Gemeente Stadskanaal - accountantsverslag 2023 ('was getekend')
Tekst van het document
20 juni 2024
ACCOUNTANTSVERSLAG 2023
Gemeente Stadskanaal
Aanbiedingsbrief
Aan:
Geachte leden van de raad,
de raad van gemeente Stadskanaal t.a.v. de griffier Postbus 140 9500 AC STADSKANAAL
Wij hebben de jaarrekening 2023 van de gemeente Stadskanaal gecontroleerd. Zoals afgesproken in onze opdrachtbevestiging d.d. 20 oktober 2023, ontvangt u hierbij ons accountantsverslag 2023. In dit verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole opgenomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2023 van de gemeente Stadskanaal.
Groningen, 20 juni 2024
Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij afgestemd met de organisatie en de verantwoordelijk wethouder. Een afschrift van dit verslag is toegezonden aan het college van burgemeester en wethouders.
Kenmerk: RB/LD/BD/AMT/1004103/009
Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. Een bijzonder element daarin was dit jaar de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. Bij deze willen wij alle betrokken medewerkers bedanken voor de constructieve en plezierige samenwerking tijdens de controle. Wij hopen u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven. Met vriendelijke groet, BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,
Ter informatie De digitale versie van dit document is vanaf de inhoudsopgave interactief. Aan de hand van de navigatiebalk onderaan de pagina en/of de menustructuur bovenaan de pagina kan door het document genavigeerd worden. VORIGE PAGINA
VOLGENDE PAGINA
INHOUDSOPGAVE
DASHBOARD
w.g. drs. R. H. (Rob) Bouman RA Partner BDO en extern accountant gemeente Stadskanaal
Inhoudsopgave
1. DASHBOARD ACCOUNTANTSCONTROLE
2. UITKOMSTEN JAARREKENINGCONTROLE
4. BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN
BIJLAGEN
3. RESULTAAT & FINANCIËLE POSITIE
4
1. Dashboard
1.1 Dashboard accountantscontrole
1.1 Dashboard accountantscontrole STREKKING CONTROLEVERKLARING
5
RECHTMATIGHEIDSVERANTWOORDING
Wij verstrekken bij de jaarrekening, inclusief rechtmatigheidsverantwoording, een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid.
Het college heeft in de rechtmatigheidsverantwoording een totaal van € 2.742.000 aan afwijkingen gerapporteerd.
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 1.600.000 respectievelijk € 4.800.000.
De raad van gemeente Stadskanaal heeft de verantwoordingsgrens bepaald op 2% van de totale lasten inclusief de dotaties aan de reserves en de verantwoordingsgrens is daarmee bepaald op € 3.220.000
Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële onjuistheden.
De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd.
De WNT is nageleefd.
Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage vastgesteld.
BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN EN ONTWIKKELINGEN
De onzekerheden die over 2023 voor het sociaal domein resteren ten aanzien van de prestatielevering bedragen voor PGB € 142.000, Wmo ZIN € 511.000 en Jeugdzorg ZIN € 552.000. Wij constateren dat de gemeente Stadskanaal aandacht heeft voor het naleven van de EUaanbestedingsregels. Afgelopen jaar zijn maatregelen getroffen, maar desondanks is over boekjaar 2023 nog sprake van € 2.457.000 aan onrechtmatigheden. Deels komen deze bevindingen vanuit doorlopende onrechtmatigheden vanuit vorig jaar. Wij adviseren de raad, in lijn met de systematiek van de rechtmatigheidsverantwoording, in gesprek te gaan met het college over de toegenomen aanbestedingsonrechtmatigheden en de genomen maatregelen. DASHBOARD
JAARREKENING
RESULTAAT 2023
(x €1.000)
2023
Begroting (na wijziging)
Saldo van baten en lasten
8.681
3.761
-/- 1.112
-/- 10
7.569
3.751
Mutatie reserves
Resultaat
De door de gemeente geconstateerde afwijkingen overschrijden niet de verantwoordingsgrens.
Het gerealiseerde resultaat 2023 wijkt ongeveer 2,5 % af van de begroting na wijziging.
De rapportagegrens voor de toelichting van de geconstateerde afwijkingen in de paragraaf bedrijfsvoering is door de raad bepaald op € 322.000.
Wij merken op dat het positieve resultaat voornamelijk het gevolg is van een voordeel op de bijstandsverlening van € 1,0 miljoen en een voordeel op rente en afschrijvingen van € 1,2 miljoen.
AANDACHTSPUNTEN
UW FINANCIËLE POSITIE VERGELEKEN
Naar aanleiding van onze controle brengen wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie, graag de volgende punten voor komend jaar onder uw aandacht:
RATIO WEERSTANDSVERMOGEN
1.
Duurzaamheidsverslaggeving bij gemeenten
2.
Financiële positie: beheersen structurele tekorten begrotingsjaren 2026 en 2027
3.
Wijzigingen in het BBV met ingang van begrotingsjaar 2025 (toepassing in 2024 toegestaan)
4,00
3,25
3,00
1,00
1,96
1,80
2,00 1,47
JR22
PB23
JR23
PB24
De ratio weerstandsvermogen is ultimo 2023 3,25 en is volgens de signaleringswaarden van het GTK 2020 ‘uitstekend’. FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
6
2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole
2.1 Strekking van de controleverklaring 2023 2.2 Rechtmatigheidsverantwoording 2023
2.1 Strekking van de controleverklaring
De jaarrekening 2023 is getrouw
7
Wij hebben bij de de jaarrekening 2023, inclusief SiSa-bijlage, van de gemeente Stadskanaal een goedkeurende controleverklaring afgegeven. Dit betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2023 als van de activa en passiva per 31 december 2023 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). De in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld en de met de raad gemaakte afspraken hierover zijn nageleefd Wij hebben enkele controleverschillen geconstateerd van beperkte omvang die door de gemeente zijn gecorrigeerd. Daarnaast hebben wij onderstaande onzekerheden geconstateerd, welke vanuit hun aard niet gecorrigeerd kunnen worden. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 80.000 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING (x € 1.000)
FOUTEN
ONZEKERHEDEN
VERWIJZING
Sociaal domein – PGB Jeugdzorg en Wmo prestatielevering niet aangetoond
142
§ 4.1
Sociaal domein – WMO ZIN prestatielevering niet aangetoond
511
§ 4.1
Sociaal domein – Jeugdzorg ZIN prestatielevering niet aangetoond
32
§ 4.1
Sociaal domein – Jeugdzorg ZIN (RIGG) prestatielevering niet aangetoond
530
§ 4.1
Getrouwheid
1.215
Totaal Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden)
1.600
Uitvoeringsmaterialiteit (80% van de materialiteit)
1.280
Door de gemeenteraad vastgestelde rapporteringstolerantie Goedkeurende controleverklaring met betrekking tot de getrouwheid
DASHBOARD
4.800 80
Wij concluderen dat de resterende onzekerheden zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en verstrekken een goedkeurende controleverklaring met betrekking tot de getrouwheid.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.1 Strekking van de controleverklaring
Geen aanwijzingen voor materiële fraude of non-compliance
8
Fraude en non-compliance Bij de planning van de jaarrekeningcontrole houden wij rekening met het risico dat de jaarrekening als gevolg van fraude en onregelmatigheden onjuistheden van materieel belang zou kunnen bevatten. Eén van de door ons uitgevoerde maatregelen is het bespreken van de mogelijke frauderisico’s en mogelijke fraudesituaties met verschillende personen binnen de organisatie. Daarnaast nemen wij kennis van de door u opgenomen toelichtingen in de jaarstukken. Hiertoe hebben wij de mogelijke frauderisico’s en –situaties aan de hand van de door u opgestelde frauderisicoanalyse besproken. Het voorkomen en mitigeren van frauderisico’s is primair de verantwoordelijkheid van het management. Daarom hebben wij op diverse momenten met u over dit onderwerp van gedachten gewisseld. Tijdens deze besprekingen hebben wij gesproken over de mogelijke fraude- en non compliancerisico’s en mogelijke situaties van onregelmatigheden. Dit deden wij aan de hand van de door u opgestelde frauderisicoanalyse en de door u ingevulde compliance vragenlijst.
Onze observaties hierbij zijn als volgt: • uw frauderisicoanalyse is wel geformaliseerd; • de organisatie beschikt wel over een gedragscode, klokkenluidersregeling en incidentenregistratie; • de organisatie heeft momenteel nog geen incident-responsplan beschikbaar, maar is bezig met het opstellen ervan om voorbereid te zijn op een eventueel fraude-incident of cyberaanval. Hierbij hebben wij specifiek aandacht besteed aan de veronderstelling dat er bij de opbrengstverantwoording frauderisico’s bestaan. Wij hebben in onze controleverklaring melding gemaakt van de belangrijkste frauderisico’s en hoe wij deze hebben geadresseerd. Tijdens de controle van boekjaar 2023 betroffen dat de volgende risico’s: • ongebruikelijke memoriaalboekingen in de laatste maand van een tussentijdse rapportageperiode resp. het boekjaar dan wel bij het opstellen van de tussentijdse rapportage resp. de jaarstukken; • onrechtmatige betalingen als gevolg van ontoereikende betaalbevoegdheden in de Rabobankomgeving. Voor een nadere uiteenzetting van onze controleaanpak ten aanzien van de frauderisico’s en de veronderstellingen inzake de financiële risico’s in relatie tot de financiële positie verwijzen wij naar onze controleverklaring 2023. Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor materiële fraude(risico’s) of vermoedens van materiële fraude(risico’s).
Continuïteit Op basis van artikel 12 van de Gemeentewet kunnen gemeenten bij langdurige financiële tekorten een beroep doen op een extra uitkering uit het gemeentefonds. Omdat de omvang van het gemeentefonds hierdoor niet wijzigt, betalen andere gemeenten daar dus aan mee. Om die reden moeten gemeenten aan allerlei voorwaarden voldoen om deze aanvullende uitkering te kunnen ontvangen. Maar in principe kunnen gemeenten hierdoor niet failliet gaan. Het gevolg hiervan is dat crediteuren en andere stakeholders nooit benadeeld kunnen worden door een faillissement. Desalniettemin is de financiële positie vanuit het perspectief van raadsleden van belang en moet het college van burgemeester en wethouders inzicht geven in hoeverre de gemeente in staat is om de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te vangen, zonder tussenkomst van de toezichthouder. Met de invoering van de aangepaste Nederlandse Standaard 700 dienen accountants voor gemeenten in hun controleverklaringen bij jaarrekeningen naast fraude te rapporteren over de veronderstellingen inzake de financiële risico’s in relatie tot de financiële positie.
Onze controlewerkzaamheden hebben geen informatie opgeleverd die strijdig is met de veronderstellingen en aannames van het college van burgemeester en wethouders over de gehanteerde uitgangspunten om de normale bedrijfsvoering voort te kunnen zetten.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.2 Rechtmatigheidsverantwoording
De rechtmatigheidsverantwoording van gemeente Stadskanaal geeft een getrouw beeld
Onrechtmatigheid vanuit het voorwaardencriterium betreft € 2.474.000
9
In de jaarrekening 2023 is voor het eerst een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen van het college, gericht op de rechtmatigheid van de baten en lasten alsmede de balansmutaties in de jaarrekening 2023. Het is onze rol om de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening te controleren. Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording in uw jaarrekening een getrouw beeld geeft. Onze controle richt zich op het bepalen of het oordeel van het college in de rechtmatigheidsverantwoording door het college toereikend is onderbouwd. Hierbij stellen wij vast of de rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld in overeenstemming met de afspraken die gemaakt zijn tussen de gemeenteraad en het college. Deze afspraken zijn vastgelegd in het normenkader van de gemeente dat d.d. 8 april 2024 door de gemeenteraad is vastgesteld. Het rechtmatigheidsoordeel van het college richt zich op een drietal criteria die wij hieronder nader hebben toegelicht. Bij de uitvoering van onze werkzaamheden hebben wij vastgesteld dat de organisatie toereikende werkzaamheden heeft uitgevoerd om het oordeel hieromtrent dat in de rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen te onderbouwen. Voorwaardencriterium Het college toetst bij de uitvoering van haar controlewerkzaamheden of bij de uitvoering van financiële beheershandelingen binnen de geldende wet- en regelgeving is gehandeld.
De relevante wet- en regelgeving is tussen het college en de raad afgestemd door middel van het normenkader. Het voorwaardencriterium is met name relevant bij de processen: subsidieverstrekkingen, participatiewet en aanbestedingen. Indien is vast komen te staan dat de gemeente niet aan het voorwaardencriterium heeft voldaan is sprake van een onrechtmatigheid. Naast de onrechtmatigheid vanuit niet naleven EU-aanbestedingsregels van € 2.457.000 zoals toegelicht op de volgende pagina, is sprake van rechtmatigheidsbevindingen met betrekking tot PGB (jeugdwet en WMO) van € 14.400 en jeugdzorg (RIGG) van € 2.700. Deze zijn toegelicht in hoofdstuk 4.1. De totale onrechtmatigheid vanuit het voorwaardencriterium komt daarmee op € 2.474.000 Begrotingscriterium Het begrotingscriterium richt zich op het budgetrecht van de raad. Overschrijdingen van de lasten en overschrijdingen van investeringsbudgetten (kredieten) zijn op basis van de Gemeentewet onrechtmatig. Het totaal van de begrotingsonrechtmatigheden van gemeente Stadskanaal heeft de verantwoordingsgrens niet overschreden. Overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) zijn op zichzelf niet onrechtmatig. Deze zijn echter wel onrechtmatig als deze niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of te laat aan de raad zijn gemeld.
Het college en de raad hebben door middel van de financiële verordening afspraken gemaakt over wanneer overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) in een begrotingswijziging aan de raad voorgelegd moeten worden.
Begrotingsonrechtmatigheid betreft € 268.000
DASHBOARD
Het college van gemeente Stadskanaal heeft de overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten op programma’s tijdig voorgelegd aan de raad en er is in dit kader geen sprake van begrotingsonrechtmatigheden. Ten aanzien van de overschrijding op investeringskredieten is sprake van een bruto begrotingsonrechtmatigheid van € 268.000. Dit bedrag valt onder de rapporteringsgrens in de paragraaf bedrijfsvoering. Hiervan is € 218.000 toe te schrijven aan het krediet ‘Woonruimte vluchtelingen Oekraïne’. In 2023 heeft besteding op dit krediet plaatsgevonden, terwijl de raad dit krediet pas vanaf boekjaar 2024 beschikbaar heeft gesteld. Formeel gezien betekent dit dat in 2023 sprake is van een begrotingsonrechtmatigheid. Deze overschrijding valt binnen de acceptabele grenzen zoals beschreven in artikel 10 van de financiële verordening. De overige geconstateerde overschrijdingen zijn beoordeeld en als acceptabel aangemerkt. JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.2 Rechtmatigheidsverantwoording
Bevindingen ten aanzien van naleving van de E-U aanbestedingsregels
10
Europese aanbestedingen In het kader van de rechtmatigheidsverantwoording heeft het college de juiste toepassing van de Europese aanbestedingsrichtlijnen gecontroleerd aan de hand van een zogenaamde spend analyse. In onze managementletter hebben wij gerapporteerd over de interne beheersing ten aanzien van de EU-aanbestedingsregels. De organisatie heeft eind 2022 een analyse uitgevoerd om de pijnpunten ten aanzien van EU-aanbesteden te bepalen en hierop maatregelen te formuleren. Over 2023 is door de gemeente een spend analyse uitgevoerd (toets op naleving EU-aanbestedingsregels achteraf op basis van de crediteurenadministratie). In 2023 blijkt uit de spend analyse een afwijking van totaal € 2.457.000. Deze afwijking is als volgt opgebouwd: ONDERDEEL (x € 1.000)
AANTAL DOSSIERS
BEDRAG (€)
Afwijkingen vanuit boekjaar 2022 die doorlopen in boekjaar 2023
8
1.306
Nieuwe afwijkingen met ingang van boekjaar 2023
7
1.151
Totaal
15
2.457
Ondanks de geformuleerde maatregelen is over boekjaar 2023 nog sprake van een onrechtmatigheid van € 2.457.000 (2022: € 950.000). Deels betreft dit doorloop van ‘oude’ contracten die niet rechtmatig zijn aanbesteed van € 1.306.000. De onrechtmatigheid over boekjaar 2022 zag toe op 9 inkoopdossiers, waarvan 8 inkoopdossiers in boekjaar 2023 nog steeds onrechtmatig zijn. Daarnaast is sprake van 7 nieuwe inkoopdossiers die leiden tot een onrechtmatigheid. Er zijn in 2023 reeds een aantal EU-aanbestedingen doorlopen en daarnaast lopen een aantal contracten niet door in 2024, waardoor naar verwachting de onrechtmatigheid voor 2024 terug zal lopen. Wij benadrukken het belang van de geformuleerde aandachtspunten om de onrechtmatigheden in de toekomst terug te dringen. Daarnaast adviseren wij de raad, in lijn met de systematiek van de rechtmatigheidsverantwoording, in gesprek te gaan met het college over de toegenomen aanbestedingsonrechtmatigheden en de genomen maatregelen.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.2 Rechtmatigheidsverantwoording
De raad van gemeente Stadskanaal heeft de verantwoordingsgrens bepaald op 2% van de totale lasten inclusief de dotaties aan de reserves en de verantwoordingsgrens is daarmee bepaald op € 3.220.000
11
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium Als laatste dient het college een uitspraak te doen over de naleving van bepalingen die in wet- en regelgeving zijn opgenomen met betrekking tot misbruik en oneigenlijk gebruik. Hiervoor stelt het college vast welke verplichte handhaving noodzakelijk is en welke maatregelen binnen de gemeente genomen zijn om dit te kunnen uitvoeren. De gemeente Stadskanaal heeft de nota Misbruik en Oneigenlijk gebruik in mei 2024 vastgesteld. Tevens stelt het college vast of de getroffen maatregelen werken. Indien geconstateerd wordt dat beleid niet bestaat of niet wordt nageleefd dan wordt dit toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Alleen daadwerkelijke afwijkingen als gevolg van misbruik worden betrokken in het proces tot het opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording.
Strekking van de rechtmatigheidsverantwoording De raad van gemeente Stadskanaal heeft de verantwoordingsgrens bepaald op 2% van de totale lasten inclusief de dotaties aan de reserves en de verantwoordingsgrens is daarmee bepaald op € 3.238.000. Blijkens de rechtmatigheidsverantwoording is het college van mening dat de verantwoordingsgrens niet wordt overschreden in de jaarrekening 2023. De verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties zijn rechtmatig tot stand gekomen. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING (x € 1.000)
ONRECHTMATIGHEDEN
ONDUIDELIJKHEDEN
VERWIJZING
Rechtmatigheid
De rapportagegrens voor de toelichting van de geconstateerde afwijkingen in de paragraaf bedrijfsvoering is door de raad bepaald op € 322.000
DASHBOARD
Voorwaardencriterium
2.474
§ 2.2
Begrotingscriterium
268
§ 2.2
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium
-
§ 2.2
Totaal
2.742
Verantwoordingsgrens (2% voor afwijkingen)
3.220
Door de gemeenteraad vastgestelde rapportagegrens
322
3.238
De rapportagegrens voor de toelichting van de geconstateerde afwijkingen in de paragraaf bedrijfsvoering is door de raad bepaald op € 323.800. De totale onrechtmatigheden blijven onder de verantwoordingsgrens. Het college heeft daarmee terecht geconcludeerd dat de verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. De paragraaf bedrijfsvoering is onderdeel van het jaarverslag. Wij hebben deze paragraaf gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of deze paragraaf materiële afwijkingen bevat. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. Op grond van onze werkzaamheden zijn wij van mening dat de paragraaf bedrijfsvoering verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
12
3. Resultaat & financiële positie
3.1 Resultaat 2023 3.2 Uw financiële positie vergeleken
3.3 Ons beeld van uw financiële positie
3.1 Resultaat 2023
Resultaat 2023 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 3,8 miljoen voordelig
13
Het resultaat van gemeente Stadskanaal over het jaar 2023 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 3,8 miljoen voordelig. In onderstaand overzicht is het resultaat per programma in het kort weergegeven: OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (x 1.000)
2023
BEGROTING NA WIJZIGINGEN
VERSCHIL
Saldo van baten en lasten
8.681
3.761
4.920
Onttrekkingen reserves
10.070
2.834
7.236
-/- 11.182
-/- 2.844
-/- 8.338
7.569
3.751
3.818
Dotatie aan reserves Resultaat
De belangrijkste afwijkingen van de begroting na wijzigingen zijn toegelicht in de jaarstukken op pagina 3. Een uitgebreide toelichting op de afwijkingen is opgenomen in de programmaverantwoording en de paragrafen. Op vrijwel alle programma’s zijn hiervoor oorzaken aan te wijzen. Onderstaand geven wij een korte analyse van de belangrijkste oorzaken:
er is sprake van een voordeel op de bijstandsverlening, inclusief regeling BBZ van € 1,0 miljoen; er is sprake van een voordeel op rente en afschrijvingen van € 1,2 miljoen.
Het resultaat 2023 wijkt ongeveer 2,5% af van de totale begrote lasten (na wijziging). Op basis van onze ervaringsnorm bij decentrale overheden is een afwijking van 2-3% inherent aan een complex begrotingsproces.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
3.2 Uw financiële positie vergeleken
RATIO WEERSTANDSVERMOGEN
14
SOLVABILITEITSRATIO
3,50
50,0% 40,3%
40,3%
39,0%
38,0%
3,25 3,00
40,0%
2,50
30,0%
1,80
2,00
1,96
1,50 1,00
1,47
Gemeente Stadskanaal 32,9%
32,9%
JR23
PB24
4,9%
4,9%
JR23
20,0%
PB24
JR22
PB23
RATIO GRONDEXPLOITATIE
80,0%
7,0%
56,3%
60,0%
41,0%
32,8%
6,0%
36,0%
5,0%
6,0%
6,0%
4,0%
20,0%
32,8%
28,0%
56,3%
Gemeente Stadskanaal
3,0% 2,0%
0,0% JR22
PB23
Gemid. NL*
JR23
PB24
Gemeente Stadskanaal
1,0%
0,1%
0,0%
0,3%
JR22
PB23
JR23
0,0% -1,0%
* De bron voor de gemiddelden NL betreft het gemiddelde voor gemeenten op basis van: BDO Benchmark rapport januari 2024
DASHBOARD
Gemid. NL*
0,0% PB23
NETTO SCHULDQUOTE
20,0%
46,0%
10,0%
JR22
40,0%
45,0%
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
Gemid. NL* -0,2% PB24
3.3 Ons beeld van uw financiële positie
Kengetallen moeten in relatie tot elkaar worden bezien
15
Inleiding De gemeente Stadskanaal heeft, net als veel andere gemeenten, te kampen met structurele tekorten die hebben gezorgd voor een niet sluitende begroting in 2026 en 2027. Hierover hebben wij ook in ons jaarlijkse benchmarkonderzoek gerapporteerd en oorzaken en aanbevelingen opgenomen. De belangrijkste oorzaak van de tekorten is dat de inkomsten vanuit het Rijk sterker teruglopen dan de lasten, als gevolg van inflatie, vergrijzing en de toename van taken. Ook voor gemeente Stadskanaal geldt dat het een uitdaging is om om te gaan met de onzekerheden die er op dit moment zijn ten aanzien van de gemeentelijke financiën en om de verwachte tekorten te beperken en te beheersen. Hieronder schetsen wij de financiële positie op basis van de ratio's zoals opgenomen in de jaarrekening 2023.
Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden geschetst van de financiële positie van de gemeente Stadskanaal. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark. Uw score in onze landelijke benchmarkrapportage Vanuit hun taak als financieel toezichthouder hebben de twaalf provincies een gemeenschappelijk financieel toezichtkader opgesteld. In dit GTK 2020 zijn signaleringswaarden opgenomen voor de financiële kengetallen zoals opgenomen in het jaarverslag van de gemeente. Wij hebben deze signaleringswaarden als basis gebruikt voor het bepalen van uw score en dus financiële positie.
Indien uw gemeente voor de komende jaren (2023 t/m 2027) per saldo een negatief resultaat begroot (en inteert op het eigen vermogen), beïnvloedt dit de score. Dit is niet van toepassing voor de gemeente Stadskanaal. Een uitwerking van deze systematiek beschrijven wij in onze benchmarkrapportage. De gemeente Stadskanaal scoort over begrotingsjaar 2022 een rapportcijfer van 9, welke consistent is gebleven ten opzichte van voorgaande jaren. In vergelijking met andere gemeenten met een vergelijkbaar aantal inwoners is de financiële positie van de gemeente Stadskanaal verbetert over de afgelopen jaren. Bron: Analysetool - BDO-Benchmark Nederlandse Gemeenten 2024
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
3.3 Ons beeld van uw financiële positie
16
Hieronder vindt u een andere toelichting op de ratio's van uw gemeente. Uw weerstandsvermogen is uitstekend
De gemeente kan aan haar langetermijnverplichtingen voldoen
Weerstandsvermogen gemeente Stadskanaal is uitstekend In de paragraaf weerstandsvermogen heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit. Per 31 december 2023 bedraagt het totaal van de reserves € 49,3 miljoen, waarvan € 36,7 miljoen niet vrij aanwendbaar. In geval van calamiteiten is het mogelijk om een deel van deze reserves een andere aanwending te geven. De weerstandscapaciteit bedraagt volgens deze paragraaf € 20,0 miljoen. In de paragraaf weerstandsvermogen zijn de relevante risico’s benoemd. De gemeente Stadskanaal heeft op basis van interne berekeningen het totale bedrag aan risico’s waaraan de organisatie is blootgesteld bepaald op € 6,1 miljoen. Het weerstandsvermogen van de gemeente Stadskanaal is volgens het GTK 2020 uitstekend te noemen. Solvabiliteit en netto schuldquote De solvabiliteit bedraagt ultimo 2023 45% (2022: 39%). Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter de gemeente Stadskanaal in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen. De solvabiliteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar en ligt boven het landelijk gemiddelde. De netto schuldquote bedraagt 20%. (2022: 28%) De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden.
Zowel de solvabiliteit als de netto schuldquote laten een positieve ontwikkeling zien ten opzichte van de signaleringswaarden volgens het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK 2020). De netto schuldquote laat een positieve ontwikkeling zien ten opzichte van voorgaand jaar en het landelijk gemiddelde.
Financieel risico als gevolg van de grondexploitatie is laag
DASHBOARD
Ratio grondexploitatie Voor de ratio grondexploitatie geldt dat hoe lager deze is, hoe beter. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze moet worden terugverdiend bij de verkoop. De ratio grondexploitatie van de gemeente Stadskanaal is met 0,3% (2022: 0,1%) relatief laag ten opzichte van het landelijk gemiddelde van 4,9%, doordat de grondpositie (de waarde van de grond) ten opzichte van de totale baten zeer laag is. De ratio grondexploitatie < 20% is het minst risicovol te noemen volgens het GTK 2020.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
17
4. Belangrijkste bevindingen
4.1 Sociaal domein uitgelicht 4.2 BBV, WNT en SiSa
4.3 Aandachtspunten voor 2024 4.4 Relevante wijzigingen in het BBV met ingang van begrotingsjaar 2025
4.1 Sociaal domein uitgelicht
18
Onzekerheid ten aanzien van prestatielevering
Wmo ZIN De productieomvang van Wmo ZIN bij zorginstellingen bedraagt in 2023 circa € 12,8 miljoen. De toekenning van voorzieningen in het kader van Wmo ZIN vindt plaats vanuit de gemeente Stadskanaal. De gemeente heeft derhalve zelf inzicht in de cliënten en de gemaakte afspraken. Met betrekking tot de lasten Wmo ZIN vraagt de gemeente Stadskanaal per zorginstelling om een controleverklaring bij de productieverantwoording op basis van het landelijk protocol.
Resterende onzekerheid Wmo ZIN circa € 511.000
Tevens is van een aantal zorginstellingen geen controleverklaring ontvangen, waarmee kan worden onderbouwd dat voor de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk prestaties zijn verricht. Hierdoor is sprake van een onzekerheid ten aanzien van prestatielevering en leidt een onzekerheid omtrent de getrouwheid van deze lasten. Uitgaande van de interne beheersing op het proces van beschikkingen tot en met betalingen bij uw gemeente, de ervaringen uit voorgaande jaren, de uitkomsten van de in 2023 ontvangen controleverklaringen en de ontvangen productieverantwoordingen ramen wij het bedrag van deze resterende onzekerheid op € 511.000.
Resterende onzekerheid Jeugdzorg circa € 562.000
Jeugdzorg ZIN In de jaarrekening worden de baten en lasten van de jeugdzorg verantwoord, waarvan een deel van de financiële administratie is ondergebracht bij de Regionale Inkooporganisatie Groninger Gemeenten (RIGG), die contracten afsluit met de zorginstellingen en ook de administratie verzorgt, inclusief het opstellen van betaalvoorstellen. De gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor de toekenning van de zorg. De RIGG sluit de contracten af met de zorginstellingen. In het kader van de jaarrekeningcontrole 2023 steunen wij mede op werkzaamheden die huisaccountant PWC van de RIGG in dit kader heeft uitgevoerd over boekjaar 2023. In dit kader heeft afstemming plaatsgevonden met PWC. Wij hebben op grond van controlestandaard COS 402 en de NBA-handreiking 1122 “Gevolgen voor de accountantscontrole van het uitbesteden van taken aan uitvoeringsorganisaties bij decentrale overheden” vooraf audit instructies verstrekt en hebben de uitgevoerde werkzaamheden achteraf gereviewd. Conclusie is dat wij kunnen steunen op de door PWC uitgevoerde controlewerkzaamheden. Vanuit de verantwoording van de RIGG volgt voor de gemeente Stadskanaal een onzekerheid voor wat betreft geleverde zorgprestaties voor een bedrag van € 530.000. Daarnaast is sprake van inkoop jeugdzorg welke niet via de RIGG verloopt. Wij ramen het bedrag van de resterende onzekerheid vanuit de overige jeugdzorg op € 32.000.
De totale onzekerheid voor Jeugdzorg ZIN betreft hiermee € 562.000.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.1 Sociaal domein uitgelicht
Fout pgb mede gebaseerd op projectiebrieven
19
Geraamde fout in de persoonsgebonden budgetten De SVB controleert zorgovereenkomsten, toetst facturen en declaraties en betaalt uit aan zorgverleners of andere instellingen. Uw gemeente verstrekt de beschikkingen pgb en is verantwoordelijk voor een adequate cliëntregistratie en het vaststellen van de prestatielevering. Uit de accountantscontrole 2023 bij de SVB blijkt dat landelijk sprake is van een oordeel met beperking. Ten aanzien van de rechtmatigheidsfouten zijn de foutpercentages opgenomen in de gemeente specifieke projectiebrieven. Voor gemeente Stadskanaal zijn de percentages voor rechtmatigheidsfouten en voor getrouwheidsfouten voor zowel de Wmo als Jeugdzorg opgenomen in onderstaande tabel: PGB PER CATEGORIE
FINANCIËLE RECHTMATIGHEIDSFOUT
FINANCIËLE GETROUWHEIDSFOUT
Jeugdzorg
1,12%
1,52%
Wmo
1,35%
1,22%
De financiële rechtmatigheidsfout voor pgb voor de gemeente Stadskanaal bedraagt circa € 14.400 en is meegewogen in de rechtmatigheidsverantwoording. Voor de getrouwheidsfouten geldt dat deze gelijk zijn voor alle gemeenten in Nederland. De financiële getrouwheidsfout leidt voor de gemeente Stadskanaal niet tot een controleverschil hoger dan de rapporteringstolerantie. Onzekerheden pgb geraamd op € 142.000
DASHBOARD
De SVB toetst niet op levering van de zorg. Hierdoor is er sprake van een onzekerheid. De gemeente verkrijgt echter zekerheid door intern ingerichte processen, zoals het toekenningsproces, de controles op betalingen en de controleverklaring van zorgaanbieders, waardoor deze onzekerheid deels teniet wordt gedaan. De onzekerheid voor PGB ramen wij op € 142.000.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.2 BBV, WNT en SiSa
BBV wordt nageleefd
20
Bevindingen ten aanzien van naleving van de wettelijke verslaggevingsregels (BBV) Wij hebben vastgesteld dat gemeente Stadskanaal de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) heeft nageleefd. Wet Open overheid In artikel 3.5 (Openbaarheidsparagraaf) van de Wet Open overheid (Woo) is voorgeschreven dat bestuursorganen in de jaarlijkse begroting aandacht besteden aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van deze wet en in de jaarlijkse verantwoording verslag doen van de uitvoering ervan, mede in relatie tot de beleidsvoornemens. Deze begroting en jaarlijkse verantwoording vloeien voort uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). De openbaarheidsparagraaf Woo moet in de begroting en jaarstukken worden opgenomen via een afzonderlijke paragraaf, zoals de in artikelen 9 en 26 van het BBV genoemde paragrafen. Deze verplichting geldt reeds voor de jaarstukken 2022. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Stadskanaal deze paragraaf opgenomen heeft in de jaarstukken 2023. Voorziening voor arbeidskostengerelateerde verplichtingen In januari 2023 heeft de commissie BBV een uiting gedaan rondom het vraagstuk ‘vormen voorziening voor verlofsparen’. Voor het wettelijke verlof saldo per 31 december wordt geen voorziening getroffen. Doordat dit verlof binnen 2 jaar moet worden opgenomen zal dit saldo niet bovenmatig zijn en geen spaarsaldo betreffen.
Hier is sprake van een verplichting van gelijke omvang. Voor het spaarverlof zoals dit vanaf 2022 van toepassing is moet voor de verplichting een voorziening worden opgenomen omdat hier sprake is van een spaarsaldo dat in de tijd, naar verwachting, niet van gelijke omvang zal zijn wat betreft toevoegingen en opnamen van spaarverlof. In de opbouwjaren zal naar verwachting vooral sprake zijn van toevoegingen en groei van de omvang van het spaarsaldo. Voor het bovenwettelijke verlof waarvan aangetoond kan worden dat dit een gelijke omvang kent en voor zover dat niet het karakter heeft van overmatige verlofsaldi of spaarsaldi mag geen voorziening worden opgenomen. Voor het bovenwettelijke verlof dat géén gelijke omvang kent en/of bestaat uit overmatige verlofsaldi of spaarsaldi moet een voorziening worden opgenomen. Bij de analyse van de bovenwettelijke verlofverplichting en of er sprake is van wel of geen gelijke omvang van deze verplichting is het belangrijk het risico van het omzetten naar spaarverlof te betrekken.
Redelijkheid belangrijkste schattingselementen vastgesteld
In uw jaarrekening 2023 is een voorziening ad € 1.018.000 opgenomen voor het spaarverlof. Wij hebben het door het college en het management toegepaste proces met betrekking tot deze verslaggevingsaspecten geëvalueerd. De gemeente Stadskanaal heeft geen actief beleid omtrent hoe omgegaan wordt met bovenwettelijke verlofuren. Om die reden zijn alle bovenwettelijke verlofuren als spaaruren aangemerkt en in de voorziening opgenomen. Wij hebben geconstateerd dat hierin ook verlofuren toeziend op 2024 in zijn meegenomen. De hiermee gemoeide impact leidt niet tot een controleverschil boven de rapporteringstolerantie. Ten aanzien van het tarief dient per medewerker het bruto uurtarief gehanteerd te worden en hierbij geen tekortkomingen geconstateerd. Wij concluderen dat de voorziening verlofsparen ultimo 2023 juist en volledig is verwerkt in de jaarrekening.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.2 BBV, WNT en SiSa
WNT-verantwoording voldoet aan de vereisten
Geen bevindingen SiSa-bijlage
DASHBOARD
21
Naleving van de (publicatieverplichtingen) WNT De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2023 niet meer bedragen dan € 223.000 per jaar. De externe accountant is belast met de controle op de naleving van de WNT door de instelling. Overschrijding van de bezoldigingsnorm wordt aangemerkt als een onverschuldigde betaling, die door de topfunctionaris terugbetaald moet worden aan de instelling. Gebeurt dit niet, dan is BDO als accountant wettelijk verplicht om bij het ministerie melding te doen van deze onverschuldigde betaling. Wij hebben tevens een meldingsplicht indien u geen of onjuiste gegevens heeft gepubliceerd in de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2023 van de gemeente Stadskanaal niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2023 van de gemeente Stadskanaal voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening 2023 genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachting accountantscontrole SiSa 2023. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij uw specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Zie tevens bijlage B.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.3 Aandachtspunten voor 2024
22
Inleiding Naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2023 hebben wij een aantal bevindingen en aanbevelingen over het afgelopen boekjaar weergegeven. Daarnaast willen wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie, de volgende aandachtspunten voor het komende jaar benoemen. 1. Duurzaamheidsverslaggeving bij gemeenten De Europese Unie heeft in 2022 de Corporate Sustainability Reporting Directive (hierna: CSRD) aangenomen om de kwaliteit, volledigheid en consistentie van duurzaamheidsrapportages te verbeteren. De CSRD verplicht beursgenoteerde ondernemingen (vanaf boekjaar 2024) en grote ondernemingen (vanaf boekjaar 2025) over duurzaamheid te rapporteren. Hoewel de CSRD niet van toepassing is op gemeenten, is duurzaamheid ook voor gemeenten een belangrijk thema waar al over gerapporteerd wordt. Door te rapporteren volgens de CSRD-richtlijn kunnen gemeenten daar voordelen uithalen. Het opstellen van zo'n rapport vereist duidelijke, niet-financiële taal op het gebied van duurzaamheid, waarbij niet alleen de eigen organisatie, maar ook de omgeving een rol speelt. Dit is een verschil met de huidige gemeentelijke jaarverslagen die vaak omvangrijk en gericht zijn op wettelijke taken.
Het invoeren van de CSRD biedt gemeenten de kans om in duidelijke taal en transparantie, zowel intern als extern, uit te leggen wat hun concrete, meetbare acties, standpunten en resultaten zijn en zullen zijn op het gebied van milieu, sociale en menselijke factoren en corporate governance. Gemeenten hebben een grote impact op de waardeketen en zijn daarom bij uitstek geschikt om duurzaamheidsdoelstellingen te realiseren. Een groeiend aantal gemeenten is zich hiervan bewust en heeft zich aangesloten bij het VNG-initiatief om een zogenoemde SDG-gemeente te worden. De CSRD gaat nog een stap verder en zorgt ervoor dat sectoren onderling vergeleken kunnen worden. Bovendien vraagt de CSRD om concreet meetbare output. Voor meer informatie over CSRD verwijzen wij naar bijlage C. 2. Financiële positie De gemeente Stadskanaal heeft, net als veel andere gemeenten, te kampen met structurele tekorten die hebben gezorgd voor een niet sluitende begroting in 2026 en 2027. Hierover hebben wij ook in ons jaarlijkse benchmarkonderzoek gerapporteerd en oorzaken en aanbevelingen opgenomen. De belangrijkste oorzaak van de tekorten is dat de inkomsten vanuit het Rijk teruglopen, terwijl de kosten toenemen als gevolg van inflatie, vergrijzing en de toename van taken.
Ook voor gemeente Stadskanaal geldt dat het een uitdaging is om om te gaan met de onzekerheden die er op dit moment zijn ten aanzien van de gemeentelijke financiën en om de verwachte tekorten te beperken en te beheersen.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.4 Relevante wijzigingen in het BBV met ingang van begrotingsjaar
23
Relevante wijzigingen in het BBV met ingang van begrotingsjaar 2025 (toepassing in 2024 toegestaan) In december 2023 heeft de commissie BBV een aantal notities geactualiseerd. Het betreft de notities Rente, Overhead en Grondexploitatie. Hieronder hebben wij per onderwerp de belangrijkste wijzigingen opgenomen en gekoppeld aan de impact voor uw gemeente. Alle notities zijn van toepassing met ingang van begrotingsjaar 2025, en mogen worden toegepast voor begrotingsjaar 2024. Notitie rente De belangrijkste wijziging uit de notitie rente betreft een aanpassing in de toerekening van de rentelasten aan de grondexploitaties. Tot en met 2023 is het alleen toegestaan om de werkelijke rente over het vreemd vermogen (naar rato) toe te rekenen aan de grondexploitaties. Dit geldt tevens voor de toekomstige rentelasten. Met ingang van boekjaar 2025 (en eventueel 2024) wordt voor grondexploitaties geen onderscheid meer gemaakt in het BBV, waardoor de rentetoerekening plaatsvindt op basis van de reguliere omslagrente. Wij adviseren om de notitie Rente vanaf boekjaar 2024 toe te passen, zodat de rente-effecten verwerkt kunnen worden in de waardering van uw grondexploitaties. Een tweede belangrijke wijziging is de herintroductie van de mogelijkheid om rentetoerekening aan het eigen vermogen en de voorzieningen toe te passen.
Deze mogelijkheid is in 2016 door de commissie BBV beëindigd, maar in de notitie 2023 als keuzemogelijkheid opgenomen. Wij adviseren in 2024 een weloverwogen keuze te maken in het toepassen van de toerekening van rente aan het eigen vermogen en de voorzieningen. Notitie Overhead De commissie BBV heeft in de notitie Overhead 2023 de regelgeving met betrekking tot de toerekening van Overhead geactualiseerd, verduidelijkt en samengevoegd in één notitie. De belangrijkste uitspraken en aanbevelingen zijn als volgt: • Stellige uitspraak: Voor de berekening van de tarieven voor de lokale heffingen moet de methodiek voor toerekening van overhead worden gebruikt zoals deze is opgenomen in de financiële verordening. Deze methodiek mag niet afwijken van de overige methodieken voor het toerekenen van overhead. • Aanbevelingen: De commissie adviseert om overhead niet bij de begroting vorm te geven maar door middel van de financiële verordening of door een nota overhead aan de raad voor te leggen en deze periodiek te herzien. In deze nota neemt de gemeente keuzes op ten aanzien van: kaderstelling, methodiek en onderscheiding primaire processen en overhead. Notitie Grondexploitatie De belangrijkste wijzigingen in de notitie grondexploitatie zien toe op de wijzigingen ten aanzien van de omgevingswet, die onder andere hebben geleid tot een aanpassing van de lijst met verhaalbare kostensoorten.
Deze wijzigingen gaan, in verband met de invoering van de Omgevingswet in per 1 januari 2024. Deze wijzigingen hebben met name invloed op verslaggevingsaspecten bij faciliterend grondbeleid. De overige wijzigingen zien met name toe op de voorwaarden voor warme gronden, de voorbereidingskosten en gemengde projecten. Daarnaast is de rentetoerekening, zoals bij 4.4 is toegelicht gewijzigd.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
24
Bijlagen
A
Onze controle
B
Bevindingen SiSa-bijlage
C
Duurzaamheid
25
A. Onze controle
A. Onze controle
Doel en object van de controle Opdracht
Strekking van de controleverklaring
Materialiteit
26
Doel en object van de controle Het doel van de controle is het geven van een onafhankelijk oordeel of de financiële overzichten van de gemeente Stadskanaal, in alle van materieel belang zijnde opzichten, zijn opgesteld in overeenstemming met het BBV. Opdracht Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging van 20 oktober 2023. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige gegevens en het jaarverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins. Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging. Voor een uitgebreide beschrijving van onze aanpak verwijzen wij naar onze opdrachtbevestiging. Strekking van de controleverklaring Aangezien de jaarrekening 2023 van de gemeente Stadskanaal aan de daaraan te stellen eisen voldoet, verstrekken wij een goedkeurende verklaring. Alle bevindingen voortvloeiend uit onze controle zijn afdoende behandeld en onze controle is dan ook afgerond.
Materialiteit Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij als uitgangspunt de door de raad vastgestelde toleranties gehanteerd. De raad heeft ons daarbij opgedragen om bij onze oordeelsvorming en rapportering uit te gaan van de hierna vermelde goedkeurings- en rapporteringstolerantie. Op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op € 1.600.000. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 80.000 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn.
Onze controle richt zich tevens op de getrouwheid van de informatie in de WNT-verantwoording en de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage van de jaarrekening. Voor de WNT en SiSa gelden specifiek voorgeschreven rapporteringstoleranties die veelal lager zijn dan uw rapporteringstolerantie. Wij passen deze voorgeschreven WNT- en SiSa-toleranties eveneens op correcte wijze toe.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
A. Onze controle
Onafhankelijkheid
Controleaanpak
27
Onafhankelijkheid Nederlands recht en overige beroepsregels, zoals de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO), vereisen dat wij onafhankelijk zijn ten opzichte van onze controlecliënten. Wij zijn van mening dat door ons is voldaan aan deze eisen. Wij hebben de overige dienstverlening naast de controle van de jaarrekening beoordeeld aan de hand van onze beroepsregels en hebben geconcludeerd dat het type dienstverlening en de vergoeding onze onafhankelijkheid niet beïnvloeden. Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Stadskanaal zoals vereist in de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA). Controleaanpak Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging van 20 oktober 2023 opgenomen. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige gegevens en het jaarverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins.
Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging. Onze controleaanpak is gebaseerd op een systeemgerichte en risicogerichte benadering, waarbij gesteund wordt op de opzet, het bestaan en de werking van de aanwezige administratieve organisatie en de daarin opgenomen beheersingssystemen. Deze aanpak gaat uit van een risicoanalyse op transactiestromen, zoals verkoopactiviteiten en personeelszaken. In de risicoanalyse hebben wij beoordeeld in hoeverre de onderkende risico’s van invloed kunnen zijn op de jaarrekening. Wij hebben voor de volgende risico’s − die zich met een hoge waarschijnlijkheid kunnen voordoen én mogelijk materiële impact hebben − in onze controle meer aandacht gehad: Management override of controls.
Vermogen om risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen
DASHBOARD
Vermogen om risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen De waarderingen in de jaarrekening van de gemeente Stadskanaal zijn gebaseerd op de veronderstelling dat de gemeente als geheel in continuïteit zal worden voortgezet. De inschatting of een duurzame voorzetting mogelijk is, inclusief de eventueel in de jaarrekening op te nemen toelichting, is de wettelijke verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders. Als accountant beoordelen wij de aanvaardbaarheid van de door het college van burgemeester en wethouders ingeschatte mogelijkheden tot een duurzame voortzetting. Wij vinden deze inschatting aanvaardbaar. In onze controleverklaring hebben wij gerapporteerd over onze controleaanpak ten aanzien van het vermogen van de gemeente Stadskanaal om risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen. Voor een nadere uiteenzetting van onze controleaanpak ten aanzien van de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie verwijzen wij naar onze controleverklaring 2023.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
A. Onze controle
Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële afwijkingen
28
De jaarstukken 2023 van uw gemeente bestaan uit: het jaarverslag 2023 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen); de jaarrekening 2023 (rechtmatigheidsverantwoording, balans met toelichtingen, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting inclusief SiSa-bijlage en taakvelden). In het onderdeel ‘programmaverantwoording’ van het jaarverslag dient informatie opgenomen te worden over: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (zoals weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag. Beide onderdelen vallen niet (expliciet) onder de controle van de jaarrekening. Het primaire object van de accountantscontrole (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening (de balans met toelichting en het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting). De inhoud van het jaarverslag (programmaverantwoording en paragrafen) hebben wij getoetst. Bij onze controle hebben wij geen materiële afwijkingen tussen het jaarverslag en de jaarrekening geconstateerd. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn met elkaar verenigbaar.
De grondslagen van de jaarrekening 2023 zijn aanvaardbaar
Geautomatiseerde gegevensverwerking
DASHBOARD
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2023. In 2023 zijn er geen wijzigingen geweest in toegepaste verslaggevingsgrondslagen die een aanzienlijke invloed hebben op de baten en lasten of de financiële positie van uw gemeente. Significante verslaggevingsgrondslagen en toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie van uw gemeente en de baten en lasten in de jaarrekening. Daarnaast vereisen zij van het college en het management dat zij een oordeel vormen ten aanzien van soms moeilijke, subjectieve en complexe posities vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. Wij hebben het door het college en het management toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Geautomatiseerde gegevensverwerking De accountant dient op basis van artikel 2:393, lid 4 BW, melding te maken van zijn bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Tijdens de interim-controle hebben wij ook relevante processen met betrekking tot de geautomatiseerde gegevensverwerking getoetst. Voor onze bevindingen verwijzen wij naar onze managementletter 2023.
Wij hebben de automatiseringsorganisatie van de organisatie uitsluitend in het kader van de jaarrekeningcontrole beoordeeld. De interimcontrole heeft meerdere tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht met betrekking op: Logische toegangsbeveiliging Wijzigingsbeheer
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
29
B. Bevindingen SiSa-bijlage
B. Bevindingen SiSa-bijlage
30
Inleiding Bij de jaarrekening wordt als bijlage de SiSa-verantwoording toegevoegd. De gemeente Stadskanaal heeft de rechtmatige totstandkoming van de SiSa-bijlage getoetst. In onderstaande tabel zijn de te rapporteren bevindingen opgenomen: Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit rapport over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2023 in het kader van SiSa worden verantwoord. Per regeling is aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd.
Strekking controleverklaring getrouwheid (jaarrekening)
GOEDKEUREND
Strekking controleverklaring rechtmatigheid (SiSa-bijlage)
GOEDKEUREND
NR.
SPECIFIEKE UITKERING OF OVERIG
FOUT OF ONZEKERHEID
JenV A16
FIN B2
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne Bekostigingsbesluit opvang ontheemden Oekraïne voor Veiligheidsregio's Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden kinderopvangtoeslagproblematiek 2021
BZK C32
Specifieke uitkering ventilatie in scholen
BZK C43
Regeling Reductie Energiegebruik Woningen
BZK C55 BZK C62
Aanpak energie armoede Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen
BZK C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
BZK C94
Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie
OCW D8
Specifieke uitkering Onderwijsachterstandenbeleid
OCW D14
Middelen inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
OCW D19
Specifieke uitkering tijdelijke onderwijs huisvesting Oekraïne Verlening Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen
JenV A18B
OCW D23 IenW23 E3
IenW E6B IenW E44B
DASHBOARD
FINANCIËLE OMVANG IN €
TOELICHTING FOUT/ONZEKERHEID
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai Bodemsanering (excl. Bedrijvenregeling) 2005-2009 (SiSa tussen medeoverheden) Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
B. Bevindingen SiSa-bijlage
31
Vervolg NR.
SPECIFIEKE UITKERING OF OVERIG
IenW E84
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023 Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaaten energiebeleid (CDOKE) Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2023 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2023 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers en de Tijdelijke regeling overbruggingsregeling (Tozo) _gemeentedeel 2023
EZK F28 SZW G2 SZW G3 SZW G4 SZW G10
FOUT OF ONZEKERHEID
SZW G12
Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2023 Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel 2023
SZW G13
Onderwijsroute_ deel gemeente 2023
GRO GRO8C
Leefbaarheid Groningen
GRO GRO2C
Verkeer en vervoer Groningen
VWS H4
Specifieke uitkering stimulering sport
VWS H8
VWS H31
Specifieke uitkering Regeling Sportakkoord 2020-2022 Specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken Specifieke uitkering sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023–2026 Specifieke uitkering noodfonds energie amateursportverenigingen (SPUK NEAS)
VWS H32
Specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden
VWS H12 VWS H30
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
FINANCIËLE OMVANG IN €
BEVINDINGEN
TOELICHTING FOUT/ONZEKERHEID
BIJLAGEN
B. Bevindingen SiSa-bijlage | Tozo
32
Tozo NR. G4
SPECIFIEKE UITKERING OF OVERIG Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2023
G4
Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2023
G4
Tozo 2_gemeentedeel 2023
G4
Tozo 3_gemeentedeel 2023
G4
Tozo 4_gemeentedeel 2023
G4
Tozo 5_gemeentedeel 2023
G4
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T_gemeentedeel 2023 Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T_gemeentedeel 2023
G4
DASHBOARD
JAARREKENING
FOUT OF ONZEKERHEID
FINANCIËLE POSITIE
FINANCIËLE OMVANG IN €
BEVINDINGEN
TOELICHTING FOUT/ONZEKERHEID
BIJLAGEN
33
C. Duurzaamheid
C. Duurzaamheid
Met ingang van 2024 zullen bedrijven op basis van de CSRD meer gaan rapporteren over duurzaamheid
34
Ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheidsverslaggeving De Corporate Social Responsibility Disclosure (CSRD) is een Europese richtlijn die verplicht is voor grote ondernemingen. De richtlijn heeft als doel om bedrijven te verplichten transparanter te zijn over hun impact op duurzaamheid en maatschappij. De CSRD is aangenomen door het Europees Parlement en is sinds januari 2023 in werking. De Nederlandse implementatiewet volgt uiterlijk in het najaar van 2024. De CSRD verplicht ondernemingen om informatie openbaar te maken over hun beleid en prestaties op het gebied van duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Deze informatie moet opgenomen worden in het jaarverslag van het bedrijf en moet voldoen aan bepaalde standaarden en richtlijnen. De richtlijn zal naar verwachting bijdragen aan een meer duurzame economie en aan het bereiken van de doelstellingen van de Europese Green Deal en de VN Duurzame Ontwikkelingsdoelen.
De uniforme wijze waarop deze verantwoording plaats moet vinden is vastgelegd in de European Sustainability Reporting Standards (ESRS). Deze set aan standaarden bevat algemene bepalingen voor alle organisaties, sectorspecifieke standaarden en biedt de ruimte voor bedrijfsspecifieke standaarden. Bedrijven zijn druk bezig met de voorbereiding voor deze nieuwe verantwoording. Grote bedrijven moeten als eerst gaan rapporteren, kleinere organisaties volgen in de jaren daarna. Voor alle organisaties is een ingroeimodel van toepassing. De omvang, diepgang en controle (door de accountant) van de verantwoording zal stapsgewijs toenemen.
Op dit moment geen verplichte duurzaamheidsverantwoording voor gemeenten
Via de keten en stakeholders wel kansen en gevolgen van de CSRD/ESRS voor gemeenten
DASHBOARD
Middels CSRD en de ESRS kunnen bedrijven hun prestaties op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen inzichtelijk maken, waardoor ze beter in staat zijn om duurzaamheidsdoelen te stellen en te bereiken. Decentrale overheden kunnen deze informatie gebruiken om te bepalen welke bedrijven het beste passen bij hun eigen duurzaamheidsdoelen en beoordelen welke bedrijven voldoen aan de eisen voor aanbestedingen en subsidies. Daarnaast kunnen deze richtlijnen gebruikt worden om ook zelf transparant en uniform te rapporteren over duurzaamheid. Stand van zaken duurzaamheidsverantwoording door gemeenten Gemeenten hebben een grote impact op mens en maatschappij en zijn daarom bij uitstek geschikt om duurzaamheidsdoelstellingen te realiseren. Een groeiend aantal gemeenten is zich hiervan bewust en heeft zich aangesloten bij het VNG-initiatief om een zogenoemde SDG-gemeente te worden. Daarnaast hebben gemeenten zich via diverse initiatieven gecommitteerd aan diverse duurzaamheidsdoelstellingen. Gemeenten zijn vooralsnog niet verplicht om een duurzaamheidsrapportage volgens de CSRD-richtlijn op te stellen. Op basis van het BBV bestaat geen verplichting voor gemeenten om te rapporteren over bijvoorbeeld de invloed die bedrijven binnen de gemeente hebben op het milieu en op het welzijn van de burgers, en over de duurzaamheid van de eigen bedrijfsvoering.