CConstaterende datStadskanaal
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage III. OER bij Omgevingsvisie

Raadscommissie 17 maart 2025, gemeente StadskanaalBij agendapunt: Concept ontwerp Omgevingsvisie34.422 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

20 december 2024

BI6497-MI-RP-241004-0921

75/93

Conclusie Voor de eerste vier ambities zijn er zowel kansen als risico’s. Alleen voor ambitie 2 zijn er meer risico’s dan kansen, waardoor deze ambitie naar verwachting niet wordt gehaald. Voor de andere drie ambities zijn er meer kansen dan risico’s, maar het is onzeker of de ambitie behaald wordt. Verdere uitwerking van het nieuwe beleid in programma’s zal dit moeten uitwijzen. Voor ambitie 7 zijn er meer kansen dan risico’s, maar het verschil is klein, waardoor deze ambitie naar verwachting niet wordt gehaald. Voor ambitie 6 zijn er enkel kansen, maar het zijn een aantal kleinere kansen, waardoor het onzeker is of de ambitie behaald wordt. Ook hiervoor geldt dat dit afhankelijk is van de verdere uitwerking in programma’s. Voor ambitie 5 zijn er geen beleidsuitspraken die effecten hebben. Deze ambitie wordt daarom naar verwachting niet gehaald. Disclaimer: voor het doelbereik is op basis van de effectbeoordeling een inschatting gemaakt of het beleid positief bijdraagt aan het halen van de ambities. Het is niet met zekerheid te zeggen of de ambities daadwerkelijk behaald worden, er is alleen een richting te noemen. Uit monitoring moet de aankomende jaren blijken of het beleid zich daadwerkelijk ontwikkelt zoals ingeschat. Zo niet dan kan dat een teken zijn om tijdig bij te sturen om ambities te halen.

In hoofdstuk 12 heeft de gemeente Stadskanaal beschreven hoe zij monitoring op gaan pakken.

20 december 2024

BI6497-MI-RP-241004-0921

76/93

11

Welke mitigerende maatregelen zijn mogelijk?

De effectbeoordeling in hoofdstuk 7 laat zien bij welke beoordelingsaspecten het nieuwe beleid risico’s oplevert op negatieve effecten, en/of waar er ondanks het nieuwe beleid nog een tekortschietend kwaliteitsniveau te verwachten is. Voor die aspecten geven we in dit hoofdstuk een voorstel voor mogelijkheden voor verdere verbetering, in de vorm van beleidsopties of concrete mitigerende maatregelen. Voor Natura 2000-gebieden zijn de mitigerende maatregelen in hoofdstuk 8 beschreven. In onderstaande tabellen zijn mitigerende maatregelen beschreven per beoordelingsaspect. De tabel geeft weer hoe de referentiesituatie ervoor staat en of er sprake is van overwegend kansen (groen pijltje omhoog ↑) of overwegend risico’s (rood pijltje omlaag ↓) door het nieuwe beleid. Het gelijkteken (=) betekent dat er evenveel kansen als risico’s zijn voorzien. Beoordelingsaspect Werklocaties en bedrijventerreinen

Referentiesituatie

Ontwerp-omgevingsvisie

=

=

Beleidsopties/mitigerende maatregelen voor verbetering Werklocaties en bedrijventerreinen is in de referentiesituatie een knelpunt, omdat er in Oost-Groningen sprake is van een kwantitatief overschot en een kwalitatief tekort aan kleinschalig lokale bedrijventerreinen. Met het nieuwe beleid uit de ontwerp-omgevingsvisie zal deze naar verwachting niet worden verholpen. In de ontwerp-omgevingsvisie staat geen beleid voor het creëren van nieuwe werklocaties of bedrijventerreinen. Zwaar industriële bedrijvigheid wordt gestimuleerd te verhuizen naar Bedrijvenpark Zuid-Groningen, maar er komt geen extra ruimte beschikbaar voor nieuwe bedrijventerreinen. Omdat de gemeente wil inzetten op woningen in het gebied, is dit mogelijk ook niet wenselijk. De gemeente kan daarom met de regio kijken hoe verdere samenwerking kan zorgen voor meer ruimte voor werklocaties en bedrijventerreinen. Mogelijke oplossing is om te kijken naar het optoppen van bestaande bedrijventerreinen om zo meer ruimte te creëren voor middel- en kleine bedrijvigheid, aansluitend bij de kwalitatieve vraag. Beoordelingsaspect Grondstoffen en circulariteit

Referentiesituatie

Ontwerp-omgevingsvisie

↗

↑

Beleidsopties/mitigerende maatregelen voor verbetering Grondstoffen en circulariteit is in de referentiesituatie een knelpunt, omdat de gemeente Stadskanaal niet aan de doelstelling voor aantal kilogram huishoudelijk afval per inwoner voldoet en ook niet aan het doel voor 75% afvalscheiding. Met het nieuwe beleid uit de ontwerp-omgevingsvisie zal deze naar verwachting niet worden verholpen. De gemeente wil de landelijke ontwikkelingen volgen op het gebied van afval(scheiding). Dit is naar verwachting niet voldoende om het knelpunt te verhelpen. Hiervoor kan de gemeente inzetten op een strenger beleid. Om een toename van de hoeveelheid (rest)afval van zowel woningen als voorzieningen te voorkomen kunnen aan de voorkant randvoorwaarden gesteld worden. Er zijn verschillende randvoorwaarden mogelijk. Deze randvoorwaarden kunnen opgenomen worden in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) zoals circulair inkopen. Circulair inkopen betreft producten die bijvoorbeeld achteraf makkelijk te scheiden zijn of biologisch afbreekbaar zijn. Daarnaast kunnen er eisen gesteld worden horeca en evenementen door deze op te nemen in de vergunningseisen. Een voorbeeld hiervan is het gebruik van herbruikbare materialen of het gebruik van één type materiaal in producten zodat scheiding niet nodig is.

Aan de achterkant kan de gemeente invloed uitoefenen door afvalinzameling te bundelen en daar eisen aan te stellen.

20 december 2024

BI6497-MI-RP-241004-0921

77/93

Beoordelingsaspect Openbaar vervoer

Referentiesituatie

Ontwerp-omgevingsvisie

↗

↑

Beleidsopties/mitigerende maatregelen voor verbetering Openbaar vervoer is in de referentiesituatie een knelpunt, omdat de gemiddelde afstand tot een treinstation in Stadskanaal groter is dan het landelijk gemiddelde. Verder is de ontsluitingskwaliteit in Stadskanaal slechter dan gemiddeld genomen over Nederland, omdat de PTAL-score onder het landelijk gemiddelde ligt. Met het nieuwe beleid uit de ontwerp-omgevingsvisie zal deze naar verwachting niet worden verholpen. Hoewel de toegankelijkheid tot openbaar vervoer naar verwachting verbetert, is het niet genoeg om het knelpunt op te lossen. De gemeente gaat niet over de inzet van bussen in de gemeente, maar kan het belang van een goede toegankelijkheid tot openbaar vervoer wel bij de provincie onder de aandacht brengen. De gemeente kan zelf het gebruik van openbaar vervoer promoten door bijvoorbeeld actieve communicatie over de reistijd met het openbaar vervoer versus de auto. Beoordelingsaspect

Referentiesituatie

Ontwerp-omgevingsvisie

Fiets- en wandelnetwerk

↗

=

Beleidsopties/mitigerende maatregelen voor verbetering Fiets- en wandelnetwerk is in de referentiesituatie een knelpunt, omdat de gemeente Stadskanaal op de kwaliteit van het fietsnetwerk lager is dan het gemiddelde voor Nederland en er schakels ontbreken in het fietsnetwerk. Met het nieuwe beleid uit de ontwerp-omgevingsvisie zal deze naar verwachting niet worden verholpen. In de ontwerp-omgevingsvisie zet de gemeente niet met nieuw beleid in op het verbeteren van het fiets- en wandelnetwerk. Enkel onderhoud (autonoom) wordt niet gezien als genoeg verbetering van het fiets- en wandelnetwerk. Daarom kan de gemeente kijken waar het ontbrekende schakels kunnen worden toegevoegd, zodat de verbinding tussen de kernen verbetert. Daarnaast kan de gemeente ook onderzoeken of drukke fietsroutes vrijliggend gemaakt kunnen worden als dit nog niet het geval is. Beoordelingsaspect Duurzame en slimme mobiliteit

Referentiesituatie

Ontwerp-omgevingsvisie

↗

↑

Beleidsopties/mitigerende maatregelen voor verbetering Duurzame en slimme mobiliteit is in de referentiesituatie een knelpunt, omdat er minder deelauto’s per 100.000 inwoners, elektrische auto’s per 1.000 inwoners en (semi)publieke laadpalen zijn dan het provinciale gemiddelde. Ook wordt er in de gemeente minder gebruik gemaakt van de fiets en het openbaar vervoer wordt er minder gelopen dan het provinciale gemiddelde. Met het nieuwe beleid uit de ontwerp-omgevingsvisie zal deze naar verwachting niet worden verholpen. Met de komst van een mobiliteitshub met daarin ruimte voor deelmobiliteit, zijn er wel kansen voor een verbetering. Het wordt echter niet beschouwd als genoeg om het knelpunt op te lossen. De gemeente kan bij de realisatie van een nieuwe woonwijk inzetten op het realiseren van deelmobiliteit en oplaadpunten voor elektrische voertuigen, ook om zo de parkeerdruk en de uitstoot van emissies tegen te gaan. Om dit knelpunt op te lossen is het van belang dat deelmobiliteit en oplaadpunten voor elektrische voertuigen in de gehele gemeente beschikbaar worden.

20 december 2024

BI6497-MI-RP-241004-0921

78/93

Beoordelingsaspect Oppervlaktewater

Referentiesituatie

Ontwerp-omgevingsvisie

↗

↑

Beleidsopties/mitigerende maatregelen voor verbetering Oppervlaktewater is in de referentiesituatie een knelpunt, omdat de chemische en ecologische toestand van de wateren nog niet aan de KRW-doelstellingen voldoen. Met het nieuwe beleid uit de ontwerp-omgevingsvisie zal deze naar verwachting niet worden verholpen. Het verminderen van gewasbeschermingsmiddelen en het reguleren van mestopslag zorgt voor kansen voor verbetering van de kwaliteit van het oppervlaktewater, maar dit wordt niet gezien als genoeg om het knelpunt op te lossen. Om dit te bereiken kan de gemeente inzetten op een strenger beleid in de regulatie, bijvoorbeeld door regels en maatregelen op te nemen in het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) die betrekking hebben op gemengde overstorten en de kwaliteit van ‘zwemwater’. Beoordelingsaspect Sociale veiligheid

Referentiesituatie

Ontwerp-omgevingsvisie

=

=

Beleidsopties/mitigerende maatregelen voor verbetering Sociale veiligheid is in de referentiesituatie een knelpunt, omdat de sociale veiligheidsindex en de beleving van sociale onveiligheid in de gemeente Stadskanaal hoger ligt dan in de provincie Groningen. Met het nieuwe beleid uit de ontwerp-omgevingsvisie zal deze naar verwachting niet worden verholpen. In de ontwerp-omgevingsvisie is geen beleid dat invloed heeft op de sociale veiligheid. De sociale veiligheid kan worden verbeterd door onveiligheidsgevoelens bij de inwoners af te laten nemen. Hiervoor zal ook afstemming met de Veiligheidsregio nodig zijn, gezien de drugsproblematiek op het platteland. Beoordelingsaspect Gezonde leefstijl

Referentiesituatie

Ontwerp-omgevingsvisie

↗

=

Beleidsopties/mitigerende maatregelen voor verbetering Gezonde leefstijl is in de referentiesituatie een knelpunt, omdat de ervaren gezondheid onder het provinciale gemiddelde ligt en de feitelijke ziektecijfers boven het provinciaal gemiddelde liggen. Met het nieuwe beleid uit de ontwerp-omgevingsvisie zal deze naar verwachting niet worden verholpen. In de ontwerp-omgevingsvisie is geen beleid dat invloed heeft op de gezonde leefstijl. Om actief in te kunnen zetten op het bevorderen van een gezonde leefstijl moet de gemeente in samenwerking met de GGD Groningen inzetten op bewustwording onder inwoners. Welke manier het beste geschikt is zal uit nader onderzoek moeten blijken.

20 december 2024

BI6497-MI-RP-241004-0921

79/93

12

Wat komt er na het OER?

De nieuwe Omgevingswet stelt monitoring en evaluatie van het beleid verplicht om in beeld te krijgen of de uitwerking van het beleid daadwerkelijk bijdraagt aan het verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving. Periodiek wordt er middels een terugkoppeling nieuwe input geleverd voor de beleidsontwikkeling wat kan leiden tot voortzetting of bijsturing van het beleid. Door monitoring en evaluatie ontstaat een gesloten beleidscyclus. Onderstaande figuur geeft de beleidscyclus weer. Deze beleidscyclus werkt als volgt: 1. In de beleidsontwikkeling wordt de omgevingsvisie opgesteld, deze stap wordt met vaststelling van de omgevingsvisie Stadskanaal voltooid; 2. In de beleidsdoorwerking worden de uitspraken uit de omgevingsvisie verder geconcretiseerd in uitvoeringsprogramma's en andere instrumenten, zoals het omgevingsplan, dit wordt in paragraaf 12.1 besproken; 3. Tijdens de uitvoering worden de concrete besluiten en/of regels en ander instrumentarium toegepast; 4. In de terugkoppeling wordt door monitoring en evaluatie gereflecteerd op behaalde resultaten waarna deze op basis van hun betekenis input vormen voor een nieuwe beleidscyclus. Hier gaat paragraaf 12.3 dieper op in.

Figuur 12.1: Beleidscyclus ontwerp-omgevingsvisie Stadskanaal

Met de vertaling van de omgevingsvisie naar een omgevingsplan en eventuele omgevingsprogramma's start de beleidscyclus van de Omgevingswet. Deze beleidscyclus vormt een instrument om de uitvoering van de omgevingsvisie volgens een logisch proces te structureren. Figuur 12.1 geeft de beleidscyclus weer. De strategische cyclus (“kleine beleidscyclus”) draait om de verbetering van de inhoud van het beleid, in dit geval de omgevingsvisie, terwijl de operationele beleidscyclus ingaat op de uitvoering van het beleid. De grote cyclus (met gekleurde pijlen aangeduid) eindigt met monitoring waarmee het resultaat van het beleid inzichtelijk gemaakt wordt.

20 december 2024

BI6497-MI-RP-241004-0921

80/93

12.1

Instrumenten en omgevingsprogramma’s

De Omgevingswet bestaat uit zes instrumenten:  Omgevingsvisie;  Omgevingsprogramma;  Omgevingsplan;  Algemene Rijksregels;  Omgevingsvergunningen;  Projectbesluit. De omgevingsvisie omvat alle thema’s die te maken hebben met de fysieke leefomgeving en is gericht op de lange termijn. Voor de uitvoering op korte en middellange termijn maken we omgevingsprogramma’s. Een omgevingsprogramma helpt bij het realiseren van de ontwikkelrichtingen uit de omgevingsvisie. Wanneer maken we een omgevingsprogramma? We maken een omgevingsprogramma als dit wettelijk verplicht is, of bij een meerjarige, belangrijke en/of ingewikkelde opgave. Bijvoorbeeld wanneer er vanuit de politiek prioriteit wordt gegeven aan een bepaald onderwerp, als er meerdere (type) maatregelen nodig zijn, of als de opgave een grote invloed heeft op de samenleving of onze fysieke leefomgeving. Uitgangspunten In aanvulling op de wettelijke vereisten worden de volgende uitgangspunten gehanteerd voor nieuwe omgevingsprogramma’s: 

De omgevingsprogramma’s moeten aansluiten bij de omgevingsvisie. Dat houdt in dat het programma inhoud geeft aan de opgaven of ontwikkelrichtingen uit de omgevingsvisie en rekening houdt met de kernkwaliteiten van de gemeente. De omgevingsprogramma’s maken de ontwikkelrichtingen uit de omgevingsvisie meer concreet door het stellen van (meetbare) doelen voor de korte- en middellange termijn. Door middel van monitoring van het programma controleren we of de doelen worden behaald. De omgevingsprogramma’s kunnen verdieping en detaillering aanbrengen op een bepaald thema of gebied, maar moeten wel bijdragen aan de onderlinge afstemming met andere thema’s of gebieden. De omgevingsprogramma’s worden gemaakt met behulp van participatie. Dit betekent dat het omgevingsprogramma een kans biedt aan de samenleving, andere overheden en marktpartijen om betrokken te zijn bij het maken van het programma en om vervolgens bij te dragen aan de doelenstellingen van het programma. De omgevingsprogramma’s beschrijven wat de rolverdeling (sturingsfilosofie) is en wie het programma vaststelt (het college van burgemeesters en wethouders of de gemeenteraad).

Omgevingsprogramma’s gemeente Stadskanaal De komende jaren werken aan programma’s waarbij we nu denken aan de volgende thema’s: Wonen, Landschap en erfgoed (recreatie), Gezondheid, Warmteprogramma, Leefbaarheid en voorzieningen, Energie en duurzaamheid, Economie en bedrijvigheid en op termijn programma (duurzame) mobiliteit.

20 december 2024

BI6497-MI-RP-241004-0921

81/93

12.2

Doorwerking in omgevingsplan

Na het opstellen van de omgevingsvisie dient het omgevingsplan opgesteld te worden. De relatie tussen de omgevingsvisie en het omgevingsplan en de stappen van een omgevingsplan, na totstandkoming van de omgevingsvisie, zijn als volgt: 1. Omgevingsplan opstellen Het omgevingsplan wordt opgesteld op basis van de omgevingsvisie. Het omgevingsplan bevat concrete regels en voorschriften voor het gebruik en de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving binnen het betreffende gebied. Het plan omvat onder andere regels met betrekking tot bouwen, milieu, erfgoed, waterbeheer, enzovoort. 2. Vertaling van visie naar plan Bij het opstellen van het omgevingsplan worden de beleidskeuzes en ambities uit de omgevingsvisie vertaald naar concrete voorschriften en regelingen. Het omgevingsplan dient de doelen en uitgangspunten van de omgevingsvisie te weerspiegelen. 3. Coherentie en consistentie Het omgevingsplan moet in lijn zijn met de omgevingsvisie. Er dient samenhang en consistentie te zijn tussen beide documenten. Het omgevingsplan mag geen regels bevatten die in strijd zijn met de visie en moet juist de beoogde ontwikkelingen en ambities ondersteunen. Kortom, de omgevingsvisie fungeert als een overkoepelend kader en richtinggevend document voor de ontwikkeling van een gebied, terwijl het omgevingsplan de concrete regels en voorschriften bevat die gebaseerd zijn op de visie.

Het omgevingsplan implementeert als het ware de beleidskeuzes en ambities uit de omgevingsvisie in de juridische context van de fysieke leefomgeving.

12.3

Monitoring van de beleidsambities uit de omgevingsvisie

In stap 4 van de beleidscyclus (Terugkoppeling) gebruiken we monitoring. De gemeente let op of de ambities en doelen uit de omgevingsvisie worden behaald. Dit helpt de gemeente om goede en snelle besluiten te nemen. Ook de omgevingsprogramma’s helpen bij de monitoring. Hiermee monitort de gemeente elk jaar hoeveel woningen en wat voor woningen er in elk dorp gerealiseerd zijn. De gemeente gebruikt zoveel mogelijk informatie die openbaar toegankelijk is. Een voorbeeld hiervan is de informatie die de GGD beschikbaar stelt. De GGD meet regelmatig de mening van inwoners op onderwerpen zoals gezondheid en veiligheid. Actualisering van de omgevingsvisie De omgevingsvisie is gericht op de lange termijn, met een stip op de horizon in 2040. Doordat de omgevingsvisie voornamelijk op hoofdlijnen een toekomstvisie schetst, zal deze niet snel verouderen. Wel is het mogelijk dat de monitoring of nieuwe ontwikkelingen vragen om een aanpassing van de omgevingsvisie. Omdat de gemeente nu nog niet weet hoe de situatie er over enkele jaren uit ziet, kiest de gemeente ervoor om de omgevingsvisie zo actueel mogelijk te houden. Het uitgangspunt is om de omgevingsvisie vier jaar na vaststelling bij te stellen. Het actualiseren van de omgevingsvisie kan door bijvoorbeeld het toevoegen van nieuwe ambitie of door het geven van duidelijkere kaders op een bepaald onderwerp.

Hieruit kan ook volgen dat een programma moet worden aangepast. Of dat een nieuw programma moet worden opgestart.

20 december 2024

BI6497-MI-RP-241004-0921

82/93

Begrippenlijst Begrip

Betekenis

Autonome ontwikkeling

Op zichzelf staande ontwikkeling die plaats vindt als de voorgenomen activiteit niet wordt uitgevoerd.

Beleidsuitspraak

Wijziging ten opzichte van het vigerend beleid zoals vastgelegd wordt in de omgevingsvisie

Bevoegd gezag

Overheidsinstantie die bevoegd is over de voorgenomen activiteit een besluit te nemen.

Botsproeven

Beoordeling of het nieuwe beleid daadwerkelijk ruimtelijk bij elkaar past.

Doelbereik

Beoordeling of de doelen en ambities zoals die gesteld zijn in de omgevingsvisie ook daadwerkelijk gehaald worden.

Ecologische verbindingszone

Zone waarlangs dieren en planten zich van het ene natuurgebied naar het andere kunnen verplaatsen en verspreiden.

Effectbeoordeling

Beoordeling van het nieuwe beleid uit de omgevingsvisie op positieve en negatieve effecten

Emissie

Uitstoot van stoffen

Habitat

Standplaats van een organisme. Het gaat hier om de soort specifieke levensruimte van een plant of dier.

Hittestress

Stress op het menselijk lichaam veroorzaakt door een periode van uitzonderlijk warm weer

Huidige situatie

Omschrijving van hoe de gemeente er op dit moment voor staat.

mer

(De) milieueffectenrapportage (de procedure)

MER

(Het) milieueffectrapport

Mitigerende maatregelen

Maatregelen die genomen worden om effecten te beperken.

NNN

Het Natuurnetwerk Nederland (NNN), voorheen de Ecologische Hoofdstructuur (EHS), is een samenhangend netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden.

NOx

Stikstofoxide

OER

(Het) omgevingseffectrapport

Passende Beoordeling

Beoordeling van de gevolgen van het nieuwe beleid uit de omgevingsvisie op significant negatieve effecten op Natura 2000-gebieden

PM2.5

Fijn stof, waarbij de stofdeeltjes kleiner zijn dan 2,5 μm

PM10

Fijn stof, waarbij de stofdeeltjes kleiner zijn dan 10 μm

PAS

Programmatische Aanpak Stikstof

Referentiesituatie

Situatie die als uitgangspunt wordt genomen om het voorgenomen beleid mee te vergelijken.

Schaallat

Methode om het effect van maatregelen ten opzichte van de referentiesituatie (huidige situatie plus autonome ontwikkeling) te bepalen.

Thema (‘s)

Aspecten waaraan de verschillende alternatieven getoetst worden om een afweging tussen de alternatieven te maken.

20 december 2024

BI6497-MI-RP-241004-0921

83/93

Bijlagen Bijlage 1 Foto van de leefomgeving

20 december 2024

BI6497-MI-RP-241004-0921

84/93

RAPPORT Foto van de leefomgeving Bij het Omgevingseffectrapport voor de gemeente Stadskanaal Klant:

Gemeente Stadskanaal

Referentie: BI6497-MI-RP-240429-1058 Status:

Definitief/1

Datum:

3 september 2024

HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.

Laan 1914 no.35 3818 EX Amersfoort Netherlands Mobility & Infrastructure

Telefoon: +31 88 348 20 00 Fax: +31 33 463 36 52 Email: info@rhdhv.com Website: royalhaskoningdhv.com

Titel document: Foto van de leefomgeving Sub titel: Bij het Omgevingseffectrapport voor de gemeente Stadskanaal Referentie: BI6497-MI-RP-240429-1058 Status: Definitief/1 Datum: 3 september 2024 Projectnaam: OER Stadskanaal Projectnummer: BI6497 Classificatie Projectgerelateerd

Behoudens andersluidende afspraken met de Opdrachtgever, mag niets uit dit document worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt of worden gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het document is vervaardigd. HaskoningDHV Nederland B.V. aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor dit document, anders dan jegens de Opdrachtgever. Let op: dit document bevat mogelijk persoonsgegevens van medewerkers van HaskoningDHV Nederland B.V.. Voordat publicatie plaatsvindt (of anderszins openbaarmaking), dient dit document te worden geanonimiseerd of dient toestemming te worden verkregen om dit document met persoonsgegevens te publiceren. Dit hoeft niet als wet- of regelgeving anonimiseren niet toestaat. 3 september 2024

BI6497-MI-RP-240429-1058

ii

Inhoud 1

De ‘foto van de leefomgeving’

1

1.1

Waarom is een ‘foto van de leefomgeving’?

1

1.2

Wat is een ‘foto van de leefomgeving’?

1

1.3

Wat wordt er gedaan met de informatie uit de ‘foto van de leefomgeving’?

2

1.4

Hoe is de ‘foto van de leefomgeving’ gemaakt?

2

1.5

Welke wetten, regels en beleid worden meegenomen in de ‘foto van de leefomgeving’?

6

1.6

Wat wordt er al ontwikkeld in de gemeente Stadskanaal?

7

2

Het ‘rad van de leefomgeving’

9

2.1

Wat blijkt er uit de ‘foto van de leefomgeving’?

9

2.2

Aandachtspunten voor verdere uitwerking van de Omgevingsvisie

11

3

Stadskanaal hoe, wat en waar?

14

4

Wonen en bedrijvigheid

15

4.1

Wonen

15

4.1.1

Woningaanbod en -behoefte

15

4.2

Economie

21

4.2.1 4.2.2

Werkgelegenheid Werklocaties en bedrijventerreinen

21 26

4.3

Duurzaamheid

29

4.3.1 4.3.2 4.3.3

Grondstoffen en circulariteit Duurzame energieopwekking en energiebesparing Duurzame woningen

29 32 37

5

Bereikbaarheid en mobiliteit

41

5.1

Mobiliteit

41

5.1.1 5.1.2 5.1.3 5.1.4

Bereikbaarheid en doorstroming Openbaar vervoer Fiets- en wandelnetwerk Duurzame en slimme mobiliteit

41 46 49 54

6

Landschap en landbouw

59

6.1

Landschap en cultureel erfgoed

59

6.1.1 6.1.2

Landschappelijke waarden Archeologie en cultuurhistorische waarden

59 62

6.2

Landbouw

64

6.2.1

Landbouw

64

7

Natuur en recreatie

66

7.1

Natuur

66

3 september 2024

BI6497-MI-RP-240429-1058

iii

7.1.1 7.1.2 7.1.3

Natura 2000-gebieden Natuurnetwerk Nederland Biodiversiteit

66 72 74

7.2

Bodem en water

78

7.2.1 7.2.2 7.2.3

Bodem Grondwater Oppervlaktewater

78 81 87

7.3

Recreatie

90

7.3.1

Vrijetijdseconomie en toerisme

90

8

Veiligheid en gezondheid

93

8.1

Veiligheid

94

8.1.1 8.1.2 8.1.3

Externe veiligheid Sociale veiligheid Verkeersveiligheid

94 100 106

8.2

Gezondheid en welzijn

114

8.2.1 8.2.2 8.2.3 8.2.4

Gezonde leefstijl Gezonde leefomgeving Maatschappelijke basisvoorzieningen Maatschappelijke deelname

114 116 120 123

8.3

Omgeving

129

8.3.1 8.3.2 8.3.3 8.3.4

Geluidhinder Luchtkwaliteit Geurhinder Lichthinder

129 134 138 141

8.4

Klimaat

144

8.4.1 8.4.2 8.4.3 8.4.4

Broeikasgassen Hittestress Droogte Wateroverlast door hemelwater

144 147 154 157

9

Referenties

163

3 september 2024

BI6497-MI-RP-240429-1058

iv

1

De ‘foto van de leefomgeving’

1.1

Waarom is een ‘foto van de leefomgeving’?

Met de Omgevingswet (sinds 1 januari 2024 van kracht) is al het relevante beleid voor de leefomgeving gebundeld en gemoderniseerd. Het idee achter de bundeling van verschillende wetten in de Omgevingswet is dat ruimtelijke ontwikkelingen daardoor makkelijker mogelijk te maken zijn door minder regels en een samenhangende aanpak. Als onderdeel van de Omgevingswet zijn lokale en regionale overheden verplicht om een Omgevingsvisie op te stellen. Een Omgevingsvisie is een lange termijnvisie waar de maatschappelijke opgaven en de kernkwaliteiten van een gemeente of provincie staan beschreven. In de Omgevingsvisie staan de ambities van een overheid en is beleid opgenomen om die ambities te halen. Dit beleid is op een hoog abstractieniveau en wordt verder uitgewerkt in Omgevingsplannen of Omgevingsprogramma’s. De gemeente Stadskanaal werkt aan haar Omgevingsvisie, welke naar verwachting in 2025 gereed is. Omdat het nieuwe beleid uit de Omgevingsvisie kaderstellend is voor (grote) ruimtelijke ontwikkelingen wordt de procedure voor de milieueffectrapportage (mer) doorlopen. Daarmee worden de gevolgen van het nieuwe beleid uit de Omgevingsvisie in beeld gebracht en samengevat in een milieueffectrapport (MER). Omdat het hier gaat om een Omgevingsvisie wordt het MER een omgevingseffectrapport (OER) genoemd.

Voordat een OER geschreven wordt, wil de gemeente Stadskanaal duidelijk hebben wat de opgaven zijn en waar er in de leefomgeving op dit moment knelpunten zijn. De gemeente wil deze input gebruiken voor haar omgevingsvisie. Dit wordt gedaan met de ‘foto van de leefomgeving’, dat is dit document.

1.2

Wat is een ‘foto van de leefomgeving’?

De ‘foto van de leefomgeving’ is de referentiesituatie die gebruikt wordt in het OER. Het beschrijft hoe de ‘Knoalster’ leefomgeving er nu voor staat, dit wordt de huidige situatie genoemd. Ook is in beeld gebracht hoe de leefomgeving zich naar verwachting ontwikkelt in de toekomst (2030-2040). Dit wordt de autonome ontwikkeling genoemd. De autonome ontwikkeling is de verwachte toekomstige situatie bij voortzetting van het huidige beleid, rekening houdend met autonome trends (bijvoorbeeld klimaatverandering) en al genomen besluiten over ingrepen in de leefomgeving. Per beoordelingsaspect wordt de huidige situatie en de autonome ontwikkeling beschreven. Op die manier brengt de ‘foto van de leefomgeving’ in beeld wat de kwaliteit is van de verschillende aspecten van de Stadskanaalse leefomgeving. Ook laat de ‘foto van de leefomgeving’ zien bij welke leefomgevingsaspecten er, nu en in de toekomst, problemen en knelpunten optreden en welke autonome trends er daarin te verwachten zijn. Deze informatie vormt belangrijke input voor de Omgevingsvisie. Door tijdig te weten waar knelpunten of problemen zich voordoen kan er in de Omgevingsvisie een keuze gemaakt worden voor nieuw strategisch beleid.

3 september 2024

BI6497-MI-RP-240429-1058

1

1.3

Wat wordt er gedaan met de informatie uit de ‘foto van de leefomgeving’?

Zoals hierboven beschreven vormt de ‘foto van de leefomgeving’ de basis voor het OER bij de Omgevingsvisie van de gemeente Stadskanaal. In het OER wordt het nieuwe beleid uit de Omgevingsvisie getoetst op effecten in termen van kansen op positieve effecten en risico’s op negatieve effecten ten opzichte van de referentielijst. Het OER heeft een abstract karakter en de effecten worden daarom kwalitatief beoordeeld. Door het nieuwe beleid uit de Omgevingsvisie te toetsen in het OER ontstaat een beeld van de te verwachten impact van het nieuwe beleid, inclusief mate van invloed dat het nieuwe (strategische) beleid heeft op autonome trends en ontwikkelingen ten opzichte van het bestaande beleid. In het OER wordt een samenvatting opgenomen van de ‘foto van de leefomgeving’. Basis voor monitoring De horizon voor de Omgevingsvisie is 2040 en het karakter is abstract. Dat maakt dat het nog onduidelijk is hoe het beleid uit de Omgevingsvisie precies wordt uitgevoerd. Daarnaast is er onzekerheid over de implicaties die het beleid op lange termijn heeft voor de fysieke leefomgeving. Daarom is het belangrijk dat er vroegtijdig wordt ingezet op monitoring. Gezien deze onzekerheden is het belangrijk om met monitoring de ‘vinger aan de pols te houden’. Dit wordt gedaan tijdens de periode dat het beleid uitgevoerd wordt.

Op die manier kan er bij eventuele onvoorziene omstandigheden tijdig bijgestuurd worden. Ook voor deze monitoring is het belangrijk om een beeld te hebben van de uitgangssituatie waartegen autonome ontwikkelingen en het optreden van effecten, kansen en risico’s kunnen worden afgezet. Deze beschrijving van de ‘foto van de leefomgeving’ biedt daarom ook een basis voor toekomstige monitoring.

1.4

Hoe is de ‘foto van de leefomgeving’ gemaakt?

Het beoordelingskader De kwaliteiten van de leefomgeving en de effecten van de Omgevingsvisie worden in beeld gebracht aan de hand van het beoordelingskader (zie Tabel 1-1). Het beoordelingskader volgt de brede en integrale benadering uit de Omgevingswet [Aan de slag met de Omgevingswet, 2019]. Dit betekent dat naast de thema’s binnen de fysieke leefomgeving het beoordelingskader ook sociale en economische thema’s bevat. Het beoordelingskader voor Stadskanaal staat in onderstaande tabel.

3 september 2024

BI6497-MI-RP-240429-1058

2

Tabel 1-1: Beoordelingskader

Thema

Beoordelingsaspect

Wonen

Woningaanbod en -behoefte

Economie

Werkgelegenheid, werklocaties en bedrijventerreinen

Duurzaamheid

Grondstoffen en circulariteit, duurzame energieopwekking en duurzame woningen

Mobiliteit

Bereikbaarheid en doorstroming, openbaar vervoer, fiets- en wandelnetwerk, duurzame en slimme mobiliteit

Landbouw

Landbouw

Natuur

Natura 2000-gebieden, Natuurnetwerk Nederland en biodiversiteit

Bodem en water

Bodem, grondwater en oppervlaktewater

Recreatie

Vrijetijdseconomie en toerisme

Veiligheid

Omgevingsveilig, sociale veiligheid en verkeersveiligheid

Gezondheid en welzijn

Gezonde leefstijl, gezonde leefomgeving, maatschappelijke basisvoorzieningen en maatschappelijke deelname

Omgeving

Geluidhinder, luchtkwaliteit, geurhinder en lichthinder

Klimaat

Broeikasgassen, hittestress, droogte en wateroverlast door hemelwater

Definitie beoordelingsaspecten In het beoordelingskader zijn per thema beoordelingsaspecten opgenomen. Per beoordelingsaspect is een beoordelingscriterium gedefinieerd. Voor de invulling van het beoordelingscriterium kunnen meerdere indicatoren gebruikt zijn. Voorbeeld beoordelingsaspect, -criterium en indicatoren Binnen het thema ‘veiligheid en gezondheid’ is het beoordelingsaspect ‘gezonde leefomgeving’. Het beoordelingscriterium daarbij is de mate van een de beweegvriendelijkheid van de leefomgeving. De gebruikte indicatoren bij het beoordelen van dit criterium is de mate van beweegvriendelijkheid van de leefomgeving op basis van de indicator van het RIVM. Deze indicator laat per gemeente zien hoe de publieke ruimte in de fysieke woonomgeving scoort op de mogelijkheid voor mensen om te bewegen en te sporten. De indicator wordt bepaald door vier deelindicatoren: sportaccommodaties, sport- en speelplekken, recreatief groen- en blauw, nabijheid van voorzieningen. Voor elk beoordelingsaspect wordt de huidige situatie en autonome ontwikkeling beschreven. Op basis daarvan wordt er een conclusie getrokken over hoe het gesteld is met de kwaliteit van de leefomgeving. Dit wordt het kwaliteitsniveau genoemd. Belangrijk daarbij is de waardering van de kwaliteit van de leefomgeving. Aan de hand van de beoordelingsaspecten zijn de leefomgevingskwaliteiten navolgbaar en reproduceerbaar.

Resultaten van beoordeling: kwaliteitsniveaus De beoordeling van de aspecten resulteert per aspect in een kwaliteitsniveau: groen, oranje of rood. Per aspect is een schaallat gedefinieerd voor de toekenning van een kwaliteitsniveau. In het algemeen geldt: bij kwaliteitsniveau groen is sprake van een overwegend goede kwaliteit, er is geen sprake van overschrijding van wettelijke of beleidsnormen, knelpunten of anderszins. Bij rood is sprake van overwegend

3 september 2024

BI6497-MI-RP-240429-1058

3

slechte kwaliteit, dat wil zeggen: er is sprake van overschrijding van normen of knelpunten. Bij oranje is er in zijn algemeenheid sprake van risico op normoverschrijding of knelpunten, de kwaliteit zit dan tussen groen en rood in. Voor het zo objectief, navolgbaar en reproduceerbaar mogelijk toekennen van kwaliteitsniveaus zijn twee aspecten bepalend: a) Beschikbare informatie en de status daarvan; b) Beschikbare referentiewaarde voor het definiëren van kwaliteitsniveau groen, oranje, rood. Per beoordelingsaspect is een schaallat voor de kwaliteitsniveaus gedefinieerd op basis van bovenstaande twee aspecten. De schaallat is gebaseerd op indicatoren die het meest tot de kern van het beoordelingsaspect behoren en waar goede informatie beschikbaar voor is om er een kwaliteitsniveau aan toe te kennen. Het kan voorkomen dat er indicatoren zijn bij een beoordelingsaspect die wel in de beschrijving van de huidige situatie terugkomen, maar niet expliciet in de schaallat voor het kwaliteitsniveau. In dat geval behoort de indicator niet tot de kern van het beoordelingsaspect en/of is de beschikbare informatie niet voldoende geschikt om het te vertalen naar een schaallat. In enkele gevallen is er te weinig informatie aanwezig om een goede schaallat te maken, in dat geval is het beoordelingsaspect kwalitatief ingevuld zonder dat er een score aan toegekend is.

Beschikbare informatie en status daarvan Hierbij is onderscheid in: 1) Kwantitatieve informatie: dit betreft cijfermatige informatie, bijvoorbeeld data uit rekenmodellen of meetgegevens. 2) Kwalitatieve informatie: dit betreft niet-cijfermatige informatie, bijvoorbeeld kaartmateriaal met landschapstypen. 3) Expert-judgement: in dit geval is er geen kwantitatieve of kwalitatieve informatie beschikbaar en wordt teruggevallen op het oordeel van een specialist. Over het algemeen geldt dat kwantitatieve informatie het meest objectief, navolgbaar en reproduceerbaar is, en expert-judgement het minst. Kwalitatieve informatie zit er tussenin. Er is daarom gestreefd om de beoordeling zoveel mogelijk op basis van kwantitatieve informatie te baseren. Bij aspecten waar dat niet beschikbaar is, is teruggevallen op kwalitatieve informatie. Daar waar ook geen kwalitatieve informatie beschikbaar is, is teruggevallen op expert-judgement. Bronvermelding De leefomgevingskwaliteiten voor de huidige situatie en de autonome ontwikkeling zijn in beeld gebracht op basis van beschikbare (cijfermatige en kwalitatieve) informatie bij de gemeente Stadskanaal, de provincie Groningen, de GGD Groningen, Waterschap Hunze en Aa’s en openbare bronnen. Per thema en beoordelingsaspect is in de navolgende hoofdstukken aangegeven welke bronnen specifiek zijn gebruikt.

In de beschouwing van de autonome ontwikkeling zijn de gevolgen van verschillende trends en ontwikkelingen voor de verschillende beoordelingsaspecten meegewogen, zoals technologische ontwikkelingen (zoals in mobiliteit en digitalisering), maatschappelijke ontwikkelingen (zoals ontwikkeling van de economie en het aantal huishoudens) en andere autonome trends die de kwaliteit van de fysieke leefomgeving beïnvloeden (zoals klimaatverandering). Ook is meegewogen wat de verwachte invloed is als het bestaande beleid wordt voortgezet. Waar mogelijk worden belangrijke onzekerheden expliciet benoemd (denk bijvoorbeeld aan de ontwikkeling van schone, emissieloze voertuigtechnologie).

3 september 2024

BI6497-MI-RP-240429-1058

4

Beschikbare referentiewaarde voor het definiëren van groen, oranje, rood Onder referentiewaarde wordt hier verstaan een waarde waaraan een kwaliteitsniveau wordt gerelateerd. Hierbij is onderscheid gemaakt in: 1) Wettelijke normen; 2) Vastgestelde beleidsnormen of -doelstellingen; 3) Advieswaarden van instituten (bijvoorbeeld GGD, RIVM, WHO); 4) Vraag versus aanbod (vanuit maatschappij, markt); 5) Benchmark ten opzichte van gemeentelijke doelstellingen/ambities; 6) Benchmark ten opzichte van landelijk gemiddelde, tijdreeksen (ontwikkelingen van de indicator over de afgelopen tijd) en geografische vergelijkingen (cijfers en trends van vergelijkbare gemeenten of de provincie Groningen); 7) Expert judgement. Bovenstaande opsomming moet als rangorde gezien worden in objectiviteit, navolgbaarheid en reproduceerbaarheid. Per beoordelingsaspect is deze rangorde afgelopen als een ladder, te beginnen bij 1 en eindigen bij 7. Als er wettelijke normen beschikbaar zijn, zijn die gehanteerd. Bij afwezigheid van wettelijke normen is teruggevallen op vastgestelde beleidsnormen en zo verder. Daar waar geen enkele andere referentie beschikbaar is om een kwaliteitsniveau aan te relateren, is teruggevallen op expertjudgement. In de hoofdstukken met de resultaten van de beoordeling zijn telkens aan het begin de gehanteerde informatie en referentiewaarde gedefinieerd.

Voorbeeld schaallat kwaliteitsniveau: luchtkwaliteit Binnen het thema ‘veiligheid en gezondheid’ en sub-thema ‘omgeving’ is één van de beoordelingsaspecten ‘luchtkwaliteit’. Het beoordelingscriterium daarbij is de concentratie van en blootstelling aan fijnstof (PM10, PM2,5) en stikstofdioxide (NO2). Beschikbare informatie: kwantitatief, concentratiekaarten op basis van modelberekeningen. Referentiewaarde: wettelijke normen (grenswaarden Wet milieubeheer) en gezondheidskundige advieswaarden (WHO). Hiermee is voor dit aspect kwantitatieve informatie beschikbaar en wettelijke normen en gezondheidskundige advieswaarden als referentiewaarden voor de definitie van kwaliteitsniveaus. Op basis hiervan is de onderstaande schaallat voor kwaliteitsniveaus toegekend.

Kwaliteitsniveau

Luchtkwaliteit

Groen

Wettelijke grenswaarden worden overal behaald en WHO-advieswaarden worden (zo goed als) overal behaald.

Oranje

Wettelijke grenswaarden worden overal of bijna overal behaald, WHO-advieswaarden worden niet gehaald

Rood

Op meerdere locaties worden wettelijke grenswaarden overschreden.

Op basis van de beschikbare kwantitatieve informatie en de gedefinieerde schaallat is het kwaliteitsniveau toegekend voor de huidige situatie en de autonome ontwikkeling. Het toegekende kwaliteitsniveau is een gemeentebreed beeld, daar waar er specifieke relevante afwijkingen zijn van het gemeente brede beeld wordt dat in de onderbouwende beschrijving benoemd. De toegekende kwaliteitsniveaus zijn voor alle beoordelingsaspecten in het Rad van de leefomgeving toegekend, zoals onderstaand weergegeven.

3 september 2024

BI6497-MI-RP-240429-1058

5

Figuur 1-1: Algemene schaallat van de indicatoren zoals visueel weergegeven in een uitsnede van het Rad van de leefomgeving.

Waardering autonome ontwikkeling Bij de beschouwing van indicatoren is een waardering gegeven aan de autonome ontwikkeling, op basis van een kwalitatieve inschatting van ontwikkelingen die optreden als gevolg van:  De mate waarin autonome trends en ontwikkelingen leiden tot een vooruitgang of achteruitgang van de huidige situatie, zoals demografische veranderingen, klimaatveranderingen en veranderingen in de woningmarkt.  De mate waarin voortzetting van bestaand (gemeentelijk) beleid leidt tot een vooruitgang of achteruitgang.  De mate waarin besluiten over plannen, programma’s en projecten die worden geïnitieerd door andere partijen zoals het Rijk, Rijkswaterstaat, het Waterschap Hunze en Aa’s en omliggende gemeenten leiden tot een vooruitgang of achteruitgang. Toekomstjaar autonome ontwikkeling De Omgevingsvisie Stadskanaal is gericht op 2040. Omdat de meeste beschikbare informatie over autonome trends of prognoses voor leefomgevingsaspecten niet verder gaan dan 2030 of omdat de onzekerheidsmarge na 2030 groot wordt, is in het OER 2030 in beginsel als toekomstjaar gehanteerd. Aanvullend is een doorkijk gegeven richting 2040.

1.5

Welke wetten, regels en beleid worden meegenomen in de ‘foto van de leefomgeving’?

Bij het opstellen van de Omgevingsvisie is rekening gehouden met regelgeving en beleid van andere overheden. Daarbij gaat het om beleid en besluiten die onderdeel zijn van de volgende plannen en programma’s:  Europese regelgeving: M.e.r.-richtlijn, Vogel- en Habitatrichtlijn, NEC-richtlijn, Kaderrichtlijn water, Richtlijn luchtkwaliteit, Europese Richtlijn Overstromingsrisico’s, Nederlandse Richtlijn Bodembescherming (NRB), Verdrag van Malta, Verdrag van Granada, Richtlijnen trillingen.  Nationale regelgeving en beleid: o Wetten: Omgevingswet (Ow), Erfgoedwet 2016, Wet op de archeologische monumentenzorg (Wamz), Wet stikstofreductie en natuurverbetering (Wsn); o Besluiten: Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl), o Nota’s: Nationale Omgevingsvisie (NOVI), Nationaal waterplan 2022-2027, Structuurvisie buisleidingen (2012-2035), Waterbeleid 21e Eeuw, Klimaatakkoord, regionaal

3 september 2024

BI6497-MI-RP-240429-1058

6

 

1.6

energieakkoord, Energieakkoord, Schone Lucht Akkoord, Visie Landbouw, Natuur en Voedsel. Regionaal: Provinciale Omgevingsvisie, Klimaatagenda Provincie Groningen, Strategische visie Vrijetijdseconomie provincie Groningen, Programma Mobiliteit, Regio Deal Oost-Groningen, Gemeentelijk: Beleidsnota Archeologie en Cultuurhistorie, Actieagenda lokale inclusie Stadskanaal, Regionale (klimaat)Adaptatie Strategie (RAS), Gemeentelijk Verkeer en Vervoersplan (GVVP), Regionale Energie Strategie (RES), Natuurbeheerplan Groningen, Warmtevisie Stadskanaal

Wat wordt er al ontwikkeld in de gemeente Stadskanaal?

Op dit moment vinden er ook ruimtelijke ontwikkelingen plaats in de gemeente Stadskanaal of zijn deze vastgesteld. Dit is relevant om mee te nemen omdat het onderdeel uitmaakt van de autonome ontwikkeling. Het gaat om onderstaande relevante ruimtelijke ingrepen. De ruimtelijke ontwikkelingen die al zijn opgenomen in een omgevingsplan zijn:  

Verdichting met 2 woningen aan de Utrechtselaan Herstructurering aan de: o Gelderselaan/ Europalaan 28 woningen o Prins Hendriklaan 9 woningen o De Badde/ Schoolstraat 2 woningen

De overige locaties zijn of in ontwerp of er is een principe-uitspraak gedaan en vallen onder de gesloten Regionale Woondeal, deze zijn te motiveren op basis van de huidige woonvisie. Ook is een deel van deze ‘wooncontigenten’ overgenomen uit de planvorming van eerdere bestemmingsplannen (en herverdeeld) en formeel dus niet geheel nieuw. Het gaat om de volgende ontwikkelingen:  Nederlandlaan 20 woningen  Oude Postkantoor Poststraat 4 woningen  Buinerweg/ Brugkadestrook 68 woningen  Frankrijklaan 36 woningen  Hoofdstraat 10/11 22 woningen  Renne 12 woningen  Lindelaan Mussel 10 woningen  Drouwenerstraat 7 10 woningen  Sluisstraat 63 3 woningen  Eilert Lubbersplein 8 woningen  Brandlocatie Musselkanaal 8 woningen  LTS-park Musselkanaal 13 woningen  Lyceumlaan 66 woningen  Olmenhage 70 woningen  Gabrieldamschool 39 woningen  De Wedde 24 woningen. In totaal zijn er 452 woningen gepland. In onderstaande figuur zijn de locaties van deze plannen te zien.

3 september 2024

BI6497-MI-RP-240429-1058

7

Figuur 1-2: Overzicht van locaties (blauwe stippen) van woningbouwplannen in de gemeente Stadskanaal

3 september 2024

BI6497-MI-RP-240429-1058

8

2

Het ‘rad van de leefomgeving’

De resultaten van de foto van de leefomgeving, zoals die zijn uitgewerkt in de navolgende hoofdstukken, zijn samengevat weergegeven in het ‘rad van de leefomgeving Stadskanaal’ (zie Figuur 2-1). In dit rad zijn per beoordelingsaspect de kwaliteitsniveaus aangegeven door de positie van de lijn in het groen, oranje of rood. De kwaliteitsniveaus zijn toegekend op grond van de schaallatten, zoals die in navolgende hoofdstukken bij de beoordelingsaspecten zijn opgenomen. De witte lijn geeft de kwaliteitsniveaus van de huidige situatie weer en de witte stippellijn de verwachte kwaliteitsniveaus op basis van de autonome ontwikkeling tot 2040. Het verschil tussen de autonome ontwikkeling en de huidige situatie geeft weer in hoeverre er sprake is van een negatieve of positieve trend als gevolg van het huidige beleid voor de verschillende beoordelingsaspecten.

2.1

Wat blijkt er uit de ‘foto van de leefomgeving’?

Navolgend zijn voor de huidige situatie en de autonome ontwikkeling beknopt de resultaten uit voorliggende ‘foto van de leefomgeving’ samengevat. Voor een uitgebreide toelichting op de huidige staat en autonome ontwikkeling van de leefomgeving per beoordelingsaspect, wordt verwezen naar de hoofdstukken 4 t/m 8. Huidige situatie De huidige staat van de fysieke leefomgeving in de gemeente Stadskanaal laat een wisselend beeld zien voor de thema’s natuur, veiligheid, omgeving en klimaat. Zo gaat het binnen het thema natuur goed met het Natuurnetwerk Nederland. Met biodiversiteit gaat het minder goed en het gaat niet goed met Natura 2000gebieden door stikstofdepositie. Binnen het thema veiligheid staat het er goed voor met de verkeersveiligheid. Er zijn meer problemen op het gebied van externe veiligheid door brandaandachtsgebieden en de sociale veiligheid staat er niet goed voor. Binnen het thema omgeving is er weinig sprake van geurhinder en lichthinder. Geluidhinder, met name de beleving van geluidhinder, komt vaker voor. Op sommige locaties is er sprake van een overschrijding van de WHO-advieswaarden voor fijnstof en stikstofdioxide (luchtkwaliteit). Binnen het thema klimaat is er weinig last van hittestress en droogte. Wateroverlast door hemelwater is op sommige plekken wel een probleem.

De huidige staat van de fysieke leefomgeving in de gemeente Stadskanaal laat een slechter beeld zien voor de thema’s wonen, economie, duurzaamheid, mobiliteit, bodem en water, recreatie en gezondheid en welzijn. Binnen het thema wonen gaat het niet heel goed met woningaanbod en -behoefte. Binnen het thema economie gaat het niet heel goed met de werkgelegenheid en gaat het slecht met werklocaties en bedrijventerreinen. Binnen deze thema’s geldt dat vraag en aanbod niet goed op elkaar zijn afgestemd. Binnen het thema duurzaamheid gaat het niet heel goed met duurzame energieopwekking en energiebesparing. Er wordt genoeg duurzame energie opgewekt om de doelen van de Europese Unie te halen, maar er is te weinig capaciteit op het elektriciteitsnetwerk. Het gaat slecht met grondstoffen en circulariteit en duurzame woningen. Inwoners hebben relatief veel afval en er wordt minder afval gescheiden. Relatief weinig woningen hebben een groen energielabel. Binnen het thema mobiliteit gaat het niet heel goed met de bereikbaarheid en doorstroming en gaat het slecht met het openbaar vervoer, het fiets- en wandelnetwerk en duurzame en slimme mobiliteit. Op dit moment is er geen treinstation aanwezig in de gemeente en ontbreken delen in het fietsnetwerk. Binnen het thema bodem en water gaat het slecht met het grondwater en het oppervlaktewater. De KRWdoelen worden niet gehaald.

Binnen het thema gezondheid en welzijn gaat het niet heel goed met de gezonde leefomgeving en de maatschappelijke basisvoorzieningen. Het gaat slecht met de gezonde leefstijl en de maatschappelijke deelname. Binnen het thema recreatie gaat het niet heel goed met vrijetijdseconomie en toerisme.

3 september 2024

BI6497-MI-RP-240429-1058

9

Figuur 2-1: Rad voor de leefomgeving voor de gemeente Stadskanaal

3 september 2024

BI6497-MI-RP-240429-1058

10

Autonome ontwikkeling 2040 Op grond van het gevoerde beleid en trends wordt voor het merendeel van de beoordeelde aspecten een vergelijkbaarniveau dan wel een verbetering van het kwaliteitsniveau ten opzichte van de huidige situatie verwacht. Enerzijds omdat vanuit de gemeente maatregelen worden getroffen op gebied van beleidsuitvoering, anderzijds omdat vanuit provinciale of landelijke programma’s gewerkt wordt aan een verbetering van het betreffende aspect. De autonome ontwikkeling in Stadskanaal laat wisselende trends zien in de kwaliteit van de leefomgeving. Bij werklocaties en bedrijventerreinen, grondwater en sociale veiligheid is ook in 2040 nog sprake van een tekortschietend kwaliteitsniveau, naar verwachting op hetzelfde niveau of verslechterend ten opzichte van de huidige situatie (kwaliteitsniveau ‘rood’). Voor de aspecten grondstoffen en circulariteit, openbaar vervoer, fiets- en wandelnetwerk, duurzame en slimme mobiliteit, Natura 2000-gebieden, oppervlaktewater, gezonde leefstijl en maatschappelijke deelname zijn positieve autonome trends te verwachten, maar niet voldoende om ‘uit het rood’ te komen. Vanuit het belang van de kwaliteit van de leefomgeving liggen bij bovengenoemde aspecten belangrijke opgaven voor de Omgevingsvisie. De locaties van deze knelpunten zijn verder toegelicht in hoofdstuk 2.2.

Het aspect maatschappelijke basisvoorzieningen is in de huidige situatie beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘oranje’ maar laten autonoom een verslechterende trend zien. Ook voor deze aspecten liggen belangrijke opgaven voor de Omgevingsvisie. Deze aspecten zijn dan ook verder toegelicht in hoofdstuk 2.2. Daarentegen is het aspect duurzame woningen in de huidige situatie beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘rood’, maar is de verwachting dat deze autonoom verbeteren naar kwaliteitsniveau ‘oranje’. De aspecten woningaanbod en -behoefte, biodiversiteit, externe veiligheid, geluidhinder, luchtkwaliteit en wateroverlast door hemelwater zijn in de huidige situatie beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘oranje’, maar laten autonoom geen verandering zien. De aspecten werkgelegenheid, duurzame energieopwekking en energiebesparing, bereikbaarheid en doorstroming, vrijetijdseconomie en toerisme en gezonde leefomgeving zijn in de huidige situatie beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘oranje’ en laten autonoom een verbetering binnen ‘oranje’ zien. Tenslotte scoren de aspecten Natuurnetwerk Nederland, verkeersveiligheid, geurhinder, lichthinder, broeikasgassen en droogte in de huidige situatie groen en laten deze aspecten autonoom een gelijkblijvende of verbeterende trend zien binnen ‘groen’. Het aspect hittestress scoort in de huidige situatie groen, maar laat een verslechtende trend zien binnen ‘groen’.

2.2

Aandachtspunten voor verdere uitwerking van de Omgevingsvisie

De beoordelingsaspecten die in de huidige situatie en autonome ontwikkeling beoordeeld zijn met kwaliteitsniveau ‘rood’ en ‘oranje met verslechterende trend’ zijn aangemerkt als respectievelijk knelpunt en aandachtspunt. Vanuit het belang van de kwaliteit van de leefomgeving liggen bij deze aspecten belangrijke opgaven voor de Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie geeft namelijk richting aan de beleidsuitvoering en daarmee de aanpak van eventuele knelpunten en/of aandachtspunten. Deze knelpunten en aandachtspunten zijn daarom in deze paragraaf toegelicht. Knelpunten Knelpunten zijn de aspecten die in de huidige situatie beoordeeld zijn met kwaliteitsniveau ‘rood’ en autonoom in het ‘rood’ blijven.

3 september 2024

BI6497-MI-RP-240429-1058

11

Werklocaties en bedrijventerreinen In de regio Oost-Groningen sprake is van een kwantitatief overschot en een kwalitatief tekort aan. Er is ruimte beschikbaar, maar er is vooral vraag naar kleinschalig lokale bedrijventerreinen. Op Bedrijvenpark Stadskanaal is 4,1 hectare nog uitgeefbaar en wordt circa 16 hectare gebruikt als zonneweide. De gemeente Stadskanaal heeft geen actief beleid op het aantrekken en realiseren van meerdere typen werklocaties in de gemeente. Grondstoffen en circulariteit In de gemeente Stadskanaal ligt het aantal kilogram huishoudelijk afval per inwoner hoger dan het provinciaal gemiddelde en het scheidingspercentage lager. De gemeente voldoet daarmee ook niet aan de doelen die hiervoor gesteld zijn. Wel heeft de gemeente beleid om afval af te laten nemen, waardoor er een positieve autonome ontwikkeling te zien is. Openbaar vervoer Omdat de gemeente Stadskanaal geen station heeft, is de gemiddelde afstand tot een treinstation in de gemeente groter dan het landelijk gemiddelde. Ook de ontsluitingskwaliteit (PTAL) van de gemeente is slechter dan het landelijk gemiddelde. Er zijn wel concrete plannen voor een eigen treinstation in Stadskanaal, als onderdeel van de Nedersaksenlijn.

Deze ontwikkeling zorgt voor een afname van de afstand tot een treinstation in de kern Stadskanaal, maar voor de inwoners van andere dorpen blijft de ontsluitingskwaliteit relatief laag. Fiets- en wandelnetwerk Uit het onderzoek van de Fietsersbond komt dat de gemeente Stadskanaal op bijna alle indicatoren slechter scoort dan het landelijk gemiddelde. Ook ontbreken er schakels in het fietsnetwerk. De gemeente heeft wel beleid op het gebied van fietsers, maar niet op het gebied van wandelaars. In paragraaf 5.1.3 geeft Figuur 5-8 inzicht in de ontbrekende schakels van het fietsnetwerk. Duurzame en slimme mobiliteit Het aantal elektrische auto’s in de gemeente Stadskanaal blijft procentueel achter op het provinciale gemiddelde. Ook het aantal (semi-)publieke laadpunten is blijft achter. Als wordt gekeken naar de manier van verplaatsing blijkt dat in de gemeente Stadskanaal minder vaak wordt gekozen voor duurzame manier van transport dan het provinciale gemiddelde. De gemeente heeft wel beleid om duurzame mobiliteit meer te stimuleren. Natura 2000-gebieden In de gemeente Stadskanaal liggen geen Natura 2000-gebieden, maar er zijn twee gebieden net buiten de gemeentegrens. Activiteiten in de gemeente kunnen daardoor invloed kunnen hebben op deze gebieden. Het gaat om de Natura 2000-gebieden Lieftinghsbroek en Drouwenerzand.

Voor beide gebieden geldt dat geen enkele instandhoudingsdoelstelling zich in een gunstige staat van instandhouding bevindt en dat er sprake is van een overschrijding van de kritische depositiewaarde van stikstof. Er is beleid om de staat van instandhouding van de gebieden te verbeteren, maar het is onzeker wat er gaat gebeuren met de stikstofdepositie. De gemeente is niet verantwoordelijk voor de Natura 2000-gebieden maar kan wel keuzes maken die een positieve of negatieve invloed hebben op deze gebieden. Grondwater De kwaliteit van het grondwater is slecht in de gemeente Stadskanaal. Er is bijna overal sprake van kwel. De gemiddelde grondwaterstand is in een deel van het bebouwde gebied gunstig, maar is op sommige plekken ook te hoog. Als gevolg van klimaatverandering zal er meer extreme neerslag vallen gedurende de winters en kan er een groter watertekort ontstaan gedurende droge en warme zomers. Dit heeft een

3 september 2024

BI6497-MI-RP-240429-1058

12

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Stadskanaal&id=60d1e440-3557-4458-88bb-350fb137267b