CConstaterende datStadskanaal
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 3. OER met bijlagen bij omgevingsvisie Stadskanaal

Raadsvergadering 19 januari 2026, gemeente StadskanaalBij agendapunt: Omgevingsvisie31.580 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

RAPPORT Omgevingseffectrapportage (OER) Bij de omgevingsvisie Stadskanaal Klant:

Gemeente Stadskanaal

Referentie:

BI6497-MI-RP-241004-0921

Status:

Definitief/2

Datum:

24 april 2025

Projectgerelateerd

HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.

Laan 1914 no.35 3818 EX Amersfoort Netherlands Mobility & Infrastructure Trade register number: 56515154 Telefoon: +31 88 348 20 00 Fax: +31 33 463 36 52 E-mail: info@rhdhv.com Website: royalhaskoningdhv.com

Titel document: Ondertitel: Referentie: Uw kenmerk Status: Datum: Projectnaam: Projectnummer: Auteur(s)Classificatie:

Omgevingseffectrapportage (OER) Bij de omgevingsvisie Stadskanaal BI6497-MI-RP-241004-0921 Click or tap here to enter text. Definitief/2 24 april 2025 Omgevingsvisie Stadskanaal BI6497 Projectgerelateerd

Behoudens andersluidende afspraken met de Opdrachtgever, mag niets uit dit document worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt of worden gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het document is vervaardigd. HaskoningDHV Nederland B.V. aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor dit document, anders dan jegens de Opdrachtgever. Let op: dit document bevat mogelijk persoonsgegevens van medewerkers van HaskoningDHV Nederland B.V.. Voordat publicatie plaatsvindt (of anderszins openbaarmaking), dient dit document te worden geanonimiseerd of dient toestemming te worden verkregen om dit document met persoonsgegevens te publiceren. Dit hoeft niet als wet- of regelgeving anonimiseren niet toestaat. 24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

ii

Projectgerelateerd

Inhoud Publieksvriendelijke samenvatting

6

Waarom komt er een omgevingsvisie en een omgevingseffectrapport?

6

Wat staat er in de omgevingsvisie?

6

Wat staat er in het omgevingseffectrapport?

8

Hoe staat het er nu voor?

10

Algemeen beeld Belangrijke aandachtspunten

11 12

Hoe heeft de effectbeoordeling van de concept-omgevingsvisie invloed gehad op de omgevingsvisie?

14

Wat staat er in de omgevingsvisie?

15

Wat blijkt er uit de omgevingsvisie?

18

Wat zijn de gevolgen voor de natuur?

21

Hoe past al het nieuwe beleid uit de omgevingsvisie in de ruimte?

22

Haalt de gemeente Stadkanaal de ambities?

23

Wat kan de gemeente Stadskanaal doen om de negatieve effecten tegen te gaan?

25

Wat komt er hierna?

26

1

Waarom een omgevingsvisie en een OER?

28

1.1

Omgevingsvisie gemeente Stadskanaal

28

1.2

Waarom een OER?

28

1.3

De mer-procedure

29

1.4

Leeswijzer

30

2

De gemeente Stadskanaal: hoe, waar en wat?

31

3

Waar gaat de omgevingsvisie over en hoe is deze gemaakt?

32

3.1

Totstandkoming van de omgevingsvisie

32

3.2

De inhoud van de omgevingsvisie

32

3.3

Visie en ambities

33

4

Hoe is het OER gemaakt?

35

4.1

Algemene aanpak

35

4.2

Proces en aanpak

35

4.3

Het beoordelingskader

37

4.4

De foto van de leefomgeving

37

4.5

De effectbeoordeling

42

4.6

De botsproeven

43

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

iii

Projectgerelateerd

4.7

Het doelbereik

44

4.8

De Passende Beoordeling

44

5

Wat staat er in de foto van de leefomgeving?

46

5.1

Algemeen beeld

46

5.2

Belangrijke aandachtspunten

48

6

Wat is de ontwerp-omgevingsvisie?

51

6.1

Relatie tot concept-omgevingsvisie

51

6.2

Verbeelding van de ontwerp-omgevingsvisie

53

6.3

Omschrijving van de ontwerp-omgevingsvisie

53

7

Wat zijn de gevolgen van de ontwerp-omgevingsvisie?

58

7.1

Belangrijkste effecten

58

7.2

Kwalitatieve aspecten

62

7.3

Ontwikkeling knel- en aandachtspunten ten opzichte van de referentiesituatie

62

8

Wat zijn de gevolgen voor Natura 2000-gebieden?

66

8.1

Passende Beoordeling Natura 2000

66

8.2

Resultaten Passende Beoordeling

66

9

Is het beleid in de ontwerp-omgevingsvisie consistent?

69

9.1

Kansen op synergie

70

9.2

Risico’s op strijdigheid

71

10

Draagt de ontwerp-omgevingsvisie bij aan het halen van de ambities?

72

11

Welke mitigerende maatregelen zijn mogelijk?

78

12

Wat komt er na het OER?

81

12.1

Instrumenten en omgevingsprogramma’s

82

12.2

Doorwerking in omgevingsplan

83

12.3

Monitoring van de beleidsambities uit de omgevingsvisie

83

Bijlagen Bijlage 1 Foto van de leefomgeving Bijlage 2 Scopingstabel Bijlage 3 Notitie effectbeoordeling concept-omgevingsvisie Bijlage 4 Effectbeoordeling ontwerp-omgevingsvisie Bijlage 5 Beargumentatie effectbeoordeling ontwerp-omgevingsvisie Bijlage 6 Passende Beoordeling

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

iv

Projectgerelateerd

Bijlage 7 Botsproeven Bijlage 8 Beargumentatie botsproeven Bijlage 9 Doelbereik ontwerp-omgevingsvisie

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

v

Publieksvriendelijke samenvatting Waarom komt er een omgevingsvisie en een omgevingseffectrapport? De gemeente Stadskanaal werkt momenteel aan de vernieuwing van haar omgevingsbeleid, specifiek de omgevingsvisie. De omgevingsvisie beschrijft hoe de fysieke leefomgeving in de gemeente Stadskanaal zich op de langere termijn ontwikkelt en hoe de gemeente dat, op hoofdlijnen, wil doen. De gemeente heeft daarvoor de ambities voor de leefomgeving voor de lange termijn (2040) bepaald en opgenomen in de omgevingsvisie. Ook heeft de gemeente richtinggevende keuzes gemaakt op hoofdlijnen waarmee de gemeente wil zorgen dat de ambities gehaald worden. Verdere uitwerking van die keuzes vindt plaats in instrumenten zoals het omgevingsplan en programma’s. De omgevingsvisie is verplicht onder de nieuwe Omgevingswet en wordt naar verwachting in 2025 vastgesteld. De gemeente Stadskanaal wil de gevolgen van het nieuwe omgevingsbeleid uit de omgevingsvisie op de leefomgeving in beeld brengen. Dit wordt gedaan door het doorlopen van een milieueffectrapportage (mer-)procedure. Dit is verplicht, omdat de omgevingsvisie kaderstellend is voor de toekomstige plannen in de gemeente. Omdat de omgevingsvisie meer effecten heeft dan alleen op het milieu, wordt ook gekeken naar de effecten op economische en sociale thema’s.

Daarom spreken we bij niet van een milieueffectrapport (MER), maar een omgevingseffectrapport (OER) opgesteld. Het OER levert de informatie die nodig is om een zorgvuldig besluit te nemen over de omgevingsvisie. Ook beschrijft en verantwoordt het OER de resultaten van dit proces. Het kan ook zijn dat in de omgevingsvisie beleid staat wat mogelijk verstorend is voor de natuur in Natura 2000-gebieden. Dit zijn gebieden die op Europees niveau beschermd zijn. Als onduidelijk is hoe groot de mogelijke gevolgen zijn voor dit gebied, moet hier onderzoek naar gedaan worden. Dit onderzoek heet een Passende Beoordeling. Voor de gemeente Stadskanaal wordt een Passende Beoordeling uitgevoerd. Deze is onderdeel van het OER.

Wat staat er in de omgevingsvisie? De gemeente Stadskanaal heeft bij het opstellen van de nieuwe omgevingsvisie als eerste de kernkwaliteiten van de gemeente bepaald (voor het proces, zie Figuur 0.1). Dit vormt de basis voor de omgevingsvisie. Het uitgangspunt dat is dat zij haar kernkwaliteiten wil behouden en versterken en water en bodem sturend laten zijn bij keuzes.

Figuur 0.1: Proces van de omgevingsvisie Stadskanaal

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

6/94

De omgevingsvisie is opgebouwd op basis van vijf hoofdthema's, op basis waarvan het beleid is bepaald:  Landbouw en landschap;  Natuur en recreatie;  Wonen en bedrijvigheid;  Veiligheid en gezondheid;  Bereikbaarheid en mobiliteit. In de omgevingsvisie zijn de visie en ambities van de gemeente Stadskanaal beschreven. Er zijn zeven ambities. Deze zijn te zien in Tabel 0.1. Tabel 0.1: Ambities van de gemeente Stadskanaal

Ambitie

Omgevingsvisie

1

Voldoende en kwalitatief goed woningaanbod voor iedere doelgroep in een groene en gezonde leefomgeving

Vanuit onder meer Nij Begun en Regio Deal Oost-Groningen willen het Rijk, provincie en de gemeente investeren om de regio toekomstbestendig te maken. Wij willen voor alle doelgroepen een aantrekkelijke woongemeente zijn, ook voor hen die meer aandacht nodig hebben. Hierbij zijn ruimtelijke kwaliteit, duurzaamheid en toegankelijke openbare voorzieningen belangrijk. Met een groene woon- en leefomgeving willen we onze inwoners stimuleren en uitnodigen om meer te bewegen en buurtgenoten te ontmoeten.

2

Optimaal ruimtegebruik en minimaliseren aantasting van het (open) landschap

Ons (open) landschap in de gemeente is kenmerkend en tekent onze geschiedenis: dit koesteren en versterken we. We zijn zuinig op onze landbouwsector en bieden ruimte voor innovatieve ontwikkelingen, passend bij de bodem, het watersysteem en landschap. Bij alle ruimtelijke ingrepen zorgen we voor een zo minimaal mogelijke impact op het landschap. Energieopwekking vindt daarom alleen plaats in daarvoor reeds aangewezen gebieden en kleinschalig lokaal. Onze ruimte is schaars, dus we kijken ook naar herstructurering en herbestemming van gebieden en locaties die hun functie of aantrekkelijkheid hebben verloren.

3

Waardering voor landschap, natuur en cultuurhistorie

Onze inwoners en bezoekers moeten kunnen genieten van onze natuur op water, land en cultuurhistorisch erfgoed en monumenten. Hier zijn we trots op en dat willen we beschermen en benutten. We kijken goed naar de samenhang tussen wat onze natuur en het gehele watersysteem aankan en welke behoeften we hebben met recreatie en de vrijetijdseconomie. De kenmerkende landschappelijke structuur door veenontginning en het meer gesloten en bosrijke deel van onze gemeente op de zandgronden blijven goed zichtbaar.

4

Bereikbare kernen en stimuleren duurzame vormen van mobiliteit

Wij rekenen op de komst van de spoorlijn vanuit Groningen via Veendam naar Stadskanaal en in een later stadium de realisatie van de Nedersaksenlijn. Hierdoor gaat het toekomstige station Stadskanaal als regionale mobiliteitshub dienen op het Mercurius Businesspark. Daarnaast willen we dat al onze kernen goed bereikbaar blijven met het openbaar vervoer of andere vormen van duurzame (deel)mobiliteit. We investeren primair in goed onderhouden fiets- en wandelverbindingen en hebben oog voor kwetsbare verkeersdeelnemers. De auto blijft nodig voor de verbinding tussen kernen, maar de focus ligt op duurzamere alternatieven.

5

Samenwerkende kernen en regio, Stadskanaal als centrum voor maakindustrie

Wij blijven een gemeente waarin ruimte is voor duurzame innovaties, maakindustrie, detailhandel en MKB. Ook kijken wij over onze grenzen heen voor verdere samenwerking op toeristisch gebied, maar ook voor de bouw van woningen, bedrijvigheid en onderwijs. Wij sluiten ons aan bij de ontwikkelingen vanuit het Masterplan Oost-Groningen, Masterplan Regiocentra, het ruimtelijkeeconomische perspectief op de N366-regio en de Toekomstagenda Groningen: Masterplan Campussen voor het kennis- en innovatie ecosysteem van de regio Groningen en ons regionale onderwijsaanbod voor jongeren.

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

7/94

Ambitie

Omgevingsvisie

6

Focus op leefbaarheid en toekomstbestendige (basis)voorzieningen

Wij zetten in op een aantrekkelijke en leefbare gemeente voor al onze inwoners, van jong tot oud. We sluiten ons hierbij aan op de ontwikkelingen vanuit het Masterplan Oost-Groningen. We vinden het belangrijk dat iedereen een actief en zelfstandig leven kan leiden, waarin we onze welvaart en ons welzijn verbeteren. De komst van de Nedersaksenlijn is hierin van groot belang. Wij willen toe naar toekomstbestendige en toegankelijke (basis)voorzieningen voor iedereen: bereikbare, toereikende en goede gezondheidszorg, onderwijs, supermarkten, sociale ontmoetingsplekken, cultuur-, sport- en welzijnsaanbod.

7

Duurzaamheid en circulariteit

Onze doelstelling is om energieneutraal te zijn in 2050. De vraag is daarbij hoe we dit gaan realiseren en wat haalbaar is qua duurzame opwek met zon en wind. De doelen uit het klimaatakkoord vertalen we naar onze gemeente met de bijbehorende doelstellingen;  55% reductie van broeikasgassen in 2030 ten opzichte van 1990;  In 2050 is onze uitstoot van broeikasgassen netto-nul. Netto-nul betekent dat de totale uitstoot van broeikasgassen in onze gemeente gelijk is aan, of lager is dan de hoeveelheid die zij uit de atmosfeer verwijdert. Een forse reductie ten opzichte van 1990 is de afgelopen jaren al gerealiseerd, 52% in 2021. Het verder terugdringen van de uitstoot wordt wel steeds complexer. Duurzaamheid is breder dan klimaat en energie. Het gaat bijvoorbeeld ook over circulariteit, minder afval en minder gebruik van (primaire) grondstoffen.

Wat staat er in het omgevingseffectrapport? Om tot een OER te komen, zijn verschillende stappen doorlopen. Deze worden in deze paragraaf in chronologische volgorde beschreven. Figuur 0.2 geeft ook een visuele weergave van de stappen. De mer-procedure is begonnen met een kennisgeving voornemen. Dit document beschreef de kenmerken van het proces en wat er in het OER onderzocht ging worden. Het kennisgeving voornemen is gedeeld met de belangrijkste stakeholders. Een lijst met deze stakeholders is opgenomen in het OER. Daarna is een beoordelingskader gemaakt. In het beoordelingskader staan de onderzochte beoordelingsaspecten uit het OER. Beoordelingsaspecten zijn de belangrijkste graadmeters van de kwaliteit van de gemeente. De beoordelingsaspecten worden in de rest van de mer-procedure gebruikt om effecten voor te bepalen. Met het beoordelingskader wordt een foto van de leefomgeving gemaakt. Deze gaat over:  Hoe het nu gaat in de gemeente Stadskanaal (huidige situatie);  Hoe het in de toekomst gaat als er geen omgevingsvisie met nieuw beleid is (autonome ontwikkelingen). Dit wordt voor alle beoordelingsaspecten beoordeeld. Het verschil tussen nu en de toekomst heet een ontwikkeling of trend. Hoe het nu gaat en hoe het in de toekomst gaat krijgen een score: Score

Betekenis

Groen

Het staat er over het algemeen goed voor in de gemeente, er zijn geen aandachts- of knelpunten

Oranje

Het staat er over het algemeen goed voor in de gemeente, maar er zijn enkele aandachtspunten

Rood

Het staat er over het algemeen niet goed voor in de gemeente, er zijn (meerdere) knelpunten

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

8/94

Ook het beleid dat de gemeente op dit moment heeft wordt meegenomen in de beoordeling. Gaat het op basis van dit beleid in de toekomst beter (↗), dan is er een positieve ontwikkeling. Gaat het in de toekomst slechter (↘), dan is er een negatieve ontwikkeling. Blijft het in de toekomst gelijk (=), dan is er een neutrale ontwikkeling. De scores die de beoordelingsaspecten krijgen, staan in een rad van de leefomgeving. Zo is het makkelijk te zien wat goed gaat en wat slecht gaat, nu en in de toekomst. De gemeente heeft eerst een conceptversie gemaakt van de omgevingsvisie. Deze versie is beoordeeld op effecten op de beoordelingsaspecten uit het beoordelingskader. Er is een inschatting gemaakt van de gevolgen van het nieuwe beleid op de Stadkanaalse situatie. Er wordt bij de beoordeling gesproken van kansen op positieve effecten als het beter gaat in de toekomst en risico’s op negatieve effecten als het slechter gaat in de toekomst. Ook is gekeken of het nieuwe beleid uit de omgevingsvisie bijdraagt aan het halen van de ambities. De resultaten van deze beoordeling heeft de gemeente gebruikt om de omgevingsvisie verder te verbeteren tot de ontwerp-omgevingsvisie (in deze samenvatting spreken we van de omgevingsvisie). De omgevingsvisie is op dezelfde manier beoordeeld als de concept-omgevingsvisie.

De effecten zijn in beeld gebracht en er is gekeken of al het nieuwe beleid past in de ruimte door middel van botsproeven. Ook is gekeken of de ambities gehaald worden (het doelbereik). Voor de omgevingsvisie is ook een Passende Beoordeling gemaakt. Dit beschrijft welk effect de het nieuwe beleid heeft op de natuur in Natura 2000gebieden. Als het door de omgevingsvisie slechter gaat met de natuur in de Natura 2000-gebieden, dan moet de gemeente hier maatregelen voor nemen om het te verbeteren. Als laatste maakt de gemeente een monitoringsprogramma. Door middel van monitoring wordt bij de uitvoering van de omgevingsvisie gekeken hoe het echt gaat met de leefomgeving en of het beleid uit de omgevingsvisie tot de inschatte effecten leidt. Het laat ook zien of de gemeente de ambities ook echt haalt. In het monitoringsprogramma legt de gemeente vast wat ze precies gaat doen om dit in beeld te brengen. Figuur 0.2: Processchema omgevingsvisie en OER gemeente Stadskanaal

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

9/94

Hoe staat het er nu voor? Hoe het ervoor staat in de gemeente Stadskanaal is te zien in Figuur 0.3. Dit wordt het rad van de leefomgeving genoemd. Alle beoordelingsaspecten staan hierin. Het rad laat zien hoe het er nu voor staat (witte lijn) en hoe het er in de toekomst (zonder omgevingsvisie) voor staat (gestippelde lijn). In Figuur 0.3 is te zien dat het er op dit moment wisselend voor staat in de gemeente Stadskanaal. Met sommige beoordelingsaspecten gaat het goed, met anderen gaat het slecht. In Tabel 0.3 is te zien voor welke beoordelingsaspecten nog extra aandacht nodig is in de omgevingsvisie, dit zijn de beoordelingsaspecten die er slecht voor staan.

Figuur 0.3: Rad van de leefomgeving Stadskanaal in huidige situatie en autonome ontwikkeling

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

10/94

Algemeen beeld Huidige situatie De huidige staat van de fysieke leefomgeving in de gemeente Stadskanaal laat een wisselend beeld zien voor de thema’s natuur, veiligheid, omgeving en klimaat. Zo gaat het binnen het thema natuur goed met het Natuurnetwerk Nederland. Met biodiversiteit gaat het minder goed en het gaat niet goed met Natura 2000-gebieden door stikstofdepositie. Binnen het thema veiligheid staat het er goed voor met de verkeersveiligheid. Er zijn meer problemen op het gebied van externe veiligheid door brandaandachtsgebieden en de sociale veiligheid staat er niet goed voor. Binnen het thema omgeving is er weinig sprake van geurhinder en lichthinder. Geluidhinder, met name de beleving van geluidhinder, komt vaker voor. Op sommige locaties is er sprake van een overschrijding van de WHO-advieswaarden voor fijnstof en stikstofdioxide (luchtkwaliteit). Binnen het thema klimaat is er weinig last van hittestress en droogte. Wateroverlast door hemelwater is op sommige plekken wel een probleem. De huidige staat van de fysieke leefomgeving in de gemeente Stadskanaal laat een slechter beeld zien voor de thema’s wonen, economie, duurzaamheid, mobiliteit, bodem en water, recreatie en gezondheid en welzijn. Binnen het thema wonen gaat het niet heel goed met woningaanbod en -behoefte.

Binnen het thema economie gaat het niet heel goed met de werkgelegenheid en gaat het slecht met werklocaties en bedrijventerreinen. Binnen deze thema’s geldt dat vraag en aanbod niet goed op elkaar zijn afgestemd. Binnen het thema duurzaamheid gaat het niet heel goed met duurzame energieopwekking en energiebesparing. Er wordt genoeg duurzame energie opgewekt om de doelen van de Europese Unie te halen, maar er is te weinig capaciteit op het elektriciteitsnetwerk. Het gaat slecht met grondstoffen en circulariteit en duurzame woningen. Inwoners hebben relatief veel afval en er wordt minder afval gescheiden. Relatief weinig woningen hebben een groen energielabel. Binnen het thema mobiliteit gaat het niet heel goed met de bereikbaarheid en doorstroming en gaat het slecht met het openbaar vervoer, het fiets- en wandelnetwerk en duurzame en slimme mobiliteit. Op dit moment is er geen treinstation aanwezig in de gemeente en ontbreken delen in het fietsnetwerk. Binnen het thema bodem en water gaat het slecht met het grondwater en het oppervlaktewater. De KRWdoelen worden niet gehaald. Binnen het thema gezondheid en welzijn gaat het niet heel goed met de gezonde leefomgeving en de maatschappelijke basisvoorzieningen. Het gaat slecht met de gezonde leefstijl en de maatschappelijke deelname. Binnen het thema recreatie gaat het niet heel goed met vrijetijdseconomie en toerisme.

Autonome ontwikkeling 2040 Op grond van het gevoerde beleid en trends wordt voor het merendeel van de beoordeelde aspecten een vergelijkbaarniveau dan wel een verbetering van het kwaliteitsniveau ten opzichte van de huidige situatie verwacht. Enerzijds omdat vanuit de gemeente maatregelen worden getroffen op gebied van beleidsuitvoering, anderzijds omdat vanuit provinciale of landelijke programma’s gewerkt wordt aan een verbetering van het betreffende aspect. De autonome ontwikkeling in Stadskanaal laat wisselende trends zien in de kwaliteit van de leefomgeving. Bij werklocaties en bedrijventerreinen, grondwater en sociale veiligheid is ook in 2040 nog sprake van een tekortschietend kwaliteitsniveau, naar verwachting op hetzelfde niveau of verslechterend ten opzichte van de huidige situatie (kwaliteitsniveau ‘rood’). Voor de aspecten grondstoffen en circulariteit, openbaar vervoer, fiets- en wandelnetwerk, duurzame en slimme mobiliteit, Natura 2000-gebieden, oppervlaktewater, gezonde leefstijl en maatschappelijke deelname zijn positieve autonome trends te verwachten, maar niet voldoende om ‘uit het rood’ te komen. Vanuit het belang van de kwaliteit van de leefomgeving liggen bij bovengenoemde aspecten belangrijke opgaven voor de omgevingsvisie.

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

11/94

Het aspect maatschappelijke basisvoorzieningen is in de huidige situatie beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘oranje’ maar laten autonoom een verslechterende trend zien. Ook voor deze aspecten liggen belangrijke opgaven voor de omgevingsvisie. Daarentegen is het aspect duurzame woningen in de huidige situatie beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘rood’, maar is de verwachting dat deze autonoom verbeteren naar kwaliteitsniveau ‘oranje’. De aspecten woningaanbod en -behoefte, biodiversiteit, externe veiligheid, geluidhinder, luchtkwaliteit en wateroverlast door hemelwater zijn in de huidige situatie beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘oranje’, maar laten autonoom geen verandering zien. De aspecten werkgelegenheid, duurzame energieopwekking en energiebesparing, bereikbaarheid en doorstroming, vrijetijdseconomie en toerisme en gezonde leefomgeving zijn in de huidige situatie beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘oranje’ en laten autonoom een verbetering binnen ‘oranje’ zien. Tenslotte scoren de aspecten Natuurnetwerk Nederland, verkeersveiligheid, geurhinder, lichthinder, broeikasgassen en droogte in de huidige situatie groen en laten deze aspecten autonoom een gelijkblijvende of verbeterende trend zien binnen ‘groen’. Het aspect hittestress scoort in de huidige situatie groen, maar laat een verslechtende trend zien binnen ‘groen’.

Belangrijke aandachtspunten De beoordelingsaspecten die in de huidige situatie en autonome ontwikkeling beoordeeld zijn met kwaliteitsniveau ‘rood’ en ‘oranje met verslechterende trend’ zijn aangemerkt als respectievelijk knelpunt en aandachtspunt. Vanuit het belang van de kwaliteit van de leefomgeving liggen bij deze aspecten belangrijke opgaven voor de omgevingsvisie. De omgevingsvisie geeft namelijk richting aan de beleidsuitvoering en daarmee de aanpak van eventuele knelpunten en/of aandachtspunten. Deze knelpunten en aandachtspunten zijn daarom in deze paragraaf toegelicht. Knelpunten Knelpunten zijn de aspecten die in de huidige situatie beoordeeld zijn met kwaliteitsniveau ‘rood’ en autonoom in het ‘rood’ blijven.  Werklocaties en bedrijventerreinen In de regio Oost-Groningen sprake is van een kwantitatief overschot en een kwalitatief tekort aan bedrijventerreinen. Er is ruimte beschikbaar, maar er is vooral vraag naar kleinschalig lokale bedrijventerreinen. Op Bedrijvenpark Stadskanaal is 4,1 hectare nog uitgeefbaar en wordt circa 16 hectare gebruikt als zonneweide. De gemeente Stadskanaal heeft geen actief beleid op het aantrekken en realiseren van meerdere typen werklocaties in de gemeente.

 Grondstoffen en circulariteit In de gemeente Stadskanaal ligt het aantal kilogram huishoudelijk afval per inwoner hoger dan het provinciaal gemiddelde en het scheidingspercentage lager. De gemeente voldoet daarmee ook niet aan de doelen die hiervoor gesteld zijn. Wel heeft de gemeente beleid om afval af te laten nemen, waardoor er een positieve autonome ontwikkeling te zien is.  Openbaar vervoer Omdat de gemeente Stadskanaal geen station heeft, is de gemiddelde afstand tot een treinstation in de gemeente groter dan het landelijk gemiddelde. Ook de ontsluitingskwaliteit (PTAL) van de gemeente is slechter dan het landelijk gemiddelde. Er zijn wel concrete plannen voor een eigen treinstation in Stadskanaal, als onderdeel van de Nedersaksenlijn. Deze ontwikkeling zorgt voor een afname van de afstand tot een treinstation in de kern Stadskanaal, maar voor de inwoners van andere dorpen blijft de ontsluitingskwaliteit relatief laag.

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

12/94

Fiets- en wandelnetwerk Uit het onderzoek van de Fietsersbond komt dat de gemeente Stadskanaal op bijna alle indicatoren slechter scoort dan het landelijk gemiddelde. Ook ontbreken er schakels in het fietsnetwerk. De gemeente heeft wel beleid op het gebied van fietsers, maar niet op het gebied van wandelaars. Duurzame en slimme mobiliteit Het aantal elektrische auto’s in de gemeente Stadskanaal blijft procentueel achter op het provinciale gemiddelde. Ook het aantal (semi-)publieke laadpunten is blijft achter. Als wordt gekeken naar de manier van verplaatsing blijkt dat in de gemeente Stadskanaal minder vaak wordt gekozen voor duurzame manier van transport dan het provinciale gemiddelde. De gemeente heeft wel beleid om duurzame mobiliteit meer te stimuleren. Natura 2000-gebieden In de gemeente Stadskanaal liggen geen Natura 2000-gebieden, maar er zijn twee gebieden net buiten de gemeentegrens. Activiteiten in de gemeente kunnen daardoor invloed kunnen hebben op deze gebieden. Het gaat om de Natura 2000-gebieden Lieftinghsbroek en Drouwenerzand. Voor beide gebieden geldt dat geen enkele instandhoudingsdoelstelling zich in een gunstige staat van instandhouding bevindt en dat er sprake is van een overschrijding van de kritische depositiewaarde van stikstof.

Er is beleid om de staat van instandhouding van de gebieden te verbeteren, maar het is onzeker wat er gaat gebeuren met de stikstofdepositie. De gemeente is niet verantwoordelijk voor de Natura 2000-gebieden maar kan wel keuzes maken die een positieve of negatieve invloed hebben op deze gebieden. Grondwater De kwaliteit van het grondwater is slecht in de gemeente Stadskanaal. Er is bijna overal sprake van kwel. De gemiddelde grondwaterstand is in een deel van het bebouwde gebied gunstig, maar is op sommige plekken ook te hoog. Als gevolg van klimaatverandering zal er meer extreme neerslag vallen gedurende de winters en kan er een groter watertekort ontstaan gedurende droge en warme zomers. Dit heeft een negatieve doorwerking op de grondwaterstanden in Stadskanaal. Het beleid van de gemeente is met name gericht op communicatie. Oppervlaktewater De gemeente Stadskanaal heeft drie KRW-waterlichamen: kanalensysteem Kanalen HunzeVeenkoloniën, kanalensysteem Westerwolde en Mussel Aa/ Pagediep. Voor de drie waterlichamen geldt dat de chemische toestand niet voldoet en de ecologische toestand matig is. Het waterschap werkt hard om de oppervlaktewaterkwaliteit te verbeteren en de waterkwaliteit moet uiterlijk in 2027 aan de KRW-doelstelling voldoen. Klimaatverandering kan een grote negatieve invloed op de kwaliteit van het oppervlaktewater hebben.

Sociale veiligheid Sociale veiligheid bestaat uit onveiligheidsgevoelens, onveiligheidsperceptie en vermijdingsgedrag. De sociale veiligheid in de gemeente Stadkanaal is sinds 2014 minder hard gedaald dan in gemiddeld in de provincie en in weinig stedelijke gemeenten. Vermijdingsgedrag is zelfs toegenomen. De gemeente Stadskanaal heeft wel beleid op het gebied van sociale veiligheid, maar het is onduidelijk wat dit gaat doen voor onveiligheidsgevoelens, onveiligheidsperceptie en vermijdingsgedrag. Gezonde leefstijl In de gemeente Stadskanaal ligt de ervaren gezondheid lager dan gemiddeld in de GGD-regio Groningen. Ook zijn er meer mensen met één of meer langdurige aandoeningen en meer mensen met een langdurige ziekte. De gemeente Stadskanaal heeft lokaal beleid heeft om de gezondheid van haar inwoners te verbeteren.

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

13/94

Maatschappelijke deelname In de gemeente Stadskanaal zijn er minder mensen lid van een (sport)vereniging of -club dan gemiddeld in de provincie. Gemiddeld meer mensen geven mantelzorg en meer jeugdigen zitten in de jeugdhulp. Vanuit de gemeente is er wel veel aandacht voor maatschappelijke deelname.

Aandachtspunten Aandachtspunten zijn de aspecten die in de huidige situatie beoordeeld zijn met kwaliteitsniveau ‘rood’ en autonoom verbeteren naar ‘oranje’ of in de huidige situatie beoordeeld zijn met kwaliteitsniveau ‘oranje’ en autonoom verslechteren binnen ‘oranje’ of naar ‘rood’.  Duurzame woningen Het percentage woningen met een groen energielabel (C of hoger) ligt in de gemeente Stadskanaal lager dan het provinciale gemiddelde. Ook het percentage woningen met zonnepanelen ligt lager dan het provinciaal gemiddelde. De gemeente Stadskanaal treft concrete maatregelen om toename van het percentage woningen met een groen energielabel te realiseren. Daarom gaat het kwaliteitsniveau van ‘rood’ naar ‘oranje’.  Maatschappelijke basisvoorzieningen In de gemeente Stadskanaal ligt de gemiddelde afstand tot een groot deel van de voorzieningen boven het provinciale gemiddelde. Het gaat met name om onderwijs- en horecavoorzieningen. Voor een deel van de voorzieningen gericht op de gezondheid en welzijn ligt de gemiddelde afstand juist weer lager dan het provinciale gemiddelde. Door vergrijzing en veranderende behoeften in voorzieningen zal de afstand tot voorzieningen in de toekomst toenemen. De gemeente Stadskanaal heeft geen beleid dat in gaat op voorzieningen.

Hoe heeft de effectbeoordeling van de concept-omgevingsvisie invloed gehad op de omgevingsvisie? Voordat een effectbeoordeling is gedaan op de omgevingsvisie, is een effectbeoordeling gedaan op de concept-omgevingsvisie. Hier is een aparte notitie over geschreven. De belangrijkste resultaten uit de beoordeling zijn:  De knelpunten die niet naar verwachting worden verholpen zijn werklocaties en bedrijventerreinen, grondstoffen en circulariteit, fiets- en wandelnetwerk, sociale veiligheid, gezonde leefstijl, openbaar vervoer, duurzame en slimme mobiliteit en oppervlaktewater. De aandachtspunten die naar verwachting niet worden verholpen zijn duurzame woningen en maatschappelijke basisvoorzieningen.  Voor de thema’s wonen en natuur zijn er zowel kansen op positieve effecten als risico’s op negatieve effecten. Voor de thema’s circulariteit en veiligheid zijn er geen kansen of risico’s. De belangrijkste adviezen uit de effectbeoordeling van de concept-omgevingsvisie zijn1:  Voor de ambitie sociale cohesie zou de gemeente Stadskanaal kunnen zorgen voor meer kansen door bijvoorbeeld sporten toegankelijker maken voor inwoners of vrijwilligerswerk makkelijker maken.  Voor de ambities leefomgeving en klimaat zou de gemeente Stadskanaal kunnen inzetten op het verbeteren van de sociale veiligheid of het creëren van een gezonde leefomgeving.

 Voor de ambitie klimaat zou de gemeente Stadskanaal beleid op het gebied van duurzame energieopwekking en energiebesparing kunnen toevoegen aan de omgevingsvisie.  Voor de ambitie landbouw zou de gemeente Stadskanaal beleid toe kunnen voegen die er verder voor zorgt dat de landbouw in de gemeente verduurzaamd. 1

De ambities die zijn beoordeeld voor de concept-omgevingsvisie zijn anders ingestoken dan de ambities die zijn beoordeeld voor de omgevingsvisie. Inhoudelijk zijn ze niet veranderd.

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

14/94

 

 

Voor de ambitie cultuurhistorie zou de gemeente Stadskanaal beleid kunnen toevoegen die de cultuurhistorie in de gemeente beter beleefbaar maakt. Voor de ambities landschap, gezondheid en circulariteit zou de gemeente Stadskanaal kunnen kijken hoe het open Veenkoloniale landschap en het kleinschalige landschap op de zandgronden beter zichtbaar en beleefbaar kan worden gemaakt. Voor de ambitie gezondheid zou de gemeente Stadskanaal nog beleidsuitspraken kunnen toevoegen die zorgen voor een verbetering van de ervaren gezondheid. Voor de ambitie circulariteit kan de gemeente Stadskanaal de beleidsuitspraak verder uitwerken of beleid toevoegen over het reduceren van de hoeveelheid huishoudelijk afval per inwoner en het verhogen van het scheidingspercentage, bijvoorbeeld door op te nemen dat de gemeente gaat voor het halen van de landelijke norm.

Wat staat er in de omgevingsvisie? In Tabel 0.2 staat in het kort wat het nieuwe beleid uit de omgevingsvisie is. Er is alleen gekeken naar beleid dat nieuw is en niet al in andere plannen vast ligt. Dit beleid is namelijk al beoordeeld in de foto van de leefomgeving onder de autonome ontwikkeling. Figuur 0.4 is een visuele weergave van het beleid in de omgevingsvisie. Tabel 0.2: De teksten uit de omgevingsvisie

Thema

Omgevingsvisie

Klimaat

We zetten hierbij in op kwalitatieve inrichting van de openbare ruimte met groen en voldoende aandacht voor biodiversiteit, hittestress en wateropslag. Daarmee wordt de openbare ruimte klimaatadaptief ingericht waarbij meer water wordt opgevangen en vastgehouden in natte perioden en komen er meer schaduwplekken om hittestress te voorkomen. Vanuit de gemeente stimuleren we onze inwoners om hun tuinen klimaatadaptief in te richten met meer groen en minder verharding.

Circulariteit

Bij onderhoud, reconstructies en realisatie in ons areaal stimuleren we aannemers via de aanbestedingen om grondstoffen en producten te hergebruiken om zo bij te dragen aan het doel om in 2050 volledig circulair te zijn. We volgen op het gebied van afval(scheiding) de landelijke ontwikkelingen voor de doelen en normen op dit thema.

Wonen

In Alteveer, Mussel en Onstwedde willen we de komende jaren vooral kleinschalige woningbouw realiseren passend naar de aard en karakter van het dorp en het gebied. Voor Stadskanaal en Musselkanaal is de woningbouwopgave groter. Om dit te realiseren kijken we naast inbreidingsmogelijkheden ook naar woningbouwlocaties buiten bestaande kernen. Deze planmatige woningbouw voorzien we onder meer bij het Tweede Boerendiep, de omgeving Floralaan te Musselkanaal en rondom het toekomstige treinstation in Stadskanaal nabij Mercurius Businesspark. Gezien de centrale ligging van dit treinstation beperkt planmatige woningbouw zich niet enkel tot onze gemeentegrens en kijken we ook naar Nieuw-Buinen. Als gemeente willen we sturing op de woningbouw als het gaat om type en prijsklasse en een thuis zijn voor diverse doelgroepen, van jong tot oud. Bij invulling van de woningbouwopgave kiezen we dus nadrukkelijk voor verschillende woonvormen.

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

15/94

Thema

Omgevingsvisie

Voorzieningen

Per kern streven we naar het behoud van de volgende basisvoorzieningen:  Alteveer: Basisonderwijs, sportvoorzieningen, OV-verbinding, ontmoetingslocatie  Mussel: Basisonderwijs, dagelijkse boodschappen, OV-verbinding, sportvoorzieningen, ontmoetingslocatie  Musselkanaal: Basisonderwijs, dagelijkse boodschappen, regio-overstijgende speciaalzaken, gezondheidscentra, OV-verbindingen, sportvoorzieningen  Onstwedde: Basis- en voortgezet onderwijs, dagelijkse boodschappen, gezondheidscentrum, culturele voorzieningen, OV-verbinding, sportvoorzieningen  Stadskanaal: Basis- en voortgezet onderwijs, dagelijkse boodschappen, regiooverstijgende speciaalzaken, culturele voorzieningen, horeca en amusement, gezondheidscentra, ziekenhuis, OV-verbindingen, sportvoorzieningen Waar dit nog niet het geval is willen we de aanwezige eerstelijns zorg (huisarts, apotheek, wijkverpleging, paramedici en eventueel sociale domein) concentreren in gezondheidscentra op locaties die centraal gelegen zijn en goed bereikbaar zijn met het openbaar vervoer. Wij willen een inclusieve en toegankelijke gemeente zijn waarbij voorzieningen en de openbare ruimte toegankelijk en veilig zijn voor iedereen ook als er sprake is van fysieke en/of mentale beperkingen.

Economie

Op Bedrijvenpark Stadskanaal en het Dideldomterrein is ruimte voor diverse soorten bedrijven. Mogelijk wordt zwaardere industrie hier op lange termijn uitgefaseerd. Bestaande bedrijven worden dan bij uitbreiding gefaciliteerd op of nabij Bedrijvenpark ZuidGroningen, zodat de werkgelegenheid in de regio behouden blijft. Ook de vestiging van nieuwe bedrijven met een groot oppervlak en/of zwaardere industrie, agrofood en voedselverwerking worden bovenregionaal gefaciliteerd op Bedrijvenpark Zuid-Groningen. In onze gemeente richten we ons voor de MKB en maakindustrie op bestaande bedrijventerreinen en -locaties. Aangezien geen structurele problemen ten aanzien van geurhinder zijn, stellen we hiervoor geen gemeentelijk beleid op maar volgen landelijke en provinciale wet- en regelgeving. Wel gaan we verkennen welke maatregelen kunnen worden genomen om de geurhinder bij de biovergister terug te dringen.

Mobiliteit

Het treinstation op het Mercurius Businesspark richten we in als een mobiliteitshub: een verkeersknooppunt waarbij de nadruk ligt op een goede aansluiting tussen verschillende vervoersmodaliteiten. Zo wordt de omgeving rondom het stationsgebied ingericht om snel en comfortabel over te stappen op bus, fiets, auto, taxi of andere duurzame (deel)mobiliteit.

Landbouw

Groei van de (intensieve) veehouderij op ons grondgebied vinden we maatschappelijk en landschappelijk niet wenselijk, vanwege het potentiële effect op milieu, gezondheid en ook natuurdoelen en woonfuncties. Op het gebied van mest is het streven om de opslag op eigen kavel te realiseren. Wanneer er op de eigen kavel geen ruimte is, kunnen we als gemeente afwijken van bestaande regelgeving. We volgen hierbij de ontwikkelingen op landelijk en provinciaal niveau. De teelt van gewassen met een grote negatieve invloed op bodem- en waterkwaliteit en/of volksgezondheid willen we tegengaan, zoals bollen- en lelieteelt waar veel gewasbeschermingsmiddelen bij worden gebruikt. Daarom staan we als gemeente onder meer bollenteelt waar veel gewasbeschermingsmiddelen bij worden gebruikt niet toe. Dit wordt nader uitgewerkt in plannen en regels. In het buitengebied en op het boerenerf staan we bedrijvigheid toe die past in het gebied, zoals agrarische bedrijven met eventuele boerderijwinkels of campings.

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

16/94

2

Thema

Omgevingsvisie

Natuur

In de Veenkoloniën ligt een opgave om 10% groenblauwe dooradering te realiseren. De groenblauwe dooradering zorgt voor meer verbinding van natuurgebieden en versterking van de biodiversiteit. Voor de realisatie van deze opgave wordt eerst gekeken naar de gronden van de overheden en pas daarna naar realisatie op landbouwgrond. We richten ons op het isoleren van woningen en andere gebouwen. Daarbij nemen we maatregelen om diersoorten te beschermen, zoals vleermuizen en gierzwaluwen. Vanuit het Pagedal loopt een groenstructuur door het stedelijk gebied van Stadskanaal tot aan het centrum. Deze “groene long” zorgt ervoor dat ook voor de inwoners die in het verstedelijkte gebied wonen openbaar groen altijd dichtbij is. De groene long houden we groen en daarin staan we geen uitbreiding van het bebouwd oppervlak toe.

Recreatie

We willen de mogelijkheden gaan verruimen voor het starten of uitbreiden van bijvoorbeeld bed & breakfast's, kleinere campings en hotels. Wij kiezen ervoor om geen nieuwe grootschalige recreatie toe te laten buiten de bestaande plannen voor grootschalige recreatie in de Kettingwijk2. De Kettingwijk houden we vrij voor grootschalige recreatie en daar staan we ook geen andere ruimtelijke bestemmingen toe. Daarom willen we meer gaan samenwerken in en met de regio op onder meer het gebied van regiomarketing en willen als gemeente goede voorwaarden scheppen om samen met de markt het aantal overnachtingen en -locaties te vergroten. Dit geeft een goede impuls aan onze horeca, recreatie, winkels en amusement. Winkels, horeca en amusement willen we clusteren, zodat er in de kernen een herkenbaar en levendig centrum is.

Veiligheid

In ons ruimtelijk beleid houden we rekening met de aandachtsgebieden en gaan zorgvuldig om met eventueel nieuwe (kwetsbare) functies binnen de veiligheidscontouren. Als gemeente willen we geen opslag of verwerking van kernafval binnen onze gemeentegrenzen.

Dit is onderdeel van het Crisis- en herstelwetbestemmingsplan van de gemeente Stadskanaal. Hier is een MER voor uitgevoerd.

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

17/94

Figuur 0.4: Visiekaart van de omgevingsvisie van de gemeente Stadskanaal

Wat blijkt er uit de omgevingsvisie? Voor de omgevingsvisie zijn er veel kansen dat het beter gaat met de gemeente Stadskanaal in 2040. Figuur 0.5 laat zien hoe de beoordelingsaspecten zich ontwikkelen door de omgevingsvisie. De witte stippellijn is hoe de gemeente Stadskanaal gaat zijn in de toekomst zonder de omgevingsvisie. De paarse lijn is hoe de gemeente Stadskanaal gaat zijn in de toekomst met de omgevingsvisie.

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

18/94

Figuur 0.5: Rad van de leefomgeving inclusief de effecten van de omgevingsvisie voor de gemeente Stadskanaal

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

19/94

De omgevingsvisie zorgt voor kansen op positieve effecten. De gemeente zet in op het uitbreiden van het aantal woningen en het toegankelijker maken van het openbaar vervoer en duurzame mobiliteit. Ook wil de gemeente zware industrie verplaatsen naar een bedrijventerrein buiten de gemeente en inzetten op mestbeleid. Uit de foto van de leefomgeving is gekomen voor welke beoordelingsaspecten er een knelpunt is. Voor de effectbeoordeling van de omgevingsvisie is gekeken wat er met deze beoordelingsaspecten gebeurt door het nieuwe beleid. Dit is te zien in Tabel 0.3. In de tabel is te zien of het beter gaat ( ) of slechter ( ) door de omgevingsvisie. Met de omgevingsvisie zijn er voor veel knelpunten kansen dat het beter wordt, maar dit is voor veel beoordelingsaspecten naar verwachting niet genoeg dat het knelpunt opgelost wordt. Alleen voor grondwater en maatschappelijke deelname is de verwachting dat het knelpunt een aandachtspunt wordt. De beoordelingsaspecten werklocaties, fiets- en wandelnetwerk, sociale veiligheid en gezonde leefstijl blijven gelijk. Deze knelpunten blijven naar verwachting ook bestaan. Tabel 0.3: Effecten op de knelpunten voor het definitief voorkeursalternatief

Knelpunten

Kwaliteitsniveau

Omgevingsvisie

Werklocaties en bedrijventerreinen

=

=

Grondstoffen en circulariteit

↗

Openbaar vervoer

↗

Fiets- en wandelnetwerk

↗

Duurzame en slimme mobiliteit

↗

Natura 2000-gebieden

↗

Grondwater

=

Oppervlaktewater

↗

Sociale veiligheid

=

=

Gezonde leefstijl

↗

=

Maatschappelijke deelname

↗

=

Ook is gekeken naar de beoordelingsaspecten die uit de foto zijn gekomen als aandachtspunt (zie Tabel 0.4). Ook voor de twee aandachtspunten zijn er kansen dat het beter wordt, maar het is naar verwachting niet genoeg dat het aandachtspunt opgelost wordt. Tabel 0.4: Effecten op de aandachtspunten voor het definitief voorkeursalternatief

Aandachtspunten

Kwaliteitsniveau

Duurzame woningen

Nu ↗

Maatschappelijke basisvoorzieningen

Omgevingsvisie

Toekomst

↘

Door het beleid uit de omgevingsvisie ontstaan er geen nieuwe knelpunten of beoordelingsaspecten.

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

20/94

Verder zijn er nog de kwalitatieve beoordelingsaspecten (zie Tabel 0.5). De omgevingsvisie zorgt niet voor kansen en risico’s voor landschappelijke waarden. Voor archeologie en cultuurhistorische waarden en landbouw zijn er risico’s, omdat deze botsen met ruimtelijke ontwikkelingen, zoals woningbouw. Verder zijn er kansen voor bodem door het reguleren van gewasbeschermingsmiddelen en mestopslag. Tabel 0.5: Kwalitatieve beoordelingsaspecten

Kwalitatieve beoordelingsaspecten

Omgevingsvisie

Landschappelijke waarden

=

Archeologie en cultuurhistorische waarden Landbouw Bodem

Wat zijn de gevolgen voor de natuur? De omgevingsvisie kan een negatief effect hebben op natuur. Daarom is een Passende Beoordeling Natura 2000 gemaakt. Deze doet onderzoek naar de effecten van de omgevingsvisie op de Natura 2000gebieden Lieftinghsbroek en Drouwenerzand. In Tabel 0.6 zijn de resultaten van de Passende Beoordeling opgenomen. De risico’s hebben betrekking op stikstofdepositie en recreatiedruk. Aangezien stikstofdepositie (huidig, autonoom) een knelpunt is voor twee omliggende Natura 2000gebieden (Lieftinghsbroek en Drouwenerzand) en een kleine toename al een significant negatief effect kan veroorzaken, is cumulatie met betrekking tot stikstofdepositie een belangrijk aandachtspunt. De gemeente Stadskanaal heeft in haar Omgevingsvisie ook beleidsuitspraken die leiden tot een afname aan stikstofdepositie, zoals maatregelen die duurzame vormen van vervoer bevorderen. Bij de verdere uitwerking van het nieuwe beleid moet integraal aandacht zijn voor ontwikkelingen die kunnen leiden tot een verhoogde milieudruk binnen Natura 2000-gebieden. Door een integrale aanpak en de projectscope van een ontwikkeling zo in te steken dat ook maatregelen om stikstofdepositie te verminderen worden betrokken bij de ontwikkeling (interne saldering) kan een significant negatief effect voorkomen worden. Tabel 0.6: Uitkomsten Passende Beoordeling

Beleidsuitspraak

Risico’s op negatief effect Natura 2000 Lieftinghsbroek

Drouwenerzand

Aandachtspunten bij nadere uitwerking beleid (mitigatie)

Eindbeoordeling

3

Wonen

Groot risico op significant negatief effect door een toename van stikstofdepositie

Groot risico op significant negatief effect door een toename van stikstofdepositie

Emissieloze mobiliteit stimuleren. Indien nodig kan (intern of extern) gesaldeerd worden.

(Significant) negatief effect is te voorkomen.

4

Voorzieningen

Klein risico op significant negatief effect door verhoogde recreatiedruk

Klein risico op significant negatief effect door verhoogde recreatiedruk

Emissieloze mobiliteit stimuleren. Indien nodig kan (intern of extern) gesaldeerd worden.

(Significant) negatief effect is te voorkomen.

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

21/94

Beleidsuitspraak

Risico’s op negatief effect Natura 2000 Lieftinghsbroek

Drouwenerzand

Aandachtspunten bij nadere uitwerking beleid (mitigatie)

Eindbeoordeling

7

Landbouw

Risico op significant negatief effect door een toename van stikstofdepositie en mogelijke toename van milieudruk.

Risico op significant negatief effect door een toename van stikstofdepositie en mogelijke toename van milieudruk.

Uitwerking van de gebieden waar functieverandering aan de orde is, met het doel om de milieudruk op natuurgebieden te verminderen.

(Significant) negatief effect is te voorkomen.

9

Recreatie

Risico op significant negatief effect door een toename van stikstofdepositie en mogelijke toename van milieudruk.

Risico op significant negatief effect door een toename van stikstofdepositie en mogelijke toename van milieudruk.

Emissieloze mobiliteit stimuleren. Indien nodig kan (intern of extern) gesaldeerd worden.

(Significant) negatief effect is te voorkomen.

Hoe past al het nieuwe beleid uit de omgevingsvisie in de ruimte? Er is maar weinig ruimte in een gemeente. Al het beleid voor de toekomst moeten wel in die ruimte passen. Beleid kan elkaar versterken. Dit wordt kansen op synergie genoemd. Beleid kan elkaar ook in de weg zitten. Dit wordt risico’s op strijdigheid genoemd. In het OER is getoetst of al het beleid past met de zogenaamde botsproeven. Voor het beleid op de thema’s klimaat en voorzieningen zijn er alleen kansen op synergie. Voor klimaat is er een kans op synergie met wonen, economie en natuur. Woonwijken en bedrijventerreinen kunnen groen ingericht worden en een groene inrichting versterkt de natuur. Voor voorzieningen is er een kans op synergie met wonen en recreatie. Nieuwe woningen houden het voorzienaanbod rendabel en het groeien van de vrijetijdseconomie versterkt voorzieningen. Voor het thema natuur zijn er meer kansen op synergie dan risico’s op strijdigheid. Er zijn kansen op synergie met klimaat en landbouw, maar er is een risico op strijdigheid met recreatie. Kansen met landbouw ontstaan doordat wordt ingezet op toekomstbestendige en natuurinclusieve landbouw. Risico’s ontstaan doordat recreatie in natuur is toegestaan, wat de natuur kan verstoren. Voor de thema’s wonen, economie, landbouw en recreatie zijn er evenveel kansen op synergie als risico’s op strijdigheden.

Voor wonen zijn er kansen met klimaat en voorzieningen, maar risico’s met economie en landbouw. Voor economie zijn er kansen met klimaat, maar risico’s met wonen. Voor landbouw zijn er kansen met natuur, maar risico’s met wonen. Deze risico’s ontstaan omdat bedrijventerreinen en landbouw moeten wijken voor nieuwe woningen. Voor recreatie zijn er kansen met voorzieningen, maar risico’s met natuur. Voor de thema’s circulariteit, mobiliteit en veiligheid zijn er geen kansen op synergie en geen risico’s op strijdigheden.

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

22/94

Haalt de gemeente Stadkanaal de ambities? In de omgevingsvisie van de gemeente Stadkanaal staan zeven ambities voor de toekomst (zie Tabel 0.1). Het nieuwe beleid uit de omgevingsvisie zouden moeten helpen om de ambities te halen. Dit is getoetst in het OER. Eerst is gekeken welke beoordelingsaspecten bij de ambitie passen. Op basis van de beoordeling op kansen en risico’s is vervolgens gekeken of het genoeg is om de ambities te halen. Dit is te zien in Tabel 0.7. De score is: 😊

Er is een kans dat het beoordelingsaspect helpt de ambitie te halen

😐

Er zijn kansen en risico’s, dus het is niet duidelijk of het beoordelingsaspect helpt de ambitie te halen

☹

Er is een risico dat het beoordelingsaspect ervoor zorgt dat de gemeente de ambitie niet haalt

Tabel 0.7: Het halen van de ambities voor de gemeente Stadskanaal

Ambitie

Beoordelingsaspect

1

Woningaanbod en -behoefte

😊

Duurzame woningen

😊

Externe veiligheid

😐

Geluidhinder

😊

Luchtkwaliteit

😐

Geurhinder

😐

Lichthinder

😐

Hittestress

😊

Wateroverlast door hemelwater

😊

Optimaal ruimtegebruik en minimaliseren aantasting van het (open) landschap

Landschappelijke waarden

😐

Landbouw

☹

Waardering voor landschap, natuur en cultuurhistorie

Archeologie en cultuurhistorische waarden

☹

Natura 2000-gebieden

😊

Natuurnetwerk Nederland

😐

Biodiversiteit

😊

Bodem

😊

Grondwater

😊

Oppervlaktewater

😊

Vrijetijdseconomie en toerisme

😊

Droogte

😊

2

3

Voldoende en kwalitatief goed woningaanbod voor iedere doelgroep in een groene en gezonde leefomgeving

24 april 2025

Omgevingsvisie

BI6497-MI-RP-241004-0921

23/94

Ambitie

Beoordelingsaspect

4

Bereikbaarheid en doorstroming

😐

Openbaar vervoer

😊

Fiets- en wandelnetwerk

😐

Duurzame en slimme mobiliteit

😊

Verkeersveiligheid

😐

Samenwerkende kernen en regio, Stadskanaal als centrum voor maakindustrie

Werkgelegenheid

😐

Werklocaties en bedrijventerreinen

😐

Focus op leefbaarheid en toekomstbestendige (basis)voorzieningen

Sociale veiligheid

😐

Gezonde leefstijl

😐

Gezonde leefomgeving

😐

Maatschappelijke basisvoorzieningen

😊

Maatschappelijke deelname

😊

Grondstoffen en circulariteit

😊

Duurzame energieopwekking en energiebesparing

😐

Broeikasgassen

😊

5

6

7

Bereikbare kernen en stimuleren duurzame vormen van mobiliteit

Duurzaamheid en circulariteit

Omgevingsvisie

Voor de eerste vier ambities zijn er zowel kansen als risico’s. Alleen voor ambitie 2 zijn er meer risico’s dan kansen, waardoor deze ambitie naar verwachting niet wordt gehaald. Voor de andere drie ambities zijn er meer kansen dan risico’s, maar het is onzeker of de ambitie behaald wordt. Verdere uitwerking van het nieuwe beleid in programma’s zal dit moeten uitwijzen. Voor ambitie 7 zijn er meer kansen dan risico’s, maar het verschil is klein, waardoor deze ambitie naar verwachting niet wordt gehaald. Voor ambitie 6 zijn er enkel kansen, maar het zijn een aantal kleinere kansen, waardoor het onzeker is of de ambitie behaald wordt. Ook hiervoor geldt dat dit afhankelijk is van de verdere uitwerking in programma’s. Voor ambitie 5 zijn er geen beleidsuitspraken die effecten hebben. Deze ambitie wordt daarom naar verwachting niet gehaald.

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

24/94

Wat kan de gemeente Stadskanaal doen om de negatieve effecten tegen te gaan? De beoordelingsaspecten werklocaties en bedrijventerreinen, grondstoffen en circulariteit, openbaar vervoer, fiets- en wandelnetwerk, duurzame en slimme mobiliteit, oppervlaktewater, sociale veiligheid en gezonde leefstijl zijn knelpunten die niet opgelost worden door de omgevingsvisie. Maatregelen kunnen ervoor zorgen dat een risico zo klein mogelijk is of een kans wordt. Dit heten mitigerende maatregelen. De mitigerende maatregelen die worden genoemd in het OER staan beschreven in hoofdstuk 11. Tabel 0.8: Mitigerende maatregelen voor de omgevingsvisie Stadskanaal

Knelpunt

Mitigerende maatregelen

Werklocaties en bedrijventerreinen

In de omgevingsvisie staat geen beleid voor het creëren van nieuwe werklocaties of bedrijventerreinen. Zwaar industriële bedrijvigheid wordt gestimuleerd te verhuizen naar Bedrijvenpark Zuid-Groningen, maar er komt geen extra ruimte beschikbaar voor nieuwe bedrijventerreinen. Omdat de gemeente wil inzetten op woningen in het gebied, is dit mogelijk ook niet wenselijk. De gemeente kan daarom met de regio kijken hoe verdere samenwerking kan zorgen voor meer ruimte voor werklocaties en bedrijventerreinen. Mogelijke oplossing is om te kijken naar het optoppen van bestaande bedrijventerreinen om zo meer ruimte te creëren voor middel- en kleine bedrijvigheid, aansluitend bij de kwalitatieve vraag.

Grondstoffen en circulariteit

De gemeente wil de landelijke ontwikkelingen volgen op het gebied van afval(scheiding). Dit is naar verwachting niet voldoende om het knelpunt te verhelpen. Hiervoor kan de gemeente inzetten op een strenger beleid. Om een toename van de hoeveelheid (rest)afval van zowel woningen als voorzieningen te voorkomen kunnen aan de voorkant randvoorwaarden gesteld worden. Er zijn verschillende randvoorwaarden mogelijk. Deze randvoorwaarden kunnen opgenomen worden in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) zoals circulair inkopen. Circulair inkopen betreft producten die bijvoorbeeld achteraf makkelijk te scheiden zijn of biologisch afbreekbaar zijn. Daarnaast kunnen er eisen gesteld worden aan horeca en evenementen door deze op te nemen in de vergunningseisen. Aan de achterkant kan de gemeente invloed uitoefenen door afvalinzameling te bundelen en daar eisen aan te stellen.

Openbaar vervoer

Hoewel de toegankelijkheid tot openbaar vervoer naar verwachting verbetert, is het niet genoeg om het knelpunt op te lossen. De gemeente gaat niet over de inzet van bussen in de gemeente, maar kan het belang van een goede toegankelijkheid tot openbaar vervoer wel bij de provincie onder de aandacht brengen. De gemeente kan zelf het gebruik van openbaar vervoer promoten door bijvoorbeeld actieve communicatie over de reistijd met het openbaar vervoer versus de auto.

Fiets- en wandelnetwerk

In de omgevingsvisie zet de gemeente niet met nieuw beleid in op het verbeteren van het fiets- en wandelnetwerk. Enkel onderhoud (autonoom) wordt niet gezien als genoeg verbetering van het fiets- en wandelnetwerk. Daarom kan de gemeente kijken waar het ontbrekende schakels kunnen worden toegevoegd, zodat de verbinding tussen de kernen verbetert. Daarnaast kan de gemeente ook onderzoeken of drukke fietsroutes vrijliggend gemaakt kunnen worden als dit nog niet het geval is.

Duurzame en slimme mobiliteit

Met de komst van een mobiliteitshub met daarin ruimte voor deelmobiliteit, zijn er wel kansen voor een verbetering. Het wordt echter niet beschouwd als genoeg om het knelpunt op te lossen. De gemeente kan bij de realisatie van een nieuwe woonwijk inzetten op het realiseren van deelmobiliteit en oplaadpunten voor elektrische voertuigen, ook om zo de parkeerdruk en de uitstoot van emissies tegen te gaan. Om dit knelpunt op te lossen is het van belang dat deelmobiliteit en oplaadpunten voor elektrische voertuigen in de gehele gemeente beschikbaar worden.

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

25/94

Knelpunt

Mitigerende maatregelen

Oppervlaktewater

Het verminderen van gewasbeschermingsmiddelen en het reguleren van mestopslag zorgt voor kansen voor verbetering van de kwaliteit van het oppervlaktewater, maar dit wordt niet gezien als genoeg om het knelpunt op te lossen. Om dit te bereiken kan de gemeente inzetten op een strenger beleid in de regulatie, bijvoorbeeld door regels en maatregelen op te nemen in het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) die betrekking hebben op gemengde overstorten en de kwaliteit van ‘zwemwater’.

Sociale veiligheid

In de omgevingsvisie is geen beleid dat invloed heeft op de sociale veiligheid. De sociale veiligheid kan worden verbeterd door onveiligheidsgevoelens bij de inwoners af te laten nemen. Hiervoor zal ook afstemming met de Veiligheidsregio nodig zijn, gezien de drugsproblematiek op het platteland.

Gezonde leefstijl

In de omgevingsvisie is geen beleid dat invloed heeft op de gezonde leefstijl. Om actief in te kunnen zetten op het bevorderen van een gezonde leefstijl moet de gemeente in samenwerking met de GGD Groningen inzetten op bewustwording onder inwoners. Welke manier het beste geschikt is zal uit nader onderzoek moeten blijken.

Wat komt er hierna? Bij de Omgevingswet is de gemeente verplicht de effecten van haar nieuwe beleid te meten en te beoordelen. Dit heet monitoring en evaluatie. Met de informatie kan de gemeente een nieuwe omgevingsvisie beter maken. Dit heet een beleidscyclus (zie Figuur 0.6).

Figuur 0.6: Beleidscyclus bij de omgevingsvisie

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

26/94

De beleidscyclus voor de omgevingsvisie bestaat uit vier stappen: 1. De gemeente maakt de omgevingsvisie. 2. Van de omgevingsvisie maakt de gemeente omgevingsprogramma’s. Een omgevingsprogramma heeft ambities voor een onderdeel van de omgevingsvisie, bijvoorbeeld de energietransitie. Het omgevingsprogramma beschrijft een plan om deze ambities te halen. Dit gebeurt met projecten en maatregelen. Ook beschrijft een omgevingsprogramma hoe de gemeente dit meet. Van de omgevingsprogramma’s maakt de gemeente een omgevingsplan. Hierin staan alle regels voor bijvoorbeeld bouwen, milieu, erfgoed en waterbeheer. 3. Daarna voert de gemeente de plannen uit. 4. Aan het einde kijkt de gemeente of de ambities uit de omgevingsvisie en de omgevingsprogramma’s zijn gehaald. Dit wordt gedaan op de manier die de gemeente al had gekozen. De resultaten gebruikt de gemeente om een nieuwe omgevingsvisie te maken. Als ambities niet gehaald zijn, kan de gemeente hier meer aandacht aan geven. Na vier jaar begint de beleidscyclus weer bij stap 1 met een nieuwe versie of een update van de omgevingsvisie. Het meten en beoordelen van het nieuwe beleid verzorgt de gemeente met de beoordelingsaspecten uit het OER. Hiervoor gebruikt de gemeente dezelfde bronnen. Als er nieuwe bronnen beschikbaar zijn, kijkt de gemeente of dit handig is.

24 april 2025

BI6497-MI-RP-241004-0921

27/94

1

Waarom een omgevingsvisie en een OER?

1.1

Omgevingsvisie gemeente Stadskanaal

De gemeente Stadskanaal werkt momenteel aan de vernieuwing van haar omgevingsbeleid, specifiek de omgevingsvisie. Deze is verplicht onder de nieuwe Omgevingswet en wordt in 2025 vastgesteld. De omgevingsvisie beschrijft hoe de fysieke leefomgeving in de gemeente Stadskanaal zich op de langere termijn ontwikkelt en wat de gemeente daar op hoofdlijnen aan wil doen. In de Omgevingswet is de omgevingsvisie hét instrument om samenhang in het beleid voor de fysieke leefomgeving aan te brengen. De omgevingsvisie is een strategische beleidsvisie waarin opgaven en ambities voor de leefomgeving zijn opgenomen voor de lange termijn (2040) en richtinggevende keuzes op hoofdlijnen waarmee de gemeente invulling wil geven aan het behalen van de ambities. Verdere uitwerking van die keuzes vindt na vaststelling van de omgevingsvisie plaats in instrumenten zoals bijvoorbeeld het omgevingsplan en programma’s.

1.2

Waarom een OER?

De gemeente Stadskanaal wil de gevolgen van het nieuwe omgevingsbeleid uit de omgevingsvisie op de leefomgeving in beeld brengen. Daarom is er bij de omgevingsvisie een Omgevingseffectrapport (OER) opgesteld. Het OER levert de informatie die nodig is om een zorgvuldig besluit te nemen over de omgevingsvisie. Daarbij zijn alle relevante belangen meegewogen. Ook beschrijft en verantwoordt het OER de resultaten van dit proces. De omgevingswet schrijft voor in welke gevallen voor een plan of programma de procedure voor de milieueffectrapportage doorlopen moet worden. Hiervoor gelden twee sporen:  Het plan of programma is kaderstellend.  Voor het plan of programma is een passende beoordeling nodig. De wet beschrijft wanneer een plan of programma kaderstellend is, dit is het geval wanneer:  Het plan of programma voldoende gedetailleerde regels bevat over de inhoud, voorbereiding en (praktische) uitvoering van projecten;  Het plan of programma regels bevat die handelen over ligging, aard, omvang en gebruiksvoorwaarden van projecten; die regels moeten van belang zijn voor mogelijk optredende milieugevolgen; Voor puur indicatieve plannen geldt dat deze niet als kaderstellend gezien wordt. Het kan ook zijn dat in de omgevingsvisie beleid staat wat mogelijk verstorend is voor de natuur in Natura 2000-gebieden. Dit zijn gebieden die op Europees niveau beschermd zijn.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Stadskanaal&id=d5b77f21-6714-412b-97f1-ac5e0d09546e