CConstaterende datStadskanaal
Koppel je AI →
Document · PDF

Conceptrapportage IHP Stadskanaal incl. bijlagen

Raadscommissie 20 november 2023, gemeente StadskanaalBij agendapunt: Integraal Huisvestingsplan (IHP) onderwijs (opiniërend)27.870 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Integraal Huisvestingsplan (IHP) Stadskanaal Een toekomstbestendig perspectief voor de scholen in de gemeente Stadskanaal

www.icsadviseurs.nl

Opdrachtgever Gemeente Stadskanaal

Datum 3 oktober 2023

Referentienummer 2220063

Auteurs Erwin Veneklaas Slots & Bram Treffers

1/40

Inhoudsopgave 1.

2.

3.

4.

Inleiding

3

PO – Musselkanaal

20

PO – Mussel

22

PO – Alteveer

24

1.1

Aanleiding

3

PO & VO - Onstwedde

25

1.2

Proces

3

(V)SO – Gemeente Stadskanaal

26

1.3

Leeswijzer

3

VO – Gemeente Stadskanaal

27

Financiën

29

Scope

4

5.

2.1

Scope van het IHP

4

5.1

2.2

Status

4

5.2

Overzicht projecten en investeringskosten

31

2.3

Wettelijke zorgplicht

4

5.3

Indicatie jaarlasten

32

2.4

Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs

5

Uitvoeringsagenda

33

Visie op onderwijs(huisvesting)

6

6.

Uitgangspunten

29

6.1

Proces

33

3.1

Visie op onderwijsaanbod

6

6.2

Uitvoering uitgangspunten visie

33

3.2

Toekomstbestendig gebouw

6

6.3

Realisatie projecten IHP

33

3.3

Krimp en spreiding

6

3.4

Nieuwbouw versus renovatie

8

3.5

Duurzaamheid

8

3.6

Gezondheid

3.7 3.8

Bijlage 1: afwegingskader renovatie of nieuwbouw

35

Bijlage 2: toelichting BENG, ENG & NOM

36

9

Bijlage 3: huidig vraag & aanbod

37

Investeren in kwaliteit

10

Bijlage 4: herkomst leerlingen CBS De Verbindingsweg

38

Investeren in kinderopvang

10

Bijlage 5: opbouw investeringskosten (indicatief)

39

Bijlage 6: factsheets onderwijsgebouwen Stadskanaal

40

Onderwijshuisvesting

11

4.1

Feiten en cijfers: gemeenteniveau

11

4.2

Onderwijshuisvesting per wijk

15

PO – Stadskanaal Centrum

16

PO – Stadskanaal Noord

18

PO – Stadskanaal Parkwijk

19

www.icsadviseurs.nl

De inhoud van deze uitgave is eigendom van ICS adviseurs B.V. te Zwolle. Enkel de opdrachtgever waarmee ICS adviseurs B.V. een overeenkomst is aangegaan, heeft een gebruiksrecht voor deze uitgave. De inhoud en omvang van dat gebruiksrecht zijn vastgelegd in de algemene voorwaarden van ICS adviseurs B.V., gedeponeerd bij de Rechtbank Overijssel onder nummer 9/2021, dan wel in de overeenkomst zoals hiervoor bedoeld. Elk ander gebruik van deze uitgave, door opdrachtgever en of derden is uitgesloten, inhoudende dat niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, via internet,2/40 door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van ICS adviseurs B.V.

1. Inleiding 1.1 Aanleiding De gemeente Stadskanaal en de schoolbesturen willen gezamenlijk grip krijgen op de ontwikkelingen in de onderwijshuisvesting voor de komende jaren. Het Integraal Huisvestingsplan (hierna: IHP) biedt gemeente en schoolbesturen een meerjarenperspectief waarbij het eigen (investering)beleid op transparante wijze kan worden afgestemd. In 2018 heeft ICSadviseurs een Masterplan Onderwijshuisvesting opgesteld met dit doel. Het masterplan heeft echter nooit een officiële status gekregen binnen de gemeente. Door financiële beperkingen kon het college toentertijd het stuk niet verder brengen naar de raad. Het plan heeft de afgelopen jaren wel gediend als leidraad en “gentlemen’s agreement”, het eerste project uit dat masterplan is inmiddels opgestart. Dat gaat om de nieuwbouw van CBS De Maarsborg en de OBS Neuteboomschool.

bracht de informatie samen in een gefaseerde aanpak. De volgende processtappen zijn doorlopen: ▪

▪ ▪

▪

▪

▪

Inventarisatie: voor alle schoollocaties zijn de basisgegevens geïnventariseerd middels een vragenlijst. Daarnaast geven de schoolbesturen ook een eigen beoordeling per gebouw middels een score op kwaliteit. Deze informatie vormt de input voor de factsheets. Interview: de lokale context per schoollocatie is tezamen met het schoolbestuur verkend in een bilateraal gesprek. Visie op onderwijs(huisvesting): in een werksessie is met een diverse afvaardiging ambtenaren van de gemeente Stadskanaal de visie uit het masterplan van 2018 aangescherpt en herijkt. Analyse & scenario’s: op basis van de factsheets, de interviews en de visie op onderwijshuisvesting zijn per schoolgebouw de scenario’s en prioritering uit 2018 geactualiseerd. Uitvoeringsagenda: de scenario’s zijn vertaald naar mogelijke huisvestingsmaatregelen zoals renovatie en sloop/nieuwbouw en in één van de tijdvakken gepland. Financiën: de scenario’s in de uitvoeringsagenda zijn vertaald naar investeringskosten en kapitaallasten. Op deze manier wordt een inzicht verkregen in de jaarlasten van het IHP voor de gemeente.

Nu, in 2023, ligt de opgave voor om het toenmalige masterplan te actualiseren en op basis daarvan een IHP op te stellen. Het doel is om een balans te vinden tussen draagvlak, urgentie en financiële haalbaarheid om zo tot een plan te komen waar zowel de schoolbesturen, de ambtenaren en de raad van de gemeente Stadskanaal achter kunnen staan.

1.3 Leeswijzer

Het IHP fungeert als koers- en visiedocument voor huisvestingsmaatregelen op de langere termijn, 16 jaar (conform de handreiking IHP van de PO raad), met een concreet uitvoeringsplan voor de korte termijn, de komende 4 jaar. Het IHP moet de mogelijkheid geven om de komende jaren proactief, integraal en planmatig te investeren in de onderwijshuisvesting.

Hoofdstuk 2 gaat in op de scope van het IHP. Hoofdstuk 3 gaat in op de visie op onderwijs en onderwijshuisvesting. Hoofdstuk 4 geeft inzicht in de huidige situatie van de onderwijshuisvesting in Stadskanaal en schetst ook het toekomstperspectief. Hoofdstuk 5 licht de financiële kaders toe. Hoofdstuk 6 sluit af met de uitvoeringsagenda.

1.2 Proces Dit IHP is voor de gemeente Stadskanaal is een actualisatie van het masterplan uit 2018, maar met name een gezamenlijk plan van de gemeente Stadskanaal en schoolbesturen Perspectief, Opron, Trivium, Primenius en Noorderbasis. Het plan is tot stand gekomen door samenwerking van schoolbesturen en gemeente aan de inhoud van het IHP. ICSadviseurs begeleidde het proces en www.icsadviseurs.nl

3/40

2. Scope 2.1 Scope van het IHP De scope van dit Integraal Huisvestingsplan betreft alle schoolgebouwen voor scholen in het basis-, speciaal- en voortgezet onderwijs in de gemeente Stadskanaal. De voorzieningen voor bewegingsonderwijs vallen de buiten de scope van het onderzoek en worden in een apart traject onderzocht. Het IHP geeft een meerjarenperspectief voor de periode van 2024 tot en met 2039, waar bij de planning is verdeeld in drie tijdvakken: ▪ ▪ ▪

Korte termijn; van 2025 tot en met 2028; Middellange termijn; van 2029 tot en met 2032; Lange termijn; van 2033 tot en met 2040.

Voor het eerste tijdvak is de planning concreet en zijn verschillende scenario’s opgesteld. Deze scenario’s worden nog uitgewerkt in businesscases. Op basis van de businesscases wordt door college en raad een integrale afweging gemaakt over de uitvoering, de businesscases worden vastgesteld door de raad. Na vaststelling van het IHP wordt gestart met uitwerking van de businesscases. Voor de middellange en lange termijn wordt een doorkijk gegeven. Gezien de langere planhorizon is voor de tweede en derde periode niet in detail vast te stellen wat de aard en omvang van de voorzieningen zijn. Het IHP wordt met regelmaat geactualiseerd, waarbij de komende 4 jaar worden geconcretiseerd.

2.2 Status Dit IHP legt de basis voor het treffen van voorzieningen in de onderwijshuisvesting. Aan de hand van de scenario’s in dit kunnen schoolbesturen een voorziening aanvragen die vervolgens door de gemeente Stadskanaal wordt getoetst. De uitvoeringsagenda in dit IHP is, in ieder geval voor het eerste tijdvak van 4 jaar, leidend voor de aanvragen en uitvoering.

en intern binnen de gemeente Stadskanaal. Zodra het IHP is vastgesteld en de businesscase voor het project akkoord is bevonden door gemeente Stadskanaal, kan het voorbereidingskrediet worden afgegeven en wordt het definitieve kaderstellend budget voor het project vastgesteld.

2.3 Wettelijke zorgplicht De gemeente heeft de wettelijke zorgplicht om te voorzien in voldoende en kwalitatief goede huisvesting voor het onderwijs en bewegingsonderwijs. Daarnaast heeft de gemeente een rol in het in stand houden van het openbaar onderwijs. De zorgplicht is verankerd in de Wet op het Primair Onderwijs (WPO), de Wet op het Voortgezet Onderwijs (WVO) en de Wet op de Expertise Centra (WEC). De gemeente heeft een zorg voor (vervangende) nieuwbouw, uitbreiding, eerste inrichting en onderwijsleerpakketten, herstel van constructiefouten en herstel en vervanging bij schade door bijzondere omstandigheden (bijvoorbeeld vandalisme of schade door weersomstandigheden). Gemeenten ontvangen via de algemene uitkering uit het Gemeentefonds van het Rijk financiële middelen om te kunnen voldoen aan deze zorgplicht. De gemeente is vrij om deze middelen naar eigen inzicht te besteden en weegt daarvoor de investeringen in onderwijshuisvesting af tegen haar andere taken en verantwoordelijkheden. De schoolbesturen gaan over de inhoud van het onderwijs en zijn verantwoordelijk voor onderhoud, aanpassingen, exploitatie en beheer van de onderwijshuisvesting. Hiervoor ontvangen zij middelen van het Rijk, de zogenaamde materiële instandhoudingsvergoeding (ook wel de MI-vergoeding). In de huidige wetgeving is renovatie geen gemeentelijke verantwoordelijkheid.

Het ministerie van OCW bereidt een wetswijziging voor op het gebied van onderwijshuisvesting dat als doel heeft de verantwoordelijkheidsverhouding tussen de gemeenten en schoolbesturen te verhelderen en de samenwerking te verbeteren. Met het voorstel wordt het voor gemeenten verplicht een meerjarig Integraal Huisvestingsplan (IHP) te ontwikkelen. Zij werken hierbij

Voor alle projecten voortvloeiend uit dit IHP wordt een businesscase opgesteld die wordt behandeld in het Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO) www.icsadviseurs.nl

4/40

samen met schoolbesturen. Daarnaast wordt renovatie een volwaardig alternatief voor nieuwbouw, te bekostigen door de gemeente.

2.4 Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs De Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs gemeente Stadskanaal uit 2022 legt de grondslag voor het aanvragen en toetsen van voorzieningen en processen. De totstandkoming van scenario’s in dit IHP zijn getoetst aan de regelgeving in de verordening.

www.icsadviseurs.nl

5/40

3. Visie op onderwijs(huisvesting) In dit hoofdstuk wordt de visie van de gemeente Stadskanaal op zowel het onderwijsaanbod als de onderwijshuisvesting weergegeven. Bij huisvesting wordt gekeken naar toekomstbestendigheid, krimp en spreiding, renovatie versus nieuwbouw, duurzaamheid, gezondheid en investeren in kinderopvang. Deze visie vormt een belangrijke basis voor het IHP en draagt bij aan een eenduidig en vooruitstrevend beleid.

3.1 Visie op onderwijsaanbod De gemeente Stadskanaal is een veelzijdige gemeente met Stadskanaal als grootste plaats. Musselkanaal, Mussel, Alteveer en Onstwedde zijn de kleine(re) plaatsen van de gemeente. Hoe groot of klein de wijk ook is, in de gemeente Stadskanaal willen de onderwijsorganisaties aan de kinderen een doorgaande leerlijn van 0 tot 12 jaar bieden. Iedereen doet mee. Ook wanneer kinderen extra ondersteuning nodig hebben moet er een passende leerplek voor hen zijn. Nauwe samenwerking tussen onderwijs en opvang is een voorwaarde voor succes. Hierbij streven bestuurders de opzet van kindcentra na, waarin ook onderdak kan worden gegeven aan meerdere scholen vanuit diverse denominaties. De haalbaarheid en meerwaarde van het realiseren van een kindcentrum kan afhankelijk zijn van de situatie en de beste oplossing dient voor ieder project in een businesscase onderzocht te worden.

3.2 Toekomstbestendig gebouw Ten behoeve van de onderwijsvisie wordt in de gemeente Stadskanaal toekomstbestendige onderwijshuisvesting gerealiseerd. De onderwijsruimten zijn uitdagend, flexibel en, waar nodig, dubbel inzetbaar voor verschillende activiteiten. Dit biedt ook ruimte om toekomstige onderwijskundige

www.icsadviseurs.nl

ontwikkelingen in het belang van kwalitatief goed onderwijs te faciliteren. Het dubbelgebruik van ruimten zorgt voor een effectieve bezetting van de beschikbare ruimte. Het dubbelgebruik is echter geen vanzelfsprekendheid, het delen van de ruimte moet passen bij het type ruimte en het type beoogde activiteiten. Met flexibiliteit wordt in eerste instantie bedoeld dat het schoolgebouw in de toekomst veranderende inzichten in de onderwijsvisie moet kunnen faciliteren zonder dat daarvoor uitvoerige bouwkundige ingrepen nodig zijn. Daarnaast moet het gebouw in de toekomst ook voor andere doeleinden inzetbaar zijn als een onderwijsfunctie niet meer aan de orde is. Een gebouw moet bijvoorbeeld relatief gemakkelijk te transformeren zijn naar andere functies. De maatschappelijke opgave ontwikkelt zich snel, en hiermee kan ingespeeld worden op mogelijke toekomstige opgaven.

3.3 Krimp en spreiding Krimp In het masterplan uit 2018 werd verwacht dat het aantal leerlingen (fors) zou dalen. In totaal zou het in 15 jaar tijd met 20% dalen. Tot op heden zijn grote dalingen echter uitgebleven. Mogelijk door corona hebben meer jonge gezinnen zich gevestigd in de gemeente waardoor op dit moment de leerlingpopulatie in stand is gebleven. In de laatste prognoses uit 2022 wordt nog steeds een daling verwacht, maar minder dan in het verleden werd aangenomen. In de oktobertelling van 2022 had de gemeente circa 4800 leerlingen. In de laatste prognose wordt verwacht dat dit tot 2037 daalt tot 4300 leerlingen, een daling van circa 11% op de gehele populatie. Figuur 1 op de volgende pagina geeft de laatste leerlingprognoses van de gemeente weer.

6/40

Indien meer dan twee lokalen leegstaan, en deze leegstand ook de komende jaren zal aanhouden, dient er een integraal en toekomstbestendig plan opgesteld te worden om de leegstand terug te dringen. Deze plannen dienen integraal te worden afgestemd op de toekomstige ontwikkelingen en behoeften op wijkniveau. Nieuwbouw voor meerdere scholen onder één dak is hierbij een optie. Dit kan ervoor zorgen dat vraag en aanbod beter op elkaar aansluiten. In lijn met de ambitie om op locaties tot doorlopende leerlijnen en kindcentra te komen, dient bij het maken van integrale en toekomstbestendige plannen vanzelfsprekend ook te worden gekeken naar het inpassen van opvangfuncties om de leegstand terug te dringen.

Figuur 1: Prognose cumulatieve leerlingontwikkeling Stadskanaal De verwachte krimp heeft gevolgen voor het onderwijsaanbod en de huisvesting. Deze gevolgen zijn voornamelijk ruimtelijk en financieel: ▪ ▪

Ruimtelijk: Er ontstaat leegstand en er wordt minder efficiënt gebruik gemaakt van de onderwijsruimten; Financieel: De materiële instandhoudingsvergoeding vanuit het Rijk is ontoereikend om de normatief leegstaande lokalen te kunnen bekostigen. Kortom: leegstand kost geld.

Uitgangspunt is dat er wordt gesproken van leegstand indien er meer dan 20% leegstand in het gebouw is (normatieve ruimtebehoefte afgezet tegen de onderwijscapaciteit). Dit percentage resulteert gemiddeld genomen in een leegstand van meer dan twee lokalen. Leegstand van één of twee lokalen geeft een school, mits de lasten te dragen zijn, vaak extra flexibiliteit en doet niet af aan de functionaliteit van het schoolgebouw. Dit komt ook aan orde in hoofdstuk 4, waarin wordt gekeken naar de toekomstige situatie gericht op onderwijscapaciteit en de normatieve ruimtebehoefte per locatie (‘vraag & aanbod’).

www.icsadviseurs.nl

Leegstand op schoollocaties in de kleinere kernen vraagt hierbij om een andere benadering. In de dorpen hebben de schoollocaties een belangrijke rol ten behoeve van de leefbaarheid. Voor deze schoollocaties geldt dat ze integraal onderdeel uitmaken van het gemeentelijk (accommodatie)beleid. Dit beleid moet erop gericht zijn dat de leegstand in de kleine kernen ingezet kan worden om de leefbaarheid te vergroten en te voorkomen dat voorzieningen uit dorpen verdwijnen. Het is een taak van de gemeente om dit beleid samen met haar maatschappelijke partners vorm te geven. Spreiding In Stadskanaal is verscheidenheid in het onderwijsaanbod georganiseerd om zodoende ouders en kinderen (op wijkniveau) voldoende keuzemogelijkheden te bieden. Er is voldoende keuze op gebied van denominatie en onderwijsvisie. Doordat er verschillende onderwijsconcepten en denominaties ingericht zijn, wordt tegemoetgekomen aan de diversiteit van kinderen en hun leer- en ontwikkelbehoefte. Hoofdzaak is dat op wijkniveau de schoolfunctie met goed en passend onderwijs geborgd wordt.

7/40

3.4 Nieuwbouw versus renovatie Meerdere schoolgebouwen in Stadskanaal zijn toe aan een grondige upgrade, zowel technisch als onderwijskundig/functioneel en ook het binnenklimaat (zie het volgende hoofdstuk) is voor verbetering vatbaar. Deze kwaliteitsverbetering kan worden gerealiseerd door (vervangende) nieuwbouw of renovatie. De gemeente is volgens de huidige wetgeving alleen verantwoordelijk voor (ver)nieuwbouw en uitbreiding. De schoolbesturen voor PO en VO zijn respectievelijk sinds 2015 (PO) en 2005 (VO) verantwoordelijk voor onderhoud en de aanpassingen. Echter is er niet geregeld wie verantwoordelijk is voor renovatie (geen nieuwbouw, maar wel veel meer dan regulier onderhoud) van een gebouw. Hierdoor kan het onderwerp renovatie worden gezien als ‘grijs gebied’ in het kader van de bekostiging. De wetgever geeft aan dat op lokaal niveau overleg dient plaats te vinden. Zoals benoemd in de inleiding bereidt het ministerie van OCW een wetswijziging voor op het gebied van onderwijshuisvesting waarin renovatie wordt vastgelegd als volwaardig alternatief voor nieuwbouw. Op dit moment is het echter nog niet zo ver, daarom worden hierna de uitgangspunten in het IHP gericht op renovatie besproken. Uitgangspunten IHP Op landelijk niveau zijn door de PO-raad, VO-raad en de VNG voorstellen gedaan op welke wijze renovatie een plek kan krijgen binnen de huisvestingsvoorzieningen.

In het rapport van de PO-Raad, VO-Raad en de VNG wordt renovatie als volgt gedefinieerd: ‘Renovatie is een grootschalige en integrale aanpak van een bestaand schoolgebouw waarmee de levensduur verlengd wordt met tenminste 25 jaar en het gebouw (weer) voldoet aan de functionele eisen en kwaliteitseisen zoals geformuleerd in het IHP (en ten minste aan vigerende eisen van het Bouwbesluit).’ Renovatie richt zich dus primair op aanpassing aan de dan geldende functionele (onderwijskundige) en (technische) kwaliteitseisen. Logischerwijze geschiedt de aanpassing meestal in combinatie met andere onderhoudsmaatregelen. De bekostiging en rolverdeling voor renovatie is als volgt:

www.icsadviseurs.nl

▪

▪

▪

Voor sommige locaties geldt dat renovatie een duurzaam en financieel aantrekkelijk alternatief is voor (vervangende) nieuwbouw. Om te kunnen beoordelen of renovatie een kansrijk scenario is, zal het afwegingskader renovatie in bijlage 1 toegepast worden; De gemeente hanteert voor de bekostiging van renovatie dezelfde uitgangspunten als bij nieuwbouw. Dit houdt in dat de gemeente de verantwoordelijkheid neemt voor de realisatie van minimaal een ‘Bijna Energie Neutraal Gebouw’ (hierna: BENG) bij zowel nieuwbouw als renovatie; De bijdrage vanuit het schoolbestuur op gebied van duurzaamheid is bij renovatie, net als bij nieuwbouw, op basis van een sluitende business case. Dit wordt in de volgende paragraaf bij ‘duurzaamheid’ nader toegelicht.

3.5 Duurzaamheid De beschreven visie op onderwijs behoort mede te worden gefaciliteerd door adequate huisvesting. De gemeente en schoolbesturen hebben hierbij vanuit het wettelijk kader een gezamenlijke verantwoordelijkheid. In de visie op onderwijshuisvesting wordt invulling gegeven aan deze gezamenlijke verantwoordelijkheid. Hierbij vormt het realiseren en beheren van gezonde en duurzame leeromgevingen het vertrekpunt om de visie op onderwijs te faciliteren. De gemeente Stadskanaal volgt grotendeels de landelijke plannen en doelstellingen voor energiebesparing en CO2 reductie. Waar het gaat om nieuwbouw heeft de gemeente hogere ambities, daar ambieert de gemeente om energieneutraal te bouwen. De doelstelling van de gemeente Stadskanaal is om 100% energieneutraliteit in 2050 te realiseren. Innovativiteit speelt hierbij een rol en er wordt actief verbinding gezocht met het onderwijs en de wetenschap. Sinds 2020 dient alle nieuwbouw van overheidsgebouwen (inclusief scholen) in Nederland een Bijna Energie Neutraal Gebouw oftewel BENG te zijn. BENG specificeert eisen voor de maximale energiebehoefte, het maximale fossiele energiegebruik en een minimaal aandeel hernieuwbaar op te wekken

8/40

energie. Daarbovenop is de ambitie vastgesteld in beleid door de raad om nieuwbouw van scholen te laten voldoen aan de eisen van ‘energieneutraal gebouw’ (ENG). Dit houdt in dat het gebouwgebonden energie nul is. Daarnaast is bij nieuwbouw (en waar mogelijk bij renovatie) het uitgangspunt dat schoolgebouwen aardgasvrij zijn. Een stap verder kan ‘0-op-de-meter’ zijn; daarbij wordt net zoveel energie opgewekt als dat nodig is voor het gebouw en gebruik (door bijvoorbeeld ICT-gebruik). Bijlage 2 licht de mogelijke energieprestaties toe. In een businesscase wordt op projectniveau uitgewerkt welke ambitie met betrekking tot energieprestatie haalbaar is. Een andere, steeds belangrijkere, ontwikkeling in de (scholen)bouw is circulariteit. Met dit principe worden gebouwen ontworpen waarin niet langer alles gestort en verlijmd wordt, maar dat er rekening wordt gehouden met de losmaakbaarheid van bouwmaterialen én hoe deze aan het einde van de levensduur van het gebouw opnieuw gebruikt kunnen worden. Ook is met dit concept het voor gemeenten mogelijk om te rekenen met een restwaarde als een gebouw circulair is ontworpen. Zo blijft een deel van het gebouw op de balans staan, in plaats van dat deze volledig naar € 0 wordt afgeschreven. Op dit moment is het rekenen met een circulaire restwaarde nog pionieren en ontdekken tussen gemeenten, accountants en producenten.

De gemeente Stadskanaal wil de komende jaren onderzoek doen naar de (financiële) mogelijkheden van circulair bouwen en dit waar mogelijk al toepassen op de scholenbouw. Uitgangspunten Masterplan In het Masterplan kan onderscheid worden gemaakt tussen twee categorieën van schoolgebouwen. Enerzijds hebben we te maken met scholen die binnen het Masterplan (ver)nieuwbouw krijgen. Anderzijds met scholen die, de komende jaren, in stand gehouden worden. De randvoorwaarden op het gebied van duurzaamheid, de rolverdeling, bekostiging van beide categorieën zijn als volgt: Projecten IHP gericht op (ver)nieuwbouw ▪ ▪ ▪

Het realiseren van duurzaamheidsambities is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de gemeente en schoolbesturen; De gemeente is verantwoordelijk voor de bekostiging van BENG; De schoolbesturen dragen bij aan het behalen van aanvullende duurzaamheidsambities om van BENG naar ENG of NOM te komen.

www.icsadviseurs.nl

Concreet is de bijdrage van het schoolbestuur het verschil in investeringsbedrag van BENG naar ENG. Uitgangspunt is dat de schoolbesturen deze eenmalige bijdrage kunnen dekken uit de besparing van de energielasten, (rijks)subsidies (SDE+) en het MJOP en doen om maatschappelijke verantwoord te ondernemen. Schoolbesturen onderbouwen dit in een sluitende businesscase, met daarin maatregelen die zich binnen 15 jaar terugverdienen in de exploitatie (inclusief het effect op de onderhoudskosten). De extra investeringen in het MJOP die de stap van BENG naar ENG met zich meebrengt moeten in de businesscase dus nadrukkelijk meegenomen worden. Als deze extra verduurzamingsstap geen sluitende businesscase blijkt te zijn vindt een gesprek plaats tussen het schoolbestuur en de gemeente over de duurzaamheidsambitie van het project en de financiering daarvan. Instandhouding bestaande gebouwen ▪ ▪

▪

Het is de ambitie om bij renovaties van gebouwen zoveel mogelijk te streven naar BENG, bij een sluitende businesscase ENG; Het uitvoeren van energiescans voor alle bestaande gebouwen is een voorwaarde om inzicht te krijgen in de werkelijke energieprestaties en de mogelijke energiebesparende/duurzame maatregelen. Met behulp van de energiescans wordt tevens inzichtelijk gemaakt welke maatregelen zich binnen 15 jaar terugverdienen in de exploitatie (inclusief effect op de onderhoudskosten); Het opstellen en bekostigen van de energiescans is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de gemeente en schoolbesturen. Dit wordt nader uitgewerkt.

3.6 Gezondheid Gezonde scholen zijn een voorwaarde voor goed onderwijs. Om dit te waarborgen wordt gestreefd naar een goed binnenklimaat, waarbij vooral de CO2-concentratie en temperatuur van belang zijn. Het is de ambitie om bij alle scholen te voldoen aan het kwaliteitsniveau Frisse Scholen klasse B, zowel bij nieuw te realiseren scholen als bij de scholen die in stand gehouden worden.

9/40

Gemeente en schoolbesturen hebben een gezamenlijke verantwoordelijkheid om deze ambitie te realiseren. De gemeente heeft daarbij een verantwoordelijkheid en een financiële verplichting voor het realiseren van een goed binnenklimaat bij renovatie of nieuwbouw van scholen. Het schoolbestuur is verantwoordelijk voor de bestaande scholen en daarmee ook voor de handhaving van een goed binnenklimaat.

3.7 Investeren in kwaliteit Deze paragraaf richt zich op het kwaliteitsniveau en de bijbehorende financiële uitgangspunten. Hiermee wordt enerzijds aangesloten op de huidige marktontwikkeling (stijging van bouwkosten en de BDB-index ) en anderzijds wordt een koppeling gemaakt tussen het kwaliteitsniveau (duurzaamheid) en reële bedragen. In de gemeentelijke ‘Verordening Voorziening Huisvesting Onderwijs’ is opgenomen welke vergoeding de gemeente beschikbaar stelt voor het realiseren van een nieuw schoolgebouw. Deze zijn gebaseerd op de normbedragen van de VNG. Een reguliere basisschool heeft bijvoorbeeld een startbedrag van € 1.338.114 voor de eerste 350 m2 bvo en voor elke volgende m2 bvo is € 2.290 beschikbaar (inclusief btw, prijspeil 2022). Door de snelle ontwikkeling van de bouwkosten is deze vergoeding echter niet realistisch voor het realiseren van een nieuw schoolgebouw. De bouwkostenontwikkeling is voor veel gemeenten en schoolbesturen inmiddels aanleiding geweest om in het IHP en de meerjareninvesteringsplanning niet meer uit te gaan van de VNGnormbedragen, maar van een bedrag per m² dat beter aansluit bij de huidige bouwconjunctuur en een definitie van het beoogde kwaliteitsniveau. Het advies is om de VNG-norm los te laten en juist het bedrag te koppelen aan een kwaliteitsniveau met daarbij een jaarlijkse indexatie.

www.icsadviseurs.nl

3.8

Investeren in kinderopvang In de gemeente Stadskanaal is het streven om, waar mogelijk en gewenst, een doorlopende leerlijn van 0 – 18 jaar aan te bieden. Hierbij is een soepele overgang tussen voorschoolse educatie, peuteropvang, primair onderwijs, buitenschoolse opvang, voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs van belang.

Bij het realiseren van doorlopende ontwikkellijnen is het van belang dat er onderlinge afstemming plaatsvindt tussen de verschillende partijen rondom het kind. De samenwerking tussen opvang en primair onderwijs vindt per locatie plaats op basis van een eenduidige pedagogische visie waarin de ontwikkeling van het kind centraal staat. Een doorlopende ontwikkellijn kan gerealiseerd worden door het vormen van integrale kind centra (IKC). In een IKC zijn, naast ruimte voor onderwijs, ook kinderopvang en mogelijk andere kindfuncties in hetzelfde gebouw ondergebracht. Het samenbrengen van meerdere kindfuncties onder één dak kan meerwaarde creëren, maar hoeft niet overal op deze manier vormgegeven te worden. Per situatie moet gekeken worden wat haalbaar is en het beste past. De behoefte en haalbaarheid van een IKC wordt per project in een businesscase nader bepaald. Voor het investeren in IKC’s met kinderopvang zijn verschillende constructies mogelijk. In de gemeente Stadskanaal wordt gehanteerd dat de gemeente investeert in de niet-onderwijsvoorzieningen in het IKC, en dat deze kostprijsdekkend verhuurd worden.

10/40

4. Onderwijshuisvesting In dit hoofdstuk wordt de onderwijshuisvesting van de gemeente Stadskanaal behandeld. In paragraaf 4.1 wordt een algemeen overzicht gegeven van het scholenbestand. In paragraaf 4.2 wordt ingezoomd op de wijken van de gemeente Stadskanaal waarbij de huidige en toekomstige situatie aan bod komt. Met behulp van kansenkaarten zijn de scenario’s in beeld gebracht.

4.1 Feiten en cijfers: gemeenteniveau De gemeente Stadskanaal is verdeeld in de volgende zeven wijken: Stadskanaal Centrum, Stadskanaal Noord, Stadskanaal Parkwijk, Musselkanaal, Mussel, Alteveer en Onstwedde. De gemeente Stadskanaal kent vier schoolbesturen binnen het primair en speciaal onderwijs. Twee schoolbesturen opereren in het voortgezet (speciaal) onderwijs. Het voortgezet onderwijs wordt verzorgd door één schoolbestuur. De gemeente beschikt, verdeeld over de kernen en inclusief dependances, over 28 schoolgebouwen. In 20 van deze gebouwen huisvest het reguliere basisonderwijs. In 2 schoolgebouwen huisvest het (voortgezet) speciaal onderwijs. In 6 schoolgebouwen het voortgezet onderwijs. De totale onderwijscapaciteit binnen de gemeente Stadskanaal bedraagt 46.607 m² bvo. Leerlingprognoses Conform de leerlingentelling van oktober 2022 gaan er 2.348 leerlingen naar het primair onderwijs. Naar het (voortgezet) speciaal onderwijs gaan 360 leerlingen. En naar het voortgezet onderwijs 2.123 leerlingen. De volgende grafieken geven inzicht in de leerlingenprognose voor het BO, VO en (V)SO op een middellange termijn. De prognoses geven de volgende ontwikkelingen aan: ▪ ▪ ▪ ▪

BO: krimp van 2321 leerlingen in 2023 naar 2145 leerlingen in 2037 (-9%) SO & SBO: krimp van 360 leerlingen in 2023 naar 334 leerlingen in 2037 (-7%) VO: krimp van 2123 leerlingen in 2023 naar 1820 leerlingen in 2037 (-14%) Totaal: krimp van 4804 leerlingen in 2023 naar 4299 leerlingen in 2037 (-11%)

www.icsadviseurs.nl

Figuur 2: leerlingprognoses BO, SO&SBO, VO

11/40

Vraag en aanbod Gerelateerd aan de leerlingprognoses zijn de (normatieve) ruimtevraag en het ruimteaanbod van onderwijscapaciteit in de gemeente. De verwachte toekomstige ruimtebehoefte (2037) in figuur 3 laat zien dat er op de meeste scholen een normatief ruimteoverschot is of gaat ontstaan. Op de factsheets is per schoolgebouw in een grafiek aangegeven wat de onderwijscapaciteit is en wat de normatieve ruimtebehoefte is van het betreffende leerlingaantal. De huidige oppervlaktes en normatieve ruimtebehoeftes zijn opgenomen in bijlage 3. Bij het bepalen van een scenario wordt afgewogen wat de huidige behoefte is en hoe het leerlingenaantal zich in de toekomst verwacht te ontwikkelen.

inzicht in de score op portefeuilleniveau. De WEii wordt ook weergegeven op de factsheets van de scholen.

Ruimtevraag versus aanbod Aantal (2037) gebouwen Tekort (>55 m²) 1

Scholen

Beperkt tekort (<55 m²) Beperkt overschot (<110 m²)

2 5

Overschot (>110 m²)

12

OBS De Badde, CBS Op de Zandtange CBS Oranje Nassau & dependance, CBS Het Mozaiëk, CBS De Verbindingsweg & RK St Willibrord GBS Piet Prinsschool, OBS De Oleander, CBS Anne de Vries, OBS De Musselhorst, RK St Antonius, CBS De Lindenborg & dependance, CBS De Höchte, CBS De Rank, Ubbo Emmius Onstwedde, Meidoornschool & De Baldakijn

Communicerend vat

5

Onbekend of niet van toepassing

3

WENG

Onderwijsfunctie (Basis/voortgezet onderwijs) 0 kWh/m² GBO

Paris Proof

60 kWh/m² GBO

4

15%

Zeer zuinig Zuinig

85 kWh/m² GBO 120 kWh/m² GBO

1 3

4% 11%

Gemiddeld

165 kWh/m² GBO

7

26%

CBS Anne de Vriesschool, CBS De Höchte, Meidoornschool, GBS Piet Prinsschool, Ubbo Emmius Maarsdreef, Ubbo Emmius Pro, CBS De Lindenborgh (dependance)

Onzuinig

290 kWh/m² GBO

11

41%

OBS Neuteboomschool, OBS Neuteboomschool Wereldwijs, OBS De Oleander, OBS De Badde, OBS De Musselhorst, CBS De Maarsborg, CBS Oranje Nassauschool, CBS De Verbindingsweg, CBS De Lindenborgh, RK St Willibrord, Ubbo Emmius Engelandlaan, CBS Oranje Nassauschool (dependance)

Zeer onzuinig

-

0

0%

Onbekend

-

1

4%

Portefeuille onderwijsgebouwen Stadskanaal 0 0%

OBS Hagenhofschool

UE Maarsdreef, UE Engelandlaan, UE Stationslaan, UE Praktijkonderwijs & UE Sportparklaan OBS Neuteboom Wereldwijs (geen norm), CBS De Maarsborg & OBS Neuteboomschool (nieuwbouw reeds in gang)

Figuur 3: ruimtevraag versus ruimteaanbod Duurzaamheid Tijdens de inventarisatiefase is het energieverbruik van de schoolgebouwen in beeld gebracht. Dit maakt het mogelijk om het energieverbruik af te zetten tegenover de oppervlakte in het gebouw. Hieruit ontstaat de Werkelijke Energie Intensiteit Indicator (de WEii), deze index geeft inzicht in het relatieve gebouwgebonden en gebruiksgebonden energieverbruik. Figuur 4 geeft

www.icsadviseurs.nl

WEII

Scholen

OBS Hagenhofschool, CBS Het Mozaïek, CBS De Rank, Ubbo Emmius Stationslaan Ubbo Emmius Onstwedde CBS Op de Zandtange, De Baldakijn, RK St Antonius

Ubbo Emmius Sportparklaan

Figuur 4: WEII prestatie portefeuilleniveau Kwaliteit De schoolbesturen hebben in dit traject de onderwijsgebouwen kwalitatief beoordeeld. Binnen het thema ‘kwaliteit’ wordt onderscheid gemaakt tussen drie criteria: 1) technische staat, 2) functionele staat, 3) binnenklimaat en 4)veiligheid. Deze termen worden hieronder geoperationaliseerd en toegelicht. Technische staat De technische staat geeft inzicht in de kwaliteit van de installaties en de

12/40

binnen- en buitenkant van het gebouw. De volgende categorieën zijn gehanteerd: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Uitstekend: Het gebouw(onderdeel) is in uitstekende technische staat, incidenteel zijn geringe gebreken zichtbaar. Goed: Het gebouw(onderdeel) is in goede technische staat, incidenteel is veroudering zichtbaar. Redelijk: Het gebouw(onderdeel) is in redelijke technische staat, plaatselijk is veroudering zichtbaar. Matig: Het gebouw(onderdeel) is in matige technische staat, de veroudering is op een substantieel deel van het gebouw zichtbaar. Slecht: Het gebouw(onderdeel) is in slechte technische staat, de veroudering is onomkeerbaar. Zeer slecht: Het gebouw(onderdeel) is technisch rijp voor sloop.

Functionaliteit gebouw De functionaliteit van het gebouw geeft aan in welke mate het gebouw het onderwijsconcept en breder gebruik faciliteert. De volgende categorieën zijn gehanteerd: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Uitstekend: De functionaliteit sluit naadloos aan bij de activiteiten en gebruikerswensen. Goed: Er is in voldoende mate rekening gehouden met activiteiten en wensen van gebruikers. Redelijk: Er zijn geen directe problemen met betrekking tot de kernactiviteiten. Matig: Enkele noodzakelijke (kern)activiteiten worden belemmerd door de functionaliteit. Slecht: De ruimte is niet functioneel en frustreert de kernactiviteiten. Zeer slecht: De ruimte is niet bruikbaar voor de kernactiviteiten.

▪ ▪

Slecht: Er zijn doorlopend klachten van docenten en leerlingen. Zeer slecht: Er zijn doorlopend klachten van docenten en leerlingen, en er is aanwijsbare relatie met verslechterde leerprestaties en verzuim.

Veiligheid Voor het scoren van de veiligheid zijn 3 categorieën gehanteerd: veiligheid en rondom het gebouw, verkeersveiligheid en vandalisme. Ook hiervoor gelden de scores uitstekend t/m zeer slecht, maar zonder aanvullende toelichting. Kwaliteitsscores in Stadskanaal Figuur 5 laat zien hoe de schoolgebouwen in Stadskanaal gescoord zijn. Samenvattend kunnen we het volgende stellen: ▪ ▪ ▪ ▪

Technische staat: de meeste gebouwen zijn goed (11 gebouwen) tot redelijk (11 gebouwen) gescoord. 5 gebouwen scoren matig tot slecht. Functionaliteit: de meeste gebouwen zijn functioneel goed gescoord (17 gebouwen). 10 gebouwen scoren redelijk. Binnenklimaat: op dit thema is relatief het laagste gescoord. Slechts 5 gebouwen scoren goed, 17 scoren redelijk en 5 scoren matig. Veiligheid: 2 gebouwen zijn uitstekend gescoord, 9 gebouwen goed en 10 gebouwen redelijk. 5 gebouwen scoren matig.

Deze weergave laat zien dat de gebouwen over het algemeen functioneel nog erg goed scoren. Waar aandacht benodigd is gaat het om de technische staat en het binnenklimaat. De individuele scores van de gebouwen zijn terug te vinden op de factsheets.

Binnenklimaat gebouw Het binnenklimaat wordt beoordeeld aan de hand van de thema’s ventilatie, temperatuur, licht en geluid. De volgende categorieën zijn gehanteerd: ▪ ▪ ▪ ▪

Uitstekend: Er zijn geen klachten van docenten en leerlingen. Goed: Er zijn geen of nauwelijks klachten van docenten en leerlingen, enkel bij extreme omstandigheden. Redelijk: Er zijn af en toe klachten van docenten en leerlingen. Matig: Er zijn met enige regelmaat klachten van docenten en leerlingen.

www.icsadviseurs.nl

13/40

Figuur 5: kwaliteitsscores schoolgebouwen Stadskanaal

www.icsadviseurs.nl

14/40

4.2 Onderwijshuisvesting per wijk Dit hoofdstuk gaat in op de onderwijslocaties per wijk. Aan de hand van de verzamelde gegevens, die verwerkt zijn in een basisregistratie en gevisualiseerd zijn in factsheets, is per wijk een kansenkaart van de huidige situatie gemaakt. De kansenkaarten geven een integraal en overzichtelijk beeld van de huidige situatie en mogelijke knelpunten. Het biedt het eerste vertrekpunt voor een toekomstperspectief per locatie op wijkniveau. We maken hierbij gebruik van de volgende wijken voor het primair onderwijs: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Stadskanaal Centrum Stadskanaal Noord Stadskanaal Parkwijk Musselkanaal Mussel Alteveer Onstwedde

Voor zowel het voorgezet als (voortgezet) speciaal onderwijs geldt (minstens) de gehele gemeente Stadskanaal als regio. Voor ieder schoolgebouw zijn in de kansenkaart de belangrijkste indicatoren uit de factsheets samengevat en gevisualiseerd: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Bouwjaar Vraag en aanbod (2037) Duurzaamheid (WEii prestatie) Financiën (benchmark van kosten nutsvoorzieningen & onderhoud) Technische staat, functionaliteit en binnenklimaat samengevat in de indicator ‘Gebouw kwaliteit’ (uitstekend t/m zeer slecht)

Nadat de huidige situatie omschreven is wordt voor iedere wijk, op basis van de geconstateerde knelpunten, de denkrichting van (een) scenario(‘s) aangegeven voor de eerste en tweede fase van de prioritering in het IHP.

www.icsadviseurs.nl

15/40

PO – Stadskanaal Centrum Huidige situatie In de wijk Stadskanaal Centrum zijn zeven basisscholen gehuisvest, te weten: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

CBS Het Mozaïek OBS Hagenhofschool CBS De Maarsborg OBS Neuteboomschool GBS Piet Prinsschool RK St. Willibrord OBS Neuteboomschool Wereldwijs

De scholen CBS Het Mozaïek en OBS Hagenhofschool hebben vanaf 2018 een nieuw gebouw in gebruik. Ondanks dat het gebouw relatief nieuw is, zijn er problemen met het binnenklimaat in één lokaal. De gemeente en schoolbesturen zijn in gesprek over een passende oplossing. Omdat dit lokaal op dit moment niet gebruikt kan worden is er tijdelijke huisvesting geplaatst. Dit lokaal is blijven staan omdat er een normatief ruimtetekort is voor de Hagenhofschool. Op dit moment heeft de Hagenhofschool een normatief ruimtetekort van 39 m2 op deze locatie (inclusief de 72 m2 tijdelijke huisvesting) en CBS Het Mozaïek een normatief ruimteoverschot van 65 m2 (zie bijlage 3). Er zijn in het verleden gesprekken geweest om ruimte over te dragen, maar omdat Het Mozaïek en de Hagenhofschool hebben gekozen voor een onderwijsconcept met open leerpleinen is het moeilijk om dit te realiseren. De tijdelijke huisvesting blijft daardoor in stand. Naast de twee basisscholen is ook een peuterspeelzaal gehuisvest in het beeldbepalende en duurzame gebouw. De scholen CBS De Maarsborg en OBS Neuteboomschool stammen beide uit de jaren ’70. Deze scholen bevinden zich op dit moment in de definitiefase voor de nieuwbouw. De beoogde locatie is een kavel aan de Brummelkant, maar op het moment van schrijven is deze locatie nog niet definitief. Verdere gegevens van de nieuwbouw zijn nog niet bekend.

De kwaliteit van de Piet Prinsschool is redelijk. Ondanks dat er een normatief ruimteoverschot is, staan er geen lokalen leeg en wordt alle ruimte benut. Er worden wel gesprekken gevoerd met een kinderopvangorganisatie, mogelijk resulteert dat in het inhuizen van een

www.icsadviseurs.nl

16/40

BSO. Daarnaast worden er op korte termijn zonnepanelen op het gebouw geplaatst.

St. Willibrord ervaart knelpunten in het oudste bouwdeel. Op termijn kan dit bouwdeel gerenoveerd worden.

De St Willibrordschool scoort redelijk op kwaliteit, maar laat te wensen over in de duurzaamheid. Het gebouw bestaat uit een aantal bouwdelen uit verschillende bouwjaren. Voornamelijk het oudste bouwdeel scoort kwalitatief matig tot slecht.

Voor de Wereldwijs school is het belangrijk om een wijze van ruimtebehoefteberekening te bepalen. Er zijn geen bouwkundige scenario’s op korte termijn noodzakelijk, ook omdat de toekomstige behoefte onzeker is.

De OBS Neuteboom Wereldwijs is sinds 2020 nieuw op deze locatie. Het gebouw was ooit in gebruik door Noorderpoort als VMBO afdeling, dat is afgesplitst en overgegaan naar het Ubbo Emmius. Enige tijd later (2016/2017) is het gebouwdeel overgenomen door de gemeente. Inmiddels is het gebouw in gebruik als school voor nieuwkomers in Nederland. Er wordt met oog op de doelgroep gewerkt in kleine groepsgroottes. Er is op dit moment geen ruimtenorm voor dit type onderwijs. Het schoolbestuur heeft 1x per 3 maanden overleg met de gemeente over de ruimtebehoefte, omdat het niet mogelijk is deze te prognosticeren. Verder is het toekomstbeeld afhankelijk van het AZC. Op dit moment lijkt het AZC nog 10 jaar te blijven. Het gebouw is technisch in slechte staat, maar voor de rest is het bestuur tevreden met het pand en de locatie.

Prioritering masterplan School(gebouw) RK St. Willibrord Piet Prinsschool OBS Neuteboom Wereldwijs CBS Het Mozaïek OBS Hagenhofschool CBS De Maarsborg OBS Neuteboomschool

Scenario Renovatie oudste bouwdeel Renovatie of nieuwbouw Instandhouding Instandhouding

Fase Fase 2

Nieuwbouw (reeds in gang gezet)

-

Fase 3 -

Toekomstige situatie Voor CBS Het Mozaïek en OBS Hagenhofschool is het van belang om beter vast te leggen hoe met groei en krimp wordt omgegaan, welke spelregels daarvoor gelden en welke overmaat geaccepteerd wordt zonder dat vordering moet worden afgedwongen. Deze beide zaken staan los van het IHP, maar zijn wel van belang voor de huisvesting. Zoals benoemd is het nieuwbouwtraject voor CBS De Maarsborg en OBS Neuteboomschool al in gang gezet. Het traject voor de bekostiging is al afgerond, daarom valt dit project buiten de scope van het IHP. De Piet Prinsschool kan in stand gehouden worden. De school krijgt zonnepanelen en voldoet technisch en functioneel nog aan het gebruik. Het gebouw is in 2012 gerenoveerd en zou daarmee aan het einde van fase 3 weer toe zijn aan een huisvestingsscenario.

www.icsadviseurs.nl

17/40

a s anaa e

PO – Stadskanaal Noord

ean er (bouw jaar

Ov erschot t ekort 0 7

Huidige situatie In de wijk Stadskanaal Noord zijn twee basisscholen gehuisvest, te weten: ▪ ▪

oor

OBS De Oleander CBS Oranje Nassau (hoofdgebouw & dependance)

50) 0 m ov erschot

Eii

Onzuinig

inanci n

Gemiddeld

Gebouw kw alit eit

: edelijk

De basisscholen in de wijk Noord zijn beiden in de jaren ’50 opgericht. De Oleander heeft de afgelopen jaren geïnvesteerd in verbetering van het gebouw. Daarmee lijkt het gebouw op dit moment functioneel en technisch in acceptabele staat. Toch moet er op termijn wel geïnvesteerd worden in installaties en het energieverbruik van het gebouw is hoog. De Oranje Nassauschool bestaat uit een hoofdgebouw (met 2 noodlokalen) en een dependancelocatie. Het hoofdgebouw is in slechte staat en het noodgebouw is in zeer slechte staat. De noodlokalen zijn al 20 jaar oud. De staat van de dependance is redelijk. Ook van deze locaties is het energieverbruik hoog. Toekomstige situatie De scholen in Stadskanaal Noord zijn in meer of mindere mate verouderd en daarmee toe aan een huisvestingsscenario. De Oranje Nassauschool heeft meer prioriteit dan de Oleander, maar gezien de gebiedsopgave moet een oplossing integraal gezocht worden. De uiteindelijke oplossingsrichting is daarmee niet eenduidig, maar meerdere varianten moeten verkend worden in de vorm van een haalbaarheidsstudie. We gaan uit van nieuwbouw voor CBS Oranje Nassauschool in fase 1, waarbij ook een gezamenlijke huisvesting met OBS De Oleander overwogen kan worden. In lijn van de visie op onderwijs(huisvesting) is een mogelijke denkrichting het betrekken van de twee basisscholen bij de reeds bestaande MFA Noordstee.

Dit kan onderdeel uitmaken van het locatie onderzoek. Prioritering masterplan School(gebouw) CBS De Oleander CBS Oranje Nassauschool Oranje Nassau (dependance)

www.icsadviseurs.nl

ran e

Scenario Nieuwbouw

Fase Fase 1

assa sc oo (bouw jaar

Ov erschot t ekort 0 7

5 )

5 m ov erschot

ran e

assa

e en ance

Ov erschot t ekort 0 7

(bouw jaar

ie hoo dlo at ie

Eii

Onzuinig

Eii

Onzuinig

inanci n

lecht

inanci n

Gemiddeld

Gebouw kw alit eit

:

Gebouw kw alit eit

: edelijk

at ig

5)

18/40

a s anaa ar

i

PO – Stadskanaal Parkwijk Huidige situatie In de wijk Stadskanaal Parkwijk is CBS Anne de Vriesschool gevestigd. Het gebouw stamt uit 1964 en door een volledige renovatie en aanpassing in 2007 is de technische kwaliteit en binnenklimaat als redelijk te beschouwen, en de functionaliteit als goed. De energieprestatie van het gebouw is gemiddeld. Sinds 2022 gebruikt de school een extra ruimte van 78 m2 sinds het wegvallen van de wijkvereniging. Op dit moment, en ook volgens de prognose, is er in de school een normatief ruimteoverschot. Toekomstige situatie De denkrichting van de locatie CBS Anne de Vriesschool is op korte- en middellange termijn instandhouding. Het gebouw is in 2007 gerenoveerd. Op basis hiervan zou het gebouw rondom 2027 weer toe zijn aan een renovatie, maar het gebouw scoort relatief goed op kwaliteit en energieverbruik. Een huisvestingsscenario is daardoor op korte of middellange termijn niet aan de orde, maar wel in het begin van fase 3. Prioritering masterplan School(gebouw) CBS Anne de Vriesschool

Scenario Renovatie of nieuwbouw

Fase Fase 3

nne

e

riessc oo (bouw jaar

Ov erschot t ekort 0 7

www.icsadviseurs.nl

)

m ov erschot

Eii

Gemiddeld

inanci n

lecht

Gebouw kw alit eit

: edelijk 19/40

PO – Musselkanaal Huidige situatie In Musselkanaal zijn vijf basisscholen gehuisvest, te weten: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

OBS De Badde CBS De Verbindingsweg OBS De Musselhorst Rk St Antonius CBS De Lindenborg (hoofdgebouw & dependance)

OBS De Badde is sinds 2019 ondergebracht in MFA De Schakel in Cereswijk. Op dit moment is er een normatief ruimtetekort in de school, maar ervaart de school dat niet direct zo. Wel worden extra ruimten gemist, zoals een gespreksruimte. Het gebouw is in 2016 gerenoveerd. Voor CBS De Verbindingsweg was in het Masterplan uit 2018 nog opgenomen dat het gebouw gezien het leerlingenaantal niet meegenomen werd in het plan. Hier is in de afgelopen jaren verandering in gekomen, de school zit nu weer structureel boven de opheffingsnorm. Gezien het bouwjaar is de afweging nieuwbouw of renovatie aan de orde, maar het is de bredere afweging i.r.t. de andere scholen in Musselkanaal moet worden gemaakt. De omvang van de school is nog steeds beperkt. We hebben onderzoek gedaan naar de herkomst van de leerlingen van deze school, te lezen in bijlage 4. Dit laat zien dat veruit de meeste leerlingen uit de directe omgeving van de school komen. De school lijkt daarmee een relatief eigen voedingsgebied te hebben. In de huidige situatie zijn OBS De Musselhorst en RK St. Antonius buren en zijn de locaties fysiek verbonden door een ruimte welke niet in gebruik is. De scholen zijn in hetzelfde jaar gebouwd (1976). Beide scholen scoren op kwaliteit slecht en zijn daardoor op (korte) termijn aanleiding tot de ontwikkeling van een huisvestingsscenario.

Ook de ondermaatse kwaliteit van de locatie CBS De Lindenborgh uit 1929, welke in de nabijheid van de voorgaande locaties gevestigd is, vormt op termijn noodzaak tot de ontwikkeling van een huisvestingsscenario.

www.icsadviseurs.nl

20/40

Toekomstige situatie De scholen in de kern van Musselkanaal (RK St. Antonius, OBS De Musselhorst en CBS De Lindenborgh) zijn verouderd en op korte termijn toe aan een huisvestingsscenario. In de kern van Musselkanaal zien de scholen kansen voor samenwerking, zeker OBS De Musselhorst en RK St Antonius gezien hun huidige fysieke nabijheid. Ook CBS De Lindenborgh kan mogelijk meegenomen worden in dit huisvestingsscenario. Verder moet onderzocht worden of ook CBS De Verbindingsweg onderdeel kan uitmaken van dit traject. Het bouwjaar en de bouwkundige staat geven namelijk aanleiding voor een huisvestingsscenario, maar het realiseren van een nieuwe, separate school met deze omvang is discutabel. Nader onderzoek moet gedaan worden naar de best passende ruimtelijke huisvestingsoplossing. Hierbij hoort ook de verdere verkenning in hoeverre de scholen gezamenlijk kunnen en willen huisvesten. Als huisvestingsscenario in het IHP gaan we uit van nieuwbouw van deze vier genoemde locaties. Voor CBS De Badde gaan we uit van instandhouding op korte- en middellange termijn. Door de renovatie in 2018 zou in fase 3 weer een huisvestingsscenario aan de orde zijn. Prioritering masterplan School(gebouw) OBS De Musselhorst Rk St Antonius CBS De Lindenborgh CBS De Verbindingsweg OBS De Badde

www.icsadviseurs.nl

Scenario Nieuwbouw

Fase Fase 1

Renovatie of nieuwbouw

Fase 3

21/40

sse PO – Mussel Huidige situatie In Mussel is één basisschool gehuisvest, CBS Op de Zandtange. De voormalig andere school in Mussel (Heilig Hartschool) is gesloten per 1 augustus 2022. CBS Op de Zandtange is in 2014 gerenoveerd en daarom kwalitatief in goede staat, ook wat betreft de energieprestatie scoort het gebouw goed. Op dit moment is echter wel sprake van een ruimtetekort. Met de leerlingenaantallen uit de oktobertelling van 2022 (130 lln) heeft de school een ruimtetekort van 110 m2 bvo. Volgens de prognoses zouden de leerlingenaantallen vanaf circa 2030 af zijn genomen tot een niveau waarop er geen ruimtetekort meer is. Toekomstige situatie In de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs van de gemeente Stadskanaal is de grenswaarde van 55 m2 bvo benoemd als drempelwaarde voor een ruimtetekort voor een voorziening basisonderwijs. Daarnaast moet, bij een voorziening bestemd voor tijdelijk gebruik, de prognose aantonen dat dit aantal leerlingen gedurende minstens vier jaar aanwezig zijn of kunnen worden verwacht. Op dit moment geeft de prognose aan dat vanaf 2027 er sprake is van minder dan 55 m2 bvo ruimtetekort. Formeel heeft de school hiermee in principe geen recht op tijdelijke huisvesting. Om het jaar worden de prognoses opgesteld, op deze momenten kan er gestuurd worden op eventuele extra ruimtebehoefte van CBS Op de Zandtange.

Het schoolbestuur heeft zelf andere verwachtingen dan de prognoses aangeven. Hun onderbouw op deze school groeit en er is geconstateerd dat na de sluiting van de Heilig Hartschool slechts één leerling naar CBS Op de Zandtange is gegaan. Vanwege het ruimtetekort zijn de meeste leerlingen naar een school op 6,9 kilometer afstand van Mussel gegaan. Op korte termijn gaat de gemeente in gesprek met het schoolbestuur om voor de forse huidige ruimtetekorten toch een passende oplossing te vinden, een gedegen onderzoek naar de te verwachten leerlingaantallen en de daarbij horende ruimtebehoefte is daarbij noodzakelijk. Daarnaast bestaat de wens om samen met ‘ tichting Peuterwerk’ kinderopvang te realiseren, de huidige oppervlakte en indeling van het gebouw laat dat niet toe. Dit kan een kans

www.icsadviseurs.nl

e an an e (bouw jaar Ov erschot t ekort 0 7

70)

m t ekort

Eii

uinig

inanci n

Gemiddeld

Gebouw kw alit eit

: Goed

22/40

zijn om ook binnen het onderzoek te verkennen om ook in Mussel een doorlopende leerlijn te realiseren. Op korte termijn is een scenario het uitvoeren van een onderzoek naar een passende oplossing voor het ruimtetekort. Het toekomstscenario op de korteen middellange termijn voor CBS Op de Zandtange instandhouding. Het gebouw is in 2014 gerenoveerd, daarmee zou een huisvestingsscenario aan het eind van fase 3 weer aan de orde zijn. Prioritering masterplan School(gebouw) CBS Op de Zandtange

www.icsadviseurs.nl

Scenario Onderzoek naar oplossingen voor ruimtetekort Renovatie of nieuwbouw

Fase Fase 1

Fase 3

23/40

e eer PO – Alteveer Huidige situatie In Alteveer is één PO-school gevestigd, CBS De Höchte. Het schoolgebouw is in 2017 gerenoveerd en scoort daarom kwalitatief goed. Ook de energieprestatie is gemiddeld. Wel heeft de school, zowel op de huidige leerlingenaantallen als volgens de prognoses, een normatief ruimteoverschot. Het schoolbestuur heeft niet aangegeven dit als probleem te ervaren. Toekomstige situatie Het toekomstscenario voor CBS De Höchte is op korte termijn instandhouding. Op lange termijn dient er voor CBS De Höchte een huisvestingsscenario ontwikkeld te worden. Hierbij zijn diverse denkrichtingen mogelijk welke ook afhankelijk zijn van de leerlingenontwikkeling. Een optie kan zijn de vorming van een Kindcentrum, waarbij de peuterspeelzaal uit het naastgelegen gebouw (Dorpshuis de Drijscheer) wordt verplaatst naar de school. De ruimte in het dorpshuis kan vervolgens worden opgevuld door andere maatschappelijke (zorg)partners. Prioritering masterplan School(gebouw) CBS De Höchte

Scenario Instandhouding

Fase -

e

c e (bouw jaar

Ov erschot t ekort 0 7

www.icsadviseurs.nl

5 ) m ov erschot

Eii

Gemiddeld

inanci n

Goed

Gebouw kw alit eit

: Goed

24/40

ns

e

e an

(bouw jaar 0

e

PO & VO - Onstwedde In deze paragraaf wordt het primair onderwijs integraal met het voortgezet onderwijs in Onstwedde behandeld, aangezien deze onderwijssoorten in hetzelfde gebouw gehuisvest zijn. Huidige situatie In Onstwedde is CBS De Rank met één VO-locatie van Ubbo Emmius gevestigd aan de Boslaan. Het gebouw is relatief jong (uit 2011) wat zorgt voor een goede beoordeling op technische kwaliteit, functionaliteit en binnenklimaat. Ook is het gebouw zeer energiezuinig. Op dit moment is tijdelijke huisvesting aanwezig bij het gebouw. Door Ubbo Emmius is aangegeven dat zonder deze noodlokalen, er te weinig ruimte zou zijn op de locatie. De normatieve ruimtebehoefteberekening ondersteunt die uitspraak niet. Normatief gezien is er een fors overschot voor de gebouwdelen van zowel CBS De Rank als van Ubbo Emmius. Toekomstige situatie Voor Ubbo Emmius – locatie Onstwedde en CBS De Rank geldt in het toekomstperspectief instandhouding van de school. Mogelijk kan de tijdelijke huisvesting op termijn worden afgestoten. De situatie dient nader afgestemd te worden met beide schoolbesturen. Prioritering masterplan School(gebouw) CBS De Rank Ubbo Emmius – loc. Onstwedde

Scenario Instandhouding

Fase -

Ov erschot t ekort 0 7

www.icsadviseurs.nl

)

o m ov erschot

i s

oc

ns

Ov erschot t ekort 0 7

e

e (bouw jaar 0 m ov erschot

Eii

Paris Proof

Eii

eer uinig

inanci n

lecht

inanci n

lecht

Gebouw kw aliteit

: Goed

Gebouw kw aliteit

: Goed 25/40

)

(V)SO – Gemeente Stadskanaal Huidige situatie In de gemeente Stadskanaal zijn twee locaties voor (voortgezet) speciaal onderwijs, te weten: ▪ ▪

De Baldakijn SBO Meidoornschool SO en VSO

Beide gebouwen scoren goed op technische kwaliteit, functionaliteit en binnenklimaat. Hierdoor is er geen aanleiding voor een huisvestingsscenario. De leerlingenontwikkeling in het speciaal onderwijs is nauwelijks voorspelbaar. Dit komt doordat de instroom van vele factoren afhankelijk is zoals de ontwikkeling met betrekking tot ‘passend onderwijs’. Het huidige overschot wordt door het schoolbestuur niet als knelpunt ervaren. Daarbij worden de twee locaties van SO als communicerend vat gezien, waarbij vraag en aanbod op elkaar kan worden afgestemd. Door de onvoorspelbaarheid in de leerlingenontwikkeling wordt het aspect van ‘vraag en aanbod’ hierna buiten beschouwing gelaten. Toekomstige situatie De toekomstscenario’s van De Baldakijn en van de voorzieningen.

eidoornschool is instandhouding

De Meidoornschool kan gezien worden als een soort Kindcentrum waarin diverse zorg-functies worden aangeboden (o.a. Cosis). Dit is in lijn met die visie op onderwijs. Een mogelijke denkrichting als aansluiting hierbij kan zijn een verdergaande samenwerking tussen SBO en VSO. Daarnaast kan gedacht worden aan een samenwerking tussen speciaal onderwijs van Perspectief en praktijkonderwijs van Ubbo Emmius. Hierdoor kan het aanbod mogelijk een regiofunctie vervullen, bijvoorbeeld gericht op kinderen met gedragsproblematiek. Een andere denkrichting is op gebied van samenwerking met het Refaja ziekenhuis in Stadskanaal om hiermee de zorgfuncties te versterken. Prioritering masterplan School(gebouw) De Baldakijn Meidoornschool

www.icsadviseurs.nl

Scenario Instandhouding Instandhouding

Fase -

26/40

e een e aars ree (bouw jaar

VO – Gemeente Stadskanaal Huidige situatie In de gemeente Stadskanaal zijn zes locaties voor het voortgezet onderwijs, te weten: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

a s anaa

7 )

or

ar aan (bouw jaar 0

)

Eii

Gemiddeld

Eii

nbe end

inanci n

lecht

inanci n

nbe end

Gebouw kw alit eit

: edelijk

Gebouw kw alit eit

nbe end

Ubbo Emmius, locatie Maarsdreef Ubbo Emmius, locatie Stationslaan Ubbo Emmius, locatie Engelandlaan 3 Ubbo Emmius, locatie Sportparklaan Ubbo Emmius, praktijkonderwijs Ubbo Emmius, locatie Onstwedde

De locatie Onstwedde is al in een eerdere paragraaf behandeld. In deze paragraaf behandelen we de overige locaties. De locaties Maarsdreef en Engelandlaan vragen gezien de kwaliteit, energieprestatie en het bouwjaar om de formulering van een huisvestingsscenario. In het masterplan uit 2018 werd ook Stationslaan benoemd als locatie met huisvestingsscenario, maar op dit moment worden er geen grote knelpunten op deze locatie ervaren door het schoolbestuur. Het gebouw is kwalitatief redelijk, goed onderhouden en energiezuinig. In 2023 wordt met de 'Maatwerkregeling ventilatie op scholen' het binnenklimaat verbeterd. Er zijn wel problemen met de accommodaties voor bewegingsonderwijs, maar dit valt niet binnen de scope van het IHP. De locaties Sportparklaan en Praktijkonderwijs scoren goed. Echter, bij de Sportparklaan valt het toekomstige ruimtetekort (afstemming vraag en aanbod) op. De locatie Sportparklaan biedt onderdak aan Ubbo Emmius en Noorderpoort. Hierbij geldt voor Ubbo Emmius een 42,3% eigendomsrecht. De rest van de ruimten zijn ten behoeve van Noorderpoort en ruimten die worden ingezet door andere partijen. Doordat de praktijklokalen van Noorderpoort aan de Sportparklaan effectief ingezet worden voor zowel het VMBO als het MBO is op deze locatie volgens het schoolbestuur op termijn sprake van passende huisvesting.

In 2018 had Ubbo Emmius ruimten in gebruik aan de Engelandlaan 1 om een ruimtetekort op te vangen aan de Sportparklaan. Deze locatie is na 2018 afgestoten en is inmiddels in gebruik door de Neuteboomschool, locatie Wereldwijs.

www.icsadviseurs.nl

n e an aan (bouw jaar

)

Eii

Onzuinig

inanci n

lecht

Gebouw kw alit eit

:

at ig

a ions aan (bouw jaar

5)

ra i on er i s (bouw jaar 00 )

Eii

Paris Proof

Eii

Gemiddeld

inanci n

lecht

inanci n

Goed

Gebouw kw alit eit

: edelijk

Gebouw kw alit eit

: Goed

27/40

Toekomstige situatie De locaties van Ubbo Emmius worden in het huisvestingsscenario gezien als een ‘communicerend vat’. Dit houdt in dat een tekort op de ene locatie wordt opgelost door het overschot op een andere locatie te benutten. Daarom is er voor gekozen om de beschikbare onderwijscapaciteit van Ubbo Emmius van alle locaties in totaliteit weer te geven (zie grafiek). Op deze locaties is er geen sprake van tijdelijke huisvesting. Daarbij zijn de locaties Sportparklaan en Onstwedde zowel bij de capaciteit als behoefte niet meegenomen. Deze locaties kunnen namelijk niet worden ingezet als ‘communicerend vat’ voor de huisvestingsbehoefte van het Ubbo Emmius. Voor Onstwedde geldt dat de afstand te groot is tussen de andere locaties. Voor de locatie Sportparklaan heeft het te maken met de specifieke indeling en inrichting voor het vmbo en het medegebruik met Noorderpoort. Feitelijk fungeert deze locatie al als ‘communicerend vat’ tussen de huisvestingsbehoefte van het vmbo en het Noorderpoort.

Op dit moment heeft Ubbo Emmius een fors normatief ruimteoverschot, deze zal naar verwachting toenemen in de toekomst. In de huisvestingsscenario’s van de locaties Engelandlaan en Maarsdreef kan dit tekort opgelost worden, op dit moment ontstaat op deze locaties het grootste normatieve ruimteoverschot. Het schoolbestuur geeft aan dat dit niet zo wordt ervaren, maar dat ze herkennen dat er gezien het bouwjaar mogelijk sprake is van inefficiëntie in het gebouw. Voor Ubbo Emmius is het voorkeur huisvestingsscenario van deze locaties het realiseren van nieuwbouw nabij de locatie Sportparklaan, zodat een onderwijs- en sportcampus wordt gecreëerd. Een andere mogelijke denkrichting is het afstoten van de locatie Engelandlaan, en een upgrade van de locatie Maarsdreef in de vorm van renovatie of nieuwbouw en eventueel een uitbreiding. De locatie Stationslaan wordt kwalitatief redelijk goed gescoord, en in 2023 wordt het binnenklimaat verbeterd van lokalen. Daarom is een huisvestingsscenario pas in fase 3 aan de orde. Prioritering masterplan School(gebouw) UE Engelandlaan UE Maarsdreef UE Stationslaan UE Sportparklaan UE Praktijkonderwijs

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Stadskanaal&id=dd59b233-7ded-4790-96cc-a83ab09377c4