IHP Stadskanaal presentatie raadscommissie 02102023
Tekst van het document
IHP Stadskanaal Presentatie van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) onderwijs aan de gemeenteraad
Opdrachtgever
Datum
Gemeente stadskanaal
2 oktober 2023
Referentienummer
Samenstelling
2220063
Erwin Veneklaas Slots
Inleiding
Aanleiding ▪ Integraal Huisvestingsplan (IHP): meerjarenperspectief voor de komende 16 jaar om grip te krijgen op de ontwikkelingen in de onderwijshuisvesting. ▪ Masterplan onderwijshuisvesting uit 2018 heeft nooit een officiële status gekregen binnen de gemeente, wel gediend als ‘gentlemen’s agreement’. Eerste project uit het masterplan is reeds opgestart, de nieuwbouw van CBS De Maarsborg en de OBS Neuteboomschool. ▪ Wetsvoorstel onderwijshuisvesting: IHP wordt verplicht, meerjarige zekerheid m.b.t. uitvoering (met ruimte voor onvoorziene zaken), renovatie als volwaardig alternatief voor nieuwbouw. ▪ Behoefte 2023: actualiseren van het masterplan uit 2018 tot een IHP. Doel is het vinden van een balans tussen draagvlak, urgentie en financiële haalbaarheid om tot een plan te komen waar de schoolbesturen, de ambtenaren, het college én de raad van de gemeente Stadskanaal achter kunnen staan. 20 september 2023
Inleiding Proces
Kwaliteitskader
Factsheets en kansenkaarten
Inventarisatie
Interviews
Afstemming gemeente
20 september 2023
Visie op onderwijs (huisvesting)
Interviews
Scenariokaarten inclusief financiën
Concept IHP
Analyse & scenario’s
Financiën & uitvoeringsagenda
Werksessies
Definitief & vastgesteld IHP
Gemeentelijke besluitvorming
Afronding
Inleiding Scope Binnen scope:
Buiten scope:
▪ Alle schoolgebouwen voor scholen in het basis-, speciaal- en voortgezet onderwijs in de gemeente Stadskanaal.
Voorzieningen bewegingsonderwijs worden in een apart traject onderzocht.
▪ Meerjarenperspectief voor de periode van 2025 t/m 2040 ▪ Korte termijn: 2025 t/m 2028 ▪ Middellange termijn: 2029 t/m 2032 ▪ Lange termijn: 2033 t/m 2040
20 september 2023
Concrete planning & scenario’s Doorkijk
Inleiding
Status & wettelijke zorgplicht Status van het IHP ▪
IHP legt de basis voor het treffen van voorzieningen in de onderwijshuisvesting.
▪
Aan de hand van de scenario’s in het IHP kunnen schoolbesturen een voorziening aanvragen die door de gemeente wordt getoetst.
▪
▪
Uitvoeringsagenda voor korte termijn (eerste 4 jaar) leidend voor de aanvragen en uitvoering. Voor de projecten in het IHP worden businesscases opgesteld, na akkoord door gemeente wordt voorbereidingskrediet afgegeven en het definitieve kaderstellende budget vastgesteld.
20 september 2023
Wettelijke zorgplicht ▪
Gemeente heeft de wettelijke zorgplicht om te voorzien in voldoende en kwalitatief goede huisvesting voor het onderwijs en bewegingsonderwijs.
▪
Gemeente heeft zorg voor (vervangende) nieuwbouw, uitbreiding, eerste inrichting en schade door bijzondere omstandigheden.
▪
Schoolbesturen gaan over de inhoud en bekostigen het onderhoud, aanpassingen, exploitatie en beheer van de onderwijshuisvesting.
Inleiding
Verantwoordelijkheden gemeente & schoolbesturen ▪ Per 1 januari 2005 (VO) en 1 januari 2015 (PO) ontvangen schoolbesturen de rijksmiddelen voor onderhoud en aanpassingen van hun gebouwen. Sindsdien is de verdeling van verantwoordelijkheden zoals rechts weergegeven.
▪ Groot en klein onderhoud ▪ Exploitatie ▪ Inpandige aanpassingen ▪ Juridisch eigendom ▪ Vervanging van leer- en hulpmiddelen ▪ Leegstand van leslokalen (exploitatiekosten en evt. verhuur aan derden) ▪ Verzekering gericht op uit eigen middelen bekostigde zaken ▪ PO: binnen onderhoud gymzalen ▪ VO: binnen- en buitenonderhoud gymzalen
20 september 2023
▪ Voorzien in huisvesting ▪ (Vervangende) nieuwbouw, uitbreiding en tijdelijke huisvesting ▪ Verplaatsen van een tijdelijk gebouw ▪ Economisch eigendom ▪ Eerste inrichting ▪ Constructiefouten ▪ Vergoeding van schade als gevolg van bijzondere omstandigheden ▪ Onroerendezaakbelasting ▪ Afsluiting opstal- en inboedelverzekering ▪ Voorzien in voorzieningen bewegingsonderwijs ▪ PO: buitenonderhoud gymzalen
Visie op onderwijs(huisvesting)
20 september 2023
Visie op onderwijs(huisvesting)
20 september 2023
Visie op onderwijsaanbod
Duurzaamheid
Toekomstbestendig gebouw
Gezondheid
Krimp & spreiding
Investeren in kwaliteit
Nieuwbouw of renovatie
Investeren in kinderopvang
Visie op onderwijs(huisvesting) Visie op onderwijsaanbod ▪
Doorgaande leerlijn van 0 tot 12 jaar.
▪
Iedereen doet mee, ook kinderen die extra ondersteuning nodig hebben.
▪
Nauwe samenwerking tussen onderwijs en opvang.
▪
Streven naar kindcentra.
20 september 2023
Toekomstbestendig gebouw ▪
In de gemeente Stadskanaal wordt toekomstbestendige onderwijshuisvesting gerealiseerd.
▪
Onderwijsruimten zijn uitdagend, flexibel, en dubbel inzetbaar voor verschillende activiteiten.
▪
Onderwijsgebouwen zijn flexibel in te zetten voor verschillende onderwijsconcepten en relatief gemakkelijk te transformeren naar andere functies in de toekomst.
Visie op onderwijs(huisvesting) Krimp & spreiding ▪
In de komende 15 jaar wordt er een krimp van 11% verwacht in de PO & VO-scholen.
▪
Uitgangspunt: er wordt gesproken van leegstand indien er meer dan 20% (normatieve) leegstand in het gebouw is. Bij meer leegstand: toekomstbestendig plan om leegstand terug te dringen, plannen integraal op wijkniveau.
▪
▪
Nieuwbouw of renovatie ▪
Gemeente is volgens de huidige wetgeving alleen verantwoordelijk voor de (ver)nieuwbouw. Hierdoor ontstaat een grijs gebied. In het IHP is de renovatie waarvoor gemeente verantwoordelijk is, gedefinieerd.
▪
Uitgangspunten IHP: ▪
Leegstand in kleinere kernen is ook een vraagstuk van leefbaarheid en maakt daarom deel uit van gemeentelijk (accommodatie)beleid.
‘Afwegingskader renovatie’ van de POraad als instrument om te bepalen of renoveren financieel aantrekkelijk is.
▪
Spreiding: voldoende keuzemogelijkheden op dit moment op gebied van denominatie en onderwijsvisie.
Gemeente hanteert voor de bekostiging van renovatie dezelfde uitgangspunten als de nieuwbouw → BENG (Bijna Energie Neutraal Gebouw)
▪
Bijdrage van het schoolbestuur op basis van een sluitende businesscase
20 september 2023
Visie op onderwijs(huisvesting) Duurzaamheid ▪
Gemeente Stadskanaal volgt landelijke ontwikkelingen: 100% energieneutraliteit in 2050.
▪
Voor nieuwbouw geldt vanaf 2020 een BENG energieprestatie. Aanvullende ambities gemeente: ▪
▪
Ambitie ENG: gebouwgebonden energie is nul
▪
Uitgangspunt bij renovatie en nieuwbouw: aardgasvrij
▪
Mogelijk nog een stap verder: 0 op de meter
Circulariteit een steeds belangrijker thema: de gemeente onderzoekt welke mogelijkheden in de bouw en in de financiën dit met zich mee kan brengen.
20 september 2023
Bij projecten voor (ver)nieuwbouw: ▪ Realiseren van duurzaamheidsambities als gezamenlijke verantwoordelijkheid ▪ Gemeente is verantwoordelijk voor de bekostiging van BENG ▪ Schoolbesturen dragen bij om ambities van BENG naar ENG te realiseren, onderbouwd met een sluitende businesscase
Bij instandhouding bestaande gebouwen: ▪ Zo veel mogelijk streven naar BENG ▪ Uitvoeren van energiescans voor alle bestaande gebouwen om inzicht te krijgen in energieprestatie en maatregelen die zich binnen 15 jaar terugverdienen. Opstellen en bekostigen daarvan is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de gemeente en schoolbesturen.
Visie op onderwijs(huisvesting) Gezondheid ▪
Streven naar goed binnenklimaat, waarbij vooral CO2-concentratie en temperatuur van belang zijn.
▪
Ambitie om bij alle scholen te voldoen aan Frisse Scholen klasse B, zowel bij nieuwbouw/renovatie als instandhouding. Gezamenlijke verantwoordelijkheid voor gemeente en schoolbesturen.
Bij projecten voor (ver)nieuwbouw: ▪ Realiseren van gezondheidsambities is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de gemeente en schoolbesturen; ▪ Realiseren van kwaliteitsniveau Frisse Scholen Klasse B dient bij (ver)nieuwbouw te worden gefinancierd uit het beschikbare budget gericht op de beoogde ambities. Bij instandhouding bestaande gebouwen: ▪ Schoolbestuur is financieel verantwoordelijk voor de uitvoering van ingrepen. ▪ Geen financiële vertaling in het masterplan tav gezondheidsingrepen.
20 september 2023
Visie op onderwijs(huisvesting) Investeren in kwaliteit ▪
Kwaliteitsniveau & financiële uitgangspunten: ▪
▪
In de Verordening Voorziening Huisvesting Onderwijs is opgenomen welke vergoeding de gemeente beschikbaar stelt voor het realiseren van het schoolgebouw, maar die normvergoeding is niet realistisch In het IHP wordt daarom een realistisch bedrag gehanteerd per m2 dat beter aansluit bij de huidige bouwconjunctuur en de definitie van het beoogde kwaliteitsniveau. Advies is om de VNGnorm los te laten.
20 september 2023
Investeren in kinderopvang ▪
Het onderwijs mag niet investeren in ruimten voor KOV en de opvangorganisaties en gemeente willen of kunnen niet altijd investeren.
▪
Om een doorlopende leerlijn te realiseren kan de gemeente investeren in nietonderwijsvoorzieningen in een IKC, deze wordt kostprijsdekkend verhuurd aan een opvangpartij.
Onderwijshuisvesting in Stadskanaal Feiten & cijfers
20 september 2023
Onderwijshuisvesting Stadskanaal Feiten & cijfers: algemeen
20 september 2023
Primair onderwijs:
20 gebouwen 4 schoolbesturen
(Voortgezet) speciaal onderwijs:
2 gebouwen 1 schoolbestuur
Voortgezet onderwijs:
2 gebouwen 1 schoolbestuur
Onderwijshuisvesting Stadskanaal Feiten & cijfers: leerlingprognoses ▪ De leerlingprognoses geven de volgende ontwikkelingen aan: ▪ BO: krimp van 2321 leerlingen in 2023 naar 2145 leerlingen in 2037 (-9%) ▪ SO & SBO: krimp van 360 leerlingen in 2023 naar 334 leerlingen in 2037 (-7%)
▪ VO: krimp van 2123 leerlingen in 2023 naar 1820 leerlingen in 2037 (-14%) ▪ Totaal: krimp van 4804 leerlingen in 2023 naar 4299 leerlingen in 2037 (-11%)
20 september 2023
Onderwijshuisvesting Stadskanaal Feiten & cijfers: vraag & aanbod Ruimtevraag versus aanbod Aantal (2037) gebouwen Tekort (>55 m²) 1
Scholen
Beperkt tekort (<55 m²) Beperkt overschot (<110 m²)
2 5
Overschot (>110 m²)
12
OBS De Badde, CBS Op de Zandtange CBS Oranje Nassau & dependance, CBS Het Mozaiëk, CBS De Verbindingsweg & RK St Willibrord GBS Piet Prinsschool, OBS De Oleander, CBS Anne de Vries, OBS De Musselhorst, RK St Antonius, CBS De Lindenborg & dependance, CBS De Höchte, CBS De Rank, Ubbo Emmius Onstwedde, Meidoornschool & De Baldakijn
Communicerend vat
5
Onbekend of niet van toepassing
3
20 september 2023
OBS Hagenhofschool
UE Maarsdreef, UE Engelandlaan, UE Stationslaan, UE Praktijkonderwijs & UE Sportparklaan OBS Neuteboom Wereldwijs (geen norm), CBS De Maarsborg & OBS Neuteboomschool (nieuwbouw reeds in gang)
Conclusie: de meeste scholen in Stadskanaal hebben of krijgen te maken met een normatief ruimteoverschot.
Onderwijshuisvesting Stadskanaal Feiten & cijfers: duurzaamheid WEII
WENG
Onderwijsfunctie (Basis/voortgezet onderwijs) 0 kWh/m² GBO
Portefeuille onderwijsgebouwen Stadskanaal 0 0%
Paris Proof
60 kWh/m² GBO
4
15%
Zeer zuinig Zuinig
85 kWh/m² GBO 120 kWh/m² GBO
1 3
4% 11%
Scholen
OBS Hagenhofschool, CBS Het Mozaïek, CBS De Rank, Ubbo Emmius Stationslaan Ubbo Emmius Onstwedde CBS Op de Zandtange, De Baldakijn, RK St Antonius
Gemiddeld
165 kWh/m² GBO
7
26%
CBS Anne de Vriesschool, CBS De Höchte, Meidoornschool, GBS Piet Prinsschool, Ubbo Emmius Maarsdreef, Ubbo Emmius Pro, CBS De Lindenborgh (dependance)
Onzuinig
290 kWh/m² GBO
11
41%
OBS Neuteboomschool, OBS Neuteboomschool Wereldwijs, OBS De Oleander, OBS De Badde, OBS De Musselhorst, CBS De Maarsborg, CBS Oranje Nassauschool, CBS De Verbindingsweg, CBS De Lindenborgh, RK St Willibrord, Ubbo Emmius Engelandlaan, CBS Oranje Nassauschool (dependance)
Zeer onzuinig
-
0
0%
Onbekend
-
1
4%
20 september 2023
Ubbo Emmius Sportparklaan
Conclusie: de meeste scholen in Stadskanaal hebben een gemiddeld tot onzuinig energieverbruik.
Onderwijshuisvesting Stadskanaal Feiten & cijfers: kwaliteit
Conclusie: de meeste scholen in Stadskanaal scoren relatief goed op functionaliteit, maar scoren redelijk tot matig op de technische staat en het binnenklimaat.
20 september 2023
Onderwijshuisvesting per wijk Toekomstscenario’s
20 september 2023
PO – Stadskanaal Centrum Prioritering IHP School(gebouw) RK St. Willibrord Piet Prinsschool OBS Neuteboom Wereldwijs CBS Het Mozaïek OBS Hagenhofschool CBS De Maarsborg OBS Neuteboomschool
Scenario Renovatie oudste bouwdeel Renovatie of nieuwbouw Instandhouding Instandhouding
Fase Fase 2
Nieuwbouw (reeds in gang gezet)
-
Fase 3 -
Nieuwbouw CBS De Maarsborg en OBS Neuteboomschool reeds in gang gezet. Traject voor bekostiging is afgerond en valt daarom buiten de scope van het IHP.
20 september 2023
PO – Stadskanaal Noord Prioritering IHP School(gebouw) CBS De Oleander
Scenario Nieuwbouw
Fase Fase 1
CBS Oranje Nassauschool
Oranje Nassau (dependance)
Gezien de gebiedsopgave is een integrale oplossing noodzakelijk en moet daarom verder onderzocht worden. Meerdere varianten dienen verkend te worden in een haalbaarheidsstudie. Gezamenlijke huisvesting is daarin één van de mogelijkheden.
20 september 2023
PO – Stadskanaal Parkwijk Prioritering IHP School(gebouw) CBS Anne de Vriesschool
Scenario Renovatie of nieuwbouw
Fase Fase 3
Gebouw is in 2007 gerenoveerd en scoort relatief goed op energieverbruik en kwaliteit. Een huisvestingsscenario zou daarmee aan de orde kunnen zijn in het begin van fase 3.
20 september 2023
PO – Musselkanaal Prioritering IHP School(gebouw) OBS De musselhorst
Scenario Nieuwbouw
Fase Fase 1
Renovatie of nieuwbouw
Fase 3
Rk St Antonius
CBS De Lindenborgh CBS De Verbindingsweg OBS De Badde
De schoolgebouwen in de kern van Musselkanaal zijn aan vervanging toe op korte termijn. Mogelijk kunnen deze scholen gezamenlijk gehuisvest worden. Daarnaast moet onderzocht worden of CBS De Verbindingsweg onderdeel kan uitmaken van het traject. Het bouwjaar en bouwkundige staat geven aanleiding voor een huisvestingsscenario, maar het realiseren van een nieuwe, separate school met deze omvang is discutabel.
20 september 2023
PO – Mussel Prioritering masterplan School(gebouw) CBS Op de Zandtange
Scenario Onderzoek naar oplossingen voor ruimtetekort Renovatie of nieuwbouw
Fase Fase 1
Fase 3
Bij CBS Op de Zandtange speelt het volgende: ▪ Er is op dit moment sprake van een normatief ruimtetekort van 110 m2 o.b.v. 130 leerlingen ▪ Volgens de leerlingprognose zou dit leerlingaantal binnen 5 jaar moeten zakken tot een acceptabel niveau, waardoor de school volgens de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs geen recht heeft op tijdelijke of permanente uitbreiding. ▪ Het schoolbestuur heeft andere verwachtingen voor het aantal leerlingen dan de prognoses aangeven. ▪ Fase 1: onderzoek naar een passende oplossing voor het ruimtetekort.
Het gebouw is in 2014 gerenoveerd, daarmee zou een huisvestingsscenario aan het eind van fase 3 weer aan de orde zijn.
20 september 2023
PO – Alteveer Prioritering IHP School(gebouw) CBS De Höchte
Scenario Instandhouding
Fase -
Gebouw is in 2017 gerenoveerd en komt binnen de scope van het IHP niet in aanmerking voor een huisvestingsscenario. Mogelijk dienen er op lange termijn huisvestingsscenario’s ontwikkeld te worden afhankelijk van de leerlingontwikkeling.
20 september 2023
PO & VO - Onstwedde Prioritering IHP School(gebouw) CBS De Rank
Scenario Instandhouding
Fase -
Ubbo Emmius – loc. Onstwedde Gebouw is in 2011 gerealiseerd en komt binnen de scope van het IHP niet in aanmerking voor een huisvestingsscenario.
20 september 2023
(V)SO – Gemeente Stadskanaal Prioritering IHP School(gebouw) De Baldakijn Meidoornschool
Scenario Instandhouding Instandhouding
Fase -
De Baldakijn en de Meidoornschool zijn in goede staat en komen binnen de scope van het IHP niet toe aan een huisvestingsscenario.
20 september 2023
VO – Gemeente Stadskanaal Prioritering IHP School(gebouw) UE Engelandlaan UE Maarsdreef UE Stationslaan UE Sportparklaan UE Praktijkonderwijs
Scenario Nieuwbouw Nieuwbouw Renovatie Instandhouding Instandhouding
Fase Fase 2 Fase 2 Fase 3 -
Fors normatief ruimteoverschot op de gehele portefeuille, met het huisvestingsscenario voor Engelandlaan en Maarsdreef kan dit tekort opgelost worden.
20 september 2023
Financiën & uitvoeringsagenda
20 september 2023
Financiën
Uitgangspunten ▪
Verwachte omgang gebouw: op basis van leerlingprognose in 2030 (middellange termijn)
▪
Investeringskosten: gebaseerd op ervaringscijfers en afgestemd op het ambitieniveau van de gemeente.
▪
Overige eenmalige kosten (buiten raming) zijn onder andere: ▪
Voorbereidingskosten
▪
Afboeken boekwaardes
▪
Inzet tijdelijke huisvesting
▪
Sloopkosten en asbestsanering
▪
Verhuiskosten van de school
20 september 2023
Opbouw parameter investeringskosten Stadskanaal Inclusief bijkomende kost en & bt w Aantal lln Min. oppervlak Max. oppervlak 100 703 m² 200 704 m² 1.206 m² 300 1.207 m² 1.709 m² 400 1.710 m² 3.000 m² 1.500 m² 2.500 m² 2.500 m²
6.000 m²
PO PO PO PO VO
Stichtingskosten/m² bvo € 3.750,00 € 3.650,00 € 3.500,00 € 3.350,00 € 3.700,00
VO
€ 3.400,00
* regio Noord, prijspeil januari 2023, Frisse Scholen B, excl. terrein, o.b.v . lucht-waterwarmtepomp
Financiën
Overzicht projecten & bouwkosten Fase
Fase Schoolgebouw Fase 1 CBS Op De Zandtange (2025 Onderzoek ruimt et ekort t/m OBS De Oleander 2028) CBS Oranje Nassauschool OBS De Musselhorst RK St Antonius CBS De Lindenborgh CBS De Verbindingsweg Fase 2 Ubbo Emmius Engelandlaan (2029 Ubbo Emmius Maarsdreef t/m RK St. Willibrord 2032) Renovat ie oudst e bouwdeel Fase 3 CBS Anne de Vriesschool (2033 Ubbo Emmius Stationslaan t/m GBS Piet prinsschool 2040) CBS Op De Zandtange OBS De Badde 20 september 2023
Uitvoering start einde PO
2024 2025 2025 2027 2027 2027 2027
2024 2026 2026 2028 2028 2028 2028
VO 2029 VO 2029 PO 2031
2030
PO 2033 VO 2035 PO 2037 PO 2037 PO 2038
2035 2037 2039 2039 2040
PO PO PO PO PO PO
2030 2031
Totaal investeringsbedrag bij separate bouw
Fase 1 (2025 t/m 2028) € Fase 2 (2029 t/m 2032) € Fase 3 (2033 t/m 2040) €
Totaal investeringsbedrag bij gezamenlijke bouw (waar van toepassing) 16.325.000 € 14.905.000 17.700.000 € 16.460.000 26.030.000 € 26.030.000
Uitvoeringsagenda
Beknopt overzicht van de benodigde stappen Proces ▪ ▪ ▪
▪
Stel om het jaar leerlingprognoses op en monitor de ruimtebehoefte. Voer iedere 4 jaar een actualisatie van het IHP uit. Bespreek jaarlijks de stand van zaken van (de projecten in) het IHP met de schoolbesturen. Stel een uitvoeringsprogramma op met alle benodigde stappen op het gebied van onderwijshuisvesting voor de gemeente Stadskanaal.
20 september 2023
Uitvoering uitgangspunten visie ▪
▪
Stel een integraal en toekomstbestendig plan op als meer dan 2 lokalen in een schoolgebouw leegstaan. Onderzoek de bouwkundige en financiële mogelijkheden van circulair bouwen.
Realisatie projecten IHP ▪
▪
▪
Start haalbaarheidsonderzoeken op voor de schoollocaties met een huisvestingsscenario in fase 1 in het IHP. Voer locatieonderzoeken uit ten behoeve van het clusteren van meerdere scholen op één locatie. Communiceer gezamenlijk over de huisvestingsplannen richting betrokkenen.