CConstaterende datStadskanaal
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage I Financiële beheersing en verantwoording grondbeleid

Raadscommissie 19 oktober 2026, gemeente StadskanaalBij agendapunt: Nota Grondbeleid6.771 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Bijlage I Financiële beheersing en verantwoording grondbeleid 2 3 Inhoud Inleiding ................................................................................................................... 5 1. InformaƟevoorziening ......................................................................................... 6 1.1 Meerjarenprognose grondexploitaƟes ............................................................ 6 1.2 InformaƟegevoeligheid ................................................................................. 7 2. GrondexploitaƟes ............................................................................................... 8 2.1 Planfasen .................................................................................................... 8 2.2 RekensystemaƟek en rekenmodel .................................................................. 9 2.3 Schaƫngszekerheid ...................................................................................... 9 2.4 Sturingsmogelijkheden ............................................................................... 10 2.5 Cashflow ................................................................................................... 11 2.6 Voorbereidingskrediet ................................................................................

12 2.7 Vaststelling................................................................................................ 13 2.8 Jaarlijkse herziening ................................................................................... 14 2.9 AfsluiƟng .................................................................................................. 15 3. Winst & Verlies ................................................................................................. 16 3.1 Winstneming ............................................................................................. 16 3.2 Verliesneming ........................................................................................... 17 4. Algemene Reserve GrondexploitaƟes ................................................................... 18 5. Risicomanagement ............................................................................................ 20 5.1 Soorten risico’s .......................................................................................... 20 5.1.1 Projectspecifieke risico’s ....................................................................... 21 5.1.2 Portefeuillerisico’s ............................................................................... 21 5.2 Risicomanagement .....................................................................................

22 5.3 Weerstandsvermogen ................................................................................. 24 6. Waardering van gronden .................................................................................... 25 6.1 Materiële Vaste AcƟva ............................................................................. 25 6.2 Onderhanden werk, waaronder bouwgrond in exploitaƟe ............................ 27 6.2.1 Grondenbanken zonder transformaƟe, bestemd voor derden .................... 27 6.2.2 Grondenbanken met transformaƟe, bestemd voor derden ........................ 27 4 6.2.3 Bouwgrond in exploitaƟe (BIE) .............................................................. 27 6.3 Voorraad grond, waaronder ruilgronden ....................................................... 28 7. Kostenverhaal .................................................................................................. 29 5 Inleiding Deze bijlage beschrijŌ hoe de gemeente Stadskanaal invulling geeŌ aan de financiële beheersing en verantwoording van het grondbeleid. De bijlage maakt integraal onderdeel uit van de Nota Grondbeleid 2026-2030 en bevat de kaders voor de financiële beheersing en verantwoording van zowel acƟef als faciliterend grondbeleid.

Daarbij wordt ingegaan op de informaƟevoorziening, grondexploitaƟes, kostenverhaal, risicomanagement, algemene reserve grondexploitaƟes (ARG) waardering van gronden en de financiële verslaglegging. De kaders in deze bijlage zijn gebaseerd op het Besluit begroƟng en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De verslaggevingsregels voor grondbeleid en grondexploitaƟes zijn nader uitgewerkt in de BBV-noƟƟe Grondbeleid in begroƟng en jaarstukken (2023). Deze bijlage vormt het financiële en administraƟeve kader voor de uitvoering van het grondbeleid en ondersteunt een eenduidige toepassing van de financiële beheersing en verantwoording binnen de gemeentelijke organisaƟe. 6 1. InformaƟevoorziening In de Planning & Control-cyclus wordt informaƟe over het grondbeleid op verschillende plaatsen aangeboden. De paragraaf grondbeleid is vanuit het BBV een verplicht onderdeel van de jaarrekening en de begroƟng. In de financiële verordening van de gemeente Stadskanaal is vastgelegd dat de paragraaf grondbeleid bij begroƟng en de jaarrekening minimaal de verplichte onderdelen op grond van arƟkel 16 van het BBV bevat (zie arƟkel 25 lid 1, financiële verordening gemeente Stadskanaal 2023): 1. Een visie op het grondbeleid in relaƟe tot de realisaƟe van de doelstellingen van de programma’s die zijn opgenomen in de begroƟng; 2.

Een aanduiding van de wijze waarop de gemeente het grondbeleid uitvoert; 3. Een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitaƟe; 4. Een onderbouwing van de geraamde winstneming; 5. De beleidsuitgangspunten omtrent de reserves voor grondzaken in relaƟe tot de risico’s van de grondzaken. 1.1 Meerjaren Prognose GrondexploitaƟes Naast en in aanvulling op de paragraaf grondbeleid rapporteert de gemeente Stadskanaal over de (financiële) voortgang en de risico’s in de projecten in de Meerjaren Prognose GrondexploitaƟes (MPG). In de MPG worden de projecten ook gebundeld en wordt het financiële resultaat van alle grondexploitaƟes gezamenlijk inzichtelijk gemaakt. De MPG wordt opgesteld op basis van de grondexploitaƟes op stand van de jaarrekening. In de MPG wordt ook een vaststellingsprogramma opgenomen met de grondexploitaƟe die in de komende jaren operaƟoneel moeten worden. De gemeente Stadskanaal heeŌ op dit moment geen MPG, de definiƟeve opzet wordt de komende Ɵjd ambtelijk verder uitgewerkt. De MPG is bij uitstek een instrument, waarmee de raad invulling kan geven aan haar kaderstellende, sturende en controlerende rol. Via de MPG kan de voortgang van de grondexploitaƟes goed worden gevolgd.

De MPG biedt ook inzicht in de totale planning en programmering van gronduitgiŌe vanuit de gemeentelijke grondexploitaƟes, welke getoetst kan worden aan de beleidsmaƟge doelstellingen. In de MPG wordt zowel teruggekeken op het afgelopen (verantwoordings)jaar als vooruitgekeken op de komende (begroƟngs)jaren. De MPG heeŌ daarmee zowel betrekking op de jaarrekening als de begroƟng en neemt een aparte posiƟe in tussen beide P&C- producten. De MPG is verwerkt in de jaarrekening, maar vormt ook de cijfermaƟge grondslag voor de begroƟng. 7 1.2 InformaƟegevoeligheid InformaƟe over grondexploitaƟes kan van groot belang zijn voor externe parƟjen. Hierbij kan gedacht worden aan gedetailleerde informaƟe over kosten- en opbrengstenramingen. Openbaarheid van deze informaƟe kan de financieel-economische posiƟe van de gemeente schaden, bijvoorbeeld bij onderhandelingen met marktparƟjen, grondverwervingen of aanbestedingsprocedures. Bij het verstrekken van informaƟe over grondexploitaƟes dient daarom steeds zorgvuldig te worden afgewogen welke informaƟe openbaar kan worden gemaakt en welke informaƟe geheim dient te blijven. Daarbij wordt een balans gezocht tussen enerzijds het belang van een transparante informaƟevoorziening aan de raad en andere belanghebbenden en anderzijds het belang van bescherming van de financieel-economische belangen van de gemeente.

Bij de vaststelling van grondexploitaƟes wordt een gedetailleerde grondexploitaƟebegroƟng verstrekt aan de raad. Deze informaƟe wordt op grond van arƟkel 87 Gemeentewet onder geheimhouding verstrekt in samenhang met het belang genoemd in arƟkel 5.1 lid 2 onder b van de Wet open overheid. De informaƟe die wordt opgenomen in de Meerjaren Prognose GrondexploitaƟes (MPG) wordt op hoofdlijnen gepresenteerd. Deze informaƟe zit op een hoger abstracƟeniveau en wordt daarom in beginsel openbaar verstrekt aan de raad.

8 2. GrondexploitaƟes Een grondexploitaƟe is de financiële vertaling van een ruimtelijke ontwikkeling en omvat alle aan het project toe te rekenen kosten en opbrengsten. Welke kosten aan de grondexploitaƟe mogen worden toegerekend, is vastgelegd in de kostensoortenlijst zoals opgenomen in bijlage IV van het Omgevingsbesluit. Het verschil tussen kosten en opbrengsten bepaalt het resultaat van de grondexploitaƟe. Dit resultaat kan zowel posiƟef als negaƟef zijn. Van een grondexploitaƟe is sprake wanneer de gemeente kiest voor acƟef grondbeleid. De gemeente vervult daarbij een acƟeve rol in de verwerving, ontwikkeling, het bouw- en woonrijp maken en de uitgiŌe van gronden. Volgens het BBV wordt een dergelijke ontwikkeling verantwoord als Bouwgrond in ExploitaƟe (BIE). Een BIE wordt als afzonderlijke post opgenomen op de gemeentelijke balans. In dit hoofdstuk wordt beschreven hoe de financiële beheersing en verantwoording van grondexploitaƟes plaatsvindt in de gemeente Stadskanaal. 2.1 Planfasen Ruimtelijke projecten doorlopen in de prakƟjk verschillende planfasen. Per fase verschilt de aard van de werkzaamheden en het bijbehorende budgeƩaire kader (zie tabel 1). Tabel 1.

Planfasen (Bron: Deloitte, 2019) Projecƞase BudgeƩair kader Bevoegd gezag Initiatief Voorbereidingskrediet Gemeenteraad Haalbaarheid Voorbereidingskrediet Gemeenteraad Realisatie GrondexploitaƟe (BIE) Gemeenteraad Beheer Reguliere begroƟng Gemeenteraad In de iniƟaƟef- en haalbaarheidsfase worden de kosten voor onderzoeken, planvorming en andere voorbereidingsacƟviteiten gedekt uit een door de gemeenteraad vastgesteld voorbereidingskrediet. In deze fase worden financiële haalbaarheidsberekeningen opgesteld om te beoordelen of een ruimtelijke ontwikkeling financieel uitvoerbaar is. Deze haalbaarheidsberekeningen hebben een verkennend karakter en vormen een belangrijk hulpmiddel bij de bestuurlijke besluitvorming over het al dan niet uitvoeren van de ontwikkeling (go/no-go besluit). Daarnaast vormen deze berekeningen een belangrijke basis voor het opstellen en vaststellen van de grondexploitaƟe. De vaststelling van de grondexploitaƟe door de gemeenteraad markeert de overgang naar de realisaƟefase. Vanaf dat moment is sprake van een Bouwgrond in ExploitaƟe (BIE) en vormt de grondexploitaƟe het formele budgeƩaire kader voor de uitvoering van het project. Gedurende de realisaƟefase wordt de grondexploitaƟe periodiek herzien om gewijzigde inzichten ten aanzien kosten, opbrengsten en fasering te verwerken. 9 Met de afsluiƟng van de grondexploitaƟe eindigt de realisaƟefase.

Het gerealiseerde openbare gebied wordt vervolgens overgedragen naar het team Beheer & Infrastructuur. De structurele lasten voor beheer en onderhoud van het openbaar gebied worden vanaf dat moment opgenomen in de reguliere gemeentelijke begroƟng. Op grond van het budgetrecht, zoals vastgelegd in arƟkel 189 van de Gemeentewet, is de gemeenteraad verantwoordelijk voor het vaststellen van de financiële kaders. Het college van B&W is verantwoordelijk voor de uitvoering binnen de door de raad vastgestelde financiële kaders. 2.2 RekensystemaƟek en rekenmodel De gemeente Stadskanaal hanteert de Dynamische Eindwaarde Methode (DEM) voor het opstellen van de grondexploitaƟe. Verwachte kosten en opbrengsten worden in de grondexploitaƟe in de Ɵjd uitgezet. Daarbij wordt rekening gehouden met de effecten van rente en inflaƟe gedurende de loopƟjd van het project. Dit sluit aan bij het meerjarige karakter van ruimtelijke projecten. Figuur 1. Schematische weergave DEM (Bron: VNG, 2022) De DEM geeŌ inzicht in het verwachte resultaat in het verwachte eindjaar van de grondexploitaƟe: De eindwaarde (EW). Daarnaast wordt veelal ook de neƩo contante waarde (NCW) bepaald. De NCW geeŌ de huidige waarde weer van het verwachte eindresultaat (EW). De neƩo contante waarde maakt het mogelijk om de resultaten van projecten met verschillende loopƟjden op consistente wijze met elkaar te vergelijken.

Voor de toepassing van de Dynamische Eindwaardemethode (DEM) maakt de gemeente Stadskanaal gebruik van een passend en beveiligd rekenmodel, waarbij de effecten van rente en inflaƟe gedurende de loopƟjd van de grondexploitaƟe onderdeel uitmaken van de berekening. 2.3 Schaƫngszekerheid GrondexploitaƟes kennen schaƫngsrisico's. Naarmate de loopƟjd langer is, neemt de onzekerheid over toekomsƟge kosten, opbrengsten en de fasering van het project toe. Hierdoor kunnen de werkelijke resultaten in de prakƟjk afwijken van de verwachƟngen op voorhand.

10 Een grondexploitaƟe is alƟjd een momentopname, waarbij een zo realisƟsch mogelijke inschaƫng wordt gedaan van het verwachte resultaat. Hierbij wordt uitgegaan van de feiten en omstandigheden en de beschikbare informaƟe die op peildatum bekend zijn. De betrouwbaarheid van de inschaƫng hangt ook samen met de kwaliteit, actualiteit en volledigheid van de onderliggende gegevens. De gemeente Stadskanaal hanteert als uitgangspunt dat iedere kosten- en opbrengstenpost een actuele en controleerbare onderbouwing heeŌ, zodat de grondexploitaƟe transparant en reproduceerbaar is. Om de schaƫngsrisico's die samenhangen met een lange loopƟjd van de grondexploitaƟe te beperken, hanteert de gemeente Stadskanaal voor grondexploitaƟes een richtloopƟjd van maximaal Ɵen jaar. Conform de BBV-regelgeving kan gemoƟveerd worden afgeweken van deze richƩermijn, mits beheersmaatregelen worden getroffen. 2.4 Sturingsmogelijkheden Een grondexploitaƟe is niet alleen een verantwoordingsinstrument, maar ook een sturingsinstrument. Over het algemeen geldt dat de sturingsruimte kleiner wordt naarmate de grondexploitaƟe vordert. In hoofdlijnen kan op de volgende onderdelen worden gestuurd (zie ook figuur 2): 1. Tijdsverloop; 2. Grondopbrengsten; 3. Parameters; 4. Programma; 5. Kosten. Figuur 2. Schematische weergave sturingsmogelijkheden (Bron: Deloitte, 2019) 11 1.

Tijdsverloop De fasering van kosten en opbrengsten heeŌ invloed op het financiële resultaat. Een versnelling of vertraging van de uitvoering heeŌ effect op de rente- en inflaƟeberekening. Voorbeeld: de uitgiŌe van woningbouwkavels schuiŌ één jaar op door vertraging in de planologische procedure. Hierdoor worden opbrengsten later gerealiseerd en nemen de rentelasten toe. 2. Grondopbrengsten De hoogte van de opbrengsten wordt beïnvloed door marktomstandigheden, grondprijzen en de afzet van gronden. Voorbeeld: Door de gewijzigde marktomstandigheden kunnen de grondprijzen worden verhoogd wat leidt tot hogere grondopbrengsten. 3. Parameters Parameters zijn de financiële uitgangspunten die worden gehanteerd in de grondexploitaƟe, zoals rentepercentages en kosten- en opbrengstensƟjgingen. Voorbeeld: het gehanteerde percentage kostensƟjging voor civieltechnische werkzaamheden wordt verhoogd van 2% naar 3%, waardoor de totale kosten sƟjgen. 4. Programma De programmaƟsche invulling van het gebied betreŌ bijvoorbeeld het aantal woningen, woningtypen, maatschappelijke voorzieningen of bedrijfskavels. Wijzigingen in het programma kunnen zowel gevolgen hebben voor de kosten als voor de opbrengsten. Voorbeeld: een deel van de geplande sociale huurwoningen wordt vervangen door vrijesectorwoningen, waardoor de grondopbrengsten toenemen. 5.

Kosten Binnen de grondexploitaƟe kan worden gestuurd op de kosten, bijvoorbeeld door opƟmalisaƟes in het ontwerp en uitvoering. Voorbeeld: Een efficiëntere inrichƟng van het plangebied leidt tot lagere kosten voor bouw- en woonrijp maken. 2.5 Kasstroom De financiële ontwikkeling van een grondexploitaƟe kent doorgaans een zogenoemd ‘badkuipverloop’. In de eerste jaren van een project gaan de kosten veelal voor de opbrengsten uit. Dit komt doordat de gemeente eerst investeringen moet doen in onder 12 meer grondaankopen, planvorming, onderzoeken en het bouwrijp maken van de locaƟe, voordat gronden kunnen worden uitgegeven en opbrengsten worden gerealiseerd. Hierdoor ontstaat in de beginfase van een grondexploitaƟe vaak een oplopende negaƟeve kasstroom en boekwaarde. Naarmate de ontwikkeling vordert en gronden worden verkocht, nemen de opbrengsten toe en wordt de negaƟeve posiƟe geleidelijk afgebouwd. Uiteindelijk resulteert dit in het verwachte eindresultaat van de grondexploitaƟe. Figuur 3. Weergave kasstroom grondexploitatie Inzicht in het verloop van de cashflow is van belang voor de financiële beheersing van grondexploitaƟes. Het bepaalt onder meer de financieringsbehoeŌe gedurende de loopƟjd van het project en heeŌ daarmee direct invloed op de rentelasten en het uiteindelijke financiële resultaat.

Voorbeeld: Een efficiëntere inrichƟng van het plangebied leidt tot lagere kosten voor bouw- en woonrijp maken. 2.6 Voorbereidingskrediet Voorbereidingskosten kunnen op grond van de BBV worden geacƟveerd onder immateriële vaste acƟva (IMVA). Voorbeelden van voorbereidingskosten zijn o.a. omgevingsplankosten of apparaatskosten die samenhangen met de voorbereiding. Deze kosten kunnen op basis van arƟkel 34 en arƟkel 60 BBV worden geacƟveerd als immateriële vaste acƟva. Om te voorkomen dat voorbereidingskosten voor grondexploitaƟes worden geacƟveerd zonder dat sprake is van een voldoende concreet perspecƟef op de ontwikkeling van de betreffende gronden, stelt de commissie BBV aanvullende voorwaarden:

13 Het acƟveren van voorbereidingskosten voor grondexploitaƟes als kosten van onderzoek en ontwikkeling onder de immateriële vaste acƟva is toegestaan onder de volgende voorwaarden: 1. De kosten moeten passen binnen de kostensoortenlijst conform bijlage IV Omgevingsbesluit (overeenkomsƟg stellige uitspraak in hoofdstuk 5.3); en 2. De kosten mogen maximaal 5 jaar geacƟveerd blijven staan onder de immateriële vaste acƟva; na maximaal 5 jaar moeten de kosten hebben geleid tot een acƟeve grondexploitaƟe en kunnen dan worden overgeboekt naar de desbetreffende BIE, dan wel worden afgeboekt ten laste van het jaarresultaat; en 3. Plannen tot ontwikkeling van de grond waarvoor de voorbereidingskosten worden gemaakt, moeten bestuurlijke instemming hebben, blijkend uit een raadsbesluit. Voor acƟvering van voorbereidingskosten is dus vereist dat uit een raadsbesluit blijkt dat bestuurlijke instemming is verleend voor de voorbereiding van de ontwikkeling van de betreffende gronden. Wanneer een project de realisaƟefase bereikt, kunnen de in de iniƟaƟef- en haalbaarheidsfase gemaakte voorbereidingskosten (zie paragraaf 3.1) worden overgeboekt naar de te openen grondexploitaƟe (Bouwgrond in ExploitaƟe, BIE). Indien de iniƟaƟef- en haalbaarheidsfase leidt tot het besluit om het project niet verder te ontwikkelen (een no-go-besluit), dienen de geacƟveerde voorbereidingskosten te worden afgeboekt.

De gemeente Stadskanaal hanteert als uitgangspunt dat in dat geval de aĩoeking plaatsvindt ten laste van de Algemene Reserve GrondexploitaƟes (zie ook hoofdstuk 4). 2.7 Vaststelling De bevoegdheid voor het openen en vaststellen van de grondexploitaƟe ligt bij de raad (budgetrecht arƟkel 189 Gemeentewet). Met het vaststellen van de grondexploitaƟe worden de betreffende gronden aangemerkt als Bouwgrond in ExploitaƟe (BIE). Vanaf dat moment kunnen kosten en opbrengsten worden verantwoord binnen de BIE en geacƟveerd op de balans onder de voorraden (onderhanden werk). De raad stelt de grondexploitaƟe vast op basis van een voldoende uitgewerkt plan en een grondexploitaƟebegroƟng inclusief toelichƟng. De toelichƟng bevat in ieder geval: 1. Plankaart 2. Beschrijving van de bouwkavels 3. Bestemming en toegestane bouwvolumes 4. Omschrijving van de werken en werkzaamheden voor het bouwrijp maken, de aanleg van de nutsvoorzieningen en de inrichƟng van de openbare ruimte 5. Risicoprofiel 14 De genoemde informaƟe wordt op grond van arƟkel 87 Gemeentewet onder geheimhouding verstrekt aan de raad in samenhang met het belang genoemd in arƟkel 5.1 lid 2 onder b van de Wet open overheid (zie ook hoofdstuk 1.2).

De gemeente Stadskanaal hanteert als uitgangspunt dat de grondexploitaƟe door de raad wordt vastgesteld voorafgaand aan of uiterlijk gelijkƟjdig met het planologisch besluit (bijvoorbeeld een wijziging van het omgevingsplan). 2.8 Jaarlijkse herziening Elke grondexploitaƟe wordt ten minste eenmaal per jaar herzien. Omdat grondexploitaƟes een aanzienlijke invloed kunnen hebben op de financiële posiƟe van de gemeente, is het van belang dat de waardering in de jaarrekening is gebaseerd op actuele inzichten en een getrouw beeld geeŌ van de financiële stand van zaken. Bij een herziening van de grondexploitaƟe worden allereerst de gerealiseerde kosten en opbrengsten verwerkt. Daarnaast worden de kosten- en opbrengstenramingen geactualiseerd, het prijspeil en de gehanteerde rekenparameters herzien en de fasering opnieuw beoordeeld. Ook worden eventuele planinhoudelijke wijzigingen verwerkt en wordt het risicoprofiel van het project geactualiseerd. De financiële impact van een jaarlijkse herziening kan sterk verschillen. AĬankelijk van de aard en omvang van het project kan sprake zijn van veel of juist weinig dynamiek. Voor het ene project kan sprake zijn van een substanƟële wijziging, terwijl voor het andere project de impact van de herziening beperkt is. De BBV laat gemeenten ruimte om het moment van de jaarlijkse herziening te bepalen.

De gemeente Stadskanaal kiest ervoor de grondexploitaƟes jaarlijks te actualiseren in het kader van de jaarrekening. De herziene grondexploitaƟes worden gelijkƟjdig met de Meerjaren Prognose GrondexploitaƟes (MPG) ter vaststelling aan de raad aangeboden in de eerste helŌ van het jaar volgend op het verantwoordingsjaar en voorafgaand aan de vaststelling van de jaarrekening. De geactualiseerde financiële inzichten worden verwerkt in de jaarrekening en betrokken bij de eerstvolgende begroƟng. Na vaststelling vormt de herziene grondexploitaƟe het financiële kader voor de verdere uitvoering van het project. Bij planinhoudelijke wijzigingen of autonome ontwikkelingen met een materieel financieel effect kan het noodzakelijk zijn om een grondexploitaƟe tussenƟjds te herzien. In dergelijke gevallen wordt een herziene grondexploitaƟe separaat ter besluitvorming aan de raad voorgelegd en wordt niet gewacht tot het reguliere jaarlijkse herzieningsmoment. 15 2.9 AfsluiƟng Het moment waarop een grondexploitaƟe wordt afgesloten, is niet expliciet in wet- of regelgeving vastgelegd. De gemeente Stadskanaal hanteert als uitgangspunt dat een grondexploitaƟe door middel van een raadsbesluit wordt afgesloten zodra het project financieel en feitelijk is afgerond. Hiervan is sprake wanneer kosten en opbrengsten zijn gerealiseerd en het openbaar gebied is overgedragen aan het team Beheer & Infrastructuur.

Bij de afsluiƟng wordt het definiƟeve resultaat van de grondexploitaƟe vastgesteld. Het eindsaldo wordt vervolgens verrekend met de Algemene Reserve GrondexploitaƟes (zie hoofdstuk 4). Na vaststelling door de raad wordt de grondexploitaƟe administraƟef beëindigd. 16 3. Winst & Verlies Dit hoofdstuk beschrijŌ op welke wijze de gemeente Stadskanaal omgaat met winst en verlies binnen de grondexploitaƟes. De voorschriŌen vanuit het BBV zijn hierbij leidend. 3.1 Winstneming Op grond van het voorzichƟgheidsbeginsel mag winst pas worden genomen wanneer hierover voldoende zekerheid bestaat. Indien aan de voorwaarden voor winstneming wordt voldaan, schrijŌ het BBV voor dat winst moet worden genomen volgens de Percentage of CompleƟon-methode (POC-methode). Hierbij dient aan de volgende voorwaarden te worden voldaan: 1. De resterende loopƟjd van de grondexploitaƟe is Ɵen jaar of minder; 2. Het resultaat op de grondexploitaƟe kan betrouwbaar worden ingeschat; 3. De grond, of het deelperceel, is verkocht; 4. De kosten zijn gerealiseerd; winst wordt naar rato van de realisaƟe genomen. De POC-methode houdt in dat winst niet in één keer aan het einde van het project maar tussenƟjds naar rato de financiële voortgang van het project wordt bepaald (realisaƟebeginsel). Hiertoe wordt een POC-percentage berekend, dat wordt vermenigvuldigd met het verwachte resultaat.

De gemeente Stadskanaal hanteert in de berekening als uitgangspunt dat projectspecifieke risico's in mindering worden gebracht op het verwachte eindresultaat voordat de tussenƟjdse winst wordt berekend. Als gevolg hiervan worden projectspecifieke risico's niet afzonderlijk betrokken bij de bepaling van het benodigde weerstandsvermogen van de Algemene Reserve GrondexploitaƟes (zie hoofdstuk 4). De gemeente Stadskanaal hanteert hiervoor de volgende berekeningswijze (in formule): POC % = (gerealiseerde kosten / totale kosten) × (gerealiseerde opbrengsten / totale opbrengsten) TussenƟjdse winstneming = (verwachte winst − projectspecifieke risico's – historische winst) × POC % Indien uit een actualisaƟe van de grondexploitaƟe blijkt dat in voorgaande jaren te veel tussenƟjdse winst is genomen, wordt de eerder genomen winst gecorrigeerd. De correcƟe wordt verwerkt ten laste van de Algemene Reserve GrondexploitaƟes. Op voordracht van het college van B&W neemt de raad een expliciet besluit over de (tussenƟjdse) winstneming. 17 3.2 Verliesneming Voor verliesgevende grondexploitaƟes dient op basis van het BBV direct een verliesvoorziening te worden getroffen ter grooƩe van het verwachte verlies. De gemeente Stadskanaal hanteert als uitgangspunt de verliesvoorziening te waarderen op basis van het verlies van de grondexploitaƟe op eindwaarde.

Het voorzichƟgheidsbeginsel is hierbij het leidende principe. Een verliesvoorziening wordt gevormd ten laste van de Algemene Reserve GrondexploitaƟes. Een voorziening wordt administraƟef verwerkt als waardecorrecƟe op de boekwaarde van de Bouwgrond in ExploitaƟe (BIE) onder de voorraden (onderhanden werk) op de balans. De jaarlijkse herziening van de grondexploitaƟe kan leiden tot een noodzakelijk mutaƟe op de bestaande voorzieningen. Indien het grondexploitaƟeresultaat is verslechterd wordt de voorziening opgehoogd ten laste van de Algemene Reserve GrondexploitaƟes. Het tegenovergestelde doet zich voor als een grondexploitaƟeresultaat verbeterd, dan valt (een deel van) de voorziening vrij ten gunste van de Algemene Reserve GrondexploitaƟes. 18 4. Algemene Reserve GrondexploitaƟes De gemeente Stadskanaal beschikt over een Algemene Reserve GrondexploitaƟe (ARG). Deze reserve heeŌ primair een bufferfuncƟe. GrondexploitaƟeresultaten kunnen gedurende de loopƟjd aanzienlijk fluctueren als gevolg van gewijzigde marktomstandigheden, planwijzigingen of andere ontwikkelingen. Door (tussenƟjdse) winsten en verliezen van grondexploitaƟes via de ARG te verwerken, wordt voorkomen dat deze schommelingen direct doorwerken in de reguliere exploitaƟe van de gemeente. Het doel van de ARG is: 1. Het treffen van (verlies)voorzieningen ter dekking van verwachte verliezen op grondexploitaƟes; 2.

Het dekken van voorbereidingskosten die moeten worden afgeboekt als een project na de iniƟaƟef- of haalbaarheidsfase niet wordt voortgezet (no-go-besluit); 3. Het bieden van weerstandscapaciteit voor risico's die samenhangen met de grondexploitaƟes. Figuur 4. Schematische weergave Algemene Reserve Grondexploitaties De gemeente Stadskanaal hanteert als uitgangspunt dat de minimale omvang van de Algemene Reserve GrondexploitaƟes gelijk is aan de benodigde weerstandscapaciteit voor de grondexploitaƟes (zie hoofdstuk 5). De voeding van de reserve vindt plaats vanuit de (tussenƟjdse) winstnemingen uit de grondexploitaƟes en de opbrengsten uit de regeling RealisaƟesƟmulans. Bij een tekort in de Algemene Reserve GrondexploitaƟes wordt teruggevallen op de Algemene Reserve.

19 In de paragraaf grondbeleid van de begroƟng en jaarrekening en in de Meerjaren Prognose GrondexploitaƟes (MPG) wordt gerapporteerd over de actuele stand van de ARG, de mutaƟes gedurende het jaar en het verwachte meerjarige verloop van de reserve. 20 5. Risicomanagement Een risico is een onzekere gebeurtenis die, wanneer deze zich voordoet, gevolgen heeŌ voor de gemeente. Deze gevolgen kunnen zowel posiƟef (kansen) als negaƟef van aard zijn. AcƟef grondbeleid brengt met zich mee dat de gemeente in grotere mate risico’s aanvaardt dan bij faciliterend grondbeleid. Daar staat tegenover dat de gemeente ook meer sturingsmogelijkheden heeŌ ten aanzien van de ruimtelijke ontwikkeling. De risico’s die samenhangen met acƟef grondbeleid kunnen aanzienlijke gevolgen hebben voor de financiële haalbaarheid van projecten en de gemeentelijke financiële posiƟe. Daarom is het van belang dat deze risico’s systemaƟsch worden geïnventariseerd en beheerst. De gemeente Stadskanaal gebruikt hiervoor de RISMAN-methodiek als basis voor haar risicomanagement. 5.1 Soorten risico’s Risico kunnen op verschillende manieren worden gecategoriseerd. In de eerste plaats kan aĬankelijk van de aard en herkomst het volgende onderscheid worden gemaakt: 1. PoliƟek/ Maatschappelijk 2. Financieel 3. Juridisch 4. Technisch 5. Organisatorisch 6.

Ruimtelijk In de tweede plaats kan onderscheid worden gemaakt naar de mate van voorzienbaarheid. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen voorzienbare risico’s en onvoorziene risico’s. Voorzienbare risico’s kunnen op voorhand worden geïdenƟficeerd en gekwanƟficeerd. Onvoorziene risico’s daarentegen zijn op voorhand niet vast te stellen. Tot slot wordt vanuit het BBV onderscheid gemaakt tussen projectspecifieke risico’s en portefeuillerisico’s. Het is hierbij de vraag of een risico kan worden toegeschreven aan een specifiek project of dat het risico het geheel van de grondexploitaƟeportefeuille raakt. Dit onderscheid is nadrukkelijk van belang voor het bepalen van de benodigde weerstandscapaciteit (zie ook hoofdstuk 4 en hoofdstuk 5.3) en wordt daarom in de volgende paragrafen nader toegelicht (zie hoofdstuk 5.1.1 en 5.1.2). 21 5.1.1 Projectspecifieke risico’s Projectspecifieke risico’s zijn risico’s die rechtstreeks samenhangen met een individueel project. Het BBV onderscheidt de volgende projectspecifieke risico’s: 1. Onzekerheden/risico’s over de aanbesteding van een (of meer) infrastructurele voorziening(en), die in een grondexploitaƟe zijn opgenomen (bouw- en woonrijp maken) 2. Onzekerheden/risico’s over de in de betreffende begroƟngen van individuele grondexploitaƟe(s) opgenomen verwachƟngen over afzetmogelijkheid grond voor te bouwen vastgoed in een dynamisch marktsegment 3.

Onzekerheden/risico’s over de in de betreffende begroƟngen van individuele grondexploitaƟe(s) opgenomen verwachƟngen over prijs van grond voor te bouwen vastgoed in een dynamisch marktsegment 4. Onzekerheden/risico’s over sanering van asbest, vervuiling 5. Onzekerheden/risico’s over mogelijke milieumaatregelen voor trillingen, verzakkingen, geluidsoverlast of fijnstof 6. Onzekerheden/risico’s op juridische procedures en/of claims 7. Onzekerheden/risico’s die samenhangen met technische complexe werkzaamheden bij infrastructurele voorzieningen in een plan 8. Onzekerheden/risico’s vanwege aĬankelijkheid van een specifieke parƟj zoals bij bouwclaims De commissie BBV laat de wijze waarop projectspecifieke risico’s worden bepaald en gekwanƟficeerd aan de gemeente zelf. De gemeente Stadskanaal hanteert hierbij de RISMAN-methode (zie hoofdstuk 5.2). De commissie BBV adviseert daarnaast om het beleid met betrekking tot de manier waarop met (projectspecifieke) risico’s wordt omgegaan bij het bepalen van de tussenƟjdse winstneming en de omvang van het weerstandsvermogen uit te werken. De gemeente Stadskanaal hanteert als uitgangspunt dat projectspecifieke risico’s in eerste instanƟe worden opgevangen door de verwachte winstruimte in de grondexploitaƟe.

Indien de beschikbare winstruimte ontoereikend is of sprake is van een verliesgevende grondexploitaƟe, wordt een beroep gedaan op het weerstandsvermogen (zie hoofdstuk 5.3). 5.1.2 Portefeuillerisico’s Portefeuillerisico zijn risico’s die betrekking hebben op de grondexploitaƟeportefeuille als geheel. Het gaat hierbij veelal om markt- en conjunctuurontwikkelingen die zich op macro- 22 economisch niveau voordoen en van invloed kunnen zijn op alle grondexploitaƟes tegelijkerƟjd. Portefeuillerisico’s moeten worden opgevangen in het weerstandsvermogen (zie hoofdstuk 5.3). Hier laat de commissie BBV geen beleidsruimte. 5.2 Risicomanagement Risicomanagement is het geheel van acƟviteiten en maatregelen dat is gericht op het systemaƟsch idenƟficeren, analyseren, kwanƟficeren, beheersen, monitoren en verantwoorden van risico’s. Dit is geen eenmalige acƟviteit, maar een conƟnu en cyclisch proces. De gemeente Stadskanaal hanteert voor het risicomanagement binnen het grondbeleid de RISMAN-methodiek als uitgangspunt. Deze methodiek biedt een gestructureerde aanpak. De RISMAN-cyclus bestaat uit de volgende zes stappen: 1. Plan van aanpak: het bepalen van de doelstelling, aĩakenen en werkwijze van de risico-analyse; 2. Inventariseren: Het idenƟficeren van mogelijke risico’s vanuit verschillende invalshoeken. Vaak wordt gewerkt met longlist die wordt teruggebracht naar een shortlist; 3.

Analyseren: Bepalen van oorzaak-gevolg relaƟes en inschaƫng van kans van optreden en mogelijk effect; 4. KwanƟficeren: Het waarderen van de risico’s (kans*effect); 5. Beheersen: Het formuleren van maatregelen gericht op het voorkomen, verminderen, beheersen of accepteren van risico’s; 6. Verantwoorden: Het vastleggen van de resultaten van de risicoanalyse en de getroffen beheersmaatregelen. 23 In figuur 5 is de risico-cyclus schemaƟsch weergegeven. Figuur 5. Schematische weergave risico-cyclus De risicoanalyse wordt bij voorkeur in projecƩeamverband uitgevoerd, zodat risico’s vanuit verschillende disciplines en invalshoeken kunnen worden geïdenƟficeerd en beoordeeld. Hierdoor ontstaat een compleet beeld van het risicoprofiel. Als hulpmiddel kan gebruik worden gemaakt van de risicokaart, zoals opgenomen in bijlage I-A. Bij het openen van een grondexploitaƟes wordt een risicoanalyse opgesteld. Vervolgens wordt de risicoanalyse minimaal één keer per jaar geactualiseerd. In ieder geval bij de jaarlijkse herziening van de grondexploitaƟe in het kader van de jaarrekening. Hierbij worden zowel de projectspecifieke risico’s als de portefeuillerisico’s opnieuw beoordeeld. De portefeuillerisico’s worden in beeld gebracht door de impact van uiteenlopende scenario’s op de gehanteerde parameters (kostensƟjging, opbrengstensƟjging en rente) door te rekenen.

Hiermee wordt de bandbreedte van het risicoprofiel op portefeuilleniveau inzichtelijk gemaakt. Het resultaat van de risicoanalyse vormt de basis voor de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit. Daarbij geldt als uitgangspunt dat projectspecifieke risico’s in eerste instanƟe worden opgevangen binnen de beschikbare winstruimte van de grondexploitaƟes (zie ook hoofdstuk 3.1 en hoofdstuk 5.1.1). Voor zover risico’s niet binnen de

24 grondexploitaƟes kunnen worden afgedekt, worden deze betrokken bij de bepaling van het benodigde weerstandsvermogen (zie hoofdstuk 5.3). 5.3 Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen van de grondexploitaƟes geeŌ inzicht in de mate waarin de gemeente financiële risico’s binnen de grondexploitaƟeportefeuille kan opvangen. Dit wordt bepaald door de verhouding tussen de benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit in de Algemene Reserve GrondexploitaƟes. In formule: De benodigde weerstandscapaciteit bestaat uit het deel van de projectspecifieke risico’s dat niet binnen de verwachte winstruimte van afzonderlijke grondexploitaƟes kan worden opgevangen, aangevuld met de risico’s op portefeuilleniveau. De beschikbare weerstandscapaciteit wordt gevormd door de middelen die aanwezig zijn in de Algemene Reserve GrondexploitaƟes. Voor het weerstandsvermogen van gemeenten bestaat geen landelijke norm. Gemeenten bepalen zelf welke norm zij passend achten. De gemeente Stadskanaal hanteert een minimale norm voor de raƟo weerstandsvermogen van 1,15. Dit betekent dat de beschikbare weerstandscapaciteit voldoende wordt geacht wanneer de raƟo weerstandsvermogen hoger is dan 1,15.

Jaarlijks wordt, gelijkƟjdig met de herziening van de grondexploitaƟes, de benodigde weerstandscapaciteit berekend en afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit in de Algemene Reserve GrondexploitaƟes. Over het weerstandsvermogen van de grondexploitaƟes wordt gerapporteerd in de paragraaf Grondbeleid van de begroƟng en jaarrekening, evenals in de Meerjaren Prognose GrondexploitaƟes (MPG).

25 6. Waardering van gronden Gemeentelijke gronden moeten op de balans worden opgenomen. De aard en het doel van het grondbezit bepalen hoe deze gronden worden gepresenteerd en gewaardeerd. Daarnaast kan de gemeente gronden (Ɵjdelijk) in bezit hebben voor de uitvoering van het grondbeleid of om strategische redenen. AĬankelijk van de aard en doelstelling van het grondbezit schrijŌ het Besluit BegroƟng en Verantwoording (BBV) voor dat gronden op de balans worden verantwoord onder een van de volgende categorieën: 1. Materiële Vaste AcƟva 2. Voorraad grond 3. Onderhanden werk, waaronder bouwgrond in exploitaƟe (BIE) De acƟvering van alle soorten grond geschiedt in eerste instanƟe tegen de verkrijgingprijs als bedoeld in arƟkel 63 lid 1 van het BBV. De verkrijgingsprijs omvat de aankoopprijs van de grond inclusief bijkomende kosten. De bijkomende kosten zijn kosten die rechtstreeks aan de verkrijging zijn toe te rekenen, zoals notariskosten, overdrachtsbelasƟng, taxaƟekosten en andere transacƟekosten. Op gronden wordt niet afgeschreven, omdat zij in beginsel een onbeperkte gebruiksduur hebben. Indien de actuele marktwaarde van de grond duurzaam lager ligt dan de boekwaarde, dan dient de grond overeenkomsƟg arƟkel 65 lid en 2 van het BBV te worden afgewaardeerd tot de duurzaam lagere marktwaarde op basis van de geldende funcƟe.

Het acƟveren van aanvullende kosten bovenop de verkrijgingsprijs is uitsluitend toegestaan voor gronden die worden ontwikkeld in het kader van gebiedsontwikkeling. Op grond van arƟkel 63 lid 3 van het BBV worden deze gronden gewaardeerd tegen de vervaardigingsprijs. Naast de verkrijgingsprijs van de grond kunnen daarbij kosten worden geacƟveerd die rechtstreeks verband houden met de ontwikkeling van de grond. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om kosten voor planvorming, onderzoek, bouw en woonrijpmaken. De regels voor waardering en afschrijving van acƟva heeŌ de gemeente Stadskanaal vastgelegd in de nota Waardering en afschrijving vaste acƟva 2022-2025. Deze moeten voldoen aan de voorschriŌen in het BBV. In relaƟe tot grondeigendom zijn de regels nader uitgewerkt in hoofdstuk 4 van de noƟƟe grondbeleid in begroƟng en jaarstukken (2023). De informaƟe in dit hoofdstuk is hier grotendeels op gebaseerd. 6.1 Materiële Vaste AcƟva Grond met een vaste funcƟe wordt verantwoord op de balanspost Materiele Vaste AcƟva en gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs op basis van de geldende funcƟe. Dit geldt ook voor gronden die anƟciperend of om strategische redenen zijn verworven, voor zover geen sprake 26 is van een voorgenomen gebiedsontwikkeling. Het betreŌ veelal gronden waarop gebouwen, wegen, parken of natuurgebieden zijn gelegen.

Voor gronden die zijn aangekocht ten behoeve van een toekomsƟge gebiedsontwikkeling (‘warme grond’) kan onder voorwaarden worden afgeweken van de reguliere waarderingsgrondslag, mits de ontwikkeling binnen afzienbare termijn wordt voorzien. In dat geval mogen deze gronden worden gewaardeerd op basis van de toegedachte toekomsƟge bestemming. Er dient cumulaƟef aan de volgende voorwaarden te worden voldaan: 1. De gronden maken deel uit van een door de raad vastgestelde omgevingsvisie of programma voor een concrete en binnen afzienbare Ɵjd te starten grondexploitaƟe, waarin de gebiedsontwikkeling van totaalplan naar deelgrondexploitaƟes is vastgelegd; 2. De toekomsƟge bestemmingen of funcƟes van het plangebied zijn goed onderbouwd; 3. De gebiedsontwikkeling conflicteert niet zodanig met bedreigingen die de ontwikkeling in de weg kunnen staan, bijvoorbeeld op het gebied van milieu of bereikbaarheid; 4. De visie of het masterplan is niet strijdig met beleid van de provincie en/of het Rijk; 5. De gronden worden minimaal eens in de twee jaar getaxeerd tegen de waarde van de toekomsƟge bestemming, met inachtneming van de inherente onzekerheden van de ontwikkelmogelijkheden. De ‘warme gronden’ worden afzonderlijk toegelicht in de balans (‘gronden bestemd voor de gemeentelijke gebiedsontwikkeling’).

Zodra wordt besloten tot daadwerkelijke ontwikkeling van deze gronden, kunnen zij worden overgeheveld naar de grondexploitaƟe (BIE). De gemeente Stadskanaal hanteert als uitgangspunt dat de waardering van gronden die zijn opgenomen onder Materiële Vaste AcƟva jaarlijks, in het kader van de jaarrekening, wordt beoordeeld. Indien uit deze beoordeling blijkt dat sprake is van een duurzame waardevermindering, wordt de grond afgewaardeerd tot de lagere marktwaarde. Indien de gronden zijn verworven in het kader van het grondbeleid en toekomsƟge gebiedsontwikkeling, hanteert de gemeente Stadskanaal als uitgangspunt dat de afwaardering ten laste van de Algemene Reserve GrondexploitaƟes wordt gebracht. 6.2 Voorraad grond, waaronder ruilgronden Gronden die worden aangehouden om te worden verkocht worden verantwoord onder de voorraden als gereed product en handelsgoederen (arƟkel 38 sub c BBV) en worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs danwel lagere marktwaarde. Hieronder vallen ook zogenoemde ruilgronden. Dit zijn gronden die niet zijn verworven met het oog op toekomsƟge bebouwing of gebiedsontwikkeling, maar die worden aangehouden 27 om binnen afzienbare termijn te worden geruild tegen andere gronden. Het doel van deze ruil is veelal het verkrijgen van gronden die van strategisch belang zijn voor een voorgenomen gebiedsontwikkeling.

6.3 Onderhanden werk, waaronder bouwgrond in exploitaƟe Onderhanden werk betreŌ gronden die in ontwikkeling zijn. Er worden drie categorieën onderscheiden: 1. Grondbanken zonder transformaƟe, bestemd voor derden 2. Grondbanken met transformaƟe, bestemd voor derden 3. Bouwgrond in exploitaƟe 6.3.1 Grondenbanken zonder transformaƟe, bestemd voor derden ‘Grondbanken zonder transformaƟe, bestemd voor derden’ zijn verworven met het oog op verkoop aan derden, zonder dat de gemeente zelf werkzaamheden verricht om de bestemming of inrichƟng van de grond te wijzigen. Rente en ambtelijke uren kunnen tot de vervaardigingsprijs worden gerekend. 6.3.2 Grondenbanken met transformaƟe, bestemd voor derden ‘Grondbanken met transformaƟe, bestemd voor derden’ zijn verworven met het oog op verkoop aan derden, waarbij de gemeente wél acƟviteiten verricht om de grond te ontwikkelen of geschikt te maken voor een andere funcƟe. Het gaat bijvoorbeeld om sloophandelingen of beperkte werkzaamheden in het kader van bouwrijpmaken. Hoewel dit niet volledig wordt voldaan aan de definiƟe van BIE, wordt in een dergelijk geval wel als zodanig verantwoord en gewaardeerd. 6.3.3 Bouwgrond in exploitaƟe (BIE) Bouwgronden in exploitaƟe betreffen die gronden die zich in een transformaƟeproces bevinden, waarbij grondbezit wordt omgevormd naar bouwrijpe grond, met als oogmerk (opnieuw) te worden bebouwd.

De raad heeŌ hiertoe een grondexploitaƟe vastgesteld. De bouwgronden in exploitaƟe worden gepresenteerd onder het onderhanden werk en moeten in de toelichƟng op de balans voor het totaal van de grondexploitaƟecomplexen in een verloopoverzicht tot uitdrukking komen (arƟkel 52d lid 1 BBV). De waardering is daarbij gebaseerd op de waardering per complex (arƟkel 52d lid 2 BBV), tegen vervaardigingskosten (arƟkel 63 lid 3). 28 De BIE wordt overeenkomsƟg arƟkel 52 lid 1 BBV gepresenteerd onder onderhanden werk en moet in de toelichƟng op de balans voor het totaal van de grondexploitaƟes in een verloopoverzicht tot uitdrukking komen. De totale waardering is overeenkomsƟg arƟkel 52 lid 2 BBV gebaseerd op de waardering per individuele grondexploitaƟe tegen vervaardigingsprijs. De vervaardigingsprijs bestaat uit de verkrijgingsprijs van de grond vermeerderd met de kosten die rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend. Voor de toerekening van kosten wordt aangesloten bij de kostensoortenlijst zoals opgenomen in bijlage IV van het Omgevingsbesluit. Alleen kosten die binnen deze kostensoortenlijst vallen én rechtstreeks verband houden met de ontwikkeling mogen aan de grondexploitaƟe worden toegerekend. Tot deze kosten behoren onder meer de kosten van verwerving, sloop en sanering, het bouw- en woonrijp maken van gronden, plankosten en, onder voorwaarden, rente.

De waardering van de BIE wordt jaarlijks herzien in het kader van de jaarrekening (zie hoofdstuk 2.8). De BIE presenteren wij op de balans neƩo: de boekwaarde minus de eventueel getroffen verliesvoorziening. Het deel van de verliesvoorziening dat de boekwaarde overschrijdt, nemen wij op aan de passiefzijde onder de voorzieningen. De raad stelt de waardering van de BIE jaarlijks vast via het herzieningsbesluit. 29 7. Kostenverhaal Bij faciliterend grondbeleid wordt de grondexploitaƟe voor rekening en risico van marktparƟjen uitgevoerd. Toch komt het vaak voor dat ook de gemeente kosten maakt. Op grond van Afdeling 13.6 Omgevingswet is de gemeente verplicht om deze kosten naar evenredigheid te verhalen op de parƟjen die profijt hebben van de ontwikkeling. Dit wordt kostenverhaal genoemd (zie ook hoofdstuk 5 Nota grondbeleid 2026-2030). Feitelijk schiet de gemeente in die gevallen kosten voor die privaatrechtelijk (via anterieure overeenkomst) of publiekrechtelijk (via kostenverhaalsregels in omgevingsplan) worden teruggevorderd bij een derde parƟj. Uitgangspunt is dat vorderingen uit kostenverhaal worden verantwoord onder de balanspost Overige vorderingen (arƟkel 39, onderdeel h BBV). AĬankelijk van de specifieke omstandigheden kan echter een andere verwerking of classificaƟe aan de orde zijn. Daarbij spelen verschillende factoren een rol, waaronder: 1.

De vraag of de exploitaƟebijdrage reeds (vooruit) is ontvangen; 2. De gekozen vorm van kostenverhaal (privaatrechtelijk of publiekrechtelijk); 3. De aanwezigheid van een overeenkomst; 4. De vraag of de betreffende kosten reeds zijn gerealiseerd of nog gerealiseerd moeten worden; en 5. De mate van zekerheid dat de kosten daadwerkelijk kunnen worden verhaald. De financiële verslaglegging van kostenverhaal binnen faciliterend grondbeleid is complexer dan de verslaglegging van grondexploitaƟes binnen acƟef grondbeleid. Omdat de gemeente Stadskanaal momenteel geen lopende gevallen van kostenverhaal kent, wordt dit onderwerp in deze uitvoeringsnota niet nader uitgewerkt. Voor de geldende verslaggevingsregels wordt verwezen naar deel C van de BBV-noƟƟe Grondbeleid in begroƟng en jaarstukken 2023. Indien in de toekomst nadere uitwerking noodzakelijk blijkt, wordt dit meegenomen bij een tussenƟjdse actualisaƟe van de uitvoeringsnota. 30 31 Bijlage I-A Risicokaart Complex … Projectspecifieke risicoanalyse grondexploitatie Deze analyse betreft uitsluitend projectspecifieke risico's conform de Nota Grondbeleid. Portefeuillerisico's (markt- en conjunctuurontwikkelingen op portefeuilleniveau) worden op portefeuilleniveau bepaald en opgevangen in het weerstandsvermogen.

Complex … Datum analyse 16-07-2026 Complexnummer/FCL … Versie / status 1.5 / concept Planeconoom … Fase project onderhanden Deelnemers sessie … Resultaat grex (EW) - BESTEMMING RISICOBEDRAGEN Weerstandsvermogen (benodigde weerstandscapaciteit) - Gereserveerd binnen winstruimte grondexploitatie - In de grondexploitatie opgenomen - Geaccepteerd (geen bedrag opgenomen) - Totaal gekwantificeerde risico's - WINSTRUIMTE GRONDEXPLOITATIE Beschikbare winstruimte (positief resultaat grex) - Gereserveerd binnen winstruimte (uit bestemmingenblok) - Resterende winstruimte - OK: de winstruimte dekt de gereserveerde risico's KERNGETALLEN Aantal gekwantificeerde risico's 0 Grootste risicobedrag - Weerstandscapaciteit vorige analyse - Verschil ten opzichte van vorige analyse - Nr Risicogebied en risico-omschrijving: dit kan gebeuren … Oorzaak: doordat … Gevolg: waardoor … Kans (%) Gevolg (€) Kans-klasse Gevolg-klasse Risicobedrag (€) Score Bestemming Beheersmaatregel Eigenaar Controle 1 Fasering 1 risico geïdentificeerd - 2 Programmering geen risico's geïdentificeerd - 3 Markt 1 risico geïdentificeerd - 4 Indexaties geen risico's geïdentificeerd - 5 Looptijd/Rente geen risico's geïdentificeerd - 6 Organisatie geen risico's geïdentificeerd - 7 Fiscaliteit geen risico's geïdentificeerd - 8 Milieu 1 risico geïdentificeerd - 9 Waardering geen risico's geïdentificeerd - 10 Verwervingen geen

risico's geïdentificeerd - 11 Planrealisatie geen risico's geïdentificeerd - 12 Claims geen risico's geïdentificeerd - 13 Politiek geen risico's geïdentificeerd - 14 Bijzonderheden bouw 1 risico geïdentificeerd - 15 Subsidies (voorwaarden) 1 risico geïdentificeerd - 16 Derden geen risico's geïdentificeerd - TOTAAL PROJECTSPECIFIEK RISICOPROFIEL - Werkwijze (RISMAN-cyclus conform Nota Grondbeleid) 1. Plan van aanpak: bepaal doel, afbakening en deelnemers; voer de analyse bij voorkeur in projectteamverband uit. 2. Inventariseren: klap een risicogebied uit met de plusknop in de linkermarge en formuleer per risico: dit kan gebeuren, doordat, waardoor. De statusregel per gebied volgt de invulling. 3. Analyseren en kwantificeren: vul per risico de kans (%) en het gevolgbedrag (€) in; de klassen, de score en het risicobedrag (kans maal gevolg) worden automatisch toegekend. 4. Beheersen: kies de bestemming (weerstandsvermogen, winstruimte grondexploitatie, in exploitatie, geaccepteerd) en benoem per risico een beheersmaatregel en een eigenaar. Winstruimte kan alleen zolang de beschikbare winstruimte toereikend is. 5. Verantwoorden en actualiseren: actualiseer minimaal jaarlijks bij de herziening van de grondexploitatie; vul de vorige weerstandscapaciteit in voor het verschil. 6.

Meer dan vier risico's in een gebied: voeg een rij in boven de laatste regel van het gebied en kopieer een bestaande regel; alle tellingen lopen automatisch mee. Afbakening: neem onder Markt, Indexaties en Looptijd/Rente alleen het projectspecifieke deel op (afzet, prijs en fasering van dit complex). Generieke markt-, prijs- en renteontwikkelingen zijn portefeuillerisico's en blijven hier buiten. Bron risicogebieden: Deloitte (2019), Grondbeleid. Het Handboek voor gemeenten, bijlage I Risicokaart. Projectspecifieke risico's worden in eerste instantie opgevangen binnen de verwachte winstruimte van de grondexploitatie; het restant bepaalt de benodigde weerstandscapaciteit. Kleurconventie: blauw is invoer, zwart is een formule. Score: groen 1-5, geel 6-14, rood 15-25. Het blad is beveiligd zonder wachtwoord: alleen de blauwe invoercellen zijn te wijzigen; rijen invoegen en de groeperingsknoppen blijven werken. Printdatum: 14-9-2026

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://stadskanaal.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/7fc5de89-e7f7-405b-ba1d-b72a459290d8?agendaItemId=bfe96b0e-2799-4e8f-a4eb-49406314cb4d