Definitief GVVP 2023-2033 inclusief MUP
Tekst van het document
Gemeentelijk Verkeer en Vervoersplan 2023-2033 (GVVP 2023-2033)
Pagina 1 van 64
Pagina 2 van 64
Voorwoord Voor u ligt het nieuwe Gemeentelijk Verkeer- en Vervoersplan (GVVP 2023-2033) van Stadskanaal. Hierin wordt het beleid op het gebied van verkeer, vervoer, mobiliteit, leefbaarheid, gezondheid, duurzaamheid en verkeersveiligheid voor de komende jaren beschreven. Een plan dat inwoners en ondernemers gaat raken, want we maken keuzes. Keuzes om de balans tussen bereikbaarheid, leefbaarheid, gezondheid en verkeersveiligheid op een duurzame wijze in te vullen. Een toekomstbestendige, heldere en veilige infrastructuur, die bijdraagt aan een prettig, duurzaam en gezond leefklimaat waarbinnen de bezoeker zich welkom voelt. Ruimtelijke ontwikkelingen, het klimaat, de verkeersveiligheid, de discussie rondom stikstof en de coronapandemie hebben de groei van de mobiliteit beïnvloed. Bovendien is op verschillende bestuursniveaus nieuw beleid geformuleerd dat invloed heeft op het gemeentelijke verkeersbeleid. Ook zijn er een aantal landelijke ontwikkelingen die invloed hebben op de mobiliteit en de verkeersveiligheid. Hierbij moet onder andere gedacht worden aan de opkomst van elektrisch vervoer (fiets en auto), de doorgevoerde bezuinigingen (in bijvoorbeeld het openbaar vervoer) en het anders denken over de aanpak van de verkeersonveiligheid.
Met name de kwetsbare verkeersdeelnemers zoals voetgangers en fietsers, ouderen en jonge automobilisten hebben een groot aandeel in het aantal ernstige verkeersgewonden en dodelijke slachtoffers. De klassieke manier van benadering van verkeersveiligheid werpt minder vruchten af. Daarom gaan wij verkeersveiligheid vanuit een nieuw perspectief benaderen en meer structurele aandacht geven. Daarom volgen wij het vanuit het Rijk opgestelde Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV waarin op basis van analyses de risicolocaties in onze gemeente in beeld zijn gebracht. Op basis van deze analyse willen wij kiezen voor ‘risico gestuurd’ verkeersveiligheidsbeleid, zoals het proactief maatregelen treffen bij de risicolocaties. Het GVVP 2023-2033 geeft dit beleid weer. Het GVVP vervangt het Verkeer en Vervoerbeleid zoals opgenomen in het Structuurplan 1998. Met voorliggend beleidsdocument zetten we een stap naar een verkeersveiliger, maar ook levendige en duurzame gemeente. Samen met de input van de inwoners is voorliggend beleid tot stand gekomen. Ook als we aan de slag gaan met het uitvoering geven aan het beleid, , betrekken we daar opnieuw onze inwoners en belangenorganisaties bij. Zij weten immers goed wat er speelt in onze gemeente. Zo gaan we samen slim op weg, ook in de toekomst! Stadskanaal, …… 2024 burgemeester en wethouders
Pagina 3 van 64
Samenvatting Aanleiding De gemeente Stadskanaal heeft vooruitlopend op de Omgevingswet besloten nieuw beleid op het gebied van verkeer en vervoer op te stellen, een nieuw Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP 20232033). Doel Het hoofddoel van het verkeer- en vervoersbeleid van de gemeente Stadskanaal is het realiseren van een gemeente-breed evenwicht tussen bereikbaarheid, leefbaarheid, gezondheid en veiligheid op een duurzame wijze. Daarnaast conformeren we ons met het GVVP 2023-2033 aan het landelijk beleid en onderschrijven de risico thema’s en de nul ambitie van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV 2030): elk verkeersslachtoffer is er één te veel. Beleidskaders Beleidskaders om rekening mee te houden bij het GVVP zijn: • Landelijk: Planwet Verkeer en Vervoer, Omgevingswet, Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR), Strategisch Plan Verkeersveiligheid “Van deur tot deur”, VN-verdrag inzake rechten van personen met handicap, Doortrappen. • Provinciaal: Programma mobiliteit, Fietsstrategie 2016-2025, Openbaar vervoer, Beleidsplan Verkeersveiligheid Provinciale Wegen.
• Gemeentelijk: Bestuursakkoord 2022-2026, Structuurplan 1998: fietsnetwerk en evaluatie structuurplan, Koersdocument, Visie Detailhandelsstructuur Centrum Stadskanaal, Ruimtelijke Visie Centrum Stadskanaal, Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte 2022-2026, Gladheidsbestrijding, Actieagenda lokale inclusie. Evaluatie structuurplan 1998 Sinds 1998 is veel energie gestoken in het verbeteren van de verkeersveiligheid. Deels door middel van educatie, voorlichting en handhaving en daarnaast door het inrichten van het wegennet conform de principes van Duurzaam Veilig. De wegencategorisering en het netwerk van hoofdfietsroutes zijn hierbij leidend geweest. Huidige situatie Er is een analyse uitgevoerd van de huidige situatie die heeft geresulteerd in knelpunten (bijlage 1, Uitgebreide analyse WEB enquête). Input hiervoor zijn een uitgevoerde web-enquête, klachten en meldingen, analyse van het verkeersnetwerk voor alle modaliteiten en de resultaten van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid. De belangrijkste knelpunten die voortkomen uit deze analyse zijn: • • • • • •
Situatie Hoofdstraat Ontbreken verbinding Atlantislaan – Stadskanaal Noord Landbouw-/zwaar verkeer door kernen Onbewaakte spoorwegovergangen i.c.m. landbouwverkeer op in 2025 gereactiveerde spoorlijn Veendam - Stadskanaal Ontbreken spoorverbinding met Emmen (Nedersaksenlijn) Ontbreken toegankelijke looproutes en bushaltes
Pagina 4 van 64
• • •
• • •
Slechte oversteekbaarheid fietsers en voetgangers op (drukke) gebiedsontsluitingswegen Ontbrekende fietsvoorzieningen Kromme Wijk, Ontsluitingsweg, Pekelerstraat, Exloërweg, N365 t.h.v. Onstwedde Toegankelijkheid voor mensen met een fysieke beperking (onvoldoende doorloopruimte als gevolg van obstakels op het trottoir of onvoldoende brede trottoirs, ontbreken van verlaagde trottoirbanden t.h.v. kruispunten en oversteeklocaties) Verkeersonveilige kruispunten conform SVP; Kruispunt 1e Exloërweg/Sluisstraat, kruispunt Badstraat-Kruisstraat, kruispunt Hoofdstraat-Drouwenerstraat Ontbreken van bermverharding op belangrijke routes buiten bebouwde kom Risicothema’s voortkomend uit het SVP, zoals jonge automobilisten, rijden onder invloed, afleiding in het verkeer (hierover meer in paragraaf 4.3.2).
Trends en ontwikkelingen Er zijn een aantal trends en (ruimtelijke) ontwikkelingen waar rekening mee moet worden gehouden bij het benoemen van onze gemeentelijke ambities. Samengevat komt dit neer op het volgende: Het nieuwe werken: Er zijn de afgelopen jaren veel mogelijkheden bijgekomen om flexibeler en thuis te kunnen werken. Wat het exacte effect is van het nieuwe werken op de mobiliteitsbehoefte tot 2030 is nog niet onderzocht. Online winkelen: De ontwikkeling en groei van het aantal internetwinkels (webshops) zorgt ervoor dat mensen meer mogelijkheden hebben om artikelen te bestellen zonder een winkelvoorziening te bezoeken. Dit heeft ook gevolgen voor de infrastructuur rond het centrum van Stadskanaal. Mobiliteitstransitie: Elektrisch rijden groeit, zowel voor auto als fiets. De gemeente Stadskanaal heeft zich aangesloten bij het 1000 laadpalenplan v/d provincie en heeft hiervoor een plan opgesteld waar de laadpalen geplaatst kunnen worden. Vergrijzing: Mensen worden gemiddeld ouder dan vroeger. Dit heeft impact op de verkeersveiligheid en de eisen die we moeten stellen aan de infrastructuur en inrichting van de openbare ruimte. Openbaar personenvervoer per spoor: De treinverbinding Veendam - Stadskanaal heropend en wordt middels de Wunderline, vanuit Groningen, de verbinding naar Bremen verbeterd.
Daarnaast wordt de komende jaren gekeken naar een verbinding richting Emmen, hetgeen invloed zal hebben op de bereikbaarheid per spoor voor Stadskanaal en omstreken. Kwaliteit verblijven (leefbaarheid): De druk op de openbare ruimte zal de komende jaren toenemen, waarbij meer ruimte moet worden gevonden voor waterberging en groen op onder andere de ruimtelijke functies rond het nieuwe treinstation in verband met klimaatadaptatie. Dit biedt kansen voor meer leefbaarheid op straat, waarbij meer ruimte wordt gemaakt voor de voetganger en fiets. Het verblijven wordt bevorderd. Een mooi voorbeeld hiervan is de centrumvernieuwing van Stadskanaal.
Pagina 5 van 64
Ambitie mobiliteit De gemeente Stadskanaal continueert in de periode 2023-2033 het ingezette Duurzaam Veilige verkeeren vervoersbeleid. Voorgaande beleidskaders, inventarisatie & evaluatie, huidige inzichten en de risicoanalyse SPV Stadskanaal (bijlage 2) zijn de basis voor de beleidsthema’s in dit GVVP waar de gemeente de komende jaren op in gaat inzetten. Onderstaande visie is daarbij leidend: Visie op het verkeer- en vervoersysteem Stadskanaal De ambitie voor de komende jaren is het verbeteren van de verkeersveiligheid in 30 km-gebieden en op 50 km wegen. Daar waar mogelijk worden maatregelen gekoppeld aan het beheer en/of onderhoud van infrastructuur. Investeringen focussen zich primair op de kwetsbare verkeersdeelnemers en het thema ‘fiets’.
Pagina 6 van 64
Inhoud
Voorwoord ......................................................................................................................................................3 Samenvatting ..................................................................................................................................................4 1
2
3
4
5
6
Inleiding ..................................................................................................................................................9 1.1
Aanleiding - Een nieuw GVVP .........................................................................................................9
1.2
Doelstelling ...................................................................................................................................10
1.3
Werkwijze / doorlopen proces .....................................................................................................10
1.4
Randvoorwaarden en uitgangspunten: Het vertrekpunt voor het nieuwe GVVP ........................11
1.5
Opbouw beleidsdocument GVVP 2022-2033 Stadskanaal (leeswijzer) ........................................11
Beleidskaders ........................................................................................................................................12 2.1
Landelijk........................................................................................................................................12
2.2
Provinciaal beleid .........................................................................................................................13
2.3
Gemeentelijk beleid .....................................................................................................................14
Evaluatie ...............................................................................................................................................16 3.1
Beleidslijn vanaf 1998 ...................................................................................................................16
3.2
Uitgevoerde maatregelen.............................................................................................................16
Inventarisatie huidige situatie ..............................................................................................................17 4.1
Uitkomst enquête .........................................................................................................................17
4.2
Verkeersnetwerk ..........................................................................................................................19
4.3
Verkeersveiligheid ........................................................................................................................24
4.4
Duurzaamheid ..............................................................................................................................28
Algemene trends en ontwikkelingen ....................................................................................................29 5.1
Technologische en maatschappelijke ontwikkelingen .................................................................29
5.2
Ruimtelijke ontwikkelingen ..........................................................................................................30
Ambities mobiliteit ...............................................................................................................................32 6.1
Visie op verkeer ............................................................................................................................32
6.2
Verkeersstructuur .........................................................................................................................32
6.3
Vracht- en landbouwverkeer ........................................................................................................34
6.4
Openbaar vervoer.........................................................................................................................35
6.5
Fietsverkeer ..................................................................................................................................37
6.6
Voetgangers en toegankelijkheid .................................................................................................39
Pagina 7 van 64
7
6.7
Scholen, schoolroutes en schoolomgevingen ..............................................................................40
6.8
Parkeren .......................................................................................................................................40
6.9
Verkeersveiligheid ........................................................................................................................43
6.10
Duurzaamheid ..............................................................................................................................44
Risicothema’s Stadskanaal ....................................................................................................................45 7.1
8
Uitwerking van risico-indicator naar doelstelling en activiteit .....................................................50
Meerjarenmaatregelenplan ..................................................................................................................52 8.1
Maatregelen verkeersstructuur....................................................................................................53
8.2
Maatregelen vracht-/landbouwverkeer .......................................................................................53
8.3
Maatregelen openbaar Vervoer ...................................................................................................53
8.4
Maatregelen fietsverkeer .............................................................................................................54
8.5
Maatregelen voetgangers ............................................................................................................55
8.6
Maatregelen scholen, schoolroutes en schoolomgeving .............................................................55
8.7
Duurzaamheid ..............................................................................................................................55
8.8
Maatregelen verkeersveiligheid ...................................................................................................56
8.9
Prioriteitenschema maatregelen GVVP 2023-2033 ......................................................................58
BIJLAGEN .......................................................................................................................................................60 BIJLAGE 1: Zie rapportage uitgebreide resultaten web-enquête ..................................................................61 BIJLAGE 2: Zie rapportage Strategisch Plan Verkeersveiligheid ....................................................................62 BIJLAGE 3: Zie Leidraad Handboek Openbare Ruimte Stadskanaal ..............................................................63
Pagina 8 van 64
1 Inleiding Ontwikkelingen op maatschappelijk, economisch en ruimtelijk vlak leiden niet alleen landelijk maar ook in de gemeente Stadskanaal tot een steeds veranderende mobiliteitsvraag en nieuwe problemen en uitdagingen. Deze uitdagingen vragen om een actuele kijk op het verkeers- en vervoersbeleid en een nieuw Gemeentelijk Verkeer en Vervoer Plan 2023-2033 (verder GVVP). 1.1 Aanleiding - Een nieuw GVVP In 1998 is het Structuurplan vastgesteld. In het Structuurplan is ook het gemeentelijk verkeer- en vervoer beleid opgenomen. Het Structuurplan is de leidraad en toetsingskader geweest voor de aanpak van probleempunten op het gebied van verkeer en vervoer, met name op het gebied van verkeersveiligheid. Er is in dit kader een groot aantal concrete projecten gerealiseerd en in gang gezet. Het beleid heeft bijgedragen aan een veiligere, meer leefbare en beter toegankelijke gemeente. De planhorizon van het Structuurplan ligt achter ons en is de reden dat de ontwikkeling van een nieuw GVVP gewenst is. Daarnaast vragen de vele ontwikkelingen op het gebied van ruimtelijke ordening, wetgeving, techniek, mobiliteit en ook maatschappelijke ontwikkelingen om een actueel gemeentelijk beleid op het gebied van verkeer en vervoer.
Bij ontwikkelingen op dit gebied kan gedacht worden aan de toegenomen techniek in vervoersmiddelen in rijtaakondersteuning of aandrijving, maar ook langere zelfstandigheid van ouderen. Daar waar vroeger het beleid ten aanzien van verkeer en vervoer meer afgebakend en sectoraal gericht was, maken thema's als verkeersveiligheid steeds meer integraal onderdeel uit van het gemeentelijke beleid. Andersom vragen thema’s als leefbaarheid, gezondheid, ruimtelijke kwaliteit, economie en duurzaamheid steeds meer om beleid vanuit het oogpunt van verkeer, vervoer en mobiliteit. De gemeente Stadskanaal heeft in lijn met het voorgaande en vooruitlopend op de omgevingswet besloten nieuw beleid op het gebied van verkeer en vervoer op te stellen, een nieuw Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP 2023-2033).
Pagina 9 van 64
1.2 Doelstelling De gevolgen van verkeersonveiligheid, zowel persoonlijk als maatschappelijk, zijn groot. Landelijk worden de maatschappelijke kosten geschat op zo’n 14 miljard euro per jaar. Ieder verkeersslachtoffer is er natuurlijk één te veel. Onze verkeersveiligheidsambitie is dat we ‘een veilige gemeente willen zijn met zo min mogelijk verkeersslachtoffers’. Ook in het coalitieakkoord 2022-2026 ‘Onze toekomst is al begonnen’ wordt hiervoor aandacht gevraagd met de doelstelling ‘verkeersveiligheid voor alle weggebruikers’. Met het GVVP 2023-2033 conformeren wij ons aan het landelijk beleid en onderschrijven de nul ambitie van het SPV 2030: elk verkeersslachtoffer is er één te veel. Het hoofddoel van het verkeer- en vervoersbeleid van de gemeente Stadskanaal is het realiseren van een gemeente-breed evenwicht tussen bereikbaarheid, leefbaarheid, gezondheid en veiligheid op een duurzame wijze. Enerzijds betekent dit het bevorderen van de ruimtelijk-economische dynamiek in de gemeente en anderzijds het versterken van de kwaliteit van de leefomgeving in de woonwijken. We sluiten ons aan bij de landelijke en regionale doelstellingen uit het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV2030). 1.3 Werkwijze / doorlopen proces Het GVVP is een plan van alle inwoners en andere belanghebbenden van Stadskanaal en de regio.
Het inrichten en beheren van de openbare ruimte en het sturen op (verkeers)gedrag is een samenwerking tussen gemeente, bedrijven en inwoners. Om de betrokkenheid bij de leefomgeving te vergroten en de manier waarop wij met elkaar omgaan (in het verkeer) te verbeteren, is samenwerking van groot belang. Bij het opstellen van het GVVP is gebruik gemaakt van de kennis en ervaringen van de inwoners en ondernemers. Het betrekken van de inwoners bij de leefomgeving is dan ook een belangrijke rol die Stadskanaal voor zichzelf heeft vastgelegd. De gemeente faciliteert, ondersteunt en stimuleert haar inwoners. Er wordt indien gewenst meer ruimte voor maatwerk geboden, op basis van input die door inwoners wordt gegeven. De gemeente wil goede initiatieven zoveel mogelijk stimuleren en ondersteunen en niet als vanzelfsprekend zelf altijd de initiatiefnemer zijn. Om iedere inwoner de mogelijkheid te geven mee te denken over het nieuwe GVVP zijn drie inloopbijeenkomsten georganiseerd. Inwoners waren uitgenodigd om aan te geven wat wel en niet goed gaat op het gebied van verkeer en vervoer in onze gemeente. Tevens is de mogelijkheid geboden via een online enquête te reageren en zijn reacties binnengekomen via de servicelijn. In totaal heeft de enquête 400 deelnemers opgeleverd. De reacties vormen een belangrijke basis voor de uitwerking van het nieuwe GVVP.
Aan de inwoners van de gemeente Stadskanaal is gevraagd welke thema’s zij belangrijk vinden, wat er goed gaat en welke aandachtspunten er zijn. De vele reacties geven een goed beeld van de mening van de Knoalster samenleving. Uit de binnengekomen reacties blijkt dat inwoners de grootste prioriteit stellen aan de thema’s verkeersveiligheid en fietsvoorzieningen. Op de uitgebreide resultaten van de enquête wordt nader ingegaan in paragraaf 4.1. Het concept GVVP is besproken met de werkgroep verkeer. De werkgroep heeft ingestemd met het concept GVVP. In de werkgroep verkeer zitten vertegenwoordigers namens Veilig Verkeer Nederland, Participatieraad, politie, hulpverleningsdiensten, QBuzz en een afvaardiging van het college. Deze werkgroep verkeer denkt ook met de ambtelijke projectorganisatie en verkeerskundige mee over de juiste vertaalslag van ambities naar beleid en opgaven.
Pagina 10 van 64
1.4 Randvoorwaarden en uitgangspunten: Het vertrekpunt voor het nieuwe GVVP In voorliggend GVVP zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd. Het GVVP: • voldoet aan de Planwet Verkeer en Vervoer; • heeft als basis het Duurzaam Veilig Wegverkeer concept (DV3); • geeft een kader van waaruit verkeersplannen kunnen worden ontwikkeld en uitgevoerd en op basis waarvan verkeersproblemen kunnen worden aangepakt; • geeft handvaten om éénduidig en helder te kunnen communiceren naar inwoners voor wat betreft verkeersvragen en/of problemen; • Is mede tot stand gekomen op basis van participatie; • Houdt bij verdere uitwerking rekening met een integrale aanpak waarbij rekening wordt gehouden met ambities vanuit andere beleidsvelden.
1.5 Opbouw beleidsdocument GVVP 2022-2033 Stadskanaal (leeswijzer) In voorliggende GVVP worden in hoofdstuk 2 de beleidskaders van het Rijk, provincie Groningen en buurgemeenten beschreven. In hoofdstuk 3 wordt een terugblik gegeven op eerder vastgesteld beleid en uitgevoerde maatregelen vanuit dat beleid. Een beschrijving van de huidige situatie en stand van zaken met betrekking tot verkeer en vervoer in de gemeente Stadskanaal wordt beschreven in hoofdstuk 4. Hoofdstuk 5 gaat in op trends en ontwikkelingen op het gebied van verkeer en vervoer en in hoofdstuk 6 wordt onze gemeentelijke ambitie per thema toegelicht. In hoofdstuk 7 zijn de risico thema’s opgenomen die uit de SPV risicoanalyse naar voren zijn gekomen waar dit GVVP zich de komende jaren op zal gaan richten. Tot slot is in hoofdstuk 8 de uitvoeringsagenda inclusief de planning voor de komende jaren opgenomen.
Pagina 11 van 64
2 Beleidskaders Verkeer en vervoer houdt niet op bij de gemeentegrenzen. De beheersing van structurele verkeer- en vervoersproblemen heeft daarom vooral haar grondslag in een (boven)regionale benadering. Het beleid van Stadskanaalis dan ook afgestemd op het beleid van andere overheden (Rijk, provincie Groningen) en het beleid van de omliggende gemeenten. Hieronder zijn per overheidsniveau de belangrijkste beleidskaders voor verkeer en vervoer opgenomen. 2.1 Landelijk Planwet Verkeer en Vervoer In de Planwet verkeer en vervoer zijn de rechten en plichten aangegeven die overheden hebben op het beleidsterrein verkeer en vervoer. Het Rijk, de provincie en gemeenten zijn verplicht een samenhangend en inzichtelijk verkeersbeleid te voeren. Het Rijk en de provincie kennen daarbij een planverplichting. Met het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV 2030), Regionaal Mobiliteitsplan Groningen (Programma Mobiliteit 2022 -2037 provincie Groningen) en de Omgevingsvisie Groningen wordt, door respectievelijk het Rijk en de provincie, invulling gegeven aan deze plicht. Het nieuwe GVVP vormt de gemeentelijke invulling van de verplichting tot het voeren van een inzichtelijk en samenhangend verkeersbeleid. Omgevingswet Een specifieke ontwikkeling die vraagt om een andere benadering en positionering van het verkeer- en vervoerbeleid is de Omgevingswet.
De omgevingswet bundelt alle wetten en regels met betrekking tot het fysieke domein en beoogt meer transparantie voor de burger en een werkwijze gebaseerd op mogelijkheden in plaats van beperkingen. Sleutelwoorden zijn participatie, digitalisering, integraal en cultuuromslag. Met dit GVVP wordt al voorgesorteerd op de Omgevingswet door een integrale werkwijze met veel aandacht voor participatie. Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) is een structuurvisie van het Rijk die ingaat op het toekomstige beleid en de ambities omtrent ruimtelijke vraagstukken in Nederland. Te denken valt aan wegen, spoor, scheepvaart, woningbouw, ecologische hoofdstructuur en andere ruimtelijke zaken. De SVIR heeft een horizon tot het jaar 2040. De doelstelling vanuit de SVIR is verbetering van concurrentiekracht, bereikbaarheid en leefomgeving, milieu en water. Tevens is decentralisatie een belangrijk begrip, om de toenemende ruimtelijke verschillen van Nederland maatwerk te bieden.
Pagina 12 van 64
Strategisch Plan Verkeersveiligheid “Van deur tot deur” Het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (verder: SPV 2030) is het nieuwe Rijksbeleid voor de aanpak van verkeersonveiligheid in Nederland. Het SPV bevat een gezamenlijke strategische visie op de aanpak van het verkeersveiligheidsbeleid van alle overheden. Het SPV 2030 kent een nulambitie: elk verkeersslachtoffer is er één te veel. Het SPV 2030 is geen bundeling van maatregelen, het is een visie op een nieuwe aanpak. Overheden en maatschappelijke partijen zetten gezamenlijke in op ‘risico gestuurd’ verkeersveiligheidsbeleid. Door risico’s systematisch in kaart te brengen en zoveel mogelijk te verminderen kunnen ongevallen worden voorkomen. In onze regio heeft de provincie Groningen een regionale uitvoeringsagenda opgesteld en vastgesteld in de VVB Stuurgroep op 24 november 2021. Als regio werken we nu aan een regionaal uitvoeringsprogramma. Dit GVVP is onderdeel van de regionale uitvoeringsagenda. VN-verdrag inzake rechten van personen met handicap In juni 2016 heeft Nederland het VN-Verdrag inzake rechten van personen met een handicap (hierna VNVerdrag) geratificeerd. Het Rijk, waar gemeenten onderdeel van uit maken, is als partij verplicht het verdrag te implementeren.
Voor het verkeer- en vervoersbeleid van Stadskanaal is het grondbeginsel ‘toegankelijkheid’, zoals opgenomen in de artikelen 9 en 20, het meest relevant. Het gaat hierbij met name om de fysieke toegankelijkheid van vervoer en openbare ruimtes. Het betreft niet alleen toegankelijke bussen, maar ook de haltes, wegen ernaartoe en parkeervoorzieningen. Doortrappen Het landelijke programma Doortrappen is een initiatief van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en wordt landelijk uitgevoerd met medewerking van provincies, vervoersregio's en gemeenten. Mede door fietsen blijven ouderen langer gezond, sociaal en zelfredzaam. De ambitie van het programma Doortrappen is om ouderen zo lang mogelijk veilig te laten fietsen. Doortrappen motiveert hen zelf maatregelen te nemen en hen bewust te maken van de aspecten van veiligheid, door dit onderwerp bespreekbaar te maken op plekken waar ouderen al zijn om op deze manier gedragsverandering te bewerkstelligen. Doortrappen wordt door de Provincie Groningen opgepakt vanuit Verkeerswijzer Groningen en Fietsbeleid. Onze rol is het verbinden van verschillende partijen binnen de gemeente. 2.2 Provinciaal beleid Programma mobiliteit In haar provinciale verkeer- en vervoerbeleid geeft de provincie Groningen aan hoe zij invulling wil geven aan de bereikbaarheid in de provincie.
Inwoners van de stad en het platteland zien het op de wegen steeds drukker worden. Dit vermindert voor hen het woonplezier in deze gebieden. De drukte op de provinciale wegen wil de provincie niet alleen tegengaan met de aanleg van wegen. De provincie Groningen wil ook het gebruik van fiets en openbaar vervoer stimuleren door te investeren in de kwaliteit van fietspaden en het openbaar vervoer.
Pagina 13 van 64
Fietsstrategie 2016-2025 Met de Fietsstrategie 2016-2025 wil de provincie meer Groningers op de fiets krijgen. De fiets is duurzaam, stoot geen uitlaatgassen uit en zorgt voor beweging. Nieuwe ontwikkelingen, zoals de opkomst van de elektrische fiets en de snelle 'high speed pedelec', bieden mogelijkheden voor het verkeer- en vervoerbeleid van de provincie. Openbaar vervoer Snellere verbindingen voor bus en trein, toegankelijke en veilige stations, meer keuze voor de reizigers: dit zijn een paar doelstellingen die de provincie wil bereiken om meer mensen te stimuleren om voor het openbaar vervoer te kiezen. Een van de projecten om het gebruik van het openbaar vervoer te bevorderen is de reactivering van de spoorlijn Veendam-Stadskanaal voor het personenvervoer en de realisatie van de Nedersaksenlijn. Beleidsplan Verkeersveiligheid Provinciale Wegen In de provincie Groningen vallen jaarlijks ongeveer 25 dodelijke slachtoffers in het verkeer. De provincie wil het aantal doden en gewonden op het provinciale wegennet verminderen. In het Beleidsplan Verkeersveiligheid Provinciale Wegen staat het provinciaal verkeersveiligheidsbeleid, en de maatregelen die de provincie Groningen de komende jaren wil nemen om de veiligheidsknelpunten op de provinciale wegen op te lossen.
2.3 Gemeentelijk beleid Bestuursakkoord 2022-2026 “Onze toekomst is al begonnen” De coalitie bestaande uit de partijen CU, PVDA, Lokaal Betrokken en VVD hebben samen het bestuursakkoord 2022-2026 ‘Onze toekomst is al begonnen’ opgesteld. Voor ‘verkeer’ relevante ambities die tot stand zijn gekomen vanuit het bestuursakkoord zijn: • de spoorverbinding Veendam/Stadskanaal; • de realisatie van de Nedersaksenlijn; • treinstation met transferium op het Mercurius Business Park; • maatregelen om de verkeersveiligheid van wandelaars en fietsers te verbeteren • Verdubbeling N366/N391 met aansluiting op N34 van Pekela via Stadskanaal naar Emmen op de agenda bij de provincie Groningen en Drenthe. In 2000 is in het kader van het principe Duurzaam Veilig de basis gelegd voor de wegencategorisering en het veilig inrichten van het wegennet. Daarnaast wordt ingezet op permanente educatie, verwijzend naar één van de pijlers van Duurzaam Veilig en goede communicatie met de burger. Op basis van het Structuurplan is het fietsnetwerk verder uitgewerkt. Doel was om een kwalitatief hoogwaardig fietsnetwerk te creëren, om zo het autogebruik te ontmoedigen. Koersdocument Met het Koersdocument “Stadskanaal Koersvast, Nait soezen, moar doun” wil Stadskanaal er voor zorgen zich de komende jaren te presenteren als een gemeente waar het goed wonen, werken en leven is.
In het Koersdocument zijn een aantal speerpunten opgenomen die betrekking hebben op de openbare ruimte.
Pagina 14 van 64
Visie Detailhandelsstructuur Centrum Stadskanaal Op verzoek van de Algemene Handelsvereniging Stadskanaal heeft het Hoofdbedrijfschap Detailhandel het rapport ‘Visie Detailhandelsstructuur Centrum Stadskanaal” uitgebracht. In dit rapport wordt een visie gegeven op de beoogde structuur van het centrum. Geadviseerd wordt het kernwinkelgebied te verkleinen tot het (bekende) “achtje”. In het rapport worden verder concrete aanbevelingen gedaan op het gebied van parkeren, looproutes, sfeer etc. Ruimtelijke Visie Centrum Stadskanaal De bevolkingsafname, het nieuwe winkelen en de afname van de behoefte aan winkeloppervlakte hebben er toe geleid dat de gemeente Stadskanaal een Ruimtelijke visie voor het centrum van Stadskanaal heeft opgesteld. Op basis van de Ruimtelijke Visie Centrum Stadskanaal zijn ingrijpende maatregelen uitgevoerd om een compact en aantrekkelijk centrum te realiseren. De visie om te komen tot een compact centrum was ook de aanleiding om de verkeerssituatie rond het centrum opnieuw te beoordelen en uit te werken. Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte 2018-2021 De Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte is een overkoepelende beleidskader voor de openbare ruimte in onze gemeente, gericht op het zoeken naar een balans tussen gebruik, inrichting en onderhoud van de openbare ruimte (o.a. wegen, water, groen, riolering, gebouwen, openbare verlichting en kunstwerken).
Gladheidsbestrijding De gemeente is beheerder van een groot deel van de openbare wegen in de gemeente. In het algemeen rust op de gemeente de plicht ervoor te zorgen dat een openbare weg in goede en veilige staat verkeert (Wegenwet). Gladheidsbestrijding valt onder deze zorgplicht. Het jaarlijkse gladheidbestrijdingsplan beschrijft welk beleid de gemeente voert ten aanzien van gladheidbestrijding. Actieagenda lokale inclusie De Actieagenda Lokale inclusie gemeente Stadskanaal is geschreven om te komen tot te nemen acties tot een samenleving waarin ook personen met een handicap volledige mensenrechten en fundamentele vrijheden genieten. De gemeente heeft een rol in de bescherming van de rechten van de inwoners met een handicap, en dient ervoor te zorgen dat de samenlevingsdeelname van personen met een handicap niet belemmerd wordt.
Pagina 15 van 64
3 Evaluatie In de jaren 90 is al begonnen met een actief beleid op het gebied van verkeersveiligheid en fietsverkeer. Er is veel bereikt en de effecten zijn zichtbaar. Toch gebeuren er nog steeds ernstige verkeersongevallen op het gemeentelijke wegennet. 3.1 Beleidslijn vanaf 1998 Sinds 1998 is veel energie gestoken in het verbeteren van de verkeersveiligheid. Deels door middel van educatie, voorlichting en handhaving en daarnaast door het inrichten van het wegennet conform de principes van Duurzaam Veilig. De wegencategorisering en het netwerk van hoofdfietsroutes zijn hierbij leidend geweest. Tussen 1998 en heden zijn de gebiedsontsluitingswegen (50 of 80 km/uur) zoveel mogelijk ingericht conform de principes van voorrang en scheiding van verkeersoorten. De erftoegangswegen zijn ingericht als verblijfsgebied (60, 30 km/uur zone of erf), waarbij de inrichting is gebaseerd op menging van verkeer en gelijkwaardigheid. Het inrichten van wegen conform de vigerende wegencategorie heeft ook een positief effect op het fietsnetwerk en de fietsveiligheid. De focus heeft vooral gelegen op het scheiden van fietsers en gemotoriseerd verkeer op hoofdwegen en het veiliger maken van kruispunten.
3.2 Uitgevoerde maatregelen De afgelopen jaren zijn veel maatregelen uitgevoerd in het kader van het verkeer- en vervoerbeleid. Op de Lange Raai, Maarsbroek en Continentenlaan zijn fietsers gescheiden van gemotoriseerd verkeer door middel van een vrij liggend fietspad of op andere hoofdwegen door fietsstroken. Op kruispunten van de hoofdwegen zijn rotondes of plateaus aangelegd om de snelheid te reduceren en veiliger oversteken mogelijk te maken. Een aanzienlijk deel van de woonstraten is ingericht als 30 km/uur zone. Kruispunten zijn gelijkwaardig gemaakt en op veel kruispunten en op de wegvakken zijn maatregelen genomen om de snelheid van het verkeer te remmen, bijvoorbeeld door verkeersdrempels, versmallingen of kruispuntplateaus. Ook wat betreft de infrastructuur voor fietsers is de laatste jaren veel geïnvesteerd. Een van de meest recente zichtbare wijzigingen in de infrastructuur is de aanleg van een fietsroute naar het centrum van Stadskanaal langs de Continentenlaan en een tweetal rotondes met vrij liggende fietspaden en fietsers in de voorrang. Op de Continentenlaan heeft de hoofdfietsroute voorrang gekregen op het verkeer op de hoofdrijbaan. Ook is er een fietsstraat aangelegd waar de auto te gast is met als doel een minder dominante rol voor het autoverkeer.
Pagina 16 van 64
4 Inventarisatie huidige situatie 4.1 Uitkomst enquête In het kader van het nieuwe GVVP is een enquête uitgevoerd onder onze bewoners. Op deze manier zijn de belangrijkste knelpunten en aandachtspunten in de huidige situatie volgens onze inwoners inzichtelijk gemaakt. De uitgebreide resultaten van de enquête is opgenomen in bijlage 1. Op basis van de uitkomsten van de enquête zijn in het kader van de centrumvernieuwing al een aantal maatregelen getroffen. 4.1.1 Resultaten op hoofdlijnen Op hoofdlijnen beoordelen onze inwoners aan het thema fietsen als matig tot goed. De veiligheid op fietsroutes vormt hierbij het grootste aandachtspunt. De bereikbaarheid voor gemotoriseerd verkeer wordt over het algemeen als voldoende tot goed beoordeeld. Dat geldt ook voor de beschikbare parkeergelegenheid binnen de gemeente. Net als bij het fietsverkeer is de verkeersveiligheid voor gemotoriseerd verkeer volgens de respondenten ook een aandachtspunt. Onveilig locaties voor fietsers Uit de enquête komen de volgende onveilige locaties en aandachtspunten naar voren: Musselkanaal • • • •
Gemotoriseerd verkeer en fietsverkeer o Brug eerste Exloërmond: wordt ervaren als onoverzichtelijk. Fietsverkeer o Brug de IJzeren Klap: fietsers krijgen hier geen voorrang van gemotoriseerd verkeer en de scherpe bocht zorgt voor onveilige situaties. Gemotoriseerd verkeer o Geen specifieke locaties. Voetgangers o Geen specifieke locaties.
Meldingen m.b.t. fietsonveiligheid brug eerste Exloërmond (links) en auto onveiligheid (rechts)
Pagina 17 van 64
Stadskanaal Punten 3, 4 en 5 op de afbeelding betreft de situatie voor de herinrichting van de centrumroute. Gelijktijdig met het opstellen van een nieuw GVVP speelde de herinrichting van het centrum in het kader van de centrumvisie. Met de herinrichting van het centrum en de aanleg van de nieuwe verkeersroute zijn de knelpunten reeds aangepakt waarvoor de uitkomsten van de enquête de basis is geweest. •
•
• •
Enquête – onveilige locaties fiets
Gemotoriseerd verkeer en fietsverkeer o Punt 6: Drouwenerbrug: Onduidelijke voorrangssituatie en gemotoriseerd verkeer verleend geen voorrang aan fietsers. Fietsverkeer o Punt 1: Oversteekplaats voor fietsers vanaf de Buinersluis naar de Hoofdstraat wordt als onveilig ervaren, omdat automobilisten geen voorrang verlenen. o Punt 2: Hoofdstraat: Respondenten vinden dit Enquête – onveilige locaties auto een smalle weg waar volgens hen een fietspad ontbreekt. Ter hoogte van het Raethuys wordt de versmalling als onveilig ervaren. o Drouwenerstraat: onduidelijk dat dit een afbuigende voorrangsweg is. Gemotoriseerd verkeer o Geen specifieke locaties. Voetgangers o Punt 6 Drouwenerbrug: geen oversteekvoorziening, gevaarlijke locaties voor voetgangers. o Punt 2 Eurobrug: Op de brug geen (fysieke) scheiding gemotoriseerd verkeer en voetgangers, smalle brug en op de Hoofdstraat (hoge intensiteit fietsers en gemotoriseerd verkeer) is geen oversteekvoorziening.
Pagina 18 van 64
4.2 Verkeersnetwerk In onderstaande paragrafen wordt het verkeersnetwerk van de gemeente Stadskanaal in de huidige situatie toegelicht. 4.2.1 Verkeersstructuur gemotoriseerd verkeer Op hoofdlijnen is de bereikbaarheid voor het gemotoriseerd verkeer met name gericht op hoogwaardige verbindingen via de N33 naar de A7 en A28, via de N366 naar de A31 in Duitsland en via de N366, N378, N374, N391 en N34 naar de A37 (zie afbeelding hiernaast). Als we inzoomen op Stadskanaal zijn de belangrijkste hoofdwegen de Onstwedderweg, Atlantislaan, Aziëlaan, Europalaan, Dr. Kinglaan, Amerikalaan. Navolaan (Nautilusweg-Amerikalaan), Kruisstraat, Aweg, en Kavelingen. In de huidige situatie ontbreekt aan de Drentse zijde van Stadskanaal een goede en logische verbinding tussen de N378 en de N374 (zie 6.2 infrastructuur/zoekgebieden voor te onderzoeken nieuwe verbindingen). Dit heeft tot gevolg dat veel doorgaand verkeer (en vracht/landbouwverkeer) via de Hoofdstraat rijdt. Deze weg is niet geschikt om de huidige hoeveelheid en samenstelling van het verkeer op een goede manier te verwerken. Dit zorgt voor problemen op het gebied van verkeersveiligheid en leefbaarheid. De parallelle route via de Atlantislaan is wel geschikt voor het afwikkelen van dit doorgaande verkeer.
Echter ontbreekt momenteel een logische verbinding tussen de Atlantislaan en Stadskanaal Noord, waardoor doorgaand verkeer gebruik maakt van de Hoofdstraat.
Hoofdnetwerk gemeente Stadskanaal – huidige situatie
De huidige hoofdwegenstructuur ter hoogte van Onstwedde loopt rondom de kern in de vorm van de Onstwedderweg (voormalig N974) – N365. Echter vormt deze route met name voor landbouwverkeer een behoorlijke omrijdfactor, waardoor zwaar verkeer ook de route neemt via de Dorpsstraat. Dit vormt een aandachtspunt bij de verdere uitwerking van het GVVP.
Pagina 19 van 64
Sluipverkeer Sluipverkeer wordt als knelpunt beschouwd. Het betreft doorgaand verkeer dat gebruik maakt van wegen die daar niet voor bestemd zijn, terwijl er wel een geschikt alternatief beschikbaar is. Het gaat in de gemeente dan om doorgaand verkeer dat gebruik maakt van erftoegangswegen, terwijl de bestemde route via een gebiedsontsluitingsweg en/of stroomweg loopt. Voorbeelden zijn de routes via Esdoornstraat en Noorderdiep (bestemde route is de route langs het kanaal), Veenhofsweg (bestemde route is de N366). Het verkeersgedrag (vooral snelheid) vormt het belangrijkste knelpunt. Groot landbouwverkeer en campagneverkeer aardappelen en bieten zorgt in Onstwedde voor overlast ten aanzien van de leefbaarheid. Een goed alternatief is het omleiden van het landbouwverkeer en campagneverkeer via de Kampweg en Havenstraat. Vanaf het Nieuwe Diep probeert vrachtverkeer richting Stadskanaal te rijden. De bruggen over het kanaal zijn niet gedimensioneerd voor het verkeer waardoor vervolgens een uitweg via de kades wordt gezocht wat vervolgens weer tot de nodige overlast zorgt. De intensiteiten geven geen problemen op de sluiproutes (hooguit piekmomenten). Het traject Stadskanaal Noord vanaf Bareveld naar Stadskanaal wordt veelvuldig gebruikt als verbinding tussen de N33 bij Bareveld en Stadskanaal terwijl de N34/N378 en de N366 goede aansluitingen bieden op Stadskanaal.
Ook het aandeel vrachtverkeer is aanzienlijk. Nu kan deze route niet direct als een sluiproute worden bestempeld omdat dit traject ook een omleidingsroute vormt voor de N33 tijdens afsluitingen voor groot onderhoud. 4.2.2 Openbaar vervoer netwerk Het openbaar vervoer netwerk in Stadskanaal wordt in de huidige situatie enkel gevormd door buslijnen. Vanaf 2026 wordt de spoorlijn Stadskanaal-Veendam heropent (zie onderstaand). Aan de Navolaan in Stadskanaal bevindt zich het centrale busstation. Vanaf dit busstation vertrekken diverse lijnen, te weten: • Buslijn 14: Stadskanaal - Winschoten • Buslijn 24: Stadskanaal-Winschoten • Buslijn 54: Assen-Stadskanaal • Buslijn 71: Stadskanaal - Veendam • Buslijn 73: Stadskanaal – Emmen via Ter Apel • Buslijn 74: Stadskanaal - Emmen • Buslijn 75: Stadskanaal – Emmen via Exloo • Buslijn 107 Stadskanaal-Zernike Groningen • Buslijn 312: Stadskanaal - Groningen • Buslijn 512: Stadskanaal - Sellingen
Openbaar vervoer netwerk gemeente Stadskanaal – huidige situatie
Pagina 20 van 64
De huidige buslijnen zorgen voor een gemeentelijke basisdekking voor het openbaar vervoer. De huidige voorzieningen bij bushaltes vormen een aandachtspunt. Het betreft hier specifiek de looproutes voor visueel gehandicapten en het realiseren van goede fietsvoorzieningen bij haltes. Zoals hiervoor reeds aangekondigd wordt vanaf 2026 de spoorverbinding Stadskanaal-Veendam opnieuw in gebruik genomen. Met de reactivering van deze spoorverbinding ontstaat een directe aansluiting met Groningen en daarmee met het noorden van Nederland. Een goede spoorverbinding met het midden en westen van Nederland ontbreekt echter nog steeds. De reactivering van de spoorlijn zorgt voor enkele aandachtspunten rondom spoorwegovergangen in Stadskanaal Noord (Gasselterboerveenschemond/Zwarteweg en omgeving). De spoorwegovergang ter hoogte van de Gasselterboerveenschemond is ongelijkvloers, maar onvoldoende ruim voor landbouwverkeer. Dit verkeer maakt in de huidige situatie gebruik van de overige twee onbewaakte spoorwegovergangen. Bij de ingebruikname is de vormgeving en locatie van de spoorwegovergangen een knelpunt.
Spoorwegovergangen Gasselterboerveenschemond en omgeving
Pagina 21 van 64
4.2.3 Fietsstructuur Onderstaande afbeelding toont de fietsstructuur in de gemeente. Hierbij is onderscheid gemaakt in gemeentelijk netwerk, waarin de utilitaire verbindingen zijn opgenomen en recreatief netwerk, waarin verbindingen met een toeristisch karakter zijn opgenomen. Voor het recreatief fietsnetwerk is in 2022 onderzoek gedaan door Routebureau Groningen waarvan de uitkomsten zijn opgenomen in het rapport “Fietsen in Oost Groningen: kwaliteit en ambities inzichtelijk”. Op de kaart is met uitroeptekens aangegeven waar zich voor fietsers in de huidige situatie knelpunten bevinden. Er zijn een aantal ontbrekende schakels in het utilitaire fietsnetwerk. Dit zijn locaties die onderdeel uitmaken van het basisnetwerk, maar niet zijn voorzien van fietsvoorzieningen. Het betreft de volgende locaties (op de kaart aangegeven met rood uitroepteken): • Ontbrekende schakel Ontsluitingsweg (wegvak N975 – Waterschapsweg) • Ontbrekende schakel Pekelderstraat (wegvak H.J. Kniggestraat – H.B. Hulsmanstraat) • Ontbrekende schakel Exloërweg (Wegvak Ondersteveenweg – Sluisstraat) • Ontbrekende schakel N365 • Ontbrekende schakel Drouwenermond
Pagina 22 van 64
Fietsnetwerk gemeente Stadskanaal – huidige situatie
In aanvulling op de hiervoor genoemde ontbrekende schakels heeft de provincie de fietsverbinding Stadskanaal – Musselkanaal aangeduid als hoofdfietsroute (blauw uitroepteken). De infrastructuur voldoet in de huidige situatie echter niet aan het ambitieniveau van een hoofdfietsroute. Naast de ontbrekende schakels zijn er een aantal locaties waar de verkeersveiligheid voor fietsers in het geding is als gevolg van toenemende verkeersintensiteit en/of onduidelijke weginrichting (gele uitroeptekens). Het betreft in de huidige situatie de Hoofdstraat (inclusief kruispunt Drouwenerstraat) en de straat Krommewijk. Tot slot zijn er een aantal locaties waar de afwikkeling voor fietsers in de huidige situatie niet goed is (rode fietssymbool in afbeelding). Het betreft de rotondes op de Atlantislaan en Amerikalaan, waar fietsers voorrang moeten verlenen aan het gemotoriseerd verkeer. De hoge intensiteit op deze wegen heeft een negatief effect op de afwikkeling voor de fietser. De gemeente heeft relatief veel vrij liggende fietspaden met bomen. Vooral door worteldruk en verzakkingen is de kwaliteit van deze fietspaden niet altijd optimaal. Ook het onderhoud van groenvoorzieningen langs met name fietsinfrastructuur is een belangrijk aandachtspunt. Overhangend
Pagina 23 van 64
groen beperkt het comfort, maar indirect ook de verkeersveiligheid van fietsers. Ook overgroei van bermen beperkt de verkeersruimte voor fietsers, wat ten koste gaat van comfort en veiligheid. 4.2.4 Voetgangers In de huidige situatie is binnen de bebouwde kom meestal aan tenminste één zijde van de weg een voetgangersvoorziening aanwezig. De opmerkingen en klachten vanuit de bevolking over ontbrekende schakels en de kwaliteit van de voetgangersvoorzieningen vormen vaak de basis voor eventuele maatregelen. Op dit moment is in ieder geval de oversteekbaarheid van de Navolaan en De Venen een aandachtspunt. De grootste voetgangersstromen bevinden zich in en rondom de centrumgebieden van onze kernen. Met name loopstromen tussen (grote) parkeerterreinen en de kernen, maar ook vanaf OVhaltes naar de winkels. Buiten de bebouwde kom kunnen voetgangers gebruik maken van de infrastructuur voor fietsverkeer of gebruik maken van dezelfde rijbaan als het overige verkeer. Het aandeel voetgangers buiten de bebouwde kom is beperkt. Groot aandachtspunt is de toegankelijkheid voor mensen met een fysieke beperking. In de huidige situatie zijn de nodige locaties met onvoldoende doorloopruimte (bv. als gevolg van obstakels op het trottoir) of het ontbreken van verlaagde trottoirbanden ter hoogte van kruispunten en oversteeklocaties.
4.2.5 Scholen, schoolroutes en schoolomgevingen De schoolomgevingen zijn locaties waar tijdens piekmomenten (grote) groepen kwetsbare verkeersdeelnemers samen komen, waarbij de verkeersveiligheid een belangrijk issue is. De afgelopen jaren is de gemeente Stadskanaal actief aan de slag geweest met het realiseren van veilige schoolomgevingen en schoolroutes door middel van het plaatsen van straatmeubilair en markering op de rijbaan. Ook zijn scholen gestimuleerd om het Verkeersactieve school label te behalen. Het Verkeersactieve school label is een kwaliteitslabel dat wordt toegekend aan scholen die zich aantoonbaar sterk maken voor verkeersveiligheid in en om de school. Op dit moment beschikken 11 basisscholen in Stadskanaal over het label. 4.2.6 Parkeren De auto is een belangrijk vervoermiddel voor Stadskanaal. Al deze auto’s moeten ook op een goede manier kunnen parkeren. In de gemeente kan op maaiveldniveau gratis worden geparkeerd. Alleen in de centra van Stadskanaal en Musselkanaal is momenteel een parkeerregulering (blauwe zone) van toepassing. In de parkeergarage onder het Stadshart is wel betaald parkeren van toepassing. Deze parkeervoorziening is particulier eigendom en wordt ook particulier geëxploiteerd. Er zijn in de huidige situatie een paar parkeerproblemen bij de gemeente bekent.
Tijdens de enquête zijn zeer weinig punten op de kaart aangegeven, waar onvoldoende parkeermogelijkheden zijn en is ook geen duidelijk clustering te zien. 4.3 Verkeersveiligheid 4.3.1 Ongeval cijfers Gedurende de periode 2014 – 2020 zijn er in de gemeente Stadskanaal 1.193 ongevallen geregistreerd. 958 van deze ongevallen vonden plaats op het gemeentelijk wegennet. Het merendeel betrof ongevallen met uitsluiten materiele schade, namelijk 781. Er zijn 171 ongevallen met letsel geregistreerd en 6 dodelijke ongevallen. Onderstaande afbeelding toont de locatie en het aantal ongevallen. De meeste ongevallen vonden plaats binnen de bebouwde kom van Stadskanaal. Met de grootste
Pagina 24 van 64
ongevallenconcentratie op het parkeerterrein oude markt (15 geregistreerde ongevallen). Dit parkeerterrein is in het kader van de centrumvernieuwing in 2021 heringericht. Maar ook op de route Stadskanaal – Musselkanaal en is een duidelijke ongevallenstreng zichtbaar.
4.3.2 Resultaten Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) In het SPV ligt de nadruk op een proactieve aanpak op basis van risico’s in plaats van een reactieve aanpak op basis van ongevallen. Hiervoor wordt informatie verzameld en geanalyseerd over risico’s die er nu zijn of zich in de nabije toekomst voor kunnen doen. Dit zijn bijvoorbeeld risico’s op basis van infrastructuur (een onveilig kruispunt) of weggebruikers (smartphonegebruik). Met de inschatting van de risico’s kan preventief actie worden ondernomen. Dit is de ‘risicogestuurde aanpak’. Hierbij betrekken we zoveel mogelijk partijen die een bijdrage kunnen leveren aan de verkeersveiligheid. Denk aan de handhavingsinstanties, producenten en maatschappelijke partijen. Het verbeteren van de verkeersveiligheid vraagt een integrale blik en het betrekken van andere domeinen als zorg en veiligheid. Knelpunten die uit de risicoanalyse van de gemeente Stadskanaal naar voren komen en waar dit GVVP zich de komende jaren op zal richten zijn hieronder opgesomd. De gehele rapportage van het SPV die voor Stadskanaal is opgesteld is opgenomen in bijlage 2: • Veilige infrastructuur: 30 en 50 km/u wegen o De gemiddelde score van de vormtoets van de getoetste 30 km/u wegen is onvoldoende (3,8). Er is op vrijwel alle wegen voor meerdere criteria nog verbetering mogelijk.
Met name fietsers komen veel in de slachtofferaantallen voor op 30 km/u wegen. o De beoordeelde 50 km/u wegen scoren gemiddeld ook een onvoldoende (4,3). Alleen op de criteria ‘aanwezigheid vrij liggende fietspaden’ en ‘intensiteit passend’ wordt overal
Pagina 25 van 64
•
•
•
•
•
goed gescoord. Voor de overige criteria is meestal nog verbetering mogelijk. Alleen de Navolaan vormt de uitschieter met een score van 7,5; een ‘goed’. Fietsers en Kwetsbare verkeersdeelnemers: Fietsers en ouderen o Ruim een vierde deel van de verkeersslachtoffers in Stadskanaal vallen op de gewone (22%) en elektrische (8%) fiets. Onder de gebruikers van een ‘gewone’ fiets vallen de slachtoffers meer verspreid over de leeftijdscategorieën, met het zwaartepunt op kinderen (0-17 jaar) en senioren (60+). o Op de volgende punten is potentieel nog verbetering mogelijk: ▪ Verder omlaag brengen van het percentage 80 km/u wegen met fietsers op de rijbaan. ▪ Waar mogelijk verder omhoog brengen van het percentage 50 en 80 km/u wegen met éénrichtings (brom)fietspaden, wat het percentage tweerichtings (brom)fietspaden zal doen verlagen. Onervaren verkeersdeelnemers: Jongere automobilist (18-24 jaar) o De jonge automobilist vormt 25% van het totale aantal autoslachtoffers. Deze slachtoffers vallen voornamelijk op gemeentelijke 50 km/u en 80 km/u wegen. Deze leeftijdsgroep maakt een relatief klein deel uit van de bevolking, maar komt relatief vaak in de slachtofferstatistieken voor. Snelheid in het verkeer o 30 km/uur wegen: Op ca. 30% van de totale weglengte (van alle 30 km/uur wegen) wordt de snelheidslimiet overschreden.
o 50 km/uur wegen: Op ruim 50% van de totale weglengte (van alle 50 km/uur wegen) wordt de snelheidslimiet overschreden. o Snelheidsproblematiek in de gemeente Stadskanaal concentreert zich met name op: ▪ Exloërweg ▪ Ontsluitingsweg ▪ Atlantislaan ▪ Ondersteveenweg/Waterschapsweg ▪ Onstwedderweg, Dr. Kinglaan, Amerikalaan Afleiding in het verkeer o Afleiding in het verkeer komt steeds meer voor, onder meer omdat het smartphonegebruik in de laatste jaren sterk is toegenomen. Maar ook vermoeidheid valt onder afleiding en mensen kunnen afgeleid worden door wat ze in de naaste omgeving zien, zoals reclames langs de weg, evenementen of kunstvoorwerpen. Gegevens over dit thema zijn beperkt op lokaal niveau beschikbaar. In de Groningse verkeersveiligheidsrisicoanalyse staat dit thema opgenomen als algemeen risico thema. Hierdoor is het ook opgenomen als risicothema voor de gemeente. Verkeersovertreders o Het thema verkeersovertreders is zeer moeilijk te duiden op gemeentelijk niveau. Dit thema is ook opgenomen in het Groningse verkeersveiligheid risicoanalyse als SPV-thema en zal daarom ook opgenomen worden als gemeentelijk risico. Of verkeersdeelnemers in gemeente Stadskanaal behoren tot de systematische verkeersovertreders is niet uit de data naar voren te halen maar zonder twijfel zijn deze ook aanwezig in de gemeente.
Pagina 26 van 64
Hiervoor zijn de belangrijkste conclusies uit het SPV met betrekking tot de individuele risicothema’s beschreven. Vervolgstap in het SPV is het benoemen van de locaties (trajecten, gebieden) waar een combinatie van risicofactoren leidt tot een verhoogd algeheel risico. 4.3.3 Intensiteiten De hoeveelheid verkeer vormt, naast de structuur en wegencategorisering, een belangrijke indicator van de bereikbaarheid in de gemeente. Ook is er een relatie tussen intensiteit en verkeersveiligheid. Enerzijds geldt hoe meer verkeer, hoe groter de ongevalskans. Anderzijds geldt voor een gemeente met lange rechte wegen in het veenkoloniaal gebied ook dat hoe minder verkeer, hoe groter de kans op hoge snelheden. Dit draagt ook negatief bij aan de verkeersveiligheid. Stadskanaal heeft een monitoringsprogramma voor het meten van verkeersintensiteiten. Om de 2 jaar vinden metingen plaats waardoor over een langere periode intensiteiten bekend zijn van gemeentelijke wegvakken. Ook de provincie Groningen heeft een monitoringsprogramma voor verkeersintensiteiten. Daarnaast biedt VIA Traffic Solutions Software een tool waarmee op basis floating car data inzicht kan worden gekregen in gereden snelheden op alle wegen. Van de gebiedsontsluitingswegen zijn de Handelsstraat en Poststraat de drukste gemeentelijke wegen, de intensiteiten liggen tussen de 5.700 en 10.000 motorvoertuigen per dag.
Echter de lange rechtstanden langs het kanaal nodigt uit tot hard rijden. Dit geldt overigens voor het hele traject langs het Stadskanaal. Van de erftoegangswegen is de Hoofdstraat in Stadskanaal de drukste weg met ca 6.000 motorvoertuigen per dag, ondanks het eenrichtingsverkeer. Dit is aan de hoge kant voor een erftoegangsweg en wordt mede veroorzaakt door een hoge percentage doorgaand verkeer. Uit onderzoek is gebleken dat het aandeel doorgaand verkeer ca 40% bedraagt. 4.3.4 Overig Voor de aanwezige infrastructuur is het zaak dat zowel de functionele als technische kwaliteit gewaarborgd blijft. In de gemeente zijn vooral in het buitengebied een aantal wegen met bermschades. Op deze wegen geldt dat de hoeveelheid en omvang van het verkeer (met name vracht- en landbouwverkeer) niet optimaal aansluiten op de (vaak smalle) rijbaanbreedte van de weg. Tegemoetkomend verkeer kan elkaar niet ongehinderd passeren, waardoor bermen kapot gereden worden. Dit brengt vervolgens veiligheidsrisico’s voor zowel gemotoriseerd- als fietsverkeer met zich mee. Een aantal jaren geleden zijn diverse buitenwegen de bermen verhard met betonverharding. Dit heeft vervolgens weer geleid tot klachten over het te hard rijden van het verkeer zoals op de 2e Achterholtsweg.
Pagina 27 van 64
4.4
Duurzaamheid Personenauto’s In het kader van de energietransitie in de mobiliteit (slim en groen vervoer) heeft de gemeente Stadskanaal zich verbonden aan de ‘Green Deal Openbaar toegankelijke elektrische laadinfrastructuur’. Sinds juli 2019 kunnen inwoners via een online portal een openbare laadpaal aanvragen bij de Charge Point Operator (CPO). Bij een particuliere aanvraag stelt de CPO een openbare laadlocatie voor, op basis van een opgestelde plankaart. De gemeente toetst of deze locatie akkoord is. Bij realisatie van een openbare laadpaal wordt de parkeerplaats onttrokken aan de openbare ruimte en wordt deze gereserveerd voor elektrische voertuigen. In de afbeelding hiernaast zijn de beschikbare openbare laadpalen in Stadskanaal weergegeven.
Openbaar vervoer Het regionaal busvervoer moet in 2030 geheel emissievrij zijn. Vanaf 2024-2026 is 90% van de busvloot uitstootvrij. Elektrische bussen laden op de remise.
Pagina 28 van 64
5 Algemene trends en ontwikkelingen Maatschappelijke trends beïnvloeden het verkeersveiligheidsdomein en dragen bij aan een negatieve ontwikkeling van het aantal verkeersslachtoffers. Het verkeersbeeld verandert: er komen nieuwe voertuigen; het wordt drukker op het fietspad en in de stad; ouderen blijven steeds langer mobiel; digitale media hebben een steeds grotere invloed op het dagelijkse leven en innovaties leiden tot nieuwe vraagstukken waar het de verkeersveiligheid betreft. Technologische en maatschappelijke ontwikkelingen zorgen ervoor dat ons verplaatsingspatroon verandert. Het inspelen op de veranderingen is nodig om goede oplossingen te vinden voor de bestaande en toekomstige problemen. 5.1 Technologische en maatschappelijke ontwikkelingen Het nieuwe werken Er zijn de afgelopen jaren veel mogelijkheden bijgekomen om flexibeler en thuis te kunnen werken. Dit leidt er onder andere toe dat werknemers ervoor kunnen kiezen om tijdens de spitsperiode of geheel thuis te werken en zo verliestijden van woon-werkverkeer te beperken. De coronapandemie heeft er voor gezorgd dat het thuiswerken het nieuwe normaal is geworden. Wat het exacte effect is van het nieuwe werken op de mobiliteitsbehoefte tot 2030 is nog niet onderzocht.
Online winkelen De ontwikkeling en groei van het aantal internetwinkels (webshops) zorgt ervoor dat mensen meer mogelijkheden hebben om artikelen te bestellen zonder een winkelvoorziening te bezoeken. Dit zorgt ervoor dat winkeliers een minder grote vraag ervaren dat leidt tot een situatie waarin minder fysieke winkelruimtes nodig zijn. Met de ruimtelijke Visie Centrum Stadskanaal wordt op deze situatie ingespeeld door te streven naar een compacter en aantrekkelijk centrum. Dit heeft ook gevolgen voor de verkeersinfrastructuur rond het centrum van Stadskanaal. Een ander effect van online winkelen zijn de vele bezorgbusjes in de (woon) straten in de gemeente. Mobiliteitstransistie Elektrisch rijden groeit, zowel voor auto als fiets. De kostprijs van accu’s en elektrische auto’s daalt in hoog tempo en tegelijkertijd neemt de actieradius toe. De ambitie van het Rijk dat er 200.000 elektrische voertuigen rijden in 2020 is gehaald en ook de volgende doelstelling is realistisch: 1 miljoen elektrische auto’s in 2025! Laadzekerheid voor de elektrische rijder is van groot belang. Er is behoefte aan laadpalen in de openbare ruimte. Als beheerder en eigenaar van de openbare ruimte heeft de gemeente een belangrijke rol in het faciliteren van het openbaar opladen van elektrische voertuigen.