Jaarstukken 2023
Tekst van het document
€
2.000 +
€
33.000 -
Totaal mutaties reserves
€
47
634.000 +
€
307.000 +
€
480.000 -
€
32.000 -
€
1.000 -
€
1.131.000 -
4. DIENSTVERLENING Besturen en Beschermen Taakvelden Bestuur en ondersteuning, Veiligheid en Volksgezondheid en milieu Wat wilden wij bereiken? Maatschappelijke effecten Effecten taakvelden Bestuur en ondersteuning - Open en transparant bestuur. - Het bevorderen van het wederzijdse begrip tussen de gemeente en haar publieksgroepen. - Het verbeteren en uitbreiden van de digitale bereikbaarheid van de gemeente voor haar publieksgroepen. - Een optimale Basisregistratie Personen (BRP) om op goede wijze uitvoering te kunnen geven aan wettelijk voorgeschreven taken. - Wij willen de privacy van onze inwoners waarborgen en document-, identiteits- en adresfraude voorkomen. - Verkiezingen organiseren die goed en veilig toegankelijk zijn voor onze kiezers. Effecten taakvelden Veiligheid - Een veilig Stadskanaal. - Ontwikkelen van een goed veiligheidsgevoel bij de burger door onder meer duidelijke regels te stellen voor openbare orde en veiligheid met een consequente handhaving van die regels. Toepassing coffeeshopbeleid. Aandacht voor bestrijding van jeugdcriminaliteit. Hierbij geldt een intensieve samenwerking met politie, Actiecentrum Veiligheid en Zorg, reclassering, VNN en andere ketenpartners en burgers. Effecten taakvelden Volksgezondheid en milieu - Een gezonde leefomgeving. - Bereikbare en toereikende zorg - Terugdringen gezondheidsverschillen.
- Door samenwerking in de regio een dekkend zorglandschap creëren. - Meer gezonde jaren voor onze inwoners. Onze inwoners voelen zich gezond, zijn veerkrachtig en hebben het vermogen zich aan te passen en de eigen regie te voeren, in het licht van fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. Wat hebben wij bereikt? Maatschappelijke effecten Effecten taakvelden Bestuur en ondersteuning - We zijn een open, toegankelijke en transparante gemeente. - De digitale bereikbaarheid van de gemeente is verbeterd. - Doorlopende optimalisatie van de dienstverlening aan onze inwoners, ondernemers en instellingen. Effecten taakvelden Veiligheid Het beleid voor wat betreft de lokale veiligheidsprioriteiten is gecontinueerd, dit draagt bij aan een groter veiligheidsgevoel bij inwoners en een veilig en leefbaar Stadskanaal. Hierbij is aandacht besteedt aan ondermijning, woonoverlast en sociale wijkproblematiek, jeugdaanpak, zorg en veiligheidstaken, bestrijding van drugsgebruik en overmatig alcoholgebruik en mensenhandel.
48
Effecten taakvelden Volksgezondheid en milieu Op het gebied van gezondheid zijn landelijke bestuurlijke afspraken vastgelegd in twee zorgakkoorden: het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en Gezond Actief Leef Akkoord (GALA). In samenwerking met lokale, regionale en provinciale ketenpartners zijn deze uitgewerkt in respectievelijk een Regioplan Gezond Groningen en een lokaal plan van aanpak SPUK GALA Stadskanaal. In deze plannen zijn de belangrijkste prioritaire opgaven beschreven en zijn afspraken gemaakt hoe we deze opgaven gaan aanpakken. Stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040, met weerbare, gezonde inwoners die kunnen opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving, en waarin sprake is van een sterke sociale basis.
Beleidsindicatoren Indicator 1 2 3 4 5
Verwijzingen Halt Winkeldiefstal Diefstal uit woning Geweldsmisdrijven Vernieling en beschadiging
Eenheid
Periode
Gemeente
Nederland
aantal per 10.000 aantal per 1.000 aantal per 1.000 aantal per 1.000 aantal per 1.000
2021 2023 2023 2023 2023
6 2,3 1,2 3,4 4,8
8 2,5 1,3 4,3 5,8
Bron: Waarstaatjegemeente.nl (Besluit Begroting en Verantwoording)
Toelichting 1. Het aantal verwijzingen naar Halt per 10.000 inwoners in de leeftijd van 12 tot 18 jaar. 2. Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners. 3. Het aantal diefstallen uit woningen per 1.000 inwoners 4. Het aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners. 5. Het aantal vernielingen en beschadigingen per 1.000 inwoners.
49
Wat hebben wij daarvoor gedaan? BESTAAND BELEID TAAKVELDEN BESTUUR EN ONDERSTEUNING Bestuur
Activiteiten bestuurlijke samenwerking - We hebben in regionaal en provinciaal verband samengewerkt rondom de invoering van de Omgevingswet. Deze wet is op 1 januari 2024 in werking getreden. - Binnen de Agenda voor de Veenkoloniën is gewerkt aan verdere innovatie van de landbouw. - We hebben uitvoering gegeven aan de verschillende projecten binnen de RegioDeal. - We trokken met Rijk en regio op om Oost-Groningen landelijk en provinciaal op de kaart te houden. Te denken valt aan de samenwerking binnen Nij Begun en de Strategische Agenda Groningen. Activiteiten Bestuursondersteuning We werken doorlopend aan realisatie van de doelen uit het collegeprogramma. Burgerzaken - Naast het organiseren van de gecombineerde verkiezingen voor de Provinciale Staten en de Waterschappen in maart 2023 hebben wij in november 2023 de vervroegde Tweede Kamerverkiezing georganiseerd. Daarnaast hebben wij in 2023 de nodige inzet gepleegd in verband met de toegankelijkheid bij de verkiezingen. Zo hebben wij bijvoorbeeld geïnvesteerd in een voorziening voor kiezers met een visuele handicap. - Ook hebben wij de nodige aandacht besteed aan het optimaliseren van de Basisregistratie Personen (BRP), privacy en document-, identiteits- en adresfraude
TAAKVELDEN VEILIGHEID Crisisbeheersing en brandweer - In 2023 heeft de gemeente actief geparticipeerd in de Veiligheidsregio Groningen (VRG). Hiervoor hebben wij financiële middelen ingebracht en personele middelen in het kader van de functies die wij vervullen in de lokale en regionale piketregeling die bij rampen van toepassing is. - De leidraad voor crisisbeheersing en brandweer is het Veiligheidsplan Veiligheidsregio Groningen. - In 2023 is de Beleidsbegroting Veiligheidsregio Groningen 2024 e.v. vastgesteld, hierin worden de kaders geschetst van de uitwerkingsaspecten die in 2024 worden voorgelegd aan de deelnemende gemeenten. - Een belangrijke ontwikkeling in 2023 was de verdere voorbereiding op de Omgevingswet. Hiertoe zijn zowel door de gemeente als de VRG samenwerkingsafspraken en werkafspraken gemaakt die eind 2023 in het Regionaal Platform Omgevingswet Groningen (RPOG) zijn besproken. In 2023 is vooralsnog vastgehouden aan de financiële 0-lijn (alleen indexatie). Activiteiten Omgevingsveiligheid De gemeente ontvangt via het gemeentefonds de middelen voor het uitvoeren van taken op het gebied van omgevingsveiligheid. De werkzaamheden worden door de Omgevingsdienst Groningen en de Veiligheidsregio Groningen uitgevoerd.
50
Openbare orde en veiligheid Het beleid voor wat betreft de lokale veiligheidsprioriteiten is gecontinueerd, dit draagt bij aan een groter veiligheidsgevoel bij inwoners en een veilig en leefbaar Stadskanaal. Hierbij is aandacht besteedt aan onder andere de volgende onderwerpen. - Ondermijning heeft belangrijke aandacht gekregen binnen de gemeente Stadskanaal. De raad heeft in 2023 middelen ter beschikking gesteld waarmee zowel een extra medewerker is aangesteld en de mogelijkheid is geschapen om onderzoeken en controles uit te voeren. Hierdoor heeft de aanpak van ondermijning in de gemeente Stadskanaal een boost heeft gekregen. Door meer integrale controles op verschillende thema’s zijn we zichtbaar bezig met de aanpak van criminaliteit. Dit zorgt voor het opleggen van een strakkere handhavingslijn met meer bestuurlijke maatregelen. Daarnaast vinden bewustwording sessies zowel intern als extern plaats om meer grip te krijgen op ondermijning. Bovendien is de gemeente Stadskanaal een gedreven partij binnen de regionale aanpak. - Om woonoverlast en sociale wijkproblematiek zo goed mogelijk aan te pakken is het maandelijks overleg met de woningcorporatie Lefier, politie, OGGZ en OOV gecontinueerd. In dit overleg bespreken we ontwikkelingen die van belang zijn en casuïstiek. Per casus worden er afspraken gemaakt.
Dit zorgt voor een goede integrale aanpak van woonoverlast en een stevige samenwerking met een duidelijke handhavingslijn. - Jeugdaanpak is opgestart met verschillende partijen, waarbij een start is gemaakt van de inventarisatie van de problematiek. In de komende jaren zal nader onderzoek plaatsvinden waarbij wordt gekeken naar een passend plan van aanpak. - Zorg en veiligheidszaken, waaronder geweldszaken, huiselijk geweld, bijtincidenten met honden zijn beter zichtbaar geworden. Hierdoor is het mogelijk om hier met partners goed en snel op in te spelen om escalaties te voorkomen. - Bestrijding drugsgebruik en overmatig alcoholgebruik en gerelateerde criminaliteit en overlast in het algemeen en specifiek in relatie tot jongeren. Dit jaar heeft een inventarisatie plaatsgevonden op drugsoverlast op onder andere scholen en jongeren, waar verder onderzoek noodzakelijk is. - Het beleid tegen mensenhandel heeft verdere inhoud gekregen. - Daarnaast is getracht de meldingsbereidheid met betrekking tot openbare orde en veiligheid van de inwoners te vergroten. Dit blijft een aandachtspunt voor de komende jaren.
TAAKVELDEN VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU Volksgezondheid - In 2023 is landelijk het Integraal Zorgakkoord (IZA) vastgesteld. In dit kader is in 2023 voor de zorgregio Groningen een regiobeeld, en op basis daarvan het regioplan Gezond Groningen, opgesteld. Het regioplan speelt in op de verwachte forse toename van de zorgvraag (als gevolg van vergrijzing, leefstijl en mentale problematiek) in combinatie met schaarste aan zorgaanbod in de komende jaren. Alle partijen in het provinciale netwerk Gezond Groningen (voorheen het Preventieoverleg Groningen: het POG), hebben zich achter de doelen in dit plan gesteld en hebben afgesproken naar vermogen bij te dragen aan de uitvoering hiervan in samenhang met de opgaven uit het Gezond en Actief Leven akkoord. - In het netwerk Gezond Groningen (voorheen was dit het preventieoverleg Groningen: het POG) zijn 40 zorgpartijen waaronder het sociaal werk, alle gemeenten, provincie, zorgverzekeraars en clientorganisaties vertegenwoordigd. Enkele speerpunten uit het regioplan Gezond Groningen die vooral voor gemeenten relevant zijn: in samenhang met de opgaven vanuit het landelijke Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) meer inzet op preventie en mentale weerbaarheid, het organiseren van ketensamenwerking tussen het sociaal en medisch domein op diverse terreinen.
Wij hebben zowel ambtelijk als bestuurlijk geparticipeerd in de daarvoor ingerichte overleggen hierover. - Met ondersteuning van GGD Groningen is een plan van aanpak SPUK GALA opgesteld voor de periode 2023-2026. Het GALA richt zich op het versterken van preventief gezondheidsbeleid. Dit plan van aanpak is met een positief advies vanuit VNG en VWS ingediend voor een bijdrage vanuit SPUK GALA bij het ministerie van VWS. In het plan van aanpak SPUK GALA is ons gezondheids- en sportbeleid geïntegreerd.
51
-
-
-
-
-
-
-
Het gezondheid bevorderende programma "Kans voor de Veenkoloniën" (2016-2023) is verlengd tot 1 april 2024. Door het programma is het manifest ‘Van Kans naar Kracht Acht sleutels om gezondheidsachterstanden écht aan te pakken ‘ opgesteld. Met middelen uit de Regiodeal (pijler gezondheid) zijn diverse gezondheids-projecten uitgevoerd. Deze projecten zijn opgestart en worden gedurende de looptijd van de Regio Deal uitgerold en afgerond. De projecten dragen bij aan de doelstellingen uit het IZA en GALA en een aantal van deze projecten zijn tevens al een eerste vertaling van de verplichte ketenaanpakken uit het GALA en IZA. Enkele ontwikkelingen binnen de projecten uit de Regiodeal zijn: • in 2023 zijn wij Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) gemeente geworden. Hiervoor is een JOGG regisseur aangesteld bij Welstad en is een plan van aanpak opgesteld. JOGG is integraal onderdeel van het plan van aanpak SPUK GALA Stadskanaal; • het project Kansrijke Start. Omdat de ondersteuning vanuit het programma Kans voor de Veenkoloniën voor het project “Goede Start” wordt afgebouwd vanwege de afloop van het programma is dit project geborgd in het project “Kansrijke Start” via de Regiodeal. Ook is het project Kansrijke Start met ingang van 2023 onderdeel van het GALA.
Daarnaast is provinciebreed een beroep gedaan op het Nationaal Programma Groningen voor de uitrol van Kansrijke Start in de gehele provincie; • het AED netwerk Stadskanaal wordt door een werkgroep verder uitgewerkt tot een dekkend toekomstbestendig netwerk van 24/7 AED’s in onze gemeente met daarbij getrainde en gecertificeerde burgerhulpverleners. Dit wordt in het voorjaar 2024 naar verwachting afgerond; • Sociaal Vitaal, gericht op vitalisering van ouderen. De aanvraag hiervoor is ingediend in 2023; • in elke huisartspraktijk is een Ondersteuner Sociaal Domein (OSD) voor gemiddeld twee uur per week beschikbaar gesteld. De OSD zorgt voor doorgeleiding naar de juiste plek in het sociaal domein als er geen medische oorzaak is voor (psycho)sociale problematiek. Het aantal doorverwijzingen vanuit de huisartsen in het eerste half jaar 2023 was 45, daarvan was 85% een nieuwe cliënt voor stichting Welstad. In het 2e half jaar was dit aantal 97, waarvan 82% nieuwe cliënten. De OSD inzet speelt al in op de ketenaanpak Welzijn op Recept uit het GALA en IZA; • Verrijkte schooldag: dit is in 2023 uitgevoerd op twee basisscholen in onze gemeente. Een gezonde leefomgeving die uitdaagt tot bewegen en ontmoeten draagt bij aan gezond gedrag. In 2023 is gewerkt aan de planontwikkeling voor de omgevingsvisie waar gezondheid een van de onderdelen is.
In 2023 waren in dit kader diverse bijeenkomsten. Daarnaast is in 2023 budget beschikbaar gesteld vanuit de SPUK GALA middelen voor het realiseren van watertappunten op schoolpleinen. Zodat de jeugd wordt gestimuleerd om water te drinken in plaats van ongezonde drankjes. De implementatie gebeurt in samenhang met onze JOGG aanpak. In 2023 was er periodiek bestuurlijk overleg met de raad van bestuur van Treant. In 2023 is Treant ook in gesprek geweest met de gemeenteraad. De keuzes van Treant in de bedrijfsvoering zijn daar toegelicht. Zo zijn er investeringen in de polikliniek gedaan en zijn meer operatiefaciliteiten voor oogheelkunde gerealiseerd. De Basisspoedpost voor niet levensbedreigende spoedeisende acute zorg is in de loop van 2023 in het weekend gesloten. En in 2023 is de KIZ (kortdurende intensieve zorg) afdeling in het Refaja geïntegreerd bij de woonzorgvoorzieningen van Treant. De Meerjarenagenda 2022-2025 Publieke Gezondheid is in het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Publieke Gezondheid & Zorg (GR PG&Z) vastgesteld en wordt verder uitgewerkt door de deelnemende gemeenten waaronder Stadskanaal. De belangrijkste thema’s zijn Jeugd, Ouderen en Leefomgeving. Het DB van de GR PG&Z heeft in het kader van Hervormingsagenda Jeugd opdracht gegeven voor een onderzoek naar Doorontwikkeling JGZ Groningen. Dit onderzoek wordt afgerond in 2024.
In 2023 is vanwege de Wet gemeenschappelijke regelingen gestart met een herziening van de governance van de GR PG&Z. Het voornemen is dat voor de RIGG een nieuwe regeling wordt georganiseerd. De herziening wordt afgerond in 2024. Door het komen te vervallen van de locatie van de brandweer aan de Sontweg in Groningen is een onderzoek gestart naar herhuisvesting van de GGD in samenhang met VRG op een andere locatie in de stad Groningen. In 2024 wordt de go/no go beslissing verwacht.
52
Wat heeft het gekost? (x € 1.000) Begroting 2023 7.365 794
Rekening 2023 7.226 720
Verschil 140 74
V N
6.572
6.506
66
V
Lasten
Baten
Saldo
2.184 919 3.102
358 358
2.184 560 2.744
2.170 655 2.825
15 15
2.170 640 2.810
5
5
0
Taakvelden Volksgezondheid en milieu Volksgezondheid
1.293
341
952
Totaal
7.226
720
6.506
Beschrijving Lasten Baten Saldo programma
Taakvelden Bestuur en ondersteuning Bestuur Burgerzaken Taakvelden Veiligheid Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Taakvelden Sociaal domein Samenkracht en burgerparticipatie
Toelichting Het voordelig saldo tussen de begroting en de rekening bedraagt € 66.000,00. Dit betreft een nadeel van € 48.000,00 voor de taakvelden Bestuur en ondersteuning (lasten € 108.000,00 N, baten € 60.000,00 V), een voordeel van € 9.000,00 voor de taakvelden Veiligheid (lasten € 2.000,00 V, baten € 7.000,00 V), een nadeel € 17.000,00 voor de taakvelden Sociaal domein (lasten € 20.000,00 V, baten € 37.000,00 N) en een voordeel van € 122.000,00 voor de taakvelden Volksgezondheid en milieu (lasten € 226.000,00 V, baten € 104.000,00 N). Dit betreft de volgende afwijkingen. Lasten Taakvelden Bestuur en ondersteuning - Actualisatie voorzieningen pensioenen en wachtgelden. - Inzet raadsadviseur. - Legesopbrengsten. - Overige afwijkingen.
€ €
157.000 N 150.000 V
€
101.000 N
Totaal taakvelden Bestuur en ondersteuning
€
Taakvelden Veiligheid - Overige afwijkingen. Totaal taakvelden Veiligheid
€ €
53
Baten
€
60.000 V
108.000 N
€
60.000 V
2.000 V 2.000 V
€ €
7.000 V 7.000 V
Taakvelden Sociaal domein - SPUK GALA, Terugdringen gezondheidsachterstanden. Totaal taakvelden Sociaal domein
€ €
20.000 V 20.000 V
€ €
37.000 N 37.000 N
Taakvelden Volksgezondheid en milieu - Kansrijke start. - SPUK GALA, met name valpreventie. - Overige afwijkingen. Totaal taakvelden Volksgezondheid en milieu
€ € € €
63.000 V 145.000 V 18.000 V 226.000 V
€ € €
126.000 N 22.000 V 104.000 N
Mutaties reserves (x € 1.000) Beschrijving
Begroting 2023
Rekening 2023
Verschil
Toevoegingen Onttrekkingen
-118
-118
0
Saldo mutaties
-118
-118
0
Toelichting Het saldo van de mutaties in de reserves verschilt niet met de begroting.
54
ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN ONVOORZIEN Taakvelden Bestuur en ondersteuning In dit overzicht zijn de baten en lasten van de algemene dekkingsmiddelen en het bedrag onvoorzien opgenomen. De algemene dekkingsmiddelen betreffen voornamelijk de opbrengsten van belastingen en uitkeringen uit het gemeentefonds. Deze middelen kennen, in tegenstelling tot heffingen als riool en afvalstoffen, geen vooraf bepaald bestedingsdoel. De niet vrij aanwendbare heffingen zijn, evenals specifieke uitkeringen van het Rijk, in de programma’s verantwoord. In 2023 is het volgende gerealiseerd:
Lasten (x € 1.000) Begroting 2023
Taakvelden Treasury Onroerendezaakbelasting Overige baten en lasten Beheer overige gebouwen en gronden Totaal Lasten
Rekening 2023
258 662 1.066 611 2.597
464 617 419 650 2.150
Begroting 2023 1.552 8.374 99.852 79 2.643 112.500
Rekening 2023 2.270 8.478 99.970 -16 2.722 113.424
-109.903
-111.274
Verschil -206 N 45 V 647 V -39 N 447 V
Baten (x € 1.000) Taakvelden Treasury Onroerendezaakbelasting Uitkeringen gemeentefonds Overige baten en lasten Beheer overige gebouwen en gronden Totaal Baten Saldo
Verschil 718 V 104 V 118 V -95 N 79 V 924 V 1.371 V
Toelichting Het voordelige saldo tussen de begroting en de rekening bedraagt € 1.371.000,00. Dit betreft een voordeel op het taakveld Treasury van € 512.000,00 een voordeel op de taakvelden Onroerendezaakbelasting van € 149.000,00 een voordeel op het taakveld Uitkeringen gemeentefonds van € 118.000,00, een voordeel op het taakveld Overige baten en lasten van € 552.000,00 en een voordeel op het taakveld Beheer overige gebouwen en gronden van € 40.000,00.
55
Dit betreft de volgende afwijkingen. Lasten Taakveld Treasury - Bespaarde rente - Renteresultaat - Overige afwijkingen. Totaal taakveld Treasury
€ € €
Taakvelden Onroerendezaakbelasting - Opbrengst onroerendezaakbelasting. - Afhandeling bezwaarschriften WOZ. - Overige afwijkingen. Totaal taakvelden Onroerendezaakbelasting
€ € €
203.000 N 3.000 N 206.000 N
93.000 V 48.000 N 45.000 V
Taakveld Uitkeringen gemeentefonds - Bijstellingen uitkeringen gemeentefonds Totaal taakveld Uitkeringen gemeentefonds
Baten € €
277.000 V 441.000 V
€
718.000 V
€
108.000 V
€ €
4.000 N 104.000 V
€ €
118.000 V 118.000 V
Taakveld Overige baten en lasten Het voordelige saldo tussen begroting en rekening bedraagt € 552.000,00. Dit betreft een voordeel op reserveringen Uitkeringen gemeentefonds van € 282.000,00 een voordeel op Algemene uitgaven van € 355.000,00, een voordeel van € 10.000,00 op het bedrag Onvoorzien en een nadeel van € 95.000,00 op Algemene inkomsten. Lasten Reserveringen Uitkeringen gemeentefonds - Gereserveerde middelen voor taken waarvoor op de programma’s geen budget is opgenomen. Algemene uitgaven - Stelpost salarissen voor onder andere cao ontwikkelingen. De werkelijke personeelslasten zijn verantwoord op de programma’s en overhead. - Dotaties voorzieningen verlof. - Overige afwijkingen. Bedrag onvoorzien - Het budget is in 2023 niet ingezet.
€
282.000 V
€
746.000 V
€ €
384.000 N 7.000 N
€
10.000 V
Algemene inkomsten - Correctiepost voor onderuitputting. De werkelijke onderuitputting is verantwoord op de verschillende programma’s. - Mutatie voorziening dubieuze debiteuren. - Overige afwijkingen. Totaal taakveld Overige baten en lasten
€
Taakveld Beheer overige gebouwen en gronden - Opbrengst grondverkopen. - Overige afwijkingen. Totaal taakveld Beheer overige gebouwen en gronden
56
€ €
Baten
€
50.000 N
€ €
49.000 N 4.000 V
647.000 V
€
95.000 N
39.000 N 39.000 N
€ € €
70.000 V 9.000 V 79.000 V
Heffing Vennootschapsbelasting Voor overheidsondernemingen geldt de vennootschapsbelastingplicht (VPB-plicht). Hiervoor moeten activiteiten welke een onderneming vormen jaarlijks worden geïnventariseerd en beoordeeld. De VPB heeft voor 2023 geen financiële consequenties. Voor veel van de ondernemingsactiviteiten geldt dat niet voldaan wordt aan de ondernemingscriteria, deze worden daarom niet in de VPB-heffing betrokken. De overige ondernemingsactiviteiten voldoen wel aan de criteria maar zijn niet winstgevend en worden daarom eveneens niet in de heffing betrokken. Mutaties reserves Toevoegingen (x € 1.000) Beschrijving
Begroting 2023
Treasury Overige baten en lasten Totaal toevoegingen
Rekening 2023 251
Verschil
251
243 8.377 8.620
Begroting 2023 -114 -8 -122
Rekening 2023 -8.377 -21 -8.398
129
222
8 -8.377 -8.369
Onttrekkingen (x € 1.000) Beschrijving Overige baten en lasten Beheer overige gebouwen en gronden Totaal onttrekkingen Saldo mutaties
Verschil 8.263 13 8.276 -93
Toelichting Het saldo van de mutaties in de reserves verschilt € 93.000,00 met de begroting. Dit betreft de volgende afwijkingen. Toevoegingen Onttrekkingen Taakveld Treasury - Toevoeging bespaarde rente aan dekkingsreserves. Taakveld Overige baten en lasten - Reserve Stedelijke vernieuwing, budget strategische opgaven. - Algemene reserve, resultaat jaarrekening 2022.
€
€
8.000 +
8.377.000 -
Taakveld Beheer overige gebouwen en gronden - Reserve Bijdragen in kosten activa, dekking kapitaallasten. Totaal mutaties reserves
€
57
8.369.000 -
€ €
114.000 8.377.000 +
€
13.000 +
€
8.276.000 +
OVERZICHT OVERHEAD Overhead betreft de apparaatskosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Apparaatskosten zijn alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur. De personeelskosten die betrekking hebben op het primaire proces zijn aan de programma’s toegerekend. De personeelskosten en overige kosten die betrekking hebben op overhead zijn in dit overzicht verantwoord.
Beleidsindicatoren Indicator 1 2 3 4 5
Formatie Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur Overhead
Eenheid fte per 1.000 inwoners fte per 1.000 inwoners euro per inwoner % %
Begroting 2023 7,6 6,8 705 0,7 8,4
Rekening 2023 8,1 7,3 836 20,4 7,7
Toelichting 1. De toegestane formatie op basis van het formatieplan per 1.000 inwoners. 2. Het aantal fte dat werkzaam is per 1.000 inwoners. 3. De apparaatskosten in euro per inwoner. 4. De kosten voor externe inhuur als percentage van de totale personeelskosten. 5. De overheadkosten als percentage van de totale lasten in de begroting (exclusief toevoegingen reserves).
58
Toelichting Lasten (x € 1.000) Beschrijving Personeelskosten Overige kosten Totaal Lasten
Begroting 2023 7.981 4.734 12.715
Rekening 2023 8.015 4.628 12.643
Begroting 2023
Rekening 2023
Verschil -34 106 72
Baten (x € 1.000) Beschrijving Personeelskosten Overige kosten Totaal Baten Saldo
Verschil
0 20 20
0 73 73
0 -53 -53
12.695
12.570
125
Toelichting Het voordelig saldo tussen de begroting en rekening bedraagt € 125.000,00. Dit betreft de volgende afwijkingen. Lasten Baten Taakveld Overhead - een nadeel op personeelskosten € 34.000,00 N - een voordeel op kosten van informatievoorziening en € 186.000,00 V automatisering - een voordeel op huisvestingskosten € 97.000,00 V - een nadeel op kosten van applicaties € 138.000,00 N - een voordeel op opleidingskosten € 19.000,00 V - overige afwijkingen € 58.000,00 N € 53.000,00 V Totaal taakveld Overhead € 72.000,00 V € 53.000,00 V Mutaties reserves (x € 1.000) Beschrijving
Begroting 2023
Rekening 2023
Verschil
Toevoegingen Onttrekkingen
0 29
0 115
0 -86
Saldo mutaties
29
115
-86
59
Toelichting Het saldo van de mutaties in de reserves wijkt € 86.000,00 af van de begroting. Dit betreft de volgende afwijkingen. Onttrekkingen Taakveld Overhead - hogere onttrekking aan de reserve Duurzame energie voor externe ondersteuning ten behoeve van het opstellen van een vastgoednota - onttrekking aan de reserve Stedelijke vernieuwing voor inzet strategische opgaven; de raming hiervoor staat op de reserveringen algemene uitgaven Totaal mutaties reserves
€
4.000,00 -
€
82.000,00 -
€
86.000,00 -
Totale apparaatskosten programma’s, algemene dekkingsmiddelen en overhead Het verschil tussen de begroting en rekening van de totale apparaatskosten is hier toegelicht. (x € 1.000) Beschrijving Totale personeelskosten Saldo overige kosten overhead Saldo totale apparaatskosten
Begroting 2023 21.744 4.685 26.429
Rekening 2023 22.091 4.440 26.531
Verschil -347 245 -102
Toelichting In de primitieve begroting 2023 is totaal € 17.8 miljoen personeelskosten en € 3,4 miljoen overige budgetten geraamd, totaal € 21,2 miljoen. Het verschil van € 5,2 miljoen betreft onder andere uitbreidingen (al dan niet tijdelijk) van de formatie ten laste van diverse (uitvoerings)budgetten, hogere personeelskosten door cao ontwikkelingen en hogere overige budgetten. De werkelijke apparaatskosten bedragen in 2023 afgerond € 26,5 miljoen (inclusief onttrekkingen aan reserves). Hiervan heeft € 22,0 miljoen betrekking op personeelskosten en € 4,5 miljoen betrekking op overige kosten. Specificatie rekening 2023 (x € 1.000) Programma’s en algemene dekkingsmiddelen Overzicht overhead Mutaties reserves overhead Totale apparaatskosten
Personeelskosten 14.076 8.015 0 22.091
Overige kosten 0 4.555 -115 4.440
Ten opzichte van de begroting is er per saldo een nadeel van € 102.000,00 (€ 26.429.000,00 -/€ 26.531.000,00). Dit betreft: - een nadeel van per saldo € 347.000,00 op de totale personeelskosten; - een voordeel van per saldo € 331.000,00 op de overige kosten overhead; - een nadeel van per saldo € 86.000,00 op de mutaties reserves overhead.
60
Totaal 14.076 12.570 -115 26.531
-
Paragrafen
1. PARAGRAAF LOKALE HEFFINGEN De gemeente heeft naast de uitkeringen van het Rijk meer inkomsten nodig om op diverse terreinen uitgaven te kunnen doen. Daarom heffen wij verschillende soorten belastingen. De belastingen zijn in twee groepen in te delen: algemene heffingen en bestemmingsheffingen. Over deze heffingen en de opbrengsten daarvan kunnen wij u de volgende informatie verschaffen. a. Gerealiseerde opbrengsten ten opzichte van geraamde opbrengsten Belastingsoort Onroerendezaakbelastingen Afvalstoffenheffing Rioolheffing Grafrechten Toeristenbelasting Marktgeld Liggelden en standplaatsvergoedingen Leges omgevingsvergunningen/Wabo Leges burgerzaken
Geraamde opbrengst 8.357.000 3.403.000 2.774.000 56.000 173.000 41.000 34.000 450.000 178.000
Gerealiseerde opbrengst 8.465.000 3.415.000 2.823.000 61.000 331.000 42.000 36.000 392.000 238.000
Verschil 108.000 12.000 49.000 5.000 158.000 1.000 2.000 -58.000 60.000
Toelichting De opbrengst van de onroerendezaakbelastingen is € 13.000,00 hoger dan de geraamde opbrengst, dit is een afwijking van 0,16%. In verband met de verwachte oninbaarheid van openstaande belastingschulden is € 95.000,00 van de voorziening dubieuze debiteuren vrijgevallen. Totaal geeft dit een voordeel van € 108.000,00. De opbrengst van de afvalstoffenheffing is € 74.000 lager dan begroot. In verband met de verwachte oninbaarheid van openstaande belastingschulden is € 86.000,00 van de voorziening dubieuze debiteuren vrijgevallen. Per saldo is er een voordeel van € 12.000,00. De opbrengst van de rioolheffing is € 14.000,00 hoger dan de geraamde opbrengst. In verband met de verwachte oninbaarheid van openstaande belastingschulden is € 35.000,00 van de voorziening dubieuze debiteuren vrijgevallen. Totaal is er een voordeel van € 49.000,00. De opbrengst toeristenbelasting is € 158.000,00 hoger. In 2023 is de werkelijke opbrengst over 2022 € 81.000,00 hoger uitgevallen dan geraamd. Voor 2023 is rekening gehouden met een opbrengst van € 250.000,00, dit is € 77.000,00 hoger dan geraamd. De werkelijke opbrengst over 2023 is nog niet bekend. De aangifteformulieren worden in 2024 verzonden. Nadat de aangiftes zijn gedaan, worden de aanslagen over 2023 opgelegd. De opbrengst van de leges voor omgevingsvergunningen (Wet Wabo) is € 58.000,00 lager dan begroot.
De opbrengst van de leges Burgerzaken is € 60.000,00 hoger dan begroot. b. Beleid ten aanzien van de lokale heffingen Het uitgangspunt voor het tarievenbeleid bij de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de rechten (marktgelden, grafrechten en leges) is een kostendekkendheid van 100%. Op rekeningbasis bedragen de dekkingspercentages voor afvalstoffenheffing 106,8%, voor rioolheffing 89,5% en voor marktgeld 76,0%. Het beleid is dat overdekking c.q. onderdekking ten gunste c.q. ten laste komt van het rekeningsaldo, met uitzondering van de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Hiervoor zijn afzonderlijke egalisatiereserves ingesteld. De egalisatiereserve Afvalstoffenheffing bedraagt ultimo 2023 € 480.770,00. De egalisatiereserve Riolering bedraagt ultimo 2023 € 70.964,00.
61
c. Overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Onroerendezaakbelasting De opbrengst voor 2023 is ten opzichte van de opbrengst voor 2022 met 2 procent trendmatig verhoogd. Als gevolg van de resultaten van de herwaardering van alle WOZ-objecten zijn de tarieven zodanig aangepast dat de waardeontwikkeling geen invloed heeft op de geraamde ozb opbrengst. De tarieven van de onroerendezaakbelasting worden gesteld op een percentage van de WOZ-waarde. Deze tarieven zijn voor het belastingjaar 2023 als volgt vastgesteld: woningen: 0,1463 % voor de eigenaar niet-woningen: 0,4433 % voor de eigenaar 0,3541 % voor de gebruiker Afvalstoffenheffing De gemeente hanteert een Diftar (gedifferentieerde tarieven) systeem voor de afvalstoffenheffing. Voor alle woningen geldt in 2023 een vastrecht van € 77,50 per halfjaar. Het vastrecht is € 1,50 per halfjaar hoger dan in 2022. Naast het vastrecht wordt een afvalstoffenheffing geheven voor de aanbiedingen van de grijze en groene minicontainers en voor de inworpen in een ondergrondse container. De tarieven voor het aanbieden van de grijze containers en voor inworpen in een ondergrondse container zijn gelijk gebleven aan de tarieven van 2022. De tarieven voor het aanbieden van de groene containers zijn hoger vastgesteld dan die voor het jaar 2022.
- container restafval 140 liter: € 4,50 - container restafval 240 liter: € 6,75 - container gft-afval 140 liter: € 2,60 (2022: € 1,85) - container gft-afval 240 liter: € 3,65 (2022: € 2,40) - verzamelcontainer: € 1,75 Rioolheffing Van eigenaren van op de gemeentelijke riolering aangesloten percelen (woningen en niet-woningen) wordt een rioolheffing geheven. Voor de rioolheffing zijn twee tarieven vastgesteld: voor percelen of een zelfstandig gedeelte daarvan € 172,00 en voor een garagebox die als een zelfstandig WOZ-object wordt aangemerkt € 19,00. Toeristenbelasting Het tarief voor de toeristenbelasting is € 1,50 per persoon per overnachting. De heffing van de toeristenbelasting over 2023 vindt plaats op basis van aangifte van het aantal overnachtingen. Marktgelden Voor een kostendekkende exploitatie van de markten zijn op basis van de geraamde uitgaven de marktgeldtarieven voor 2023 vastgesteld op € 0,79 per vierkante meter voor de markt in Stadskanaal en € 2,53 per strekkende meter voor de markt in Musselkanaal. Spoordok De gemeentelijke jachthaven Spoordok aan de Havenkade in Musselkanaal is aangelegd voor de vaarrecreatie. Bij de jachthaven zijn enkele voorzieningen aangebracht, waar de vaarrecreanten gebruik van kunnen maken. De gebruiker van een vaartuig is voor het innemen van een ligplaats in het Spoordok liggeld verschuldigd.
Het tarief voor vaartuigen is vastgesteld op € 1,40 per meter per dag met een minimum van € 10,00 per dag. In 2023 is 231 keer door een vaartuig gebruik gemaakt van een ligplaats.
62
Daarnaast zijn er bij het Spoordok standplaatsen voor campers. Het tarief voor het innemen van een standplaats is vastgesteld op € 15,35 per dag. In 2023 is 2.177 keer door een camper een standplaats ingenomen. Leges Voor diverse vormen van dienstverlening worden leges geheven. De belangrijkste leges zijn de leges voor de omgevingsvergunning (Wet Wabo) en de leges voor producten van burgerzaken. d. Lokale lastendruk De gemiddelde belastingdruk per particulier huishouden is als volgt: 2023 € 354,00 " 227,20 " 172,00 € 753,20
- onroerendezaakbelasting, eigenarendeel - afvalstoffenheffing - rioolheffing Totaal
2022 € 346,00 " 215,25 " 167,00 € 728,25
De WOZ-waarde die voor het jaar 2023 wordt gehanteerd is gebaseerd op de waardepeildatum 1 januari 2022. De gemiddelde WOZ-waarde per woonruimte in de gemeente Stadskanaal bedroeg € 242.000,00. Voor de afvalstoffenheffing is van een gemiddeld bedrag per huishouden van € 227,20 uitgegaan. Dit bedrag is berekend op basis van vastrecht plus een gemiddeld aantal van 8 ledigingen van de grijze container (restafval) en 7 ledigingen van de groene container (gft-afval). De gemiddelde belastingdruk in 2023 was (€ 753,20 min € 728,25) € 24,95 hoger dan in 2022. e. Kwijtscheldingsbeleid De gemeente Stadskanaal hanteert al jaren een ruimhartig kwijtscheldingsbeleid. Particulieren kunnen, als zij geen vermogen en geen betalingscapaciteit hebben, in aanmerking komen voor kwijtschelding van afvalstoffenheffing, onroerendezaakbelasting en rioolheffing. Ook voor verschillende leges, zoals paspoort- en rijbewijsleges, kan kwijtschelding worden verleend. Voor 2023 is het kwijt te schelden bedrag geraamd op € 169.000,00. Na afloop van het jaar is gebleken dat een bedrag van € 173.000,00 is kwijtgescholden.
63
2. PARAGRAAF WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING Algemeen Bij het weerstandsvermogen gaat het om de mate waarin de gemeente in staat is middelen vrij te maken om substantiële tegenvallers op te vangen, zonder dat dit betekent dat (de uitvoering van) het beleid veranderd moet worden. De omvang van de benodigde weerstandscapaciteit is afhankelijk van de risico’s die de gemeente loopt. Deze paragraaf geeft de actuele stand van het weerstandsvermogen en de risico’s van de gemeente zoals bekend bij het opstellen van de jaarrekening. Er is onderscheid tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit. Bij de incidentele weerstandscapaciteit gaat het voornamelijk om de omvang van de algemene reserves en bestemmingsreserves (eigen vermogen) en de incidentele risico’s. Met structurele weerstandscapaciteit worden middelen bedoeld die permanent ingezet kunnen worden om tegenvallers met structurele financiële effecten op te vangen. Daarnaast zijn in deze paragraaf financiële kengetallen op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) opgenomen. De kengetallen zijn beoordeeld in relatie tot de financiële positie.
Beoordeling weerstandsvermogen Voor de omvang van de weerstandscapaciteit wordt een norm gehanteerd waarbij de verhouding tussen de beschikbare capaciteit en de benodigde capaciteit wordt uitgedrukt in de ratio weerstandscapaciteit: Beschikbare capaciteit Nodige capaciteit (af te dekken risico’s) De ratio is bepaald op 1,15. Hierbij worden geen maatregelen getroffen zolang de ratio boven de 1 blijft. Wanneer de ratio tijdens een monitor > 1,3 blijkt te zijn betekent dit dat de weerstandscapaciteit meer dan voldoende is. Als de ratio < 1 blijkt te zijn moet worden overwogen of er maatregelen nodig zijn. In het kader van de benodigde weerstandscapaciteit wordt de minimale omvang van de algemene reserve gerelateerd aan de benodigde weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit bedraagt per 31 december 2023 € 6.144.000,00. Bij het vaststellen van het algemene weerstandsvermogen wordt geen rekening gehouden met risico’s op het gebied van grondexploitatie en de reserves die betrekking hebben op grondexploitatie. Het weerstandsvermogen grondexploitatie is opgenomen in paragraaf 7 Grondbeleid. Weerstandvermogen per 31 december 2023 (x € 1.000) Beschikbare weerstandscapaciteit (a) Benodigde weerstandscapaciteit (b)
€ €
Weerstandsvermogen (a-b) Ratio weerstandscapaciteit (a/b)
€
64
Rekening 19.950 6.144 13.806 3,25
€ € €
Begroting 12.100 6.700 5.400 1,80
Ten opzichte van de begroting is het weerstandsvermogen € 8,4 miljoen groter. De beschikbare weerstandscapaciteit is afgerond € 7,8 miljoen groter. Dit wordt veroorzaakt door: - lagere onttrekkingen van totaal € 0,5 miljoen aan de reserve Stedelijke vernieuwing door uitgestelde bestedingen van de gebiedsontwikkeling Musselkanaal en het Regionaal Woon- en Leefbaarheidsplan Oost-Groningen (RWLP); - lagere onttrekkingen van totaal € 0,9 miljoen door uitgestelde investeringen die ineens ten laste van de reserves komen; - het toenemen van de Algemene reserve met € 4,6 miljoen (bestemming van een deel van het rekeningresultaat 2022); - het vormen van een reserve Asielzaken van € 2,3 miljoen; - het saldo van de overige mutaties op reserves van -/- € 0,5 miljoen. De werkelijk benodigde weerstandscapaciteit is € 0,6 miljoen kleiner. Dit wordt veroorzaakt door: - het risico op de vorderingen is € 1,9 miljoen hoger, dit wordt veroorzaakt door de verstrekte geldlening aan Enexis € 1,9 miljoen; - het risico van € 2 miljoen inzake de procedure uitbreiding detailhandel Musselkanaal en schadeclaim is komen te vervallen; - de overige risico’s zijn per saldo € 0,5 miljoen lager. Op basis van de beschikbare incidentele weerstandscapaciteit per 31 december 2023 van € 19,9 miljoen is de ratio 3,25.
Als we rekening houden met inzet van de reserves voor de uitgestelde onttrekkingen van 2023 (€ 1,4 miljoen) daalt de ratio naar 3,03. Uitgaande van de vastgestelde ratio van 1,15 is de beschikbare capaciteit dus voldoende voor de dekking van de lopende (incidentele) risico’s. Hierbij moet wel rekening gehouden worden met een mogelijke inzet voor structurele risico’s (zie structurele weerstandscapaciteit). De structurele lasten behoren structureel gedekt te zijn binnen de begroting en de meerjarenraming. Incidenteel kunnen voor tegenvallende lastenontwikkelingen echter wel bedragen onttrokken worden aan de Algemene reserve. In de nota Reserves en voorzieningen 2022-2025 is bepaald dat de vaste ondergrens van de Algemene reserve wordt losgelaten en de minimale omvang van de Algemene reserve wordt gerelateerd aan de benodigde weerstandscapaciteit. De financieel gekwantificeerde risico’s bedragen op 31 december 2023 € 6.144.000,00, vermenigvuldigd met de ratio van 1,15, betekent dit een ondergrens van de Algemene reserve van afgerond € 7.066.000,00. De omvang van de algemene reserve op 31 december 2023 bedraagt € 12.682.000,00. De ruimte die de Algemene reserve op dit moment biedt om tegenvallers op te vangen bedraagt € 5.616.000,00.
Berekeningen Beschikbare weerstandscapaciteit (a) De beschikbare incidentele weerstandscapaciteit wordt gevormd door het eigen vermogen (reserves) per balansdatum. Een deel hiervan is in beginsel niet vrij besteedbaar omdat mutaties direct consequenties hebben voor de exploitatie en dus voor de structurele weerstandscapaciteit. Ontwikkeling reservepositie Per 31 december 2023 bedraagt het totaal van de reserves afgerond € 49,3 miljoen, waarvan € 12,6 miljoen algemene reserve en € 36,7 miljoen bestemmingsreserves. Het totaal van de reserves is ten opzichte van de stand per 1 januari 2023 (afgerond € 40,0 miljoen, inclusief het rekeningresultaat van 2022) met € 9,3 miljoen toegenomen. Dit is enerzijds het gevolg van rentetoevoegingen aan bestemmingsreserves van € 243.000,00 en anderzijds het positieve saldo van mutaties van € 9.266.000,00.
65
Rekeningsaldo Totaal per 31 december 2023 (voor toevoeging van het resultaat 2023) Omvang algemene reserve Omvang bestemmingsreserves Niet vrij besteedbaar: Bestemmingsreserve verkoop aandelen Essent Bestemmingsreserve bijdragen in kosten activa Beschikbare weerstandscapaciteit (a)
€ " €
12.680.000,00 36.700.000,00 49.380.000,00
" " €
14.000.000,00-/15.430.000,00-/19.950.000,00
Het rekeningsaldo 2023 is € 7.569.000,00 voordelig. In hoofdstuk 1 Algemeen beeld van de rekening wordt voorgesteld om het positief resultaat van € 5.300.000,00 toe te voegen aan de bestemmingsreserve Stedelijke vernieuwing en het resterende bedrag van € 2.269.000,00 toe te voegen aan de in te stellen bestemmingsreserve Strategische aankopen. Benodigde weerstandscapaciteit (b) Risico’s die van materiële betekenis zijn maken deel uit van het weerstandsvermogen. Alleen de risico’s met een financieel belang van meer dan € 300.000,00 zijn opgenomen. Borgstellingen geldleningen De gemeente Stadskanaal waarborgt voor de volgende geldleningen de betaling van rente en aflossing of fungeert als achtervang. Geldleningen aan woningbouwcorporaties De financiële risico's die aan deze garanties zijn verbonden, zijn overgedragen aan de Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw. De gemeente en het Rijk blijven ieder wel voor 50% op achtervang aanspreekbaar. Deze achtervang is gerelateerd aan de omvang van het waarborgfonds. Door de omvang van het fonds en de financiële constructie is het risico voor de gemeente gering. Mocht de gemeente echter wel worden aangesproken op de achtervang, dan zal dit in de vorm van het verstrekken van een renteloze lening zijn. Deze lening zal dan worden opgenomen als risico.
Geldleningen aan eigenaren van particuliere woningen Het Waarborgfonds Eigen Woningen verstrekt Nationale Hypotheek Garantie (NHG) voor aankoop en verbetering van woningen aan particulieren. Daarmee worden voor de geldgevers de risico’s beperkt en profiteren de geldnemers van een lagere rente. Met het waarborgfonds is een overeenkomst gesloten waarin de achtervang voor bestaande leningen van particulieren is geregeld. De achtervangfunctie (de gemeenten samen met het Rijk) kan door het waarborgfonds worden aangesproken, in de vorm van renteloze leningen, als het garantievermogen te laag is. Uit de meest actuele liquiditeitsprognose blijkt dat de NHG tot 2028 geen aanspraken verwacht op de achtervangfunctie. Geldleningen aan instellingen voor ouderenhuisvesting Het schuldrestant van de leningen aan zorginstellingen die werkzaam zijn in onze gemeente bedraagt per 31 december 2023 € 3.119.000,00. Het financiële risico van deze leningen ligt volledig bij de gemeente. Uitgangspunt is dat eventuele nieuwe leningen aan zorginstellingen door deze instellingen worden ondergebracht bij de stichting Waarborgfonds voor de zorgsector (Wfz). Geldleningen aan instellingen Het schuldrestant van de leningen aan het Noorderpoortcollege bedraagt per 31 december 2023 totaal € 186.000,00. Het financiële risico van dit bedrag ligt bij de gemeente.
66
Vorderingen Vordering op Vordering op Enexis BV Het schuldrestant van de converteerbare hybride aandeelhouderslening aan Enexis Holding NV. bedraagt per 31 december 2023 € 1.899.000,00. Blijversleningen Per 31 december 2023 zijn geen blijversleningen verstrekt. Het financiële risico van deze leningen is normaliter gedekt doordat de financiering niet hoger kan zijn dan 80% van de WOZ-waarde van de woning (waarde hypotheek en blijverslening tezamen). Het financiële risico bij gedwongen verkoop wordt daardoor beperkt. Bij consumptieve leningen wordt er, naast hoofdelijke aansprakelijkheid, een maximumleeftijd gesteld van 75 jaar om het risico op niet terugbetalen te beperken. Duurzaamheidsleningen Het totaal van verstrekte duurzaamheidsleningen is per 31 december 2023 € 940.000,00. Het financiële risico van deze leningen is niet gedekt. Startersleningen Het totaal van verstrekte startersleningen is per 31 december 2023 € 2.266.000,00. Het financiële risico wordt gedekt doordat startersleningen (als 2e hypotheek) onder de zekerheidsstelling van het Waarborgfonds Eigen Woningen vallen en daarmee geborgd zijn. Indirect loopt de gemeente wel (beperkt) risico door de achtervangfunctie voor het Waarborgfonds Eigen woningen die de NHG verstrekt (zie onder borgstellingen geldleningen).
Overige risico’s Dividend In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing in de begroting is een risico van € 460.000,00 genoemd in verband met te ontvangen dividendopbrengsten op de aandelen van Enexis NV en NV Bank Nederlandse Gemeenten. De raming voor dividend is in het begrotingsjaar bijgesteld naar € 802.000,00. Dit bedrag is in 2023 ontvangen, hiermee is het risico vervallen. Hersanering voormalig gasfabriekterrein De gemeente is voornemens met de aannemer de vaststellingsovereenkomst over de afwikkeling van de sanering van het terrein nader in te vullen. De slaagkans is mede afhankelijk van het nieuw in te dienen saneringsplan (door de aannemer) en de instemming van de direct betrokken omwonenden. Daarbij wordt een gedeelte van het terrein verkocht aan de aannemer. Het gedeelte van het verontreinigde terrein van de betrokken omwonenden wordt op verzoek van de desbetreffende omwonende in eigendom genomen door de gemeente. Voor zover alle partijen (aannemer, gemeente en omwonenden) instemmen met de overeenkomsten en de procedure zal dit ultimo 2024 leiden tot het beëindigen van het risico. Procedure uitbreiding detailhandel Musselkanaal en schadeclaim Bestuursrechtelijke procedure De Raad van State heeft op 1 maart 2023 uitspraak gedaan over de verleende omgevingsvergunning. De uitspraak strekt ten voordele van de gemeente.
De Afdeling heeft niet inhoudelijk over de zaak geoordeeld, maar op basis van het relativiteitsbeginsel geoordeeld dat partij B niet nader geconcretiseerd heeft dat als gevolg van de verleende omgevingsvergunning relevante leegstand kan ontstaan. Dit betekent dat de door partij B ingeroepen norm van een goede ruimtelijke ordening, nu dit de vrees voor leegstand betreft, gelet op het relativiteitsvereiste, niet strekt tot bescherming van de belangen van partij B in haar hoedanigheid van concurrent. Met de uitspraak is aan de bestuursrechtelijke procedure een eind gekomen.
67
Privaatrechtelijke procedure Op 30 augustus 2023 heeft de rechtbank uitspraak gedaan in de privaatrechtelijke procedure inzake de vordering ten bedrage van € 2.000.000,00 van partij B. De vordering is afgewezen. Kern van de afwijzing is dat de rechtbank van mening is dat de gemeente de omgevingsvergunning had kunnen weigeren met een beroep op de overeenkomst met partij B. De bestuursrechters hebben gemotiveerd dat de inhoud van de overeenkomst, gelet op het toetsingskader zoals neergelegd in de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht niet tot weigering van de omgevingsvergunning heeft kunnen leiden. De rechtbank heeft daarbij bepaald dat het handelen van de gemeente (verlenen omgevingsvergunning) niet strijdig is met de overeenkomst. Tegen de uitspraak van de rechtbank is door partij B geen hoger beroep ingesteld. De uitspraak van de rechtbank is daarmee definitief. De vordering van € 2.000.000,00 vormt daarmee geen risico meer. Diversen In algemene zin loopt de gemeente risico’s met betrekking tot de volgende onderwerpen: - planschadeclaims; - fiscale wet- en regelgeving; - wachtgeldverplichtingen. Bij het opstellen van de jaarrekening waren met betrekking tot deze onderwerpen geen risico’s met een financieel belang van meer dan € 300.000,00 bekend. Totaal risico’s per 31 december 2023 Gewaarborgde geldleningen Vorderingen Overige risico’s Benodigde weerstandscapaciteit (b)
€ " " €
3.305.000,00 2.839.000,00 0,00 6.144.000,00
Structurele weerstandscapaciteit Algemeen Tegenvallers en risico’s van structurele aard met financiële gevolgen voor de langere termijn kunnen in beginsel niet worden gedekt uit de incidentele weerstandscapaciteit. Zodra structurele risico’s zich voordoen zullen deze moeten worden vertaald naar de meerjarenbegroting. De structurele weerstandscapaciteit wordt bepaald door structurele begrotingsoverschotten en/of maatregelen die structurele middelen generen. In de raadsvergadering van 6 februari 2023 is de Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 vastgesteld. De kadernota is gericht op het versterken van het eigen vermogen (Algemene reserve) en het op orde brengen van het structureel en reëel begrotingsevenwicht en is een financieel kader voor de komende perspectiefnota’s. Naast de Voorjaarsnota 2023 is een Perspectiefnota 2024-2027 opgesteld met een financieel kader voor de begroting 2024. De financiële positie is verbeterd maar blijft onvoorspelbaar en dus kwetsbaar. De opgaven voor de komende jaren zijn voor de gemeente groot.
68
Financiële kengetallen Rekening 2022
Begroting 2023
Rekening 2023
Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte geldleningen
28%
41%
20%
25%
35%
17%
Solvabiliteitsratio
39%
38%
45%
Structurele exploitatieruimte
4,8%
2,5%
4,6%
Grondexploitatie
0,1%
0%
0,3%
Belastingcapaciteit
89%
82%
82%
Kengetal
Algemene toelichting De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. De hoogte van de schuld die de gemeente kan dragen hangt in belangrijke mate af van de hoogte van de inkomsten. Het kengetal geeft de netto schuld als aandeel van de inkomsten uitgedrukt in procenten. Het kengetal wordt zowel inclusief als exclusief alle verstrekte geldleningen berekend. Hiermee wordt in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte geldleningen is en betekent voor de schuldenlast. Een netto schuldquote tussen 0% en 100% wordt als normaal beschouwd, boven 100% is er weinig leencapaciteit over. Voor een gemeente geldt als indicatie voor een zeer hoge schuld een maximale norm van 130%. De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Het kengetal drukt het eigen vermogen uit als percentage van het balanstotaal. Normaal bevindt de ratio van een gemeente zich tussen 20% en 70%. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele baten en lasten.
De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves, gedeeld door de totale baten (exclusief mutaties reserves) en uitgedrukt in een percentage. Het kengetal geeft aan welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of daling van de lasten daarvoor nodig is. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Het kengetal grondexploitatie is van belang om te kunnen beoordelen of de grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie. Het geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale geraamde baten. De waarde van de grond is het totaal van de geraamde boekwaarde van de bouwgrond in exploitatie. Het percentage geeft een indicatie van het risico, hoe lager het percentage des te geringer het risico. De belastingcapaciteit geeft inzicht in de ruimte die de gemeente heeft om financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Het kengetal geeft weer hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde.
De woonlasten meerpersoonshuishouden in het begrotingsjaar worden uitgedrukt in een percentage van het landelijk gemiddelde in het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar. Het kengetal is voor het jaarverslag hetzelfde als bij de begroting.
69
Beoordeling kengetallen in relatie tot de financiële positie Voor de beoordeling van de financiële positie moeten de kengetallen in samenhang worden bezien. Ze geven zodoende inzicht in de financiële weerbaar- en wendbaarheid. De opeenvolgende (rekening)jaren laten de trendmatige ontwikkelingen zien. Op basis van bovenstaande kengetallen concluderen wij dat onze financiële positie per balansdatum redelijk is. - De schuldenlast is gedaald ten opzichte van 2022 en blijft relatief laag, de netto schuldquote ligt ruim onder de maximale norm van 130%. - De solvabiliteitsratio is gestegen, met een percentage van 45 zijn we voldoende in staat aan onze verplichtingen te voldoen. - Het kengetal structurele exploitatieruime is in 2023 4,6%. Het kengetal is ten opzichte van 2022 gedaald. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Maar met een percentage van 4,6% is de financiële situatie wel kwetsbaar. - De verhouding tussen de boekwaarde onderhanden werk van de grondexploitatie en het totaal van de baten is 0,3%. De boekwaarden zijn reëel en kunnen naar verwachting worden terugverdiend. - Voor het opvangen van structurele tegenvallers is belastingcapaciteit aanwezig. Voor incidentele tegenvallers is er ruim voldoende incidentele weerstandscapaciteit (zie onder weerstandsvermogen).
Inzet hiervan is wel van invloed op de solvabiliteitsratio.
70
3. PARAGRAAF ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN Inleiding Deze paragraaf betreft het onderhoud van kapitaalgoederen in de openbare ruimte. Hierbij gaat het om wegen en kunstwerken, openbare verlichting, groen, speelplaatsen, water en riolering en gebouwen. Deze onderwerpen komen voor in de diverse beleidsvelden. De informatie in deze paragraaf is daarmee een horizontale dwarsdoorsnede van de begroting. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan zijn bepalend voor het voorzieningenniveau in de gemeente. Het beleid is gericht op het uitvoeren van het noodzakelijke onderhoud en het zoveel mogelijk voorkomen van (potentieel zeer kostbaar) achterstallig onderhoud. Op 26 juni 2023 is de Nota Onderhoud Openbare Ruimte 2023-2026 door u vastgesteld. De nota geeft het kader weer voor de inrichting van het onderhoud en het beoogde onderhoudsniveau voor openbaar groen, water, riolering, wegen, openbare verlichting, speelplaatsen en kunstwerken. Eens in de vier jaar moeten wij u een nota Onderhoud openbare ruimte aanbieden. De kapitaalgoederen worden met behulp van het integraal beheersysteem planmatig beheerd en onderhouden. Dit gebeurt door in beheerplannen keuzes te maken in het uit te voeren onderhoud. In deze beheerplannen worden de kwalitatieve en kwantitatieve gegevens aan kostenindicatoren gekoppeld en daarmee maatregelen en planningen gegenereerd.
Hierdoor zijn wij in staat om gemeentelijke eigendommen duurzaam in goede staat te houden op het vastgestelde ambitieniveau. Wegen en Kunstwerken Algemeen onderhoud wegen Het vaststellen van het benodigde wegonderhoud is uitgevoerd op basis van het wegbeheerssysteem. Om dit systeem te voeden worden elke twee jaar de wegen visueel geïnspecteerd. De onderhoudsbehoefte wordt sterk bepaald door verkeersbelasting en weersomstandigheden. Op basis van deze input, het beschikbare budget en de minimaal gewenste kwaliteitsniveaus (vastgelegd in de Nota Onderhoud Openbare Ruimte) wordt de uitvoeringsplanning vastgesteld. Door de taakstellende bezuinigingen in het afgelopen decennium is het onderhoudsbudget en daarmee het onderhoud verder onder druk komen te staan. Dit geldt met name voor de wegen met een erftoegangsfunctie waar voornamelijk curatief onderhoud plaatsvindt. Op wegen met een verkeersfunctie vindt preventief onderhoud plaats. Dagelijks onderhoud wegen Dit zijn de activiteiten die tot de dagelijkse werkzaamheden behoren zoals vegen, kleine reparaties aan verhardingen, klein herstelwerk, belijning en het herstraten van een deel van de weg. In de begroting 2023 is hiervoor € 916.000,00 geraamd. Voor het dagelijks onderhoud is de raming gebaseerd op ervaringscijfers. De werkelijke besteding bedraagt € 822.000,00 en dat is € 94.000,00 minder.
Dit heeft vooral te maken met minder uitgaven aan klein herstelwerk aan wegen en voetpaden. Gezien de aanleg van glasvezel in Stadskanaal en Musselkanaal die ook in 2023 is begonnen, zijn er relatief minder trottoirs aangepakt. Daarnaast hebben we eind 2023 te maken gehad met veel en langdurige regendagen. Groot onderhoud wegen Dit zijn grotere, planmatige maatregelen met als doel de structurele achteruitgang van een object te vertragen en weer aan de technische richtlijnen te laten voldoen. De werkzaamheden zijn ingrijpend van aard op een groot deel van de weg. Voorbeelden zijn het herstraten van een weg en het aanbrengen van nieuwe asfaltdeklagen. Projectmatig onderhoud is het groot preventief onderhoud dat plaatsvindt op
71
basis van een beheerprogramma. De kosten voor groot onderhoud kunnen sterk variëren van jaar tot jaar. Om pieken te voorkomen wordt de gemiddelde onderhoudsbehoefte over vier jaren vastgesteld. In de begroting 2023 is € 849.000,00 geraamd voor het groot onderhoud aan wegen. Het uitgevoerde onderhoud in 2023 betreft zowel groot onderhoud aan elementenverharding, zoals tegelvoetpaden en klinkerwegen als groot onderhoud aan asfalt. Het fietspad aan de Veenstraat is herstraat. Naast het onderhoud zijn ook de Watermolen en Korenmolen in Mussel woonrijp gemaakt. In 2023 zijn op meerdere locaties asfaltwegen aangepakt. Zo is in Alteveer onderhoud gepleegd op de Veenhofsweg, Dwarsstukkerweg en Höchterweg. In Mussel is onderhoud gepleegd aan de Mussel-A-Kanaal WZ. In Musselkanaal aan de Sluiskade tussen het Stadskanaal en de gemeentegrens met Borger-Odoorn. In Stadskanaal is de Kijlsterweg aangepakt. Tevens is er asfaltonderhoud in combinatie met onderhoud aan civiele kunstwerken uitgevoerd. Dit is gebeurd op de Markeweg nabij Ter Maars en op de Alteveersterweg i.c.m. werkzaamheden van de provincie Groningen. Naast onderhoud aan wegen zijn er ook onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd aan fietspaden. Dit is voornamelijk om problemen met wortelopdruk aan te pakken. Er is onderhoud gepleegd aan fietspaden aan de Putterhof, Handelsstraat en Gedempte Vleddermond.
In 2023 waren de werkelijk bestede kosten € 680.000,00, dit is € 169.000,00 minder dan geraamd. In het najaar van 2023 is het bijna onophoudelijk begonnen met regenen. Dit resulteerde dat werken langer duurden dan normaal. Dit heeft ertoe geleid dat de aanpak van de Dalweg in Stadskanaal-Noord niet meer in 2023 kon worden uitgevoerd. De geraamde kosten voor dit project waren rond de € 110.000,00. De aanpak van de Dalweg is in februari 2024 uitgevoerd. Onderhoud kunstwerken Het noodzakelijke onderhoud ten behoeve van de veiligheid en de werking van beweegbare bruggen heeft plaatsgevonden. In de begroting 2023 is € 469.690,00 geraamd voor dagelijks onderhoud bruggen en beschoeiingen, inspectiekosten, klein onderhoud en storingen. De werkelijk bestede kosten in 2023 bedragen € 243.877,00, dit is € 225.723,00 minder. Het uitgevoerde onderhoud betreft onder andere: - de brug Kolkweg Mussel is geheel vervangen; - de brug Scheepswerfkade is geheel gerestaureerd; - de Eurobrug is geheel schoongemaakt en geschilderd; - de brug Pagedal is bijna compleet vervangen en de loopsteiger is gereinigd. Daarnaast zijn weer veel slechte en rotte delen van houten brugdelen vervangen (nabij Iepenlaan en Weikenweg). Ook is er veel tijd gaan zitten in het voorbereiding van de aanbesteding en contractstukken voor de vervanging Drouwenermondsebrug.
Openbare verlichting In 2015 is na een Europese aanbestedingsprocedure een nieuw contract afgesloten voor het onderhoud, beheer en de vervanging van de openbare verlichting voor een periode van tien jaar. Ten behoeve van het reguliere onderhoud van de openbare verlichting (onderhoud, storingen en vervanging)) is € 126.000,00 opgenomen in de begroting 2023. Voor het werkelijk uitgevoerde onderhoud bedragen de kosten € 145.000,00, dit is € 19.000,00 meer. Groen Het groenonderhoud wordt uitgevoerd op basis van de beeldkwaliteit conform de Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte en de kwaliteitscatalogus van de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de grond en Weg en waterbouw en de verkeerstechniek). Binnen het groenonderhoud vallen ook de sportvelden en het groen rond de begraafplaatsen. Het onderhoud van de sportvelden wordt op basis van een beheerplan uitgevoerd.