkoord De opgaven waar de gemeente voor staat gaan onder meer over de energietransitie, een toenemende kwetsbare financiële positie van onze inwoners, de omgang van de mens met natuur en klimaat, de onderhoudsstaat van onze belangrijke voorzieningen, de ambitie om de kloof tussen bestuur en inwoners kleiner te maken en een ingewikkelde en krappe woningmarkt. We blijven investeren in gezondheid van onze inwoners, goed onderwijs en een robuuste arbeidsmarkt. Leefbaarheid vraagt om vitale kernen met een goed voorzieningenaanbod en een goede fysieke en digitale infrastructuur en toegankelijkheid. We willen ruimte bieden voor innovatie en samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en overheid stimuleren en faciliteren.
Lokaal sport- en preventieakkoord; Sport is van grote maatschappelijke waarde. Het is voor velen een belangrijk onderdeel van het dagelijks leven. Het draagt bij aan onze fysieke en mentale gezondheid, creëert saamhorigheid en biedt kansen voor persoonlijke ontwikkeling. Iedereen in Nederland heeft de kans om zonder belemmering te sporten, te excelleren in sport en te genieten ván sport. We inspireren zoveel mogelijk mensen met de kracht van sport. Want sport versterkt!’ - Sportakkoord II (2022) De gemeente Stadskanaal onderstreept samen met lokale netwerkpartners het maatschappelijke belang van sporten. Verschillende doelen voortkomend uit het lokaal sportakkoord De focus ligt hierbij op de drie onderstaande pijlers binnen het lokaal Sportakkoord: 1. Vitale sportaanbieders/ positief sportklimaat 2. Jeugd vaardiger in beweging 3. Inclusief sporten
Integraal huisvestingsplan onderwijs; Goede schoolgebouwen zijn cruciaal voor goed onderwijs. Gemeenten en schoolbesturen zijn hiervoor samen verantwoordelijk. Steeds vaker maken zij hierover afspraken in een Integraal Huisvestingsplan (IHP). Naar verwachting is het vanaf 2025 voor gemeenten verplicht een IHP op te stellen, evenals het committeren aan het uitvoeringsplan van de eerste 4 jaar. (bron: website PO-raad). Het IHP binnensport volgt hierin de opzet en fasering van het IHP onderwijs met eenzelfde commitment en doorkijk.
kenmerk: VIG20240521
6
Wettelijke kader Bewegingsonderwijs (zorgplicht) De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht om voldoende geschikte ruimte voorbewegingsonderwijs aan te bieden. De gemeente kan gymzalen of zaaldelen toewijzen op basis van haar verordening voorzieningen huisvesting onderwijs. Hierbij wordt rekening gehouden met de volgende afstandscriteria . Dit gemeten op basis van de kortste voor de leerling voldoende begaanbare en veilige weg. max. 1 km voor een school in het primair onderwijs max. 1 km voor een school in het speciaal(voortgezet) onderwijs max. 2 km voor een school in het voortgezet onderwijs Als vervoer naar een verder weg gelegen lokaalbewegingsonderwijs voor de gemeente financieel een goed alternatief is, kan het college besluiten in plaats van een voorziening (lokaal bewegingsonderwijs) het vervoer naar het lokaal bewegingsonderwijs te vergoeden. Vanuit haar zorgplicht stelt gemeente Stadskanaal voor scholen in het basisonderwijsonderwijs tenminste 1,5 klokuur per week en per normatieve groep beschikbaar. In deze groepen zitten leerlingen in de leeftijd van 6 tot 12 jaar. Kinderen in de leeftijd van 4 tot 6 jaar krijgen in een speellokaal bewegingsonderwijs. Als een school geen beschikking heeft over een speellokaal stelt gemeente Stadskanaal capaciteit in een gymzaal beschikbaar.
Duurzaamheid Met het klimaatakkoord van Parijs als grondslag, heeft een aantal maatschappelijke sectoren, waaronder gemeenten en onderwijs, sectorale routekaarten opgesteld. Hierin is opgenomen op welke wijze het vastgoed in de sector CO2-arm en aardgasvrij wordt gemaakt richting 2050. Het streefdoel is dat in 2030 een CO2-reductievan 49% is behaald en het einddoel is om voor 2050 tot 95% afbouw van de uitstoot vanCO2 te komen ten opzichte van het niveau in1990. Specifiek voor sport is er op 23 januari 2020een Routekaart verduurzamen sport voorgemeenten. Hierin zijn 3 ambities beschreven: o CO2 arme sportaccommodaties (95% in2050) o Duurzaam beheer van sportvelden o Circulaire sport / gebruik van circulaire materialen o Klimaat adaptieve sportomgeving Deze routekaart is niet ondertekend door de VNG en op 25 juni 2020 heeft de VNG de Sectorale Routekaart Gemeentelijk Maatschappelijk Vastgoed incl. sport gepresenteerd. Het bevat de volgende uitgangspunten: • Streefdoel CO2 reductie van 49% in 2030; • Einddoel CO2 reductie van 95% in 2050; • 100% aardgasvrij in 2050 De doelen voor CO2 reductie gelden op portefeuilleniveau, het doel voor aardgasvrije gebouwen op objectniveau.
Ten aanzien van de aanpak zijn er twee richtinggevende uitgangspunten: • Verduurzamen op natuurlijke momenten: momenten waarop het gebouw of een gebouwonderdeel zijn technische en/of economische levensduur bereikt en waarop een nieuwe afweging voor investering gemaakt dient te worden.
kenmerk: VIG20240521
7
•
Kosteneffectiviteit: investeringen in energiebesparende maatregelen verdienen zichzelf voor een deel terug. Echter ook voor een deel niet. Dit vraagt om een uitgekiende en gefaseerde aanpak.
De routekaart gaat uit van 3 stappen: 1. Regulier vervangen van gebouwen middels nieuwbouw of renovatie die voldoet aan BENG of ENG. Gebouwen van voor 1992; 2. Versnelling en integraal verduurzamen van de bestaande voorraad; 3. Overige gebouwen aardgasvrij maken. Uitgangspunten bij nieuwbouw: - Energieneutraal (ENG) - Gebruik waar mogelijk circulaire materialen; - Bouw klimaat adaptief. Bij levensduur verlengende renovatie: - Bijna energieneutraal (BENG) - Energielabel A.
kenmerk: VIG20240521
8
3 Welke speerpunten? Met het geschetste beleid en wettelijk kader, heeft de gemeente de volgende speerpunten geformuleerd om invulling te geven aan haar visie en ambitie als basis voor het IHP binnensport.
Vitale sportaanbieders / positief sportklimaat Een belangrijk thema vanuit het lokaal sportakkoord is ‘de vitale sportaanbieders’. De afgelopen jaren hebben veel sportaanbieders het lastig gehad door de coronamaatregelen en de stijgende kosten (inflatie). Vanuit het Sportakkoord worden lokale verenigingen zo goed mogelijk geïnformeerd over de ontwikkelingen en regelingen om daarmee actief aan te sluiten bij vraagstukken die er spelen. Daarnaast helpt het de verenigingen en andere aanbieders om op de hoogte te blijven van actualiteiten en ontwikkelingen voor hun eigen organisatie/vereniging.
Jeugd vaardiger in beweging Het is, nog steeds, een zeer belangrijk speerpunt om de jeugd structureel ‘vaker’ in beweging te krijgen, maar ook motorisch vaardiger te maken. De insteek met alle betrokkenen is om zo vroeg mogelijk te starten, zodat dit in de tienerjaren gecontinueerd kan worden. De focus ligt hierbij met name op het plezier in bewegen en het onderdeel maken van de leefstijl van de jeugd. De basisvaardigheden in het bewegen moeten zich goed ontwikkelen omdat deze in alle beweegvormen terugkomen. Het faciliteren van de gewenste kruisbestuiving tussen onderwijs en (sport)verenigingen vormt hierin een belangrijk onderdeel.
Inclusief sporten Naast de jeugd, richt het Sportakkoord zich ook op doelgroepen voor wie sport en beweging misschien minder vanzelfsprekend is. Het grote doel is dan ook: inclusief sporten duidelijk op de kaart zetten bij zowel aanbieders als inwoners. Door het inclusief sporten laten we zien dat alle inwoners, ook inwoners die te maken hebben met kwetsbaarheden, aan kunnen sluiten bij sportactiviteiten en aan de slag kunnen gaan met vitaliteit. Hierbij is het belangrijk dat de lokale aanbieders vanuit inclusie gaan denken en de vindbaarheid en zichtbaarheid van het lokale en regionale aanbod voor deze doelgroep gaat verbeteren.
Inzetten op het mentaal welbevinden en de eigen kracht van de inwoners Een voorbeeld hiervan is dat vanaf januari 2023 Stadskanaal een JOGG-gemeente is. JOGG staat voor Jongeren Op Gezond Gewicht en biedt lokale, bewezen effectieve aanpak waarin bestaande interventies en activiteiten in Stadskanaal zijn in te passen. JOGG is een programmatische aanpak en plaatst dat wat in de gemeente al wordt georganiseerd binnen een breder kader. Dit door binnen de JOGG-aanpak een breder aanbod te creëren vanuit bestaande activiteiten.
Facilitering van een rijk verenigingsleven De gemeente Stadskanaal telt zo’n 65 sportverenigingen die een breed scala aan sporten aanbieden. Behalve voor het sporten zelf zijn de sportverenigingen ook van grote sociale betekenis. Voor sportverenigingen zijn vrijwilligers van onschatbare waarde. In totaal zijn er honderden inwoners betrokken als vrijwilliger en/of als sporter. We scheppen de voorwaarden voor goed functionerende verenigingen.
kenmerk: VIG20240521
9
Stimuleren van bewegen in de openbare ruimte Een aantrekkelijk park nodigt uit tot wandelen of hardlopen. Een mooie fietsroute door de natuur nodigt uit tot fietsen. De fysieke en sociale omgeving zijn, veelal onbewust, van invloed op het beweeggedrag van mensen. Een beweegvriendelijke openbare ruimte heeft een preventieve werking op de gezondheid van mensen in jouw gemeente en levert daarmee een belangrijke bijdrage aan gezond ouder worden. Het stimuleert inwoners, bewust en onbewust, om te bewegen en sporten en daarnaast bijdragen aan de doorgaande ontwikkeling van hun motorische vaardigheden. Op steeds meer plekken in de openbare ruimte worden beweegaanleidingen toegevoegd en drempels om te bewegen weggenomen. Ook de meer traditionele sport- en beweegaccommodaties (zoals de sportvelden en sporthallen) blijven belangrijk. We zorgen ervoor dat deze accommodaties passen bij de behoefte van onze inwoners, nu en in de toekomst.
Kwaliteitsimpuls binnensportaccommodaties Gemeente Stadskanaal hecht waarde aan vitale inwoners. Aan ‘bewegen’ is op verschillende manieren invulling te geven. Hiervoor is niet altijd fysieke huisvesting nodig. Echter voor bepaalde georganiseerde (bal)sporten is dat wel het geval. Deze sporten stellen daarbij specifieke eisen aan de huisvesting zoals: de afmeting van de oefenruimte (het veld), een minimale vrije hoogte. Op dit moment voldoen alle binnensportaccommodaties aan de uitgangspunten van de VNG. De ambitie is om accommodaties bij vervanging en of levensduurverlengde renovatie zoveel mogelijk te laten voldoen aan de uitgangspunten van KVLO1 ten behoeve van een extra kwaliteitsimpuls. Argumenten: de KVLO heeft een aantal jaren geleden een advies uitgebracht om de minimale grootte van een gymzaal te wijzigingen van 21 x 12 meter naar 22 x 14 meter. Er is hiervoor een aantal belangrijke argumenten aangedragen. Zo zijn de groepen in het basisonderwijs en voortgezet onderwijs groter geworden, waardoor er meer “beweegruimte” nodig is. Om effectief en gevarieerd les te kunnen geven maar ook om een veilige gymles te kunnen bieden en ongevallen te voorkomen. Daarnaast zijn er vakinhoudelijk belangrijke beweegredenen om niet voor een 12 meter maar voor een 14 meter brede gymzaal te kiezen. Het belangrijkste vakinhoudelijke argument is het lesgeven in meerdere situaties.
Oftewel het aanbieden van drie of meer activiteiten gelijktijdig. Deze manier van lesgeven vergroot de bewegingsintensiteit en leidt ertoe dat activiteiten vaak “in de breedte” worden gegeven. En die 2 meter extra is dan zeer gewenst om de activiteiten goed tot hun recht te laten komen. Eén van de bekendste leerlijnen binnen bewegingsonderwijs is zwaaien. Groot nadeel van zwaaien is dat het veel ruimte inneemt over de lengte van een gymzaal, waardoor naast het zwaaien weinig ruimte overblijft voor andere activiteiten. Maar dit probleem is er niet met een 14 meter brede gymzaal. Er kan dan gezwaaid worden over de breedte van de zaal, waardoor de overige zaalruimte veel effectiever voor andere activiteiten kan worden gebruikt. Ook voor sportspelen, zoals volleybal, badminton, basketbal, korfbal en voetbal biedt de 2 meter extra in de breedte en de meter in de lengte meerwaarde. In de gymles maar ook voor trainingen van sportverenigingen in de gymzalen. Sporten – basketbal, korfbal, voetbal, hockey- tijdens de gymles, waarbij het recht van aanval halen centraal staat, worden vaak in meerdere situaties naast elkaar aangeboden. De 2 meter extra zorgen letterlijk voor meer diepte in het spel zodat deze sportactiviteit beter tot z’n recht komt en de activiteit beter “loopt”.
En bij netspelen over de breedte zoals volleybal en badminton is er meer ruimte achter de achterlijn, waardoor het bekende kort-lang spel –sparrenveel meer uitdaging krijgt. Bij trainingen van sportverenigingen in de avonduren is er meer uitloop buiten de speelbelijning, waardoor de training veiliger is en de kans op aanraking met de muur kleiner is. 1
De KLVO is dé vakgroep voor docenten en leerkrachten lichamelijke opvoeding én combinatiefunctionarissen onderwijs en sport.
kenmerk: VIG20240521
10
Efficiënte benutting en exploitatie In de toekomst wil de gemeente haar binnensportaccommodaties efficiënter organiseren. Gemeente Stadskanaal zet in op het verantwoord reduceren van het aantal binnensportaccommodaties, passend binnen de kaders van haar wettelijke taak2. Ook het concentreren van binnensportaccommodaties (zaaldelen) behoort tot de mogelijkheden zodat deze in de avonduren en het weekend beter te benutten zijn door het verenigingsleven. Het indikken en clusteren van accommodaties (zaaldelen) maakt het mogelijk om de accommodaties beter te benutten in de avonduren en de weekenden. Een goede benutting leidt in de basis ook tot een betere vastgoed exploitatie. Vooral het reduceren/clusteren van accommodaties/zaaldelen biedt kansen om de structurele vastgoed exploitatiekosten te optimaliseren. De vastgoed exploitatiekosten zijn te verdelen in twee categorieën: 1. Eigenaarslasten (rente en afschrijving, groot onderhoud en verzekeringen en belastingen); 2. Gebruikerslasten (klein onderhoud, energiekosten, schoonmaakkosten, beheerderskosten et cetera). In aanvulling op de structurele vastgoed exploitatiekosten, zijn de eenmalige investeringskosten ook te reduceren omdat ten opzichte van de huidige situatie minder m² terug gebouwd dan wel levensverlengend gerenoveerd hoeft worden. Tevens zal de verdere verduurzaming van de accommodaties leiden tot lagere gebruikerslasten.
2 Passend binnen de verordening voorzieningen huisvesting onderwijs 2022.
kenmerk: VIG20240521
11
4 Zo ziet onze portefeuille eruit! In dit hoofdstuk is een inventarisatie opgenomen van de binnensportaccommodaties in de gemeente Stadskanaal. De accommodaties zijn onder te verdelen in een: gymzaal, sportzaal en sporthal. Het verschil tussen deze accommodaties wordt verklaard door het aantal zaaldelen. Een gymzaal betreft 1 zaaldeel. Als twee zaaldelen fysiek aan elkaar zitten is er sprake van een sportzaal. Bij drie zaaldelen aan elkaar is er sprake van een sporthal. Ubbo Emmius heeft alleen gymzalen omdat deze niet fysiek aan elkaar gesitueerd zijn. In de inventarisatie is tevens een aantal gegevens uitgewerkt zoals: bouwjaar, eigendom en het aantal zaaldelen.
Binnensportaccommodaties en capaciteit kern Stadskanaal In tabel 1 zijn alle binnensportaccommodaties uit de kern Stadskanaal opgenomen3. Tabel 1: overzicht binnensportaccommodaties kern Stadskanaal
Type Gymzaal Gymzaal Gymzaal Sporthal Sporthal Gymzaal Gymzaal Gymzaal Gymzaal
Naam accommodatie De Wiekedreef Margrietlaan Meester Neuteboomstraat De Spont Pagecentrum Ubbo Emmius Maarsdreef Ubbo Emmius Stationslaan Ubbo Emmius Engelandlaan MFA Noordstee
Bouwjaar 1970 1970 1970 1963 1990 1976, 1996 1925, 1965, 2004 1966 2012
Eigenaar Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Particulier Ubbo Emmius* Ubbo Emmius* Ubbo Emmius* Lefier
Lokalen 1 1 1 2 3 2 2 1 1
*) Juridisch eigendom van Ubbo Emmius, economisch claimrecht ligt bij de gemeente.
Afbeelding 1 toont de geografische spreiding van de binnensportaccommodaties. De accommodaties zijn geduid met een specifieke kleur. Een toelichting op de kleuren is opgenomen in de legenda.
Afbeelding 1. Spreiding binnensportaccommodaties kern Stadskanaal
3 De lokalen bewegingsonderwijs bij de school voor speciaal basis onderwijs De Baldakijn en een school voor speciaal
onderwijs de Meidoornschool, zijn buiten beschouwing gelaten en maken onderdeel uit van het IHP onderwijs.
kenmerk: VIG20240521
12
Binnensportaccommodaties en capaciteit dorpen Stadskanaal In tabel 2 zijn alle accommodaties uit de dorpen van Stadskanaal opgenomen. Voor alle accommodaties is het bouwjaar en het aantal lokalen (zaaldelen) weergegeven. Tabel 2: overzicht binnensportaccommodaties overige kernen Stadskanaal
Type
Sporthal Gymzaal Gymzaal Gymzaal Sportzaal Gymzaal
Naam
De Veenhorst Fr. Nanningstraat Akkerweg Kolkweg MFA De Bast De Drijscheer
Bouwjaar
Eigenaar
Zaaldelen
1978 1960 1955 1969 2011 1981
Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Stichting MFA De Bast* Gemeente
3 1 1 1 2 1
*) Het juridisch eigendom van MFA De Bast is ondergebracht in een stichting.
Afbeelding 2 toont de geografische spreiding van de binnensportaccommodaties. De accommodaties zijn geduid met een specifieke kleur. Een toelichting op de kleuren is opgenomen in de legenda.
Afbeelding 2. Spreiding binnensportaccommodaties dorpen Stadskanaal
kenmerk: VIG20240521
13
5 Uit de nulmeting blijkt! Alle accommodaties in eigendom van de gemeente Stadskanaal zijn voor dit onderzoek geschouwd, beoordeeld en gewaardeerd. Dit heeft zowel kwalitatief als kwantitatief plaatsgevonden. Met behulp van deze informatie zijn de accommodaties aan de hand van een vijftal thema’s gewaardeerd. Bepalen scores Per thema is een score gegeven van: 4. uitstekend, 3. goed, 2. matig of 1. slecht. De inschaling van de gebouwen heeft grotendeels op basis van kwantitatieve gegevens die beschikbaar zijn plaatsgevonden. Het is echter niet op alle onderdelen een exacte wetenschap. De inschaling is een hulpmiddel om te komen tot een juiste waardering van de kwaliteit van de gebouwen.
Toetsingskader Het toetsingskader bestaat uit 5 thema's. Deze thema's worden ingezet om de verschillende accommodaties te beoordelen en om te kijken welke maatregel / vastgoedstrategie te adviseren is. Naast deze beoordeling aan de hand van de 5 thema's wordt ook gekeken naar andere (externe) factoren of ontwikkelingen. In samenhang bepaalt dit of een accommodatie een plek krijgt op de uitvoeringsagenda. Tabel 3: toetsingskader accommodaties
kenmerk: VIG20240521
14
Toelichting van het toetsingskader Tabel 4: toelichting toetsingskader accommodaties Stadskanaal
Beoordeling kern Stadskanaal Onderstaand de beoordeling van de accommodaties in de kern Stadskanaal aan de hand van het toetsingskader. Tabel 5: beoordeling accommodaties kern Stadskanaal
Sporthal De Spont Gymzaal Mr. Neuteboomstraat Gymzaal Margrietlaan Gymzaal Engelandlaan (Ubbo) Sportzaal Maarsdreef (Ubbo) Gymzaal Wiekedreef Sportzaal Stationslaan (Ubbo)
Beleving >5,5 <7 <5,5 <5,5 <5,5 <5,5 <5,5 <5,5
Functionaliteit 2 zalen > VNG VNG VNG VNG VNG VNG VNG
Technisch conditie 3 conditie 3 conditie 3 conditie 3 conditie 3 conditie 3 conditie 3
Duurzaamheid Label D Label E Label D Label E Label E Label D Label E
Bezetting 94% 48% 47% 39% 41% 69% 40%
Toelichting: Op basis van de bovenstaande weergave van de kwalitatieve en kwantitatieve analyse van de individuele accommodaties, kan gesteld worden dat grootschalige renovatie of nieuwbouw voor alle accommodaties gefaseerd wenselijk is in de komende jaren. Afhankelijk van de bezettingsanalyse in hoofdstuk 6 zal blijken in hoeverre inkrimping van de accommodaties mogelijk is. Op basis hiervan blijkt de exacte opgave en afweging.
kenmerk: VIG20240521
15
Beoordeling omliggende kernen Onderstaand de beoordeling van de accommodaties in de omliggende kernen van de gemeente Stadskanaal aan de hand van het toetsingskader. Tabel 6: beoordeling accommodaties omliggende kernen Stadskanaal
MFA De Bast Sporthal De Veenhorst gymzaal fr. Nanningstraat gymzaal De Kolk gymzaal De Drijscheer gymzaal Akkerweg
Beleving >9 >7 >5,5 <7 >5,5 <7 >5,5 <7 <5,5
Functionaliteit >VNG VNG VNG VNG VNG <VNG
Technisch conditie 1 conditie 3 conditie >3 conditie 3 conditie 3 conditie >3
Duurzaamheid geen label C G E C G
Bezetting 61% 44% 21% 19% 22% 15%
Toelichting: Op basis van de bovenstaande weergave van de kwalitatieve en kwantitatieve analyse van de individuele accommodaties, kan gesteld worden dat MFA De Bast voldoet aan de gestelde basisnormen. Instandhouding en verdere verduurzaming richting BENG is het advies op basis van uitvoering meerjaren onderhoud. Voor De Veenhorst is een upgrade naar BENG wenselijk middels de vervanging van het installatiepakket op middellange termijn. Voor de overige accommodaties geldt dat grootschalige renovatie of nieuwbouw gefaseerd wenselijk is in de komende jaren. Afhankelijk van de bezettingsanalyse in hoofdstuk 6 zal blijken in hoeverre inkrimping van de accommodaties mogelijk is. Op basis hiervan blijkt de exacte opgave en afweging.
kenmerk: VIG20240521
16
6 Zo benutten we de binnensportaccommodaties! De binnensportaccommodaties worden voor verschillende activiteiten en organisaties gebruikt. Voor het bewegingsonderwijs heeft gemeente Stadskanaal een zorgplicht om voldoende capaciteit (lokalen bewegingsonderwijs) beschikbaar te stellen. Voor de sportverenigingen stelt de gemeente aan de hand van o.a. haar sportakkoord capaciteit beschikbaar. Om vast te stellen of de gemeente Stadskanaal nu en in de toekomst voldoet aan haar zorgplicht voor bewegingsonderwijs, is in dit hoofdstuk de benutting van alle binnensportaccommodaties in beeld gebracht. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen het gebruik van de accommodaties door onderwijs t.b.v. bewegingsonderwijs en het verenigingsleven. Door de bezetting af te zetten tegen de beschikbare norm-capaciteit van een accommodatie wordt duidelijk in welke mate een accommodatie bezet is. In bijlage 1 is uitgewerkt wat de norm-capaciteit van een zaaldeel is. In tabel 7 is de norm-capaciteit van een gymzaal/zaaldeel weergegeven. Tabel 7: normcapaciteit binnensportaccommodaties
Basisonderwijs Voortgezet onderwijs
Norm-capaciteit binnensportaccommodatie (klokuren) Onderwijs Verenigingsleven Totaal 26 46 72 40 32 72
In dit hoofdstuk is voor de kern Stadskanaal in paragraaf 6.1 en overige kernen van Stadskanaal in paragraaf 6.2 een uitwerking opgenomen van een analyse van: • de normatieve klokuurbehoefte van scholen; • de feitelijk klokuurbehoefte van scholen (wat ze feitelijke aanvragen en wordt ingeroosterd); • de feitelijke bezetting van de binnensportaccommodaties door het verenigingsleven; • de feitelijke bezetting van onderwijs en verenigingsleven bij elkaar genomen. Bovenstaande analyses zijn afgezet tegen de norm-capaciteit zoals in bovenstaande tabel is weergegeven. Hierdoor wordt duidelijk wat de feitelijke bezetting is van de binnensportaccommodaties. De normatieve klokuurbehoefte voor bewegingsonderwijs van de scholen is berekend volgens het wettelijk kader uit hoofdstuk 2. Dit houdt in dat voor alle basisscholen een berekening is gemaakt van het normatief aantal groepen, vermenigvuldigt met 1,5 klokuur. Deze 1,5 klokuur betreft twee lesuren van 45 minuten. Ook is een berekening gemaakt uitgaande van 2 klokuren per groep. Dit om een gevoel te krijgen bij de bezetting als de normatieve klokuren per groep door de Rijksoverheid wordt verhoogd. Ook kan de gemeente zelf besluiten om dit ‘extra’ te faciliteren op basis van haar Sportakkoord.
kenmerk: VIG20240521
17
Bezetting kern Stadskanaal Bezetting onderwijs op basis van normatieve behoefte In onderstaande afbeelding 1 is de normatieve klokuurbehoefte afgezet tegen de norm-capaciteit voor basis- en voortgezet onderwijs zoals beschreven in bijlage 1. Afbeelding 1: normatieve behoefte versus normcapaciteit basis- en voortgezet onderwijs
Conclusie: Gymzalen MFA Noordstee, de Wiekedreef en Margrietlaan worden niet goed benut op basis van de normatieve klokuurbehoefte. Er is overdag nog ruim capaciteit beschikbaar voor het bewegingsonderwijs van basisscholen. De gemeente Stadskanaal kan met de huidig beschikbare capaciteit in ruime mate voldoen aan haar zorgplicht. Nota bene: Uit bovenstaande afbeelding wordt tevens duidelijk dat wanneer het normatief aantal klokuren per groep van 1,5 naar 2 gaat, deze prima op te vangen is binnen de capaciteit van de binnensportaccommodaties.
kenmerk: VIG20240521
18
Bezetting onderwijs op basis van feitelijke behoefte In afbeelding 2 is de feitelijke klokuurbehoefte afgezet tegen de norm-capaciteit van de binnensportaccommodaties voor het basis- en voortgezet onderwijs. De feitelijke behoefte is gebaseerd op de daadwerkelijk ingeroosterde uren. Afbeelding 2: feitelijke bezetting versus normcapaciteit basis- en voortgezet onderwijs
Conclusie: Op basis van de feitelijke behoefte worden de gymzalen van de gemeente Stadskanaal redelijk goed benut. De gymzalen van Ubbo Emmius worden niet allemaal volledig bezet. Vooral de gymzaal aan de Engelandlaan heeft een slechte bezetting (minder dan 50% van de norm-capaciteit). De gemeente Stadskanaal kan met de huidige capaciteit in ruime mate voldoen aan haar zorgplicht.
Bezetting binnensportaccommodaties door verenigingsleven In onderstaande afbeelding 3 is de bezetting van de binnensportaccommodaties door het verenigingsleven afgezet tegen de norm-capaciteit. Afbeelding 3: feitelijke bezetting verenigingsleven versus de normcapaciteit
Conclusie Uit bovenstaande afbeelding wordt duidelijk dat het verenigingsleven hoofdzakelijk gebruikmaakt van de binnensportaccommodaties in (juridisch) eigendom van de gemeente Stadskanaal. De beschikbare capaciteit van De Spont wordt volledig benut door het verenigingsleven. Alle gemeentelijke gymzalen worden door het verenigingsleven gebruikt, maar zijn nog niet volledig benut. Ook de gymzalen van Ubbo Emmius worden in de avonduren niet benut. Uitgezonderd de gymzaal aan de Engelandlaan.
kenmerk: VIG20240521
19
Totale bezetting De onderstaande afbeelding 4 toont de totale feitelijke bezetting van de binnensportaccommodaties. Afbeelding 4: totaaloverzicht feitelijke bezetting binnensportaccommodaties
Conclusie: Te stellen is dat Sporthal De Spont volledig wordt bezet. Beide zaaldelen zijn volledig benut door zowel het onderwijs als het verenigingsleven. De overige accommodaties hebben te maken met leegstand.
kenmerk: VIG20240521
20
Bezetting overige kernen Bezetting onderwijs op basis van normatieve behoefte In onderstaande afbeelding 5 is de normatieve klokuurbehoefte afgezet tegen de norm-capaciteit zoals beschreven in bijlage 1. Afbeelding 5: normatieve behoefte versus normcapaciteit basis- en voortgezet onderwijs
Conclusie: Te stellen is dat gemeente Stadskanaal in haar omliggende een flinke overcapaciteit heeft. Zo is de normatieve klokuurbehoefte van het basisonderwijs in één zaaldeel van De Veenhorst op te vangen. Gemeente Stadskanaal kan met de huidige capaciteit in ruime mate voldoen aan haar zorgplicht. Nota bene: Uit bovenstaande afbeelding wordt duidelijk dat wanneer het normatief aantal klokuren per groep van 1,5 naar 2 gaat, deze prima op te vangen is binnen de capaciteit van de binnensportaccommodaties.
Bezetting onderwijs op basis van feitelijke behoefte In onderstaande afbeelding 6 is de feitelijke klokuurbehoefte afgezet tegen de norm-capaciteit van de binnensportaccommodaties. De feitelijke behoefte is gebaseerd op de daadwerkelijk ingeroosterde uren. Afbeelding 6: feitelijke bezetting versus normcapaciteit basis- en voortgezet onderwijs
Conclusie: Het is zichtbaar dat alle binnensportaccommodaties niet goed benut worden voor bewegingsonderwijs. In solitaire kernen zoals Alteveer en Mussel wordt dit veroorzaakt door de aanwezigheid en het gebruik van één school per kern. Ook wordt duidelijk dat scholen boven normatief klokuren aanvragen bij de gemeente Stadskanaal. Dit is overigens ook geconstateerd in bijlage 5. Gemeente Stadskanaal kan met de huidige capaciteit in ruime mate voldoen aan haar zorgplicht.
kenmerk: VIG20240521
21
Bezetting binnensportaccommodaties door verenigingsleven In onderstaande afbeelding 7 is de bezetting van de binnensportaccommodaties door het verenigingsleven afgezet tegen de norm-capaciteit. Afbeelding 7: feitelijke bezetting verenigingsleven versus de normcapaciteit
Conclusie Sporthal De Veenhorst en MFA De Bast worden, ten opzichte van de andere binnensportaccommodaties, beter benut door het verenigingsleven. Te stellen is dat de solitaire gymzalen minder in trek zijn bij het verenigingsleven. Gymzalen Akkerweg, Kolkweg en De Drijscheer worden nauwelijks gebruikt door het verenigingsleven.
Totale bezetting Onderstaande afbeelding 8 toont de totale feitelijke bezetting van alle binnensportaccommodaties in de kern Stadskanaal. Afbeelding 8: totaaloverzicht feitelijke bezetting binnensportaccommodaties
Conclusie: Te stellen is dat geen enkele binnensportaccommodatie volledig wordt benut en er sprake is van een grote mate van overcapaciteit/leegstand. Vooral de gymzalen Fr. Nanningstraat, Akkerweg, Kolkweg en De Drijscheer worden niet goed benut. In Alteveer en Mussel komt dit grotendeels voort aan de aanwezigheid van slechts één school in de kern en het beperkte verenigingsgebruik. In Musselkanaal is sprake van een grote mate aan overcapaciteit op basis van de accommodaties: De Veenhorst, Fr. Naningstraat en Akkerweg.
kenmerk: VIG20240521
22
7 Verdiepingsslag bezetting binnensportverenigingen In hoofdstuk 6 is de huidige bezetting onderwijs en binnensportverenigingen weergegeven. Eind 2023 en in het eerste kwartaal 2024 is in afstemming met de binnensportverenigingen een verdiepingsslag gemaakt op de mogelijke toekomstige bezetting van de accommodaties/zalen in de kern Stadskanaal. Hierbij is rekening gehouden met: 1. De huidige bezetting van verenigingen in gemeentelijke accommodaties kern Stadskanaal (zie hoofdstuk 6); 2. De huidige bezetting van verenigingen in private accommodaties of in accommodaties buiten Stadskanaal (laatste actualisatie april/mei 2024); 3. De beoogde groei die verenigingen mogelijk gaan doormaken in de nabije toekomst. (laatste actualisatie april/mei 2024); Aangezien het IHP binnensport een langjarig perspectief biedt op de vervanging en fasering van de binnensport, hebben gemeente en binnensportverenigingen gezamenlijk willen kijken naar de consequenties van dit totaalperspectief. In dit hoofdstuk wordt de capaciteitsbehoefte hiervan weergegeven. Deze is feitelijke bezetting geaccordeerd door de verenigingen. Dat wil niet automatisch zeggen dat men het unaniem eens zal zijn met de gekozen oplossingsrichtingen. Deze is vormgegeven op basis van wettelijk genormeerde capaciteit, maar kan afwijken van de (huidige) tijden en wensen die verenigingen ten aanzien van roostering hebben.
Hier is op voorhand geen rekening mee gehouden en vormt onderdeel van verdere uitwerking en politieke keuzes. Hiernaast is het op voorhand geen garantie of gegeven richting gemeente dat de verenigingen ook daadwerkelijk genoemde categorieën 2 en 3 qua activiteiten aanvullend gaan roosteren in de kern Stadskanaal. Dit zal o.a. afhangen van de tijden waarop accommodaties/zalen in de toekomst (gelijktijdig) beschikbaar zijn, hoogte zaalhuur, ontwikkeling vereniging en eventuele groei. Het voornemen is serieus aanwezig, maar de daadwerkelijke effectuering zal afhangen van verdere uitwerking en mogelijkheden.
Capaciteitsbehoefte De capaciteitsbehoefte gaat uit van een gemiddelde beschikbaarheid van 46 uur per zaaldeel per week. Op werkdagen beschikbaar vanaf 15.30 tot 22.00, woensdag reeds vanaf 13.30, zaterdag van 9.00 tot 17.00 en zondag van 9.00 tot 13.00. De praktijk leert dat niet alle uren roosterbaar zijn voor verenigingen vanwege bijvoorbeeld: • Leden die overdag op genoemde niet beschikbaar zijn; • Trainers die vaste dagen hebben; • Inzet van trainers op meerdere zalen; • Gebruik zaaloppervlak en inrichting kan per sport wijzigen van 1 tot 3 zaaldelen gelijktijdig. Oftewel niet ieder leegstaand uur is bruikbaar. Ook het tegenovergestelde komt voor dat verenigingen buiten de capaciteitsuren roosteren. Bijvoorbeeld zaterdag en zondag na 13.00. Oftewel de praktijk en beschikbaarheid bepalen de roostering en daadwerkelijke capaciteit. In deze fase hebben we bewust nog niet gekeken naar de feitelijke toekomstige roostering van gebruikers. Dit komt een stap te vroeg, omdat je dan in overleg moet met verenigingen over mogelijke nieuwe tijdstippen en dagen. Dit vraagt zekerheid / garanties over aantallen en keuzes, die gemeente, maar ook verenigingen op dit moment niet kunnen geven. Vandaar dat we uitgaan van de genoemde uitgangspunten van de capaciteitsberekening, in afstemming met de benodigde klokuren bewegingsonderwijs op de overige tijdstippen.
Hiermee blijft de gemeente voldoen aan haar wettelijke zorgplicht ten aanzien van het bewegingsonderwijs en faciliteert ze voldoende capaciteitsuren voor verenigingen.
kenmerk: VIG20240521
23
In onderstaande 3 tabellen worden de totalen van de zaaldelen weergegeven. Hierbij is rekening gehouden met de volgende clustering: • Sporthal 1 met 3 gymzaaldelen; • Sporthal 2 met 3 gymzaaldelen; • 3 losse individuele gymzalen. De huidige roostering van verenigingen is qua dagindeling en clustering zoveel mogelijk het uitgangspunt geweest. In bijlage 6 wordt een gedetailleerd overzicht gegeven van de onderstaande totalen. Deze is als vastgesteld vertrekpunt besproken met de verenigingen.
Totaal sporthal 1 ma
di
wo
do
vrij
zat
zo
Totaal aantal klokuren Totaal beschikbare capaciteit
22,5 19,5
12,0 19,5
15,0 25,5
15,0 19,5
12,0 19,5
12,0 24,0
15,0 12,0
103,5 139,5
Totaalsaldo
-3,0
7,5
10,5
4,5
7,5
12,0
-3,0
36,0
Totaal
Conclusie sporthal 1 Het totaal van de 3 zaaldelen in sporthal 1 zorgt voor een overschot in de beschikbare capaciteit van 36 uur. Op individuele dagen (maandag en zondag) is er een klein tekort. Op maandag is deze 3 uur niet aanvullend roosterbaar. Op zondag zal men de 3 uur evt na 13.00 kunnen roosteren. Natuurlijk kan ook gekeken worden naar andere dagen en tijdstippen waar een eventueel overschot is. Of men dient uit te wijken naar een andere accommodatie.
Totaal sporthal 2 Totaal aantal klokuren Totaal beschikbare capaciteit Totaalsaldo
ma
di
wo
14,5 19,5 5,0
21,4 19,5 -1,9
15,0 33,5 25,5 19,5 10,5 -14,0
do
vrij
zat
22,5 48,5 19,5 24,0 -3,0 -24,5
zo
totaal
9,0 12,0 3,0
162,1 139,5 -24,9
Conclusie sporthal 2 Het totaal van de 3 zaaldelen in sporthal 2 zorgt voor een tekort in de beschikbare capaciteit van 24,9 uur. Op donderdag en zaterdag is dit tekort praktisch niet oplosbaar in zaal 2. Het tekort ontstaat voornamelijk door de gewenste capaciteit van Tyfoon en haar wens om 3 volleybalvelden geclusterd en in één sporthal beschikbaar te hebben. Dit zou in de toekomst voor een groot deel kunnen, indien andere verenigingen bereid zijn op andere dagen/tijdstippen te sporten of in andere accommodaties.
Totaal gymzalen 1 t/m 3 ma
di
wo
do
vrij
zat
zo
totaal
Totaal aantal klokuren
0,0
4,2
0,0
6,0
0,0
0,0
0,0
8,5
Totaal beschikbare capaciteit Totaalsaldo
19,5 19,5
19,5 15,3
25,5 25,5
19,5 13,5
19,5 19,5
24,0 24,0
12,0 12,0
139,5 129,3
Conclusie gymzalen 1 t/m3 De 3 individuele gymzalen hebben een totaal wekelijks saldo overschot van 129,3 uur. De 8,5 uur is (fictief) geroosterd voor Tyfoon, omdat er op de gewenste dagen / tijden geen capaciteit beschikbaar is in de sporthal. We hadden eventuele tekorten op uren uit sporthal 2 ook voor een aantal sporten (waaronder volleybal, badminton e.d.) qua afmeting velden kunnen roosteren in de gymzalen. Dit hebben we bewust niet gedaan, omdat het een expliciete wens is van verenigingen om dit geclusterd te laten plaatsvinden. Dit vanwege o.a. trainersinzet en gezelligheid derde helft in een sporthart.
kenmerk: VIG20240521
24
Kortom de capaciteitsuren van in totaal 9 zaaldelen zijn ruim voldoende om een ieder te kunnen roosteren, maar dit heeft niet altijd het pragmatisch effect wat de verenigingen beogen!
Resumé De bovenstaande capaciteitsanalyse en conclusies geven exact de crux aan! Aan de ene zijde wil je een goede spreiding als gemeente van het aantal zaaldelen voor bewegingsonderwijs. Aan de andere zijde wil je pragmatisch clusteren om de binnensportverenigingen optimaal te faciliteren. Het beste van beide werelden voor zowel onderwijs als verenigingen lukt niet helemaal als men uitgaat van 9 zaaldelen voor de kern Stadskanaal! Hoofdstuk 8 zal dit verder duiden.
kenmerk: VIG20240521
25
8 Dit zijn de mogelijkheden! In dit hoofdstuk zijn denkrichtingen onderscheiden die het mogelijk maken om op een toekomstbestendige manier invulling te gegeven aan een betaalbare en kwalitatief goede binnensport-accommodatiestructuur in de gemeente Stadskanaal. De denkrichtingen zijn samengesteld op basis van: • Beleid en wettelijk kader (hoofdstuk 2); • Speerpunten toekomstvisie en ambitie (hoofdstuk 3); • Kwalitatieve en kwantitatieve nulmeting (hoofdstuk 5); • Bezettingsanalyse (hoofdstuk 6); • Verdiepingsslag bezetting binnensportverenigingen (hoofdstuk 7).
Kern Stadskanaal Denkrichtingen kern Stadskanaal Er is een viertal denkrichtingen in beeld gebracht voor het toekomstbestendig maken van de binnensportaccommodaties in de kern Stadskanaal. In onderstaande tabel 8 zijn alle denkrichtingen opgenomen. Het verschil tussen de denkrichtingen uit zich in differentiatie van het aantal zaaldelen en spreiding van locaties. De denkrichting 1 en 3 (oude voorkeursvariant) zijn reeds bekend. Op basis van de analyse in hoofdstuk 7 zijn de denkrichting onderwijs en sport aanvullend uitgewerkt. Tabel 8: denkrichtingen toekomstperspectief kern Stadskanaal
kenmerk: VIG20240521
26
Toelichten op varianten: Denkrichting 1: gaat uit van het in stand houden van de huidige situatie. De accommodaties worden gerenoveerd en er vindt geen clustering of indikking van het aantal zaaldelen plaats. Denkrichting 3: (oude voorkeurvariant): gaat uit van het onttrekken van de gymzaal aan de Margrietlaan en het realiseren van een derde zaaldeel bij De Spont. Dit derde zaaldeel biedt de mogelijkheid om leerlingen van de Sportparklaan te huisvesten waardoor er niet meer gehuurd hoeft te worden van het Pagecentrum. Voorwaarde voor het onttrekken van de Margrietlaan is dat de Anne de Vriesschool voor bewegingsonderwijs gebruik kan maken van een gymzaal van Ubbo Emmius aan de Stationslaan en dat de Anne de Vriesschool voor de leerlingen van 4 tot 6 jaar een speellokaal in de school krijgt. Hiernaast worden de gymzalen van Ubbo Emmius aan de Engelandlaan niet gerenoveerd. Uitgaande van een capaciteit van 40 klokuren is in de gymzalen van de Maarsdreef in combinatie met het derde zaaldeel van De Spont, voldoende capaciteit beschikbaar om de leerlingen van de Engelandlaan in op te vangen. Denkrichting onderwijs: borduurt voort op de oude denkrichting 3, maar brengt een extra cluster van 3 zaaldelen aan als sporthal middels de toevoeging van een extra zaaldeel bij de Stationslaan.
Hiervoor wordt de Wiekendreef onttrokken, waardoor de Willibrord-, Piet Prins- en Meidoornschool dienen uit te wijken naar De Spont / Maarsdreef. Dit is voor het onderwijs bereikbaar binnen een wettelijk acceptabele afstand. Door deze aanpassing wordt getracht de binnensportverenigingen een extra cluster van zaaldelen te geven die de roostering van activiteiten vergemakkelijkt. Aan de andere zijde houd je als gemeente de zorgplicht voor bewegingsonderwijs in stand zonder leerlingenvervoer. Dit laatste kost de gemeente extra geld en gaat ten koste van de lestijd bewegingsonderwijs. Denkrichting Sport: komt deels overeen met de geschetste denkrichting onderwijs. In deze denkrichting stellen we de sportverenigingen voorop door één cluster van twee sporthallen te maken (6 zaaldelen) op of rondom de huidige locatie van de Spont. Hiermee faciliteer je de binnensportverenigingen met één sporthart, meer rooster en gelijktijdige trainingsmogelijkheden. Keerzijde is wel dat de Anne Vriesschool leerlingenvervoer (naar bijvoorbeeld De Spont) nodig heeft, omdat het gebruik van de gymaccommodatie aan de Stationslaan vervalt. Voor de binnensportverenigingen geniet deze variant de voorkeur, al zal het niet alle geschetste capaciteitsproblemen uit hoofdstuk 7 kunnen oplossen. Dit is alleen mogelijk als je nog meer zaaldelen gaat clusteren of meer zaaldelen aan het totaal van 9 toevoegt.
Bijvoorbeeld van 6 naar 9 zaaldelen op één locatie. Hier gaan we vooralsnog niet vanuit omdat de capaciteitsberekening hiervoor geen aanleiding en het een te grote aantasting is van de spreiding van individuele gymzalen ten behoeve van de zorgplicht bewegingsonderwijs.
Beoordeling denkrichtingen kern Stadskanaal De beoordeling van de vier denkrichtingen is in onderstaande afbeelding weergegeven. Er is een inschatting gemaakt van de mate waarin de betreffende denkrichting voldoet aan de beoordelingscriteria via een score (rood, oranje en groen). Aan iedere score is een weging toegekend doormiddel van punten (1 tot en met 3). De denkrichtingen met het hoogst aantal punten zijn te overwegen voor verdere uitwerking. Tabel 9: beoordeling denkrichtingen kern Stadskanaal Nr. Beoordelingscriteria 1 Voldoen aan wettelijke normuren/ruimte voor groei 2 Roostering overeenkomstig continurooster PO 3 Eigentijds bewegingsonderwijs in zaalomvang en inrichting 4 Een ontmoetingshart voor verenigingen 5 Verduurzaming overeenkomstig wet- en regelgeving 6 Efficiente bezetting en exploitatie van zaaldelen 7 Bewegingsonderwijs zonder leerlingenvervoer 8 Eén sportcluster voor de binnensportverenigingen Totaal aantal punten
kenmerk: VIG20240521
Denkrichtingen DR-1 DR-3 3 3 3 3 1 3 1 2 2 3 1 2 3 3 1 1 15 20
DR onderwijs 3 3 3 3 3 3 3 2 23
DR-Sport 3 3 3 3 3 3 2 3 23
27
Score Onvoldoende Voldoende Goed
Punten 1 2 3
Conclusie Denkrichting 1 heeft niet de voorkeur. Denkrichting 3 is overwegenswaardig als je uitgaat van een maximale spreiding van het aantal benodigde accommodaties om te voldoen aan de zorgplicht bewegingsonderwijs. Hiermee faciliteer je het onderwijs optimaal. De denkrichting onderwijs voldoet ook aan deze criteria, alleen zullen drie scholen een iets grotere voet-/fietsafstand dienen te overbruggen voor bewegingsonderwijs. Hiernaast speelt deze denkrichting beter in op een ontmoetingshart voor verenigingen middels de facilitering van een tweede sporthal, hetgeen verenigingen meer mogelijkheden geeft ten opzichte van twee zaaldelen in denkrichting 3. Ook is hiermee een efficiëntere bezetting en exploitatie van zaaldelen mogelijk. Denkrichting sport geeft middels de clustering van 6 zaaldelen nog beter invulling aan een sportcluster voor binnensportverenigingen. Ook ontstaat hiermee één ontmoetingshart. Keerzijde is wel dat er leerlingenvervoer nodig is voor tenminste één school. De uitvoerbaarheid van de denkrichting onderwijs of sport is naast een politieke keuze, ook afhankelijk van een aantal pragmatische zaken. Te denken valt aan: •
Lokaal beleid en afspraken: lokaal beleid ten aanzien van omgevingsvisie, woonaddendum, eventueel eerder gemaakte afspraken en afweging ontwikkelmogelijkheden;
•
Locatie: beschikbaarheid en omvang, verkeer en parkeren, toekomstige ligging, samenwerking, bestemming locatie, gebiedsontwikkeling, herontwikkelingspotentie;
•
Financieel: resterende boekwaarde, tijdelijke huisvesting (noodzaak, beschikbaarheid, kosten), investeringskosten, jaarlasten, exploitatiekosten, beschikbaarheid financiële middelen en mogelijke bijdragen partners.
Om deze reden is een definitieve keuze nog prematuur. Het is aanbevelenswaardig om zowel de denkrichting onderwijs als sport in een businesscase uit te werken, zodat haalbaarheid per optie (inclusief kansen en beperkingen) concreet zichtbaar wordt.
Overige kernen Stadskanaal Denkrichtingen overige kernen Stadskanaal Er is een tweetal denkrichtingen in beeld gebracht voor het toekomstbestendig maken van de binnensportaccommodaties in de omliggende kernen Stadskanaal. In onderstaande tabel 10 zijn beide denkrichtingen opgenomen. Het verschil tussen de denkrichtingen uit zich in differentiatie van het aantal zaaldelen en spreiding van locaties.
kenmerk: VIG20240521
28
Tabel 10: denkrichtingen toekomstperspectief omliggende kernen Stadskanaal Denkrichtingen DR-1 DR-2 Binnensportaccommodaties Zaaldelen Zaaldelen MFA De Bast 2 2 Sporthal De Veenhorst 3 3 Gymzaal Fr. Nanningstraat 1 0 Gymzaal Kolkweg 1 1 Gymzaal Akkerweg 1 0 Gymzaal Drijscheer 1 1 MFA Noordstee 2 2 Totaal 11 9 DR-1 Alles in stand houden
DR-2 Gymzalen Akkerweg en Fr. Nanningstraat onttrekken Bewegingsonderwijs naar De Veenhorst Verenigingsleven naar De Veenhorst Alleen woensdagavond knelpunt verenigingsleven Sturen op normatieve uren bewegingsonderwijs Leerlingenvervoer bewegingsonderwijs OBS De Badde
Toelichting op varianten: Denkrichting 1: gaat uit van het in stand houden van de huidige situatie. De accommodaties worden gerenoveerd of vervangen middels nieuwbouw en er vindt geen clustering of indikking van het aantal zaaldelen plaats. Denkrichting 2: gaat uit van het onttrekken van gymzalen Akkerweg en Fr. Nanningstraat aan de capaciteit. Het bewegingsonderwijs dat plaatsvindt in de gymzaal aan de Akkerweg en het verenigingsleven dat gebruik maakt van de Akkerweg en Fr. Nanningstraat is één op één te huisvesten in Sporthal De Veenhorst. Indien je beide gymzalen in De Veenhorst roostert, is er alleen op de woensdagavond sprake van een agendaconflict. De verwachting is dat hiervoor een passende oplossing te vinden valt door te schuiven in de roostering van De Veenhorst of door te verwijzen naar een andere binnensportaccommodatie in bijvoorbeeld Mussel. Daar staat gymzaal Kolkweg leeg op de woensdagavond. Voor OBS De Badde is leerlingenvervoer nodig naar sporthal De Veenhorst.
Beoordeling denkrichtingen overige kernen De beoordeling van de twee denkrichtingen is in onderstaande tabel 11 weergegeven. Tabel 11: beoordeling denkrichtingen omliggende kernen Stadskanaal
Nr. Beoordelingscriteria 1 Voldoen aan wettelijke normuren/ruimte voor groei 2 Roostering overeenkomstig continurooster PO 3 Eigentijds bewegingsonderwijs in zaalomvang en inrichting 4 Een ontmoetingshart voor verenigingen die elkaar versterken 5 Verduurzaming overeenkomstig wet- en regelgeving 6 Efficiente bezetting en exploitatie van zaaldelen Totaal aantal punten
Score Onvoldoende Voldoende Goed
Denkrichtingen DR-1 DR-2 3 3 3 3 1 2 1 2 2 3 1 2 11 15
Punten 1 2 3
kenmerk: VIG20240521
29
Conclusie Denkrichting 1 heeft niet de voorkeur op basis van de gestelde beoordelingscriteria en analyse van voorgaande hoofdstukken. Bij denkrichting 2 gaan we ervanuit dat alleen de solitaire gymzalen Fr. Nanningstraat en Akkerweg worden gesloten. De Drijscheer en Kolkweg blijven gehandhaafd, waarbij op middellange termijn de afweging wordt gemaakt voor vervangende nieuwbouw. Argumenten hiervoor zijn het behoud van een basis voorzieningenniveau in iedere kern en het voorkomen van leerlingenvervoer. Hiertegenover staat dat puur op basis van capaciteit en zorgplicht bewegingsonderwijs, de beide accommodaties ook inpasbaar zijn in MFA De Bast en sporthal De Veenhorst. Op middellange termijn kan de gemeente deze afweging van leefbaarheid en onderwijskwaliteit versus haar financiële mogelijkheden beter maken.
kenmerk: VIG20240521
30
9 Zo voeren we het uit en dit gaat het kosten! Kern Stadskanaal In de kern Stadskanaal dienen alle binnensportaccommodaties op korte en middellange termijn vervangen of minstens ingrijpend levensduur verlengend gerenoveerd te worden. De afweging hiertoe wordt weergegeven in het vergelijk van de denkrichtingen 1 versus de overige denkrichtingen en de hiermee gepaard gaande investeringen. Vervolgens wordt voor zowel de denkrichting onderwijs als sport het faseringsplan en de bijbehorende financiële consequenties weergegeven.
Investeringsopgave kern Stadskanaal In de onderstaande tabel 12 is het vergelijk gemaakt tussen denkrichting 1 en de overige denkrichtingen aangaande de categorieën levensduur verlengende renovatie, nieuwbouw VNG en nieuwbouw KVLO. Dit is uitgedrukt in de totale investering- en jaarlasten van de gemeente aangaande rente en afschrijving. Uit dit vergelijk blijkt dat instandhouding van alle accommodaties bij denkrichting 1 qua jaarlasten nagenoeg overeenkomt met de gerichte vervanging van accommodaties in de overige denkrichtingen (gebaseerd op KVLO afmeting). De voordelen van de overige denkrichtingen in o.a. kwaliteit, verduurzaming en bezetting zijn reeds in voorgaande hoofdstukken aangeduid. Tabel 12: investeringsopgave kern Stadskanaal Omschrijving Levensduur verlengende renovatie Vervangende nieuwbouw o.b.v. VNG Vervangende nieuwbouw o.b.v. KVLO
Denkrichting 1 Overige denkrichtingen Totale investering Totale jaarlasten Totaal incl BTW Totale jaarlasten € 16.011.633 € 1.115.477 € 15.499.418 € 1.079.793 € 22.155.850 € 1.163.182 € 18.840.650 € 989.134 € 25.540.050 € 1.340.852 € 21.470.050 € 1.127.177
*genoemde bedragen zijn incl. btw.
Uitvoeringsagenda De planopgave van denkrichting onderwijs of sport wordt in onderstaande tabellen 13 en 14 gespecificeerd per accommodatie aangaande haar fasering van planvorming/uitvoering en de hiermee gepaard gaande financiële consequenties. Tabel 13: uitvoeringsagenda kern Stadskanaal – denkrichting onderwijs Denkrichting onderwijs sporthal De Spont gymzaal Neuteboomstraat Fase 1 (2025 t/m 2028) gymzaal Margrietlaan Stationslaan - Ubbo Emmius Wiekendreef Engelandlaan - Ubbo Emmius Fase 2 (2029 t/m 2032) Maarsdreef - Ubbo Emmius