Bijlage 2. Nota zienswijzen en ambtshalve wijzigingen Omgevingsvisie eerste wijziging woonvisi
Tekst van het document
24
In de praktijk zien wij dat het sportpark de afgelopen jaren is gegroeid en dat het gebruik is geïntensiveerd. Dat is op zichzelf begrijpelijk. Tegelijk is de woonomgeving destijds ingericht met een bepaalde balans tussen wonen en voorzieningen. Als activiteiten, gebruiksuren en geluidsbronnen toenemen, kan geluid dat ooit 'passend' was bij het gebied niet meer passen bij de huidige situatie, zeker in de avond, nacht en weekenden. Die groei kan zich onder meer uiten in: • meer activiteiten en meer gebruiksuren (ook in avonduren en weekenden) • toevoeging van nieuwe sportvormen en bijbehorende voorzieningen • activiteiten met hogere geluidsniveaus of piekgeluiden (bijv. omroep, toernooien, trainingen, specifieke sportvormen) Waar het schuurt, is dat bij groei de discussie al snel versmalt tot: "het is wettelijk toegestaan, dus het is geen probleem". Dat is vanuit verenigingen begrijpelijk, maar het doet onvoldoende recht aan goed nabuurschap en aan het gemeentelijke doel van verbinding en een gezonde leefomgeving. Zonder heldere gemeentelijke kaders ontstaat het risico dat de feitelijke last (slaapverstoring, stress, verlies aan rust) vooral bij omwonenden terechtkomt. Dat leidt tot onrust, verharding en uiteindelijk tot bezwaar- en handhavingstrajecten—iets wat niemand wil.
Wij vragen de raad daarom om in de Omgevingsvisie expliciet op te nemen welke randvoorwaarden gelden bij uitbreiding of intensivering van sport- en recreatiefuncties nabij woningen. Daarmee blijft sportontwikkeling mogelijk, terwijl het woon- en leefklimaat aantoonbaar wordt beschermd en het gesprek tussen vereniging, omwonenden en gemeente op basis van duidelijke verwachtingen kan plaatsvinden. 3. Beleid moet sturen op totale belasting (cumulatie) en voorspelbaarheid De huidige regelgeving en beleidskaders geven in de praktijk onvoldoende houvast om groei van activiteiten nabij woningen in goede banen te leiden. Hierdoor kan het gebeuren dat: • besluiten per onderdeel worden genomen zonder dat de totale (cumulatieve) geluidsbelasting voor omwonenden leidend is • de geluidsdruk op omwonenden geleidelijk toeneemt, met meer meldingen, onrust en (uiteindelijk) bezwaar- en handhavingstrajecten als gevolg Wij vragen niet om het tegenhouden van sport, maar om een expliciete keuze in de Omgevingsvisie: sportgroei is mogelijk, mits de gevolgen voor omwonenden vooraf inzichtelijk worden gemaakt en zo nodig worden beperkt via maatregelen en duidelijke, uitlegbare afspraken, Dat geeft verenigingen ruimte én bewoners vertrouwen.
Wij vragen hierbij om een expliciet principe van goed nabuurschap in de Omgevingsvisie: als de gemeente 'ja' zegt tegen groei of aanpassing van sport- en recreatiefuncties, hoort zij ook te borgen dat de nadelige gevolgen (zoals extra geluid) niet eenzijdig terechtkomen bij de partij die ermee moet leven. Dat betekent: vooraf de effecten inzichtelijk maken, maatregelen treffen waar dat kan, en duidelijke afspraken maken waar dat nodig is. 4. Representatief referentiekader: beoordeel de situatie bij de woningen Wij maken ons zorgen over de wijze waarop de geluidsituatie rond het sportpark wordt beoordeeld en welke uitgangspunten daarbij worden gekozen. Als het referentiegebied te ruim wordt afgebakend, kan een hoger "achtergrondniveau" ontstaan dan feitelijk bij de woningen wordt ervaren. Dat kan ertoe
25
leiden dat hogere geluidsniveaus als 'passend' worden gezien en dat minder maatregelen nodig worden geacht, terwijl bewoners juist een afname van bescherming ervaren. Daarbij speelt ook de gebiedstypering (bijv. "rustige woonwijk" of "gemengd gebied"). Dit is geen semantiek: de gekozen typering bepaalt mede welk beschermingsniveau wordt gehanteerd. Wij vragen om te borgen dat de typering aansluit bij de feitelijke situatie bij de woningen en niet ongemerkt verschuift door groei van activiteiten. Een niet-representatief referentiekader kan er in de praktijk toe leiden dat hogere geluidsniveaus sneller als 'passend' worden gezien en dat minder maatregelen in beeld komen. Wij verzoeken daarom om in de Omgevingsvisie vast te leggen dat beoordelingen van geluid en gebiedstypering aansluiten bij de directe woonomgeving (uitgangspunten/ metingen bij de woningen) en dat bij twijfel het voorzorgsprincipe geldt: eerst voorkomen en beperken, voordat hogere belasting wordt geaccepteerd. 5.Rechtszekerheid: geen stille verschuiving van bescherming In het verlengde hiervan vragen wij aandacht voor rechtszekerheid. Als een omgeving die feitelijk als rustige woonomgeving functioneert gaandeweg als "gemengd" wordt benaderd, kan dat leiden tot hogere toelaatbare geluidsniveaus zonder dat daar expliciet een bestuurlijke keuze over wordt gemaakt.
Wij verzoeken de raad daarom om vast te leggen dat wijziging van gebiedstypering of beschermingsniveau alleen kan plaatsvinden na een zorgvuldig gemotiveerde, transparante belangenafweging, met aantoonbare betrokkenheid van direct omwonenden. 6. Mitigerende maatregelen en (waar nodig) handhaafbare gebruiksafspraken Wij constateren dat bij uitbreiding en intensivering van activiteiten niet altijd zichtbaar is welke maatregelen worden genomen om extra geluid te voorkomen of te beperken. Als sprake is van een ontwikkeling die de geluidsbelasting kan verhogen, hoort het uitgangspunt te zijn: eerst voorkomen, dan beperken en pas als laatste accepteren met goede onderbouwing. De Omgevingsvisie kan dit principe expliciet maken. Voorbeelden van maatregelen/afspraken (bij voorkeur in overleg met vereniging en omwonenden) zijn: • Fysieke maatregelen: afscherming en slimme positionering/oriëntatie van geluidsbronnen op het terrein (bron- en overdrachtsmaatregelen). • Tijdvensters: duidelijke afspraken over gebruikstijden, met extra bescherming in avonduren, nachten en weekenden. • Gebruiksafspraken: heldere regels voor omroep/muziek en activiteiten met piekgeluid (bijv. toernooien), zodat verwachtingen vooraf duidelijk zijn en handhaving mogelijk is als dat nodig blijkt.
Het expliciet opnemen van het vereiste van mitigerende maatregelen en, waar nodig, handhaafbare gebruiksafspraken voorkomt dat de toename van belasting eenzijdig bij omwonenden terechtkomt. 7. Concrete tekstvoorstellen (plak-klaar) voor opname in de Omgevingsvisie
26
Wij verzoeken de gemeente om onderstaande tekst (of een inhoudelijk gelijkwaardige variant) op te nemen bij de thema's Wonen/Woonkwaliteit, Leefbaarheid/Geluid en Sporten voorzieningen: • Uitgangspunt woonkwaliteit: Bij uitbreiding of intensivering van sport- en recreatiefuncties nabij bestaande woningen wordt geborgd dat het woon- en leefklimaat niet verslechtert. • Cumulatie en tijdvakken: De beoordeling van geluid omvat altijd de cumulatieve belasting (stapeling van activiteiten) en betrekt piekgeluid en de perioden avond/ nacht en weekend afzonderlijk. • Referentiekader: Voor gebiedstypering en toetsing wordt uitgegaan van een representatief referentiekader ter plaatse van de woningen (uitgangspunten/ metingen bij de gevel), zodat de beoordeling aansluit bij de feitelijke situatie bij omwonenden, • Gebiedstypering en rechtszekerheid: Wijziging van gebiedstypering of beschermingsniveau vindt alleen plaats na transparante, gemotiveerde belangenafweging en aantoonbare participatie van direct omwonenden. • Maatregelen en afspraken: Groei is alleen mogelijk als mitigerende maatregelen aantoonbaar zijn onderzocht en toegepast waar nodig; daarnaast kunnen handhaafbare gebruiksafspraken worden vastgelegd (o.a. tijden, omroep/muziek, situering van geluidsbronnen).
• Gezondheid en slaap: Bij keuzes over geluid wordt expliciet meegewogen dat verstoring in avond/nacht direct effect heeft op gezondheid en slaap, en dat dit in de woonomgeving zoveel mogelijk wordt voorkomen. 8. Voorkomen van escalatie en procedures Heldere en evenwichtige beleidskaders voorkomen dat bewoners en initiatiefnemers achteraf in bezwaar-, handhavings- of juridische trajecten belanden. Door vooraf duidelijke randvoorwaarden te stellen, ontstaat: • meer voorspelbaarheid voor initiatiefnemers • meer draagvlak bij omwonenden • een duurzamere balans tussen wonen en maatschappelijke functies 9. Conclusie Wij verzoeken de gemeente om in de Omgevingsvisie nadrukkelijk te borgen dat de kwaliteit van de woonomgeving beschermd blijft tegen een toenemende geluidsbelasting, met name bij groei en intensivering van functies zoals sport en recreatie. Wij vragen u onze zienswijze mee te nemen bij de vaststelling van de Omgevingsvisie en de hierboven genoemde punten (cumulatie, representatief referentiekader, mitigerende maatregelen en transparante gebiedstypering) expliciet te verwerken. Graag lichten wij deze zienswijze desgewenst toe en denken wij constructief mee over een oplossing die sportontwikkeling mogelijk maakt én de woonkwaliteit van omwonenden beschermt. Reactie op zienswijze
27
Wij danken indieners voor de ingediende zienswijze en voor de zorgvuldige en betrokken wijze waarop zij aandacht vragen voor het woon- en leefklimaat in de nabijheid van sport- en recreatiefuncties. Voor een inhoudelijke reactie verwijzen wij graag door naar de reactie op zienswijze 6. Conclusie De zienswijze geeft geen aanleiding de ontwerp Omgevingsvisie te wijzigen.
8. de Koepel, huurders- en woonbelangenvereniging Zienswijze Huurdersvereniging De Koepel zet zich al sinds 2007 in voor de belangen van de huurders binnen de gemeente Stadskanaal. Zowel in het sociale als commerciële domein. We willen dan ook graag onze bijdrage leveren voor de Woonvisie 2026-2030. We constateren dat er de afgelopen jaren uiterst summier is bijgebouwd in de gemeente Stadskanaal. Waar de commerciële markt nu weer enige groei begint te vertonen, moeten we helaas constateren dat de belangrijkste speler in de sociale markt, Lefier (met ongeveer 4.000 woningen in de gemeente, de hoofdspeler binnen de sociale woningbouw), de afgelopen 10 jaar meer heeft gesloopt dan bijgebouwd. Daarbij hebben zij zich teveel laten leiden door de krimpvisie van een aantal demografische onderzoeksbureau’s. Deze (min of meer) nulgroei van de gemeentelijke woningmarkt heeft geleid tot sterk stijgende prijzen in de koopwoningmarkt waarbij starters vooral het nakijken hebben. In de sociale sector zien we dat de vraag de laatste jaren sterk toeneemt. De onderliggende redenen daarvan zijn divers: gezinsverdunning (minder personen per huishouden, vanwege vergrijzing, scheiding, alleenstaanden) en nieuwe groepen (statushouders, “rugzakjes”, etc.). De oplopende zoek/wachttijden zijn hiervoor belangrijke indicatoren.
Daar komt bij dat de doorstroom vanuit sociaal naar koop ook stagneert door de beperkte groei van de koopwoningmarkt. Anderzijds is er ook verhuisstroom van de koopmarkt naar de sociale huizenmarkt te signaleren (“verzilveren”). We zijn in dit licht dan ook zeer verheugd met de aanzet om de komende jaren een sterke inhaalslag te gaan maken om de stagnatie in de woningmarktketen weer op gang te brengen. U geeft daarbij aan ergens tussen de 350 à 450 woningen te willen realiseren. Wanner we daarbij als uitgangspunt nemen de 30-30-40 regel (30% sociale huur, 30% middenhuur/betaalbare koop), 40% (vrije huur en duurdere koop) dan zouden we dit graag willen ondersteunen. Dat betekent dat de sociale woningcorporatie(s) de komende 5 jaar ongeveer 110 à 135 woningen moeten gaan bouwen. Naast vervangingsbouw (verkoop bestaande voorraad aan de markt, van de verkregen gelden worden nieuwe woningen gebouwd), zal dit primair gerealiseerd moeten worden via uitbreidingsbouw. De gemeente legt ons inziens terecht het accent op de doelgroepen jonge starters (zowel koop als huur) als op de senioren (vanwege toenemende vergrijzing). Gezien het feit dat het hier waarschijnlijk gaat om maximaal 2 persoonshuishoudens gaat het om bouw van kleinere woningen. Daarbij kan in de 28
koopsector ook sneller tegemoet gekomen worden aan betaalbaar koop en voor de senioren aan wat kleinere, drempelvrije woningen: levensloopwoningen en/of appartementen. We hopen dat de gemeente Stadskanaal (en Lefier) kan bijdragen aan de realisatie van deze targets. En daarbij ook de middelen die haar ter beschikking staan optimaal inzet. Ook het Rijk en/of de Provincie kunnen mogelijk financieel bijdragen om projecten van de grond te krijgen en/of sneller te realiseren. Ook zijn er in de markt mogelijk aantrekkelijke samenwerkingsprojecten te realiseren (bijv. via pensioenfondsen, investeerders, etc.). Overal vinden we de Omgevingsvisie met al haar aspecten een goed en uitgebalanceerd document, vooral daar waar ze een aangenaam (en betaalbaar) leefklimaat voor haar bewoners ondersteunt. Zowel voor jong als oud, voor verschillende inkomensgroepen en voor zowel de grotere als voor de kleinere kernen. We onderschrijven eveneens het belang van een goede voorzieningen /diensten infrastructuur: • toegang tot en ontsluiting van (qua mobiliteit van personen en goederen) de gemeente. • het instant houden van en/of uitbreiding van de onderwijs/kennisinfrastructuur. • idem de industriële bedrijvigheid, het MKB met gevarieerd en kwalitatief winkelbestand. • de bestaande zorgvoorzieningen (ziekenhuis, zorginstellingen, medische diensten).
• andere voorzieningen: zwembaden, Geert Teis, dorpshuizen, bioscopen, restaurants, etc. Maar groen is eveneens belangrijk. • elke wijk in ieder geval de meest basale voorzieningen. Om al deze voorzieningen in stand te houden hebben we voldoende bewoners/consumenten nodig. De geplande uitbreiding van het woningbestand is dan ook zeer noodzakelijk/voorwaardelijk om deze bestaande voorzieningen en bedrijven in stand te houden. Daarbij kan hoogwaardige instroom (nieuwe bewoners en nieuwe bedrijvigheid) van buiten de regio ook een bijdrage leveren. Ook hier kan de gemeente een actieve bijdrage leveren via promotie en acquisitie. Een aantrekkelijk voorzieningen- en dienstenaanbod voorkomt ook uitstroom naar andere gemeenten. Een groene leefomgeving met een mix van huur- en koopwoning levert volgens ons (en volgens onderzoeken) de beste en duurzame woon-/leefomgevingen op. Aangevuld met een redelijke mix van jong en oud. Bij overlast (visueel, geluid, stank), verloedering (bijv. fietsverkoop in de voortuin of galerij) en vervuiling moet er snel gehandeld worden om veroorzakers tot orde te roepen (geen slappe “foei” gesprekken meer). Voorkomen is beter dan genezen. Structurele overlastgevers kunnen tijdelijk of permanent intrek nemen in daartoe aangewezen containerlocaties. Voorkomen moet worden dat “kritieke” doelgroepen teveel geconcentreerd worden in bepaalde straten/wijken.
Dat kan leiden tot versnelde achteruitgang. Bij calamiteiten dienen verantwoordelijke diensten snel/proactief in te grijpen. Neem early-warning signalen van buurtbewoners serieus.
29
Lefier is bezig met een grote inhaalslag op het gebied van verduurzaming (lees: isolatiemaatregelen). Dit heeft als resultaat dat de energierekening voor de bewoners nu lager gaat uitvallen. Op dit moment is er bij vele woningen nog sprake van een mix van gas en elektriciteit. Gezien de beoogde afsluiting van het gas (ongeveer 2035) moeten we wel zeker weten dat de situatie dan daarin kan voorzien (is er genoeg stroom?) en welke stroomprijs valt er voor dat moment te verwachten? En kan stroom dezelfde wooncomfortbeleving opleveren? Uit eigen onderzoek zien we dat in de koopwoningsector vele huizen nog niet van een energielabel zijn voorzien. Ook kan de gemeente/corporatie meehelpen met tuinonderhoud (bijv. teveel verharding vervangen door mooie bodembedekkers die tegen kleine betaling onderhouden worden door groendiensten/bedrijven). Tot slot: de keuze van terrein Dideldom als nieuwe/beoogde stationslocatie (trein) resulteert ons inziens tot een aanzienlijke verschraling van de voorzieningen in het Stadskanaalster centrum. En dat is wat we juist niet willen. Niets is schadelijker dan een winkelcentrum met veel leegstaande panden. Reactie op zienswijze Wij danken Huurdersvereniging De Koepel voor de ingediende zienswijze en de betrokken bijdrage aan de Woonvisie 2026–2030. Wij waarderen het dat De Koepelactief meedenkt over de toekomst van wonen in Stadskanaal.
Wij herkennen het door De Koepel geschetste beeld van een langdurig beperkte woningbouwproductie en de gevolgen daarvan voor doorstroming, starters en de sociale huursector. Deze knelpunten vormen een belangrijke aanleiding voor de woonvisie en de keuze om de komende jaren een duidelijke inhaalslag te maken. Wij constateren met waardering dat De Koepel zich kan vinden in de ambitie om 450 woningen te realiseren. Een evenwichtige verdeling tussen sociale huur, betaalbare woningen en de duurdere koop onderschrijven wij. Ook de focus op starters en senioren en de kleinere en levensloopbestendige woningtypen sluit goed aan bij de gekozen koers van de woonvisie. De aandacht die De Koepel vraagt voor samenhang tussen woningbouw, voorzieningen, leefbaarheid en een groene woonomgeving delen wij. De genoemde aandachtspunten op het gebied van leefbaarheid, overlast, verduurzaming en uitvoering nemen wij mee in de verdere uitwerking van beleid en in de samenwerking met corporaties en andere partners. Wij stellen vast dat de zienswijze vooral steun uitspreekt voor de koers van de woonvisie. Wij danken De Koepel voor de constructieve bijdrage en blijven graag in gesprek over de uitvoering van het woonbeleid. Conclusie De zienswijze geeft geen aanleiding de ontwerp Omgevingsvisie te wijzigen.
9. Algemeen 5 (inhoud zienswijze gelijk aan zienswijze 6, 7, 12, 13 en 14) Zienswijze 30
Samenvatting en concreet verzoek Wij verzoeken u de ontwerp Omgevingsvisie aan te vullen met duidelijke randvoorwaarden voor bestaande woongebieden nabij sport- en recreatiefuncties (zoals rond het sportpark). Ons uitgangspunt is: sport kan groeien, maar niet door de extra (cumulatieve) geluidsbelasting eenzijdig bij omwonenden neer te leggen. Concreet vragen wij om: (1) het principe geen verslechtering van het woon- en leefklimaat bij uitbreiding/intensivering, (2) toetsing op cumulatie, piekgeluid en avond/nacht/weekend, (3) een representatief referentiekader op woningniveau, (4) groei alleen na onderzoek en toepassing van mitigerende maatregelen en waar nodig handhaafbare gebruiksafspraken, en (5) wijziging van gebiedstypering/beschermingsniveau alleen na een transparante, gemotiveerde afweging met aantoonbare participatie van direct omwonenden. Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij dienen wij onze zienswijze in op de ontwerp Omgevingsvisie Gemeente Stadskanaal — eerste wijziging (Woonvisie). Wij onderschrijven de ambitie om de woonkwaliteit te versterken én de maatschappelijke waarde van sport en verenigingen. Juist daarom vragen wij om in de Omgevingsvisie expliciet te borgen dat uitbreiding en intensivering van sport- en recreatiefuncties nabij woningen niet leidt tot een verslechtering van het woon- en leefklimaat (met name door extra geluid).
Heldere randvoorwaarden zorgen voor draagvlak, voorkomen onrust en maken besluitvorming voorspelbaar voor zowel verenigingen als omwonenden. Kern van onze zienswijze / concrete verbeterpunten voor de Omgevingsvisie • Neem als expliciet uitgangspunt op: uitbreiding/intensivering van sport- en recreatiefuncties nabij bestaande woningen leidt niet tot verslechtering van het woon- en leefklimaat (incl. gezondheid/slaap). • Verplicht bij besluitvorming een beoordeling van cumulatieve geluidsbelasting (stapeling), met aparte aandacht voor piekgeluid en de perioden avond/nacht en weekend. • Leg vast dat beoordeling plaatsvindt op basis van een representatief referentiekader ter plaatse van de woningen (metingen/uitgangspunten bij de gevel), en niet via een te ruim gebied dat onvoldoende aansluit bij de feitelijke situatie bij omwonenden. • Maak 'groei' afhankelijk van een verplicht onderzoek naar mitigerende maatregelen (bron/overdracht/ontvanger) en leg waar nodig handhaafbare gebruiksafspraken vast (tijden, type activiteiten, situering/oriëntatie, inzet omroep/muziek). • Wijzig de gebiedstypering ("rustige woonwijk" versus "gemengd gebied") of het beschermingsniveau alleen na een transparante, gemotiveerde belangenafweging waarin het woon- en leefklimaat van bestaande bewoners zwaarwegend is en direct omwonenden aantoonbaar zijn betrokken.
1.Woonkwaliteit vraagt om bescherming van het woon- en leefklimaat In de ontwerpvisie wordt terecht ingezet op het versterken van de woonkwaliteit binnen de gemeente, Woonkwaliteit gaat echter niet alleen over aantallen woningen, maar ook over het beschermen van een gezond en prettig woon- en leefklimaat voor bestaande bewoners, met voorspelbare randvoorwaarden voor functies in de nabijheid.
31
Geluid is daarbij een essentieel onderdeel. Enige mate van geluid is onvermijdelijk, maar bij nieuwe ontwikkelingen mag de geluidsbelasting op bestaande woongebieden niet stap voor stap toenemen zonder dat cumulatie, piekgeluid en gevoelige tijdvakken (avond/nacht/ weekend) expliciet zijn meegewogen en zonder dat maatregelen zijn onderzocht. De Omgevingsvisie is bij uitstek het instrument om deze randvoorwaarden vooraf vast te leggen. 2. Sportpark als voorbeeld: groei en intensivering vragen om duidelijke randvoorwaarden In de praktijk zien wij dat het sportpark de afgelopen jaren is gegroeid en dat het gebruik is geïntensiveerd. Dat is op zichzelf begrijpelijk. Tegelijk is de woonomgeving destijds ingericht met een bepaalde balans tussen wonen en voorzieningen. Als activiteiten, gebruiksuren en geluidsbronnen toenemen, kan geluid dat ooit 'passend' was bij het gebied niet meer passen bij de huidige situatie, zeker in de avond, nacht en weekenden. Die groei kan zich onder meer uiten in: • meer activiteiten en meer gebruiksuren (ook in avonduren en weekenden) • toevoeging van nieuwe sportvormen en bijbehorende voorzieningen • activiteiten met hogere geluidsniveaus of piekgeluiden (bijv. omroep, toernooien, trainingen, specifieke sportvormen) Waar het schuurt, is dat bij groei de discussie al snel versmalt tot: "het is wettelijk toegestaan, dus het is geen probleem".
Dat is vanuit verenigingen begrijpelijk, maar het doet onvoldoende recht aan goed nabuurschap en aan het gemeentelijke doel van verbinding en een gezonde leefomgeving. Zonder heldere gemeentelijke kaders ontstaat het risico dat de feitelijke last (slaapverstoring, stress, verlies aan rust) vooral bij omwonenden terechtkomt. Dat leidt tot onrust, verharding en uiteindelijk tot bezwaar- en handhavingstrajecten—iets wat niemand wil. Wij vragen de raad daarom om in de Omgevingsvisie expliciet op te nemen welke randvoorwaarden gelden bij uitbreiding of intensivering van sport- en recreatiefuncties nabij woningen. Daarmee blijft sportontwikkeling mogelijk, terwijl het woon- en leefklimaat aantoonbaar wordt beschermd en het gesprek tussen vereniging, omwonenden en gemeente op basis van duidelijke verwachtingen kan plaatsvinden. 3. Beleid moet sturen op totale belasting (cumulatie) en voorspelbaarheid De huidige regelgeving en beleidskaders geven in de praktijk onvoldoende houvast om groei van activiteiten nabij woningen in goede banen te leiden.
Hierdoor kan het gebeuren dat: • besluiten per onderdeel worden genomen zonder dat de totale (cumulatieve) geluidsbelasting voor omwonenden leidend is • de geluidsdruk op omwonenden geleidelijk toeneemt, met meer meldingen, onrust en (uiteindelijk) bezwaar- en handhavingstrajecten als gevolg Wij vragen niet om het tegenhouden van sport, maar om een expliciete keuze in de Omgevingsvisie: sportgroei is mogelijk, mits de gevolgen voor omwonenden vooraf inzichtelijk worden gemaakt en zo nodig worden beperkt via maatregelen en duidelijke, uitlegbare afspraken, Dat geeft verenigingen ruimte én bewoners vertrouwen. Wij vragen hierbij om een expliciet principe van goed nabuurschap in de Omgevingsvisie: als de gemeente 'ja' zegt tegen groei of aanpassing van sport- en recreatiefuncties, hoort zij ook te borgen dat de nadelige gevolgen (zoals extra geluid) niet eenzijdig terechtkomen bij de partij die ermee moet leven. Dat betekent: vooraf de effecten inzichtelijk maken, maatregelen treffen waar dat kan, en duidelijke afspraken maken waar dat nodig is. 32
4. Representatief referentiekader: beoordeel de situatie bij de woningen Wij maken ons zorgen over de wijze waarop de geluidsituatie rond het sportpark wordt beoordeeld en welke uitgangspunten daarbij worden gekozen. Als het referentiegebied te ruim wordt afgebakend, kan een hoger "achtergrondniveau" ontstaan dan feitelijk bij de woningen wordt ervaren. Dat kan ertoe leiden dat hogere geluidsniveaus als 'passend' worden gezien en dat minder maatregelen nodig worden geacht, terwijl bewoners juist een afname van bescherming ervaren. Daarbij speelt ook de gebiedstypering (bijv. "rustige woonwijk" of "gemengd gebied"). Dit is geen semantiek: de gekozen typering bepaalt mede welk beschermingsniveau wordt gehanteerd. Wij vragen om te borgen dat de typering aansluit bij de feitelijke situatie bij de woningen en niet ongemerkt verschuift door groei van activiteiten. Een niet-representatief referentiekader kan er in de praktijk toe leiden dat hogere geluidsniveaus sneller als 'passend' worden gezien en dat minder maatregelen in beeld komen. Wij verzoeken daarom om in de Omgevingsvisie vast te leggen dat beoordelingen van geluid en gebiedstypering aansluiten bij de directe woonomgeving (uitgangspunten/ metingen bij de woningen) en dat bij twijfel het voorzorgsprincipe geldt: eerst voorkomen en beperken, voordat hogere belasting wordt geaccepteerd.
5.Rechtszekerheid: geen stille verschuiving van bescherming In het verlengde hiervan vragen wij aandacht voor rechtszekerheid. Als een omgeving die feitelijk als rustige woonomgeving functioneert gaandeweg als "gemengd" wordt benaderd, kan dat leiden tot hogere toelaatbare geluidsniveaus zonder dat daar expliciet een bestuurlijke keuze over wordt gemaakt. Wij verzoeken de raad daarom om vast te leggen dat wijziging van gebiedstypering of beschermingsniveau alleen kan plaatsvinden na een zorgvuldig gemotiveerde, transparante belangenafweging, met aantoonbare betrokkenheid van direct omwonenden. 6. Mitigerende maatregelen en (waar nodig) handhaafbare gebruiksafspraken Wij constateren dat bij uitbreiding en intensivering van activiteiten niet altijd zichtbaar is welke maatregelen worden genomen om extra geluid te voorkomen of te beperken. Als sprake is van een ontwikkeling die de geluidsbelasting kan verhogen, hoort het uitgangspunt te zijn: eerst voorkomen, dan beperken en pas als laatste accepteren met goede onderbouwing. De Omgevingsvisie kan dit principe expliciet maken. Voorbeelden van maatregelen/afspraken (bij voorkeur in overleg met vereniging en omwonenden) zijn: • Fysieke maatregelen: afscherming en slimme positionering/oriëntatie van geluidsbronnen op het terrein (bron- en overdrachtsmaatregelen).
• Tijdvensters: duidelijke afspraken over gebruikstijden, met extra bescherming in avonduren, nachten en weekenden. • Gebruiksafspraken: heldere regels voor omroep/muziek en activiteiten met piekgeluid (bijv. toernooien), zodat verwachtingen vooraf duidelijk zijn en handhaving mogelijk is als dat nodig blijkt.
33
Het expliciet opnemen van het vereiste van mitigerende maatregelen en, waar nodig, handhaafbare gebruiksafspraken voorkomt dat de toename van belasting eenzijdig bij omwonenden terechtkomt. 7. Concrete tekstvoorstellen (plak-klaar) voor opname in de Omgevingsvisie Wij verzoeken de gemeente om onderstaande tekst (of een inhoudelijk gelijkwaardige variant) op te nemen bij de thema's Wonen/Woonkwaliteit, Leefbaarheid/Geluid en Sporten voorzieningen: • Uitgangspunt woonkwaliteit: Bij uitbreiding of intensivering van sport- en recreatiefuncties nabij bestaande woningen wordt geborgd dat het woon- en leefklimaat niet verslechtert. • Cumulatie en tijdvakken: De beoordeling van geluid omvat altijd de cumulatieve belasting (stapeling van activiteiten) en betrekt piekgeluid en de perioden avond/ nacht en weekend afzonderlijk. • Referentiekader: Voor gebiedstypering en toetsing wordt uitgegaan van een representatief referentiekader ter plaatse van de woningen (uitgangspunten/ metingen bij de gevel), zodat de beoordeling aansluit bij de feitelijke situatie bij omwonenden, • Gebiedstypering en rechtszekerheid: Wijziging van gebiedstypering of beschermingsniveau vindt alleen plaats na transparante, gemotiveerde belangenafweging en aantoonbare participatie van direct omwonenden.
• Maatregelen en afspraken: Groei is alleen mogelijk als mitigerende maatregelen aantoonbaar zijn onderzocht en toegepast waar nodig; daarnaast kunnen handhaafbare gebruiksafspraken worden vastgelegd (o.a. tijden, omroep/muziek, situering van geluidsbronnen). • Gezondheid en slaap: Bij keuzes over geluid wordt expliciet meegewogen dat verstoring in avond/nacht direct effect heeft op gezondheid en slaap, en dat dit in de woonomgeving zoveel mogelijk wordt voorkomen. 8. Voorkomen van escalatie en procedures Heldere en evenwichtige beleidskaders voorkomen dat bewoners en initiatiefnemers achteraf in bezwaar-, handhavings- of juridische trajecten belanden. Door vooraf duidelijke randvoorwaarden te stellen, ontstaat: • meer voorspelbaarheid voor initiatiefnemers • meer draagvlak bij omwonenden • een duurzamere balans tussen wonen en maatschappelijke functies 9. Conclusie Wij verzoeken de gemeente om in de Omgevingsvisie nadrukkelijk te borgen dat de kwaliteit van de woonomgeving beschermd blijft tegen een toenemende geluidsbelasting, met name bij groei en intensivering van functies zoals sport en recreatie. Wij vragen u onze zienswijze mee te nemen bij de vaststelling van de Omgevingsvisie en de hierboven genoemde punten (cumulatie, representatief referentiekader, mitigerende maatregelen en transparante gebiedstypering) expliciet te verwerken.
34
Graag lichten wij deze zienswijze desgewenst toe en denken wij constructief mee over een oplossing die sportontwikkeling mogelijk maakt én de woonkwaliteit van omwonenden beschermt. Reactie op zienswijze Wij danken indieners voor de ingediende zienswijze en voor de zorgvuldige en betrokken wijze waarop zij aandacht vragen voor het woon- en leefklimaat in de nabijheid van sport- en recreatiefuncties. Voor een inhoudelijke reactie verwijzen wij graag door naar de reactie op zienswijze 6. Conclusie De zienswijze geeft geen aanleiding de ontwerp Omgevingsvisie te wijzigen.
10. Posthuys Musselkanaal bv (1) Zienswijze Hierbij dien ik mijn zienswijze in op de ter inzage gelegde ontwerp woonvisie van de gemeente Stadskanaal. In de ontwerp-woonvisie ontbreekt een essentieel toekomstperspectief voor Musselkanaal, namelijk de samenhang tussen de mogelijke realisatie van de Nedersaksenlijn, de vestiging van een station in Musselkanaal en de daaruit voortvloeiende kansen voor woningbouw en gebiedsontwikkeling. Met name het gebied rond de kop van de Stationsstraat, het Star-terrein en het aansluitende gebied richting Stadswijk is in dit kader niet uitgewerkt en benoemd, terwijl hier juist duidelijke ruimtelijke en functionele ontwikkelkansen liggen binnen de bestaande bebouwde kom. 1. Strategische kans Nedersaksenlijn en station Musselkanaal De mogelijke komst van de Nedersaksenlijn biedt een unieke kans om Musselkanaal structureel te versterken. In dat kader wordt nadrukkelijk gepleit voor opname van de ontwikkeling van een station in Musselkanaal als integraal onderdeel van de woonvisie. 2. Reizigerspotentieel weegt zwaarder dan marginale reistijd Een veelgenoemde beperkte extra reistijd van circa twee minuten staat niet in verhouding tot het structurele reizigerspotentieel van Musselkanaal en omgeving. Een station vergroot het aantal instappers aanzienlijk en versterkt de maatschappelijke en economische waarde van de spoorverbinding.
Bereikbaarheid dient leidend te zijn boven minimale reistijdoptimalisatie. 3. Koppeling met woningbouw en ruimtelijke ontwikkeling In de directe omgeving van de beoogde stationslocatie liggen concrete mogelijkheden voor woningbouw, nl de Stadswijk en het aangelegen Star terrein. De 35
combinatie van wonen en openbaar vervoer maakt een toekomstbestendige, duurzame gebiedsontwikkeling mogelijk: Transitgerichte ontwikkeling is hierbij een logische en gewenste ruimtelijke strategie. 4. Economische en maatschappelijke meerwaarde Een station werkt als aanjager voor economische ontwikkeling, versterkt het lokale voorzieningenniveau en vergroot de aantrekkelijkheid voor bewoners, ondernemers en investeerders. Dit draagt direct bij aan de vitaliteit van Musselkanaal en de regio. Kortom: De ontwerp-woonvisie mist een essentieel ontwikkelperspectief voor Musselkanaal in relatie tot de Nedersaksenlijn. De combinatie van een station en ontwikkeling en woningbouw is een strategische kans die direct bijdraagt aan leefbaarheid, bereikbaarheid en economische versterking. Door in de ontwerpvisie Musselkanaal nu al buiten te sluiten voor een verbinding met de Nedersaksenlijn gaat dit gevolgen krijgen voor de keuze van Prorail om Musselkanaal wel of niet op te nemen als stationslocatie. Ik verzoek u daarom om deze zienswijze te betrekken bij de vaststelling van de woonvisie en expliciet een paragraaf op te nemen over de ontwikkelkansen van Musselkanaal in relatie tot de Nedersaksenlijn en station ontwikkeling. Ik ben graag bereid de ruimtelijke inpassing daarvan nader toe te lichten.
Reactie op zienswijze In de woonvisie is de komst van de Nedersaksenlijn als belangrijke ontwikkeling meegenomen. Er lopen momenteel onderzoeken naar de locatie voor het toekomstige station. In de woonvisie nemen we de kansen die voortkomen uit de NSL mee, maar kunnen op dit moment nog geen concrete uitspraken doen over de exacte locatie van het station. Voor Musselkanaal is er in 2025 een toekomstperspectief opgesteld. Dit is vanuit het kader Masterplan Regiocentra fase II. Dit is een gebiedsvisie voor centrum Stadskanaal, centrum Musselkanaal, Dideldom en het lint er tussenin. Er wordt gekeken naar de komende 10 tot 15 jaar, met een doorkijk naar 2050. Indiener vraagt daarnaast concreet om woningbouw mogelijk te maken nabij het voormalige en door indiener gevraagd opnieuw te realiseren stationsgebied in Musselkanaal en richting de Stadswijk. De woonvisie is niet zodanig concreet dat nu al op locaties ingezoomd wordt en wordt aangegeven welke locaties (eventueel) in aanmerking komen voor inbreiding/uitbreiding. Dit komt wel terug in het volkshuisvestingsprogramma oftewel het uitwerkingsprogramma van deze woonvisie. Op dit moment is niet de verwachting dat er (opnieuw) een stationslocatie in Musselkanaal komt, maar dit wordt pas definitief afgewogen in de procedure voor de NSL.
Daarmee is ook nog niet duidelijk of er een directe koppeling te maken is met een uitwerkingslocatie nabij dat station. Conclusie De zienswijze geeft geen aanleiding de ontwerp Omgevingsvisie te wijzigen.
36
11. Waterschap Hunze en Aa’s Zienswijze Dank voor het delen van de Omgevingsvisie gemeente Stadskanaal, Eerste wijziging – Woonvisie en de mogelijkheid hierop te reageren. Vanuit het waterschap hebben wij het belang van veilig, voldoende en schoon water waar op wij een dergelijke visie doorlezen. In deze reactie zet ik vooral in op het onderwerp water en bodemsturend ofwel bodem en water sturend zoals opgenomen in uw Omgevingsvisie. Bodem en water sturend is een van die opgaven waar wij naar kijken met name voor locatiekeuze van ontwikkelingen en vervolgens de ruimtelijke inpassing op lokaal niveau. We zien dat bodem en water sturend zoals benoemd in de Omgevingsvisie terugkomt bij ‘Optimaal ruimtegebruik en minimaliseren aantasting van het (open) landschap’ en bij openbare ruimte. Bij de openbare ruimte komt het niet letterlijk sturend terug zoals genoemd in de visie (opgave 7: gezonde en klimaatadaptieve buurten). Het creëren van ruimte voor water voor vasthouden en bergen is meer dan toevoegen van groen, nu lijkt het wel dusdanig zo verwoord in de opgavetekst. Gebiedsgerichte oplossingen zoals in de tekst benoemd zijn een goede mogelijkheid om de ruimte voor water per bestaande locatie te creëren. Onze oproep is laat bij nieuwe (woon)omgevingen het uitgangspunt niet zoeken naar oplossingen zijn, maar ruimte voor water en bodemkwaliteit als randvoorwaarde zijn.
Dit wordt verderop beter meegenomen in de tekst onder de opgave, zoals in de zin “Daarmee wordt de openbare ruimte toekomstbestendig en klimaatadaptief ingericht. Wij willen meer water opvangen en vasthouden in natte perioden en meer schaduwplekken realiseren om hittestress te voorkomen.”(p.18). Hierbij de oproep om dit niet alleen bij openbare ruimte toe te voegen, maar ook bij ontwerp van nieuwe woonomgeving dit ook als uitgangspunt of onderlegger mee te nemen. Ook in de keuze rond de ladder voor woningbouw, als deze toegepast wordt is het goed om te controleren hoe het water zich op locatie gedraagt. Dus ook vanuit bodem en watersturend een afweging maken. Ook bestaande locaties kunnen namelijk op moment wateroverlast ervaren of een uitbreiding van een wijk in een bodemlaagte kan onvoorziene problemen en kosten met zich meebrengen. Ga ook daaruit van een robuuste blik op de ruimte die er is of die je kan creëren voor water. Voor het geheel natuurlijk vanuit ons het aanbod om als waterschap met jullie mee te denken in grotere woning(her)bouwlocaties, hemelwater afkoppelkansen en om wateroverlast naar de toekomst te voorkomen. Reactie op zienswijze Wij danken het Waterschap Aa en Hunze voor hun zienswijze. Op basis van de zienswijze passen wij de concept-woonvisie aan door in hoofdstuk 5 onder opgave 7 de volgende zinsnede toe te voegen: 37
Daarom hebben we in nieuwe en bestaande woonomgevingen aandacht voor het realiseren en versterken van de leefbaarheid, de water- en bodemkwaliteit en een gezonde woonomgeving met voldoende ruimte voor beweging en ontmoeting. Omdat ingrepen voor een gezonde en klimaatadaptieve buurten ruimte kosten , bekijken we de opgaven en mogelijke oplossingsrichting gebiedsgericht. Conclusie De zienswijze geeft wel aanleiding de ontwerp Omgevingsvisie te wijzigen. We voegen de volgende zin toe aan de 4e alinea op blz 38: ‘Daarom hebben we in nieuwe en bestaande woonomgevingen aandacht voor het realiseren en versterken van de leefbaarheid, de water- en bodemkwaliteit en een gezonde woonomgeving met voldoende ruimte voor beweging en ontmoeting. Omdat ingrepen voor een gezonde en klimaatadaptieve buurten ruimte kosten , bekijken we de opgaven en mogelijke oplossingsrichting gebiedsgericht.’
12. Algemeen 6 (inhoud zienswijze gelijk aan zienswijze 6, 7, 9, 13 en 14) Zienswijze Samenvatting en concreet verzoek Wij verzoeken u de ontwerp Omgevingsvisie aan te vullen met duidelijke randvoorwaarden voor bestaande woongebieden nabij sport- en recreatiefuncties (zoals rond het sportpark). Ons uitgangspunt is: sport kan groeien, maar niet door de extra (cumulatieve) geluidsbelasting eenzijdig bij omwonenden neer te leggen. Concreet vragen wij om: (1) het principe geen verslechtering van het woon- en leefklimaat bij uitbreiding/intensivering, (2) toetsing op cumulatie, piekgeluid en avond/nacht/weekend, (3) een representatief referentiekader op woningniveau, (4) groei alleen na onderzoek en toepassing van mitigerende maatregelen en waar nodig handhaafbare gebruiksafspraken, en (5) wijziging van gebiedstypering/beschermingsniveau alleen na een transparante, gemotiveerde afweging met aantoonbare participatie van direct omwonenden. Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij dienen wij onze zienswijze in op de ontwerp Omgevingsvisie Gemeente Stadskanaal eerste wijziging (Woonvisie). Wij onderschrijven de ambitie om de woonkwaliteit te versterken én de maatschappelijke waarde van sport en verenigingen.
Juist daarom vragen wij om in de Omgevingsvisie expliciet te borgen dat uitbreiding en intensivering van sport- en recreatiefuncties nabij woningen niet leidt tot een verslechtering van het woon- en leefklimaat (met name door extra geluid). Heldere randvoorwaarden zorgen voor draagvlak, voorkomen onrust en maken besluitvorming voorspelbaar voor zowel verenigingen als omwonenden. Kern van onze zienswijze / concrete verbeterpunten voor de Omgevingsvisie Neem als expliciet uitgangspunt op: uitbreiding/intensivering van sport- en recreatiefuncties nabij bestaande woningen leidt niet tot verslechtering van het woon- en leefklimaat (incl. gezondheid/slaap). • Verplicht bij besluitvorming een beoordeling van cumulatieve geluidsbelasting (stapeling), met aparte aandacht voor piekgeluid en de perioden avond/nacht en weekend. 38
• Leg vast dat beoordeling plaatsvindt op basis van een representatief referentiekader ter plaatse van de woningen (metingen/uitgangspunten bij de gevel), en niet via een te ruim gebied dat onvoldoende aansluit bij de feitelijke situatie bij omwonenden. • Maak 'groei' afhankelijk van een verplicht onderzoek naar mitigerende maatregelen (bron/overdracht/ontvanger) en leg waar nodig handhaafbare gebruiksafspraken vast (tijden, type activiteiten, situering/oriéntatie, inzet omroep/muziek). • Wijzig de gebiedstypering ("rustige woonwijk" versus "gemengd gebied") of het beschermingsniveau alleen na een transparante, gemotiveerde belangenafweging waarin het woon- en leefklimaat van bestaande bewoners zwaarwegend is en direct omwonenden aantoonbaar zijn betrokken. I. Woonkwaliteit vraagt om bescherming van het woon- en leefklimaat In de ontwerpvisie wordt terecht ingezet op het versterken van de woonkwaliteit binnen de gemeente. Woonkwaliteit gaat echter niet alleen over aantallen woningen, maar ook over het beschermen van een gezond en prettig woon- en leefklimaat voor bestaande bewoners, met voorspelbare randvoorwaarden voor functies in de nabijheid. Geluid is daarbij een essentieel onderdeel.
Enige mate van geluid is onvermijdelijk, maar bij nieuwe ontwikkelingen mag de geluidsbelasting op bestaande woongebieden niet stap voor stap toenemen zonder dat cumulatie, piekgeluid en gevoelige tijdvakken (avond/nacht/weekend) expliciet zijn meegewogen en zonder dat maatregelen zijn onderzocht. De Omgevingsvisie is bij uitstek het instrument om deze randvoorwaarden vooraf vast te leggen. 2. Sportpark als voorbeeld: groei en intensivering vragen om duidelijke randvoorwaarden In de praktijk zien wij dat het sportpark de afgelopen jaren is gegroeid en dat het gebruik is geïntensiveerd. Dat is op zichzelf begrijpelijk. Tegelijk is de woonomgeving destijds ingericht met een bepaalde balans tussen wonen en voorzieningen. Als activiteiten, gebruiksuren en geluidsbronnen toenemen, kan geluid dat ooit 'passend' was bij het gebied niet meer passen bij de huidige situatie, zeker in de avond, nacht en weekenden. Die groei kan zich onder meer uiten in:
• meer activiteiten en meer gebruiksuren (ook in avonduren en weekenden) • toevoeging van nieuwe sportvormen en bijbehorende voorzieningen • activiteiten met hogere geluidsniveaus of piekgeluiden (bijv. omroep, toernooien, trainingen, specifieke sportvormen) Waar het schuurt, is dat bij groei de discussie al snel versmalt tot: "het is wettelijk toegestaan, dus het is geen probleem". Dat is vanuit verenigingen begrijpelijk, maar het doet onvoldoende recht aan goed nabuurschap en aan het gemeentelijke doel van verbinding en een gezonde leefomgeving. Zonder heldere gemeentelijke kaders ontstaat het risico dat de feitelijke last (slaapverstoring, stress, verlies aan rust) vooral bij omwonenden terechtkomt. Dat leidt tot onrust, verharding en uiteindelijk tot bezwaar- en handhavingstrajecten—iets wat niemand wil.
39
Wij vragen de raad daarom om in de Omgevingsvisie expliciet op te nemen welke randvoorwaarden gelden bij uitbreiding of intensivering van sport- en recreatiefuncties nabij woningen. Daarmee blijft sportontwikkeling mogelijk, terwijl het woon- en leefklimaat aantoonbaar wordt beschermd en het gesprek tussen vereniging, omwonenden en gemeente op basis van duidelijke verwachtingen kan plaatsvinden. 3. Beleid moet sturen op totale belasting (cumulatie) en voorspelbaarheid De huidige regelgeving en beleidskaders geven in de praktijk onvoldoende houvast om groei van activiteiten nabij woningen in goede banen te leiden. Hierdoor kan het gebeuren dat: • besluiten per onderdeel worden genomen zonder dat de totale (cumulatieve) geluidsbelasting voor omwonenden leidend is • de geluidsdruk op omwonenden geleidelijk toeneemt, met meer meldingen, onrust en (uiteindelijk) bezwaar- en handhavingstrajecten als gevolg Wij vragen niet om het tegenhouden van sport, maar om een expliciete keuze in de Omgevingsvisie: sportgroei is mogelijk, mits de gevolgen voor omwonenden vooraf inzichtelijk worden gemaakt en zo nodig worden beperkt via maatregelen en duidelijke, uitlegbare afspraken. Dat geeft verenigingen ruimte én bewoners vertrouwen.
Wij vragen hierbij om een expliciet principe van goed nabuurschap in de Omgevingsvisie: als de gemeente 'ja' zegt tegen groei of aanpassing van sport- en recreatiefuncties, hoort zij ook te borgen dat de nadelige gevolgen (zoals extra geluid) niet eenzijdig terechtkomen bij de partij die ermee moet leven. Dat betekent: vooraf de effecten inzichtelijk maken, maatregelen treffen waar dat kan, en duidelijke afspraken maken waar dat nodig is. 4. Representatief referentiekader: beoordeel de situatie bij de woningen Wij maken ons zorgen over de wijze waarop de geluidsituatie rond het sportpark wordt beoordeeld en welke uitgangspunten daarbij worden gekozen. Als het referentiegebied te ruim wordt afgebakend, kan een hoger "achtergrondniveau" ontstaan dan feitelijk bij de woningen wordt ervaren. Dat kan ertoe leiden dat hogere geluidsniveaus als 'passend' worden gezien en dat minder maatregelen nodig worden geacht, terwijl bewoners juist een afname van bescherming ervaren. Daarbij speelt ook de gebiedstypering (bijv. "rustige woonwijk" of "gemengd gebied"). Dit is geen semantiek: de gekozen typering bepaalt mede welk beschermingsniveau wordt gehanteerd. Wij vragen om te borgen dat de typering aansluit bij de feitelijke situatie bij de woningen en niet ongemerkt verschuift door groei van activiteiten.
Een niet-representatief referentiekader kan er in de praktijk toe leiden dat hogere geluidsniveaus sneller als 'passend' worden gezien en dat minder maatregelen in beeld komen. Wij verzoeken daarom om in de Omgevingsvisie vast te leggen dat beoordelingen van geluid en gebiedstypering aansluiten bij de directe woonomgeving (uitgangspunten/metingen bij de woningen) en dat bij twijfel het voorzorgsprincipe geldt: eerst voorkomen en beperken, voordat hogere belasting wordt geaccepteerd. 5. Rechtszekerheid: geen stille verschuiving van bescherming
40
In het verlengde hiervan vragen wij aandacht voor rechtszekerheid. Als een omgeving die feitelijk als rustige woonomgeving functioneert gaandeweg als "gemengd" wordt benaderd, kan dat leiden tot hogere toelaatbare geluidsniveaus zonder dat daar expliciet een bestuurlijke keuze over wordt gemaakt. Wij verzoeken de raad daarom om vast te leggen dat wijziging van gebiedstypering of beschermingsniveau alleen kan plaatsvinden na een zorgvuldig gemotiveerde, transparante belangenafweging, met aantoonbare betrokkenheid van direct omwonenden. 6. Mitigerende maatregelen en (waar nodig) handhaafbare gebruiksafspraken Wij constateren dat bij uitbreiding en intensivering van activiteiten niet altijd zichtbaar is welke maatregelen worden genomen om extra geluid te voorkomen of te beperken. Als sprake is van een ontwikkeling die de geluidsbelasting kan verhogen, hoort het uitgangspunt te zijn: eerst voorkomen, dan beperken en pas als laatste accepteren met goede onderbouwing. De Omgevingsvisie kan dit principe expliciet maken. Voorbeelden van maatregelen/afspraken (bij voorkeur in overleg met vereniging en omwonenden) zijn:
• Fysieke maatregelen: afscherming en slimme positionering/oriéntatie van geluidsbronnen op het terrein (bron- en overdrachtsmaatregelen). • Tijdvensters: duidelijke afspraken over gebruikstijden, met extra bescherming in avonduren, nachten en weekenden. • Gebruiksafspraken: heldere regels voor omroep/muziek en activiteiten met piekgeluid (bijv. toernooien), zodat verwachtingen vooraf duidelijk zijn en handhaving mogelijk is als dat nodig blijkt.
Het expliciet opnemen van het vereiste van mitigerende maatregelen en, waar nodig, handhaafbare gebruiksafspraken voorkomt dat de toename van belasting eenzijdig bij omwonenden terechtkomt. 7. Concrete tekstvoorstellen (plak-klaar) voor opname in de Omgevingsvisie Wij verzoeken de gemeente om onderstaande tekst (of een inhoudelijk gelijkwaardige variant) op te nemen bij de thema's Wonen/Woonkwaliteit, Leefbaarheid/Geluid en Sport en voorzieningen: • Uitgangspunt woonkwaliteit: Bij uitbreiding of intensivering van sport- en recreatiefuncties nabij bestaande woningen wordt geborgd dat het woon- en leefklimaat niet verslechtert. • Cumulatie en tijdvakken: De beoordeling van geluid omvat altijd de cumulatieve belasting (stapeling van activiteiten) en betrekt piekgeluid en de perioden avond/nacht en weekend afzonderlijk. • Referentiekader: Voor gebiedstypering en toetsing wordt uitgegaan van een representatief referentiekader ter plaatse van de woningen (uitgangspunten/metingen bij de gevel), zodat de beoordeling aansluit bij de feitelijke situatie bij omwonenden. •
Gebiedstypering en rechtszekerheid: Wijziging van gebiedstypering of beschermingsniveau vindt alleen plaats na transparante, gemotiveerde belangenafweging en aantoonbare participatie van direct omwonenden.
41
• •
Maatregelen en afspraken: Groei is alleen mogelijk als mitigerende maatregelen aantoonbaar zijn onderzocht en toegepast waar nodig; daarnaast kunnen handhaafbare gebruiksafspraken worden vastgelegd (o.a. tijden, omroep/muziek, situering van geluidsbronnen). Gezondheid en slaap: Bij keuzes over geluid wordt expliciet meegewogen dat verstoring in avond/nacht direct effect heeft op gezondheid en slaap, en dat dit in de woonomgeving zoveel mogelijk wordt voorkomen.
8. Voorkomen van escalatie en procedures Heldere en evenwichtige beleidskaders voorkomen dat bewoners en initiatiefnemers achteraf in bezwaar-, handhavings- of juridische trajecten belanden. Door vooraf duidelijke randvoorwaarden te stellen, ontstaat: • meer voorspelbaarheid voor initiatiefnemers • meer draagvlak bij omwonenden • een duurzamere balans tussen wonen en maatschappelijke functies 9. Conclusie Wij verzoeken de gemeente om in de Omgevingsvisie nadrukkelijk te borgen dat de kwaliteit van de woonomgeving beschermd blijft tegen een toenemende geluidsbelasting, met name bij groei en intensivering van functies zoals sport en recreatie. Wij vragen u onze zienswijze mee te nemen bij de vaststelling van de Omgevingsvisie en de hierboven genoemde punten (cumulatie, representatief referentiekader, mitigerende maatregelen en transparante gebiedstypering) expliciet te verwerken. Graag lichten wij deze zienswijze desgewenst toe en denken wij constructief mee over een oplossing die sportontwikkeling mogelijk maakt én de woonkwaliteit van omwonenden beschermt.
Reactie op zienswijze Wij danken indieners voor de ingediende zienswijze en voor de zorgvuldige en betrokken wijze waarop zij aandacht vragen voor het woon- en leefklimaat in de nabijheid van sport- en recreatiefuncties. 42
Voor een inhoudelijke reactie verwijzen wij graag door naar de reactie op zienswijze 6. Conclusie De zienswijze geeft geen aanleiding de ontwerp Omgevingsvisie te wijzigen.
13. Algemeen 7 (inhoud zienswijze gelijk aan zienswijze 6, 7, 9, 12 en 14) Zienswijze Samenvatting en concreet verzoek Wij verzoeken u de ontwerp Omgevingsvisie aan te vullen met duidelijke randvoorwaarden voor bestaande woongebieden nabij sport- en recreatiefuncties (zoals rond het sportpark). Ons uitgangspunt is: sport kan groeien, maar niet door de extra (cumulatieve) geluidsbelasting eenzijdig bij omwonenden neer te leggen. Concreet vragen wij om: (1) het principe geen verslechtering van het woon- en leefklimaat bij uitbreiding/intensivering, (2) toetsing op cumulatie, piekgeluid en avond/nacht/weekend, (3) een representatief referentiekader op woningniveau, (4) groei alleen na onderzoek en toepassing van mitigerende maatregelen en waar nodig handhaafbare gebruiksafspraken, en (5) wijziging van gebiedstypering/beschermingsniveau alleen na een transparante, gemotiveerde afweging met aantoonbare participatie van direct omwonenden. Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij dienen wij onze zienswijze in op de ontwerp Omgevingsvisie Gemeente Stadskanaal – eerste wijziging (Woonvisie). Wij onderschrijven de ambitie om de woonkwaliteit te versterken én de maatschappelijke waarde van sport en verenigingen.
Juist daarom vragen wij om in de Omgevingsvisie expliciet te borgen dat uitbreiding en intensivering van sport- en recreatiefuncties nabij woningen niet leidt tot een verslechtering van het woon- en leefklimaat (met name door extra geluid). Heldere randvoorwaarden zorgen voor draagvlak, voorkomen onrust en maken besluitvorming voorspelbaar voor zowel verenigingen als omwonenden. Kern van onze zienswijze / concrete verbeterpunten voor de Omgevingsvisie • Neem als expliciet uitgangspunt op: uitbreiding/intensivering van sport- en recreatiefuncties nabij bestaande woningen leidt niet tot verslechtering van het woon- en leefklimaat (incl. gezondheid/slaap). • Verplicht bij besluitvorming een beoordeling van cumulatieve geluidsbelasting (stapeling), met aparte aandacht voor piekgeluid en de perioden avond/nacht en weekend. • Leg vast dat beoordeling plaatsvindt op basis van een representatief referentiekader ter plaatse van de woningen (metingen/uitgangspunten bij de gevel), en niet via een te ruim gebied dat onvoldoende aansluit bij de feitelijke situatie bij omwonenden. • Maak ‘groei’ afhankelijk van een verplicht onderzoek naar mitigerende maatregelen (bron/overdracht/ontvanger) en leg waar nodig handhaafbare gebruiksafspraken vast (tijden, type activiteiten, situering/oriëntatie, inzet omroep/muziek).
• Wijzig de gebiedstypering (“rustige woonwijk” versus “gemengd gebied”) of het beschermingsniveau alleen na een transparante, gemotiveerde belangenafweging waarin het woon- en leefklimaat van bestaande bewoners zwaarwegend is en direct omwonenden aantoonbaar zijn betrokken. 43
1. Woonkwaliteit vraagt om bescherming van het woon- en leefklimaat In de ontwerpvisie wordt terecht ingezet op het versterken van de woonkwaliteit binnen de gemeente. Woonkwaliteit gaat echter niet alleen over aantallen woningen, maar ook over het beschermen van een gezond en prettig woon- en leefklimaat voor bestaande bewoners, met voorspelbare randvoorwaarden voor functies in de nabijheid. Geluid is daarbij een essentieel onderdeel. Enige mate van geluid is onvermijdelijk, maar bij nieuwe ontwikkelingen mag de geluidsbelasting op bestaande woongebieden niet stap voor stap toenemen zonder dat cumulatie, piekgeluid en gevoelige tijdvakken (avond/nacht/weekend) expliciet zijn meegewogen en zonder dat maatregelen zijn onderzocht. De Omgevingsvisie is bij uitstek het instrument om deze randvoorwaarden vooraf vast te leggen. 2. Sportpark als voorbeeld: groei en intensivering vragen om duidelijke randvoorwaarden In de praktijk zien wij dat het sportpark de afgelopen jaren is gegroeid en dat het gebruik is geïntensiveerd. Dat is op zichzelf begrijpelijk. Tegelijk is de woonomgeving destijds ingericht met een bepaalde balans tussen wonen en voorzieningen. Als activiteiten, gebruiksuren en geluidsbronnen toenemen, kan geluid dat ooit ‘passend’ was bij het gebied niet meer passen bij de huidige situatie, zeker in de avond, nacht en weekenden.
Die groei kan zich onder meer uiten in: • meer activiteiten en meer gebruiksuren (ook in avonduren en weekenden) • toevoeging van nieuwe sportvormen en bijbehorende voorzieningen • activiteiten met hogere geluidsniveaus of piekgeluiden (bijv. omroep, toernooien, trainingen, specifieke sportvormen) Waar het schuurt, is dat bij groei de discussie al snel versmalt tot: “het is wettelijk toegestaan, dus het is geen probleem”. Dat is vanuit verenigingen begrijpelijk, maar het doet onvoldoende recht aan goed nabuurschap en aan het gemeentelijke doel van verbinding en een gezonde leefomgeving. Zonder heldere gemeentelijke kaders ontstaat het risico dat de feitelijke last (slaapverstoring, stress, verlies aan rust) vooral bij omwonenden terechtkomt. Dat leidt tot onrust, verharding en uiteindelijk tot bezwaar- en handhavingstrajecten—iets wat niemand wil. Wij vragen de raad daarom om in de Omgevingsvisie expliciet op te nemen welke randvoorwaarden gelden bij uitbreiding of intensivering van sport- en recreatiefuncties nabij woningen. Daarmee blijft sportontwikkeling mogelijk, terwijl het woon- en leefklimaat aantoonbaar wordt beschermd en het gesprek tussen vereniging, omwonenden en gemeente op basis van duidelijke verwachtingen kan plaatsvinden. 3.
Beleid moet sturen op totale belasting (cumulatie) en voorspelbaarheid De huidige regelgeving en beleidskaders geven in de praktijk onvoldoende houvast om groei van activiteiten nabij woningen in goede banen te leiden. Hierdoor kan het gebeuren dat: • besluiten per onderdeel worden genomen zonder dat de totale (cumulatieve) geluidsbelasting voor omwonenden leidend is • de geluidsdruk op omwonenden geleidelijk toeneemt, met meer meldingen, onrust en (uiteindelijk) bezwaar- en handhavingstrajecten als gevolg
44
Wij vragen niet om het tegenhouden van sport, maar om een expliciete keuze in de Omgevingsvisie: sportgroei is mogelijk, mits de gevolgen voor omwonenden vooraf inzichtelijk worden gemaakt en zo nodig worden beperkt via maatregelen en duidelijke, uitlegbare afspraken. Dat geeft verenigingen ruimte én bewoners vertrouwen. Wij vragen hierbij om een expliciet principe van goed nabuurschap in de Omgevingsvisie: als de gemeente ‘ja’ zegt tegen groei of aanpassing van sport- en recreatiefuncties, hoort zij ook te borgen dat de nadelige gevolgen (zoals extra geluid) niet eenzijdig terechtkomen bij de partij die ermee moet leven. Dat betekent: vooraf de effecten inzichtelijk maken, maatregelen treffen waar dat kan, en duidelijke afspraken maken waar dat nodig is. 4. Representatief referentiekader: beoordeel de situatie bij de woningen Wij maken ons zorgen over de wijze waarop de geluidsituatie rond het sportpark wordt beoordeeld en welke uitgangspunten daarbij worden gekozen. Als het referentiegebied te ruim wordt afgebakend, kan een hoger “achtergrondniveau” ontstaan dan feitelijk bij de woningen wordt ervaren. Dat kan ertoe leiden dat hogere geluidsniveaus als ‘passend’ worden gezien en dat minder maatregelen nodig worden geacht, terwijl bewoners juist een afname van bescherming ervaren. Daarbij speelt ook de gebiedstypering (bijv. “rustige woonwijk” of “gemengd gebied”).
Dit is geen semantiek: de gekozen typering bepaalt mede welk beschermingsniveau wordt gehanteerd. Wij vragen om te borgen dat de typering aansluit bij de feitelijke situatie bij de woningen en niet ongemerkt verschuift door groei van activiteiten. Een niet-representatief referentiekader kan er in de praktijk toe leiden dat hogere geluidsniveaus sneller als ‘passend’ worden gezien en dat minder maatregelen in beeld komen. Wij verzoeken daarom om in de Omgevingsvisie vast te leggen dat beoordelingen van geluid en gebiedstypering aansluiten bij de directe woonomgeving (uitgangspunten/metingen bij de woningen) en dat bij twijfel het voorzorgsprincipe geldt: eerst voorkomen en beperken, voordat hogere belasting wordt geaccepteerd. 5. Rechtszekerheid: geen stille verschuiving van bescherming In het verlengde hiervan vragen wij aandacht voor rechtszekerheid. Als een omgeving die feitelijk als rustige woonomgeving functioneert gaandeweg als “gemengd” wordt benaderd, kan dat leiden tot hogere toelaatbare geluidsniveaus zonder dat daar expliciet een bestuurlijke keuze over wordt gemaakt. Wij verzoeken de raad daarom om vast te leggen dat wijziging van gebiedstypering of beschermingsniveau alleen kan plaatsvinden na een zorgvuldig gemotiveerde, transparante belangenafweging, met aantoonbare betrokkenheid van direct omwonenden. 6.