CConstaterende datStadskanaal
Koppel je AI →
Document · PDF

Maatwerkonderzoek rapportage 16 april 2020.pdf

Raadsvergadering 11 juli 2022, gemeente StadskanaalBij agendapunt: Beëindiging Algemene voorziening schoonmaak2.944 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

MAATWERKONDERZOEK

▪ INLEIDING In beginsel (september 2015) is de Algemene Voorziening Schoonmaakwerkzaamheden (AVS) in het leven geroepen als algemene voorziening, die makkelijk en voor iedereen beschikbaar moest zijn en geregeld kon worden. De AVS was toen voor iedereen tegen kostprijs beschikbaar en er gold een kortingsregeling op basis van een lichte toets. De AVS is eigenlijk als een OH-indicatie in de basisvariant. Waarom dan de AVS nog willen behouden? Het maatwerkonderzoek, dat onlangs is gedaan, geeft hier o.a. antwoord op. Bij het maatwerkonderzoek zijn we steekproefsgewijs te werk gegaan en uitgegaan van een 70-tal casussen, die middels huisbezoeken in kaart zouden worden gebracht. Na ca. 50 huisbezoeken bleek dat er veel van de cliënten op de eerste lijst stonden, die (hoog)bejaard en alleenstaand of gehuwd waren. Op basis van die voorinformatie schatten wij dat het hier om een terechte AVS zou gaan, en er geen extra informatie naar boven zou komen, die belangrijk kon zijn voor het onderzoek. Toen de tweede lijst is aangeleverd, bleek dat er te weinig geschikte casussen tussen stonden, waardoor we uitkwamen op een 59 tal-casussen. Bij 44 huishoudens ben ik thuis geweest voor een huisbezoek, de overige onderzoeken hebben telefonisch plaatsgevonden i.v.m. de corona-uitbraak.

Twee cliënten wilden niet meewerken, waarvan er één geen opgaaf van reden gaf en de ander aangaf geestelijk zich niet oké te voelen. Zij zijn niet meegenomen in de cijfers. Andersom waren er ook een aantal cliënten die het juist prettig vonden persoonlijk contact met ‘de gemeente’ te hebben.

▪ WIJZE VAN ONDERZOEKEN Onderzoek & evaluatie In december 2019 stuurde de gemeente Stadskanaal de cliënten met AVS een brief toe over de wijziging eigen bijdrage. In deze brief werd ook dit maatwerkonderzoek aangekondigd als zijnde onderzoek en evaluatie. In mijn tekst-en-uitleg aan de klant heb ik aangegeven dat de gemeente graag de verhalen kent achter de aanvragen, we willen kijken of iets terecht is toegekend destijds en in welke mate men tevreden is over de huidige zorgleverancier.

1 Maatwerkonderzoek AVS ~ april 2020

Uitgangspunten Bij het onderzoek is uit gegaan van een aantal waarden: • Alle volwassen bewoners op één adres zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor het huishouden (ongeacht geslacht, achtergrond, generatie en leeftijd). • Mannen en vrouwen zijn, als de gezondheid het toelaat, beiden in staat om het huishouden te doen. • Leeftijd alleen geeft geen recht op huishoudelijke ondersteuning. • Fulltime werken van de cliënt of medebewoner alleen geeft geen recht op huishoudelijke ondersteuning.

Onderzoeksvragen • wat maakt dat de cliënt het huishouden niet zelf kan? Wat zijn de lichamelijke en/of geestelijke beperkingen? En zijn die van blijvende of tijdelijke aard? Is herstel mogelijk op termijn? Zijn er andere leefgebieden die er in meegenomen dienen te worden? • kan cliënt terugvallen op medebewoners? (partner, inwonende volwassen kinderen) o zijn zij gezond en wat is hun belastbaarheid? o heeft de medebewoner andere taken (werk, mantelzorger, persoonlijke verzorging) o is er een periode te verwachten, waarin de medebewoner een deel van de extra taken niet meer hoeft te doen en dus meer/alle huishoudelijke taken op zich kan • kan cliënt terugvallen op een netwerk? (familie, vrienden, buren) • is cliënt in staat de regie te voeren?

▪ MAATWERKONDERZOEK Indelen in leeftijd 15-50jr 51-65jr 66-80jr 81-100jr I

II III IV

12 25 15 7 59

alleenst 4 8 4 5 21

stel 4 15 11 2 32

gezin 4 2 0 0 6

terecht twijfel onterecht gestopt 9 0 1 2 23 1 0 1 14 0 1 0 7 0 0 0 53 1 2 3

Om leeftijdscategorie te kunnen bepalen ben ik uit gegaan van de leeftijd van die persoon op wiens naam de AVS staat. Het kan dus zijn dat het op naam van mevrouw staat, en dat zij in een andere leeftijdscategorie valt dan haar man. Dan is die van mevrouw bepalend. Bij stel gaat het om twee mensen die een huishouden delen, ongeacht burgerlijke staat, gender. Bij gezin gaat het om thuiswonende kinderen (volwassen/niet volwassen) die met 1 of beide (stief)ouders wonen. Met gestopt wordt hier bedoeld, het in overleg stoppen van de huishoudelijke ondersteuning aan het eind van het onderzoek en/of de cliënt had de huishoudelijke ondersteuning al gestopt, wat niet bekend was voor aanvang onderzoek.

Wat laten de cijfers zien en wat valt er op? • Het ging vooral om cliënten van 51 jaar en ouder. Soms alleenstaand, soms als stel. Minder was het aantal gezinnen, en zeker met hele jonge kinderen. Mogelijk zie je deze doelgroep meer terug in OH-cijfers. Zij redden het vaak niet met 2 uur per week. • In de meeste gevallen is de AVS destijds terecht ingezet, en in 2 gevallen hebben we de AVS stopgezet met een coulance-regeling: na besluitdatum afbouwen met nog 3 maanden AVS zodat de cliënt zo de draad weer zelf op kan pakken of iets anders kan regelen. • In 5 gevallen hebben we de einddatum aangepast i.v.m. partner of kind die of met pensioen gaat of na beëindiging studie weer kan bijdragen aan het huishouden. Zoals die ene zieke 2 Maatwerkonderzoek AVS ~ april 2020

•

•

•

mevrouw bij wie ik op huisbezoek was en wiens partner over 5 jaar bij huis zal zijn en indien gezond een extra steentje kan bijdragen, waardoor de AVS kan worden stopgezet. In 7 gevallen werd door cliënt aangegeven dat zij het niet redden met AVS, en dat zij graag uitbreiding wensten. In 2 gevallen is de AVS omgezet naar OH en 3 uur afgegeven. Zoals bij een vrouw die door scheiding alleen kwam te staan en de partner is weggevallen. In de andere gevallen kon het anders opgelost worden: taken gespreid doen, partner draagt meer bij en gesprek met huishoudelijke hulp, en was extra uren inzetten niet nodig. De reden, waarom men zelf het huishouden (of tezamen) niet volledig kan oppakken, heeft in de meeste gevallen te maken met vooral de lichamelijke gezondheid van één of meestal beiden. In sommige gevallen ligt het heel complex, zoals bij een gezin met 4 puberkinderen, waarvan 3 met een beperking. Een moeder die lichamelijke en geestelijk niet gezond is en een partner die naast lichamelijke klachten het grote huis, tuin en zijn eigen onderneming draaiende probeert te houden. Dan kan AVS net dat verschil maken. Uit onderstaande cijfers blijkt dat AVS veelal wordt ingezet voor onbepaalde tijd (2054). toegekend toegekend

Indelen in leeftijd 15-50jr 12 51-65jr 25 66-80jr 15 81-100jr 7 59

beperkt onbeperk AVS>OH 3 9 0 2 23 1 1 14 1 0 7 0 6

53

2

Maar er zijn dan ook altijd mensen, vooral vrouwen die denken dat hun man niet kan bijdragen aan het huishouden en zeggen: “Het huishouden is niets voor mijn man!”. Hier speelt de man-vrouw rolverdeling uit het verleden een rol.

▪ VERLOOP VAN HET ONDERZOEK Momenteel toont de AVS een aantal gelijkenissen met een OH-indicatie en wil graag naar aanleiding van het maatwerkonderzoek een aantal zaken benoemen m.b.t. die AVS, maar ook over het inzetten van deze voorziening: Flexibele uren De AVS heeft één pluspunt t.o.v. een OH indicatie en dat is het inzetten van zgn. flexuren: 105 uur per kalenderjaar. Uit de praktijk blijkt dat met name de cliënten die herstellende zijn van een operatie of een tijdje in een revalidatiecentrum verbleven, deze flexuren efficiënt en bewust inzetten. Op het moment dat ze nauwelijks nog iets kunnen, zetten ze meer in, en op het moment dat ze beter worden, worden er minder uren gebruikt. Het mooie hiervan is dat ze als het ware gelijkmatig afschalen tot het moment dat de cliënt het huishouden weer volledig zelf kan oppakken. Dat is zeker een pré ten opzichte van de OH-indicatie (2 basisuren), waarbij er voor een bepaalde periode een vast aantal uren per week wordt ingezet. Dit in tegenstelling tot de cliënten die AVS voor onbeperkte tijd toegekend hebben gekregen, zij zetten meestal het maximaal aantal uren per week in. In het onderzoek week daar slechts 1 huishouden van af. Voor deze doelgroep is het flexibel kunnen inzetten van de uren, kennelijk niet zo interessant.

3 Maatwerkonderzoek AVS ~ april 2020

Aanvraag en huisbezoek Omdat ik naast dit maatwerkonderzoek ook de nieuwe AVS-vragen heb opgepakt (98 aanvragen in de periode van 16 december 2019 en 31 maart 2019, zie bijlage op pagina 7), heb ik ervaren dat een huisbezoek vooral heel nuttig is (het levert meer informatie op) en ook als erg prettig wordt ervaren. Warm contact met de cliënt is belangrijk en er is dan ook ruimte voor andere vragen, bijvoorbeeld over andere voorzieningen of andere diensten. De huisbezoeken hadden in die zin zeker een meerwaarde. En bij twijfel kan een huisbezoek doorslaggevend zijn om goed onderzoek te doen en besluit te kunnen nemen.

Duur van de AVS Uit bovenstaande cijfers is gebleken dat in het verleden de AVS veelal voor onbepaalde tijd is afgegeven. Als ik het vergelijk met hoe het in andere regio’s in Nederland wordt gedaan (gebaseerd op mijn werkervaring in de gemeente Eindhoven, gemeente West-Betuwe en gemeente Stichtse Vecht), dan wordt daar voor minder ruimere perioden gekozen. Meer mogelijkheden om op een later moment nog eens de situatie te onderzoeken, te bespreken en te bekijken of de ondersteuning nog steeds nodig is. Hier heeft de cliënt ook een eigen verantwoordelijkheid. Het wordt dan niet een recht, vanzelfsprekendheid of gemak, maar iets waar we met elkaar verantwoordelijk voor zijn en bewust inzetten. Er mag meer gekeken worden of er zich mogelijk situaties voordoen waardoor bijvoorbeeld een medebewoner dan wél kan bijdragen aan het huishouden. Bijvoorbeeld bij het behalen van de pensioengerechtigde leeftijd. Of een kind die op volwassen leeftijd wel kan bijdragen. Hier is nog een efficiency-slag te maken.

Van eigen bijdrage AVS naar CAK bijdrage “Belachelijk”, roepen een aantal cliënten als ze horen over de gewijzigde bijdrage en het loslaten van de inkomenstoets. Maar er zijn ook een aantal die daar nu gebruik van maken omdat de regeling het toelaat. Zij hadden een particuliere hulp, en hebben deze stopgezet om AVS aan te kunnen vragen. Of houden de particuliere hulp ernaast, waardoor ze tezamen met de AVS meer uren huishoudelijke ondersteuning krijgen voor een naar verhouding gereduceerd tarief. Om welke aantallen het gaat, is onduidelijk, daar de meesten er niet mee te koop lopen. De signalen echter worden wel gegeven. Wettelijk gezien mogen zij die aanvraag doen, hebben wij geen mogelijkheid het te weigeren, maar kunnen wel het gesprek erover aangaan met de cliënt.

Besluit en motivering Aan het eind van ieder gesprek met de cliënt heb ik aangegeven of de AVS destijds, maar ook nu nog terecht is. Terecht in de betekenis van ‘noodzakelijk’. En als ik twijfelde dan gaf ik aan dat ik dat eerst wilde overleggen met de collega’s van de afdeling Wmo. Dit is een aantal keren gebeurd. Maar ook, als er een gezonde partner was, en ik toch de AVS terecht vond, legde ik uit waarom dan. Het gehele plaatje daarin meenemende. De onderbouwing goed uitleggen aan de klant, waardoor er onder de inwoners een ander beeld gaat ontstaan. Dat de inwoner snapt waarom de ene mevrouw met MS en werkende man wel terecht AVS krijgt en de andere vrouw met MS en werkende man de AVS onterecht blijkt te hebben. Want er zijn nog wel wat aannamen, gedachten rondom het huishouden en de ondersteuning, die je vanuit de gemeente krijgt.

4 Maatwerkonderzoek AVS ~ april 2020

▪ EVALUATIE Momenteel kan voor de AVS gekozen worden uit een 4 tal zorgaanbieders, waarmee de gemeente een contract heeft: • Buurtdiensten (voorheen viel Familiehulp daar ook onder) • Zorggroep Méander (die DNZT als onderaannemer heeft) • BCM • MIEP Tijdens het maatwerkonderzoek de cliënten ook gevraagd of ze tevreden waren over de huishoudelijke ondersteuning. Hieronder wat getallen:

Indelen in categorie zorgleverancier Buurtdiensten 38 Méander > DNZT 10 BCM 9 MIEP 2 59

tevreden matig 36 6 9 2 53

ontevreden 1 1 1 3 0 0 0 0 2

4

De meeste cliënten zijn tevreden en soms heel tevreden over de huishoudelijke hulp (“Ongelofelijke schat”…. “geweldig mens!”). Vaak is er een klik, en zorgt de huishoudelijk hulp niet alleen voor een schoon en leefbaar huis, maar ook voor een vrolijke noot. Het sociaal aspect mogen we zeker niet onderschatten. Een cliënt uit het onderzoek legt uit: “Doordat ik huishoudelijke hulp krijg, word ik minder belast, waardoor ik minder pijn heb en meer rust krijg. Dat is niet alleen voor mij, maar ook voor mijn partner die ’s avonds thuis komt, prettig.” Ook een aantal waren wat minder tevreden. Een hulp die haar werk niet goed doet, een ‘onrustige’ hulp waardoor de cliënt met hartfalen geïrriteerd raakt, maar als men klaagt komt dat meestal door ‘wisselende’ hulpen. Aanvullend op bovenstaande wil ik vanuit de vele nieuwe AVS-aanvragen die ik heb gedaan aanvullen en opmerken dat als er met spoed iets geregeld moet worden op huishoudelijk vlak, dat je dan als Wmoconsulent dan het beste kan schakelen met de Buurtdiensten. Zij kunnen in geval van nood in een paar uur een hulp leveren. Dit in tegenstelling tot Zorggroep Méander die zonder indicatie niets wilden oppakken, en toen ze later toch de opdracht aannamen, het niet goed hebben opgepakt: hebben de zorg niet op tijd geregeld, slechte communicatie tussen Méander en DNZT.

▪ EINDCONCLUSIE en AANBEVELINGEN Alles bij elkaar genomen en kijkende naar dit maatwerkonderzoek kun je je als gemeente afvragen welk signaal je afgeeft als in het verleden de AVS zo makkelijk werd afgegeven. In de meeste gevallen lijkt de AVS terecht ingezet, maar er mag een ander signaal worden afgegeven: alleen AVS als je het huishouden echt zelf niet kan doen of niet zelf kan oplossen. Van gemak naar noodzaak. Het gaat enerzijds om de feitelijke zorg en anderzijds om hoe we met elkaar die zorg willen leveren en blijven leveren. En om die voorziening er in te kunnen blijven houden, is het belangrijk de inwoner hier in mee te nemen. Want er leven nog veel gedachten als “Ik ben 80 dus ik heb recht op huishoudelijke ondersteuning”, “Mijn man is niet gewend het huishouden te doen” of “Mijn volwassen inwonende kind heeft een fulltime baan.”

5 Maatwerkonderzoek AVS ~ april 2020

Aanbevelingen • AVS heeft zoals het nu wordt gebruikt geen toegevoegde waarde m.u.v. de zgn. flex-uren, zoals eerder is uitgelegd. Je kunt er voor kiezen om: o de AVS als voorziening stop te zetten en er gewoon een OH-indicatie van te maken; o de AVS als voorziening stop te zetten en er een OH-indicatie van te maken waar op een of andere manier de mogelijkheid van flex-uren nog blijft bestaan; o de AVS er als voorziening alleen in te houden voor tijdelijke ondersteuning, zodat men die flex-uren als afschaalmodel kan gebruiken. De overige AVS-cliënten worden omgezet naar OH. Dit heeft als voordeel dat er veel eenduidiger kan worden gewerkt, ook in combinatie met andere indicaties.

•

Huisbezoek is in de meeste gevallen nodig om goed onderzoek te doen en de cliënt te leren kennen. Zo zou je er voor kunnen kiezen om: o Bij cliënten die langdurig AVS nodig hebben en waarbij er geen sprake is van herstel o.i.d. altijd een huisbezoek te doen (middels een keukentafelgesprek); o Bij cliënten die het huishouden tijdelijk niet kunnen doen of kunnen laten doen, een telefonisch uitgebreider gesprek te doen, waarbij helder moet worden wat de reden is van uitval en hoe lang de herstelperiode gaat duren. Bij verlenging na een 1e periode kan er gekeken worden op basis van de nieuwe situatie of er dan wel een huisbezoek ingepland dient te worden; o Na een huisbezoek rapporteren op eenzelfde wijze: informatie m.b.t. een cliënt wordt nu niet eenduidig weggezet in het systeem.

•

AVS niet direct afgeven voor een hele lange periode en hierin ook de toekomst meenemen. Denk hierbij aan mogelijkheden als: o de eerste aanvraag AVS eerst voor een jaar afgeven, om te kijken hoe dat gaat en pas daarna voor langere tijd; o kijken of er in de toekomst veranderingen aankomen: een medebewoner die met pensioen gaat, een medebewoner van wie de mantelzorgtaken wegvallen, een kind dat kan bijdragen zodra hij 21jr wordt enz.

*

Volwassen uitwonende kinderen ondersteunen ouders niet structureel in het huishouden. Opvallend is dat zij wel her en der bijspringen als het gaat om ADL-taken of meegaan naar het ziekenhuis, maar in verband met eigen gezin, werk en huishouden niet structureel kunnen bijspringen in het huishouden. Een interessante om nog eens naar te kijken en je af te vragen of je die vraag erin wil houden. In deze tijd mijn inziens een overbodige vraag, want na ca. 150 keer vragen bleef het antwoord “Ze kunnen niet bijdragen.”

•

De waarden rondom huishoudelijke ondersteuning met elkaar duidelijker formuleren en wegen bewandelen om dit nieuwe gedachtengoed bij de inwoners te krijgen. Welk signaal wil je afgeven en hoe breng je dat naar buiten: o Naar de inwoners middels communicatiekanalen, seniorenvoorlichting, schrijven, website etc. o Naar onze directe sociale partners zoals de zorgleveranciers, Welstad, wijkverpleging e.a. o Interne afdelingen binnen het gemeentehuis (o.a. KCC, balie etc.)

Ik wens jullie heel veel succes! Stralende groet, Mandy van Nobelen 14 april 2020

6 Maatwerkonderzoek AVS ~ april 2020

▪ bijlage

Nieuwe AVS

januari

februari

maart

Aantal meldingen

aantallen

aantallen

aantallen

54

Aantalen volledig afgerond teruggegeven (OH) door collega opgepakt overig openstaand per 31-3-2020

4 2 1

26

1 1 0 7

18

98

5

14

28

84

1 0 0 4 2

zelf afgehandeld toewijzing AVS afwijzing AVS ingetrokken AVS AVS omgezet OH toewijzing OH

24 2

15 2

23 0

1

2

1

1 4

0 2

2 6

32

20

7 Maatwerkonderzoek AVS ~ april 2020

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Stadskanaal&id=d0808ca6-a84a-40d4-8655-add96e03c51c