CConstaterende datStadskanaal
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1. Regionaal afgestemde woonzorgvisie, versie Stadskanaal

Raadsvergadering 22 september 2025, gemeente StadskanaalBij agendapunt: Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal19.667 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

CONCEPT

Woonzorgvisie plan

op

en

uitvoerings-

hoofdlijnen

Gemeente Stadskanaal Meerjarenvisie 2026-2030

Samen bouwen goede

zorg

aan

goed

wonen

en

BUREAU Anm

CONCEPT

Colofon

Opdrachtgever De

gemeenten

in

Oost-Groningen

OKOKOKS,

(geanonimiseerd) Kenmerk

LH/25/0953/wzvog Publicatiedatum 13

juni 2025

©

Bureau

HHM

LH/25/0953/wzvog

[DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente

Stadskanaal

| ©

bureau

HHM

2025

| 2

C O N C E P T

Inhoud

5. 1

Van visie naar uitvoering

Samenvatting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4

5. 2 5. 4

Gemeentelijke organisatie Bestuurlijke governance in Oost-Groningen. Nadere uitwerking van het uitvoeringsplan op hoofdlijnen

5. 5

Verbinden uitvoeringsplan aan de omgevingsvisie & Wvrv

5. 6

Participatie

1. 1. 1

Waarom deze visie? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Wat is een woonzorgvisie? 7

1. 2

Waarom maken

1. 3

Wat ging aan deze woonzorgvisie vooraf?

1. 4

Hoe verhoudt deze woonzorgvisie zicht tot ander beleid?

1. 5

Over wie gaat de woonzorgvisie?

1. 6

Hoe is de woonzorgvisie tot stand gekomen? Hoe is deze woonzorgvisie opgebouwd?

1. 7

. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .

we een

woonzorgvisie?

. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .

.. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .

. .. .. .. .. .. .. .. .. .

. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .

7 9 9

10

. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .

11

.. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .

12

2.

Trends ontwikkelingen en opgaven in de gemeente . . . . . . . . . . . . . . . . 14

2. 1

2. 4

Inzichten vanuit de provinciale woonzorganalyse Ouderen Aandachtsgroepen Gemeentelijke kenmerken

2. 5

Opgaven samengevat

3.

Speerpunten voor beleid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23

3. 1 3. 3

Regionale afspraken Onze gemeentelijke visie Speerpunten voor lokaal beleid

4.

Van beleid naar

4. 1

Wat doen we al?

4. 2

Uitvoeringsplan per speerpunt

5.

Aan de slag! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38

2. 2 2. 3

3. 2

,

. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .

14

.. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .

16

.. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .

18

. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .

20

. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .

21

. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .

23

.. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .

24

. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .

25

5. 3

5. 7

.. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .

38

. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .

39

. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .

39

. .. .. .. .. .. .. .

39

. . .. .. .. .. .. .. .

40

.. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .

40

Financieel kader Bijlage 1. Woonzorganalyse en Position paper Bijlage 2. Begrippenlijst. Bijlage 3. Overzicht aanpalend beleid

. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .

40

. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .

42

.. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .

43

.. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .

48

.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .

48

. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .

50

Regionaal Lokaal Bijlage 4. Bijlage 5. Bijlage 6.

51 Overzicht positie Woonzorgvisie en relevante wetten Betrokkenheid netwerkpartners bij totstandkoming visie 52 Overzicht rollen en verantwoordelijkheden netwerkpartijen .. .. .. .. .. .

. .. .

LH/25/0953/wzvog

.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .

2

54

3 4 5

uitvoering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .

1

32 34

[DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal | © bureau HHM 2025 | 3

C O N C E P T

“De zorg- en ondersteuningsbehoefte bij het huisvesten van aandachts-

Samenvatting

groepen en ouderen

in regionaal verband afstemmen en eraan bijdragen dat alle inwoners ook zij die kwetsbaar zijn een passende plek hebben waar ze prettig kunnen leven” ,

Waarom deze woonzorgvisie De gemeente Stadskanaal heeft samen met de andere gemeenten in OostGroningen regionaal afgestemde woonzorgvisies opgesteld met een uitvoeringsplan op hoofdlijnen. De woonzorgvisie heeft betrekking op de periode 2026 – 2030 en is een document waarin afspraken staan over wonen zorg welzijn en omgeving. De gemeenten in Oost-Groningen hebben te maken met gelijksoortige uitdagingen het is daarom wenselijk ,

regionaal samen te werken en af te stemmen.

Inspelen op de opgaven

•

•

,

,

,

Toenemende vergrijzing Krapte op de woningmarkt Handen te kort ‘aan het bed’

Aansluiten bij landelijke ontwikkelingen

Wettelijke verplichting

•IZA , GALA , WOZO , en Hervormingsagenda Jeugd •Nationaal Actieplan Dakloosheid ‘Eerst een Thuis • ‘Wonen en zorg voor ouderen’ en ‘Een thuis voor iedereen’

1

LH/25/0953/wzvog

2

De woonzorgopgave samengevat Binnen de gemeente Stadskanaal zijn verschillende trends ontwikkelingen en opgaven op het gebied van wonen en zorg. Cijfermatig zien we dat het ,

Figuur 1. Redenen waarom de gemeente Stadskanaal deze woonzorgvisie en uitvoeringsplan op hoofdlijnen op heeft gesteld.

•

De woonzorgvisie gaat over de aanpak bij de doelgroepen ouderen en urgente aandachtsgroepen zoals uitstroom uit Beschermd Wonen de Maatschappelijke Opvang de Jeugdzorg en inwoners in de langdurige zorg. De woonzorgvisie legt de verbinding met aangrenzend beleid.

,

,

om

,

•Visie als onderdeel van omgevingsvisie •Uitvoeringsplan als onderdeel van Volkshuisvestingsprogramma

•Wvrv bevat verplichting om regionaal af te stemmen

aandeel 65-plus huishoudens toeneemt van 38% in 2024 tot 46% in 2041. Het aandeel huishoudens dat gebruikmaakt van zorg stijgt in 2041 van 29% in 2024 naar 33%. Daarnaast leidt het toenemende aantal ouderen tot een behoefte aan 1. 380 aanvullende woningen voor ouderen tot 2041. Het gaat hierbij zowel om nieuwbouwwoningen als om her-/verbouw van bestaande woningen. Daarnaast moeten voldoende sociale huurwoningen beschikbaar worden gesteld voor urgente aandachtsgroepen. Zij krijgen namelijk op basis van een urgentieregeling met voorrang toegang op een woning. Dit is qua omvang een kleinere groep dan de groep ouderen maar deze groep is daardoor niet minder belangrijk.

1 2 3 4

,

Naast deze

3

cijfermatige ontwikkelingen is er in de gemeente Stadskanaal sprake van een personeelstekort in de zorg met daarbij een toename van ouderen en een toename in zorgvraag (dit is een probleem dat veel gemeenten ervaren). Stadskanaal is relatief landelijk gelegen en meer

,

[DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal | © bureau HHM 2025 | 4

5

C O N C E P T

heeft beperkte nabijheid van voorzieningen. Daarnaast is het beschikbaar en bereikbaar houden en/of maken van zorg- en ondersteuning een belangrijke opgave voor de gemeente. Ouderen zijn - door gebrek aan andere woonmogelijkheden - vaak gebonden aan hun eigen wijk of kern en hebben een lage verhuisbereidheid. De visie samengevat De gemeenten hebben regionale afspraken opgesteld om met de te gaan. Hierbij gaat het om: 1) Afspraken die een vertaling zijn van de landelijke verplichtingen zoals woonzorgopgaven om

,

het realiseren van voldoende en passende huisvesting en zorg voor ouderen en aandachtsgroepen; 2) Aanvullende afspraken binnen de regio zoals afspraken over het aanbod en de continuïteit van zorg en afspraken over afstemming en samenwerking; 3) Het proces dat nodig is voor de uitvoering zoals het in beeld brengen van het huidige aanbod en het onderschrijven van de doelen door betrokken partijen. ,

,

2) Het versterken van noaberschap en zorgzame wijken. Door bestaande sociale netwerken te behouden en waar nodig te versterken wordt geprobeerd de gemeenschapszin te bevorderen. In een tijd waarin individualisme toeneemt is het van belang dat inwoners elkaar helpen en ondersteunen. Het creëren van zorgzame wijken betekent dat de gemeente actief inzet op gemeenschapsopbouw en het stimuleren van sociale interactie tussen bewoners.

,

,

3) Een gedifferentieerd woonzorgaanbod. De gemeente streeft naar een gevarieerd en passend aanbod van woningen voor ouderen en

aandachtsgroepen waarbij rekening wordt gehouden met zowel de bestaande woningvoorraad als nieuw te bouwen woningen. Innovatieve woonvormen worden gestimuleerd. De gemeente is bovendien bereid woningeigenaren te ondersteunen bij het levensloopbestendig maken van hun woning bijvoorbeeld door hen actief te informeren over de mogelijkheden voor het aanbrengen van woningaanpassingen.

1

4) Een passend voorzieningenniveau. De gemeente streeft ernaar dat er altijd een minimaal niveau van zorg- en welzijnsvoorzieningen beschikbaar is zodat inwoners met een zorgbehoefte zo lang mogelijk

3

,

,

,

Er zijn daarnaast vier speerpunten opgesteld om met de opgaven slag te gaan. Deze speerpunten krijgen lokaal verder inkleuring.

aan

de

1) Het vergroten van de bewustwording onder inwoners (en organisaties) over het wonen met een zorg- of ondersteuningsbehoefte. Ook gaat het om bewustmaken van betrokken partijen over de opgaven die er zijn en hoe zij hierin kunnen helpen.

,

zelfstandig kunnen blijven wonen. Hierbij wordt specifiek gekeken naar de toegankelijkheid van voorzieningen vooral in gebieden waar de bereikbaarheid een uitdaging vormt.

4

,

Van beleid naar uitvoering Binnen de gemeente lopen al allerlei projecten en acties op de genoemde speerpunten denk aan de bewustwordingsbijeenkomst ‘Denk na over later’ de aanwezigheid van buurtcentra waar activiteiten worden ,

,

georganiseerd en de realisatie van brede eerstelijns gezondheidscentra in

LH/25/0953/wzvog

2

[DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal | © bureau HHM 2025 | 5

5

C O N C E P T

Stadskanaal en Musselkanaal. Maar we willen meer doen daarom hebben we voor de genoemde speerpunten een uitvoeringsplan op hoofdlijnen opgesteld. Hierin staan per speerpunt resultaten met bijbehorende acties randvoorwaarden en het niveau waarop het moet worden opgepakt (lokaal of regionaal). ,

,

Aan de slag! De woonzorgvisie en het uitvoeringsplan van de gemeente Stadskanaal

bieden richtlijnen voor een veilig gezond en aantrekkelijk woonklimaat voor kwetsbare inwoners. Het plan benadrukt de noodzaak om direct aan de slag te gaan met concrete stappen zoals het prioriteren van maatregelen voor snelle resultaten. Samenwerking met andere gemeenten en partners het betrekken van buurgemeenten en het toetsen van financiële haalbaarheid zijn essentieel. ,

,

,

1 2 3 4 5

LH/25/0953/wzvog

[DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal | © bureau HHM 2025 | 6

C O N C E P T

1.

Waarom

deze visie?

1. 1 Wat is een woonzorgvisie? Een woonzorgvisie is een integraal beleidsdocument dat de beleidsterreinen wonen zorg welzijn en ruimtelijke ordening met elkaar verbindt en ervoor zorgt dat er in de toekomst voldoende passende woonruimte en zorg en ondersteuning is voor ouderen en aandachtsgroepen binnen een ,

De meeste mensen willen zo lang mogelijk thuis blijven wonen of (weer) zelfstandig gaan wonen. Door de vergrijzing de decentralisatie van zorgtaken en de wijzigingen in de zorgwetgeving verandert de wijze van het aanbieden van zorg en de kijk op (geschikte) huisvesting. Voor de gemeente aanleiding om een integrale visie op wonen in relatie tot welzijn en zorg te ontwikkelen. ,

,

gemeente. Een woonzorgvisie vormt de basis voor gemeenten om afspraken te maken met woningcorporaties verhuurders zorgaanbieders en zorgkantoren over wat mensen uit de aandachtsgroepen en ouderen naast ,

,

,

huisvesting nodig hebben aan zorg en ondersteuning. ,

1. 2 Waarom maken we een woonzorgvisie? Gemeentelijke opgaven We staan in onze gemeente voor grote uitdagingen én kansen op het gebied van wonen en zorg. De dubbele vergrijzing leidt tot een groeiende

ondersteuningsvraag terwijl tegelijkertijd de beschikbaarheid van voorzieningen onder druk staat. Ook verschuift landelijk de beweging van Beschermd Wonen (BW) naar Beschermd Thuis (BT) waardoor de behoefte aan passende woonvormen en ondersteuning toeneemt. Ouderen blijven langer thuis wonen wat vraagt om voldoende geschikte woningen en voorzieningen adequate ondersteuning en mantelzorgers die gefaciliteerd worden om zorg op zich te kunnen nemen. Tegelijkertijd biedt Stadskanaal perspectief voor inwoners van zowel jonge als oudere inwoners. Met de geplande toevoeging van woningen en de kansen die de Nedersaksenlijn biedt ontstaan nieuwe mogelijkheden om wonen en zorg beter met elkaar te verbinden. zorg- en

2

,

,

,

,

3 4

,

,

LH/25/0953/wzvog

1

[DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal | © bureau HHM 2025 | 7

5

C O N C E P T

Deze woonzorgvisie geeft een visie op wonen

en zorg , waarbij

de boven

beschreven kansen woonzorgvisie beschrijven we onze visie en geven we onze beleidsdoelstellingen weer. In het bijbehorende uitvoeringsplan op hoofdlijnen beschrijven we de acties om onze doelen te behalen. en opgaven meegenomen

worden. Met deze

preventie

betere verbinding tussen zorg welzijn en wonen een

en een

,

belangrijk streven is. Daarnaast is er de nationale Woon-

,

Bouwagenda die zich richt op de beschikbaarheid betaalbaarheid kwaliteit van wonen. Deze agenda is uitgewerkt in zes programma’s waaronder het programma ‘Wonen en zorg voor ouderen’ en het programma ‘Een thuis voor iedereen’. en

,

en

,

,

Als gemeente vervullen we onze wettelijke taken op het gebied van wonen en sociale zorg zoals door het Rijk is bepaald. Dit betekent dat we ervoor zorgen dat er goede basisvoorzieningen zijn en dat mensen de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben. Maar dit betekent niet dat we overal verantwoordelijk voor (kunnen) zijn. We zorgen voor wat wettelijk nodig is maar we verwachten ook dat onze inwoners en partners hun eigen verantwoordelijkheid nemen. Door de opgaven die op ons af komen moeten we dan soms ook keuzes maken. Zo zorgen we uiteindelijk samen voor een krachtige gemeente met grote en kleine kernen waar het goed wonen en leven is in een fijne en veilig ,

,

,

,

,

omgeving. Een gemeente waarin we omzien naar elkaar en waar iedereen meetelt en meedoet. Waarin er een goed voorzieningenniveau is met een sterk ,

,

verenigingsleven. Landelijke ontwikkelingen In de afgelopen jaren heeft het Rijk verschillende akkoorden opgesteld. Relevant voor de woonzorgvisie zijn het Wonen Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) het Integraal Zorg Akkoord (IZA) het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de Hervormingsagenda Jeugd. Het gezamenlijke doel van IZA GALA WOZO en de Hervormingsagenda Jeugd is een toekomstbestendig zorg- en ondersteuningssysteem waarbij ,

,

,

,

,

LH/25/0953/wzvog

In de nationale programma’s ‘Een thuis voor iedereen’ en ‘Wonen

en zorg

ouderen’ wordt aangestuurd op het realiseren van voldoende en geschikte huisvesting voor aandachtsgroepen en ouderen met een voor

,

,

arrangement

van

voorzieningen.

Om de aanpak van deze huisvestingsopgaven te versnellen is de Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting opgesteld. Deze wet die naar verwachting in de loop van 2026 in werking treedt heeft als doel het instrumentarium van gemeenten Provincie en het Rijk te versterken.

1

,

,

2

,

Op basis van de Omgevingswet stellen gemeenten een omgevingsvisie op. De gemeenten werkt deze visie vervolgens uit in het volkshuisvestingsprogramma. Dit programma vervangt de woonvisie en gaat ook in op de visie op wonen en zorg. In het volkshuisvestingsprogramma moeten ook

beleidsvoornemens en afspraken over de huisvesting van ouderen en aandachtsgroepen worden opgenomen. Naast een volkshuisvestingsprogramma wil het Rijk dat de gemeenten ook een huisvestingsverordening met urgentieregeling opstellen. In deze

urgentieregeling moeten minimaal de wettelijke urgente aandachtsgroepen meegenomen worden. In het wetsvoorstel is hierbij opgenomen [DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal | © bureau HHM 2025 | 8

3 4 5

C O N C E P T

dat gemeenten regionaal afstemmen over het huisvesten van aandachtsgroepen en ouderen en het evenredig verdelen van de wettelijke urgente aandachtsgroepen.

Als basis voor de woonzorgvisie is gebruikgemaakt van de provinciale woonzorganalyse. De Provincie de tien gemeenten zorgaanbieders en corporaties (G13) hebben deze analyse laten uitvoeren door de STEC Groep als onderdeel van het Koploperproject 2 ‘Een thuis voor iedereen’. ,

,

,

Deze afspraken de verdeling de urgente de regio en welke bijdrage de verschillende gemeenten hieraan leveren. gaan

in op

van

groepen over

In deze analyse is de omvang en opgave van ouderen en aandachtsgroepen in beeld gebracht voor de gehele provincie op woondealregioniveau op gemeenteniveau en op CBS-wijk- en dorpsniveau. Er is bewust ,

1. 3 Wat ging aan deze woonzorgvisie vooraf? Niet alleen wij als gemeente Stadskanaal hebben deze woonzorgvisie opgesteld. Ook in de andere Oost-Groningse gemeenten is gelijktijdig en in nauwe samenwerking gewerkt aan de realisatie van een lokale visie. In de startnotitie ‘Wonen

Zorg visie gemeenten Oldambt Pekela Stadskanaal Veendam en Westerwolde (d. d. 28 juni 2022)’ hebben we gemotiveerd waarom we als gemeenten in Oost-Groningen samen het proces zijn gestart om te komen tot regionaal afgestemde lokale woonzorgvisies. en

,

,

,

,

De gemeenten in Oost-Groningen hebben namelijk een vergelijkbare bevolkingssamenstelling en opgaven. De regio werkt al op vele terreinen samen zowel in (Regionaal Woon- en Leefbaarheidsplan Oost-Groningen) RWLP verband (wonen) als op het gebied van zorg. Daarnaast wordt op het moment van schrijven gewerkt aan een uitvoeringsagenda Wonen voor Oost-Groningen.1 Deze bestaande

samenwerking biedt een vruchtbare bodem voor de ontwikkeling en uitvoering van deze woonzorgvisie.

1 Uitvoeringsagenda ‘Goed wonen in Oost-Groningen , 2025-2030’. 2 nl/projecten/een-thuis-voor-iedereen/

,

gekozen om deze woonzorganalyse provinciaal aan te vliegen om hiermee een beleidsarm en gemeenschappelijk startpunt te bieden op basis waarvan de Groninger gemeenten Provincie corporaties e. a. de woonzorgopgaven en beleid daaromtrent verder kunnen uitwerken. De resultaten van deze analyse zijn beschreven in een uitgebreid onderzoeksrapport (zie bijlage 1). ,

,

Naast de resultaten

,

de woonzorganalyse is er voor de duiding gebruikgemaakt van een Position paper met feiten uit de dataverzameling. Hierin zijn op basis van de duiding een aantal adviezen geformuleerd die regionaal en lokaal verder moeten worden opgepakt. Zie bijlage 1 voor de Position

paper

van

‘Wonen

,

en zorg

2 3

in Groningen’.

1. 4

Hoe verhoudt deze woonzorgvisie zicht tot ander beleid? Als gemeente Stadskanaal en regio Oost-Groningen werken we al aan verschillende woonzorgopgaven en sluiten met deze woonzorgvisie aan op bestaande beleidsdocumenten om op integrale wijze door te gaan. Onze gemeentelijke visie zoals beschreven in de Woonvisie Stadskanaal (deze ,

We hebben kennis genomen van de 70% versie.

provinciegroningen.

LH/25/0953/wzvog

1

[DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal | © bureau HHM 2025 | 9

4 5

C O N C E P T

wordt in 2025 vernieuwd)3 is onder andere gericht op “Kwaliteit in wonen en leven. Een gemeente waar iedereen van jong tot oud zich op zijn plek voelt”.4 We streven naar gezondheid veiligheid en balans tussen ruimte en milieu met speciale aandacht voor erfgoed en landschapsbehoud. ,

,

,

,

,

Hoe de woonzorgvisie zich verhoudt tot o. a. de Omgevingswet (inclusief omgevingsvisie woonvisie en Volkshuisvestingsprogramma) en de Wet versterking regie op de volkshuisvesting (Wvrv) is weergegeven in Bijlage 4. Deze koers wordt ondersteund door de Position Paper Wonen met Zorg in Groningen die concrete handvatten biedt. De woonzorgvisie bouwt voort op het Collegeprogramma 2022-2026 Onze toekomst is al begonnen! dat zich onder andere richt op Gezond en gelukkig veilig en mooi wonen in Stadskanaal. Daarbij houden we ook rekening met ander beleid zoals de Woonvisie Stadskanaal en het integraal beleidskader Sociaal Domein “Stadskanaal: samen met de burger”. ,

,

,

Daarnaast zijn er verschillende regionale afspraken en plannen die samenhangen met de opgaven waar de woonzorgvisie betrekking op heeft. In bijlage 3 is hier een opsomming van gegeven. De volgende twee ,

plannen lichten

we

hieronder kort toe.

Nij Begun Met Nij Begun is structureel budget voor een periode van 30 jaar beschikbaar gekomen om in de regio het verschil te maken vanuit de Sociale Agenda met als doel te zorgen voor een mooie leefbare veilige en betere toekomst voor de inwoners van de regio. ,

,

,

Regioplan Gezond Groningen Het netwerk Gezond Groningen geeft uitvoering aan de afspraken uit het Integraal Zorg Akkoord. In dit netwerk is het regioplan Gezond Groningen opgesteld waarin de gezamenlijke ambitie geformuleerd is om te streven naar Gezonde Groningers Gezonde Zorg. Het regioplan geeft inzage in de belangrijkste prioritaire opgaven en de gezamenlijke afspraken hoe we deze opgaven gaan aanpakken. De woonzorgvisie borduurt voort op de opgaven die in dit regioplan benoemd zijn. ,

1. 5 Over wie gaat de woonzorgvisie? Voor de woonzorgvisie richten we ons op de behoefte

passende woonzorgvormen voor de groepen onder het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting (Wvrv) namelijk ouderen en aandachtsgroepen. De doelgroep ouderen spreekt het meest voor zich. Bij ouderen gaat het om inwoners van 65 jaar of ouder zonder en met een zorgvraag (bijvoorbeeld ouderen met dementiële klachten). aan

,

,

De woonzorgvisie wordt gevormd door uitgangspunten uit bestaande documenten in samenhang met de woonzorgopgaven uit de woonzorg,

Onder de aandachtsgroepen zijn doelgroepen te onderscheiden met een woon-zorgvraag en doelgroepen met een huisvestingsvraag zoals ook te zien in figuur 2. Een deel van deze aandachtsgroepen zijn in het

analyse.

,

3 In 2026 moet het uitvoeringsprogramma van de woonzorgvisie een plek krijgen in het nog op te stellen volkshuisvestingsprogramma. 4 Woonvisie Stadskanaal 2020-2025

LH/25/0953/wzvog

[DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal | © bureau HHM 2025 | 10

1 2 3 4 5

C O N C E P T

wetsvoorstel Versterking Regie Volkshuisvesting (Wvrv) opgenomen als urgente aandachtsgroep. Figuur 2 Overzicht aandachtsgroepen en urgentiecategorieën (zie ook bijlage 2 uit analyse door STEC-groep).

provinciaal niveau is de Werkgroep Wet Versterking regie Volkshuisvesting bezig om een voorstel te ontwikkelen voor deze Fair Share afspraken van aandachtsgroepen tussen de gemeenten. Met deze woonzorgvisie beogen we een inhoudelijke basis te bieden voor deze nog te maken afspraken. Daarbij ligt de focus ook nadrukkelijk op de aandachtsgroepen die urgentie krijgen op basis van de Wvrv (in de rest van de woonzorgvisie benoemen we ze als aandachtsgroepen). Er zijn negen groepen aangewezen die in ieder geval urgentie moeten krijgen op basis van de Wvrv. Het is niet landelijk bepaald in welke volgordelijkheid deze groepen urgentie krijgen dit vraagt om invulling van regio’s en gemeenten. De huisvesting van statushouders Oekraïense vluchtelingen arbeidsmigranten woonwagenbewoners en studenten vallen buiten de scope van deze woonzorgvisie maar kunnen wel een plek krijgen in de ,

,

,

,

,

,

1

volkshuisvestingsverordening. Naast de huisvestingsopgave van deze groepen in zelfstandige woonruimte kijken we ook naar de opgave van inwoners die een beroep doen op de intramurale en extramurale woonvormen. Hiermee werken we toe

de best passende meest wenselijke combinatie met de huisvesting van aandachtsgroepen in onze regio. Dit vormt de opmaat naar een nog te ontwikkelen spreidingsplan (hierover later meer). naar

De Wvrv heeft als doel om te borgen dat deze urgente aandachtsgroepen meer kans hebben op een woonruimte. Gemeenten krijgen hierbij de verplichting om met elkaar afspraken te maken over de verdeling van deze urgente aandachtsgroepen over de regio zogenoemde Fair Share afspraken. Deze afspraken beogen een eerlijke en evenredige verdeling ,

rekening houdend met de specifieke behoeften en mogelijkheden van elke gemeente. Op woondeal niveau en van

urgente woningzoekenden

,

LH/25/0953/wzvog

1. 6 Hoe is de woonzorgvisie tot stand gekomen? Deze visie is in samenwerking met verschillende netwerkpartners tot stand gekomen. Het gaat om onder andere de zorgaanbieders woningcorporaties zorgkantoor Provincie belangenorganisaties welzijnsorganisaties huisartsen etc. Deze netwerkpartners zijn op verschillende ,

,

3

spreiding van woonvormen , in

en

,

2

,

,

,

[DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal | © bureau HHM 2025 | 11

4 5

C O N C E P T

momenten in het traject betrokken bij de totstandkoming van deze visie waarbij ze aan konden geven en door konden praten over wat zij zien gebeuren in hun werkomgeving en welke aandachtspunten zij hadden voor de visie. Figuur 3 (volgende pagina) geeft schematisch het doorlopen proces weer. Bijlage 5 geeft een meer gedetailleerdere beschrijving van de doorlopen stappen en de betrokken netwerkpartners. ,

Hoe is deze woonzorgvisie opgebouwd? Hoofdstuk 2 schetst de belangrijkste opgaven voor de gemeente op het vlak van wonen met zorg en welzijn. Hoofdstuk 3 beschrijft de visie en belangrijkste speerpunten voor het beleid de komende jaren. Hoofdstuk 4 geeft weer hoe de vertaling naar het uitvoeringsplan op 1. 7

1

hoofdlijnen wordt gemaakt. Hoofdstuk 5 gaat in op de belangrijkste vervolgstappen na vaststelling van deze woonzorgvisie.

2 3 4 5

LH/25/0953/wzvog

[DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal | © bureau HHM 2025 | 12

C O N C E P T

Figuur 3. Schematische weergave van het doorlopen proces.

1 2 3 4 5

LH/25/0953/wzvog

[DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal | © bureau HHM 2025 | 13

C O N C E P T

2.

Trends

,

en opgaven

ontwikkelingen in de gemeente

In dit hoofdstuk beschrijven we de huisvestings-

,

zorg- en

ondersteuningsopgave voor ouderen en aandachtsgroepen. We gaan in op trends en ontwikkelingen die van invloed zijn op deze opgaven. ,

2. 1 Inzichten vanuit de provinciale woonzorganalyse In de provinciale woonzorganalyse die is uitgevoerd door STEC Groep zijn de woonzorgopgaven voor de aandachtsgroepen en de ouderen in de Provincie Groningen in kaart gebracht (zie bijlage 1 voor een nadere toelichting). ,

,

In dit hoofdstuk beschrijven we de belangrijkste bevindingen voor de regio Oost-Groningen. De cijfers uit de woonzorganalyse zijn gebaseerd op verschillende bronnen met CBS-microdata als belangrijke bron. Om verder te kunnen kijken naar de toekomst is het gebruik van zorg afgezet tegen de ontwikkeling van het aantal huishoudens in Oost-Groningen. In het kader van de woonzorgvisie zijn op basis van een analyse van bestaande documenten een uitvraag onder netwerkpartners gesprekken met de gemeente bijeenkomst(en) met inwonersvertegenwoordigers en een werkconferentie met netwerkpartners de opgaven nader geduid en trends en ontwikkelingen in beeld gebracht. ,

,

,

,

,

1

,

Belangrijk om te benoemen is dat er in de woonzorganalyse gebruik is gemaakt van de op dat moment beschikbare gegevens in registraties. De cijfers en aannames in de woonzorganalyse bieden ruimte voor gesprek en het uitvoeren van aanvullende analyses waardoor de cijfers op den duur geconcretiseerd kunnen worden. De cijfers zijn in een provinciale monitor ondergebracht bij de gemeente Groningen deze monitor zal op basis van nieuwe inzichten de komende periode verder worden gevuld en aangescherpt. ,

,

,

Bevolkingsontwikkeling In de huidige woonvisie uit 2020 voorziet de gemeente Stadskanaal in de komende jaren een lichte bevolkingskrimp. Er werd een daling van circa

LH/25/0953/wzvog

[DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal | © bureau HHM 2025 | 14

2 3 4 5

C O N C E P T

3. 000 inwoners

900 huishoudens verwacht tussen 2017 en 2037.5 Daarbij werd een afname voorspeld van het aandeel inwoners tussen de 30 en 54 jaar (van 31% naar 28%) en juist een forse toename van het aandeel 75-plussers (van 11% naar 18%).

Onze gemeente kenmerkt zich door een hoog aandeel 65-plussers in 2024. Het gaat hierbij om meer dan 38% van het totaal aantal huishoudens.8 Op provinciaal niveau ligt dit percentage in 2041 op 35% van het totaal aantal huishoudens. In tabel 1 zijn de benoemde cijfers weergegeven.

Uit het meest recente afgeronde woningmarktonderzoek uit 2022 blijkt dat het aantal huishoudens in Stadskanaal tot 2031 nog licht toeneemt. Deze groei wordt vooral veroorzaakt door een sterke stijging van het aantal 65plus huishoudens. Na 2031 slaat deze groei om in een lichte krimp waardoor de totale huishoudensontwikkeling tot 2041 licht negatief

Tabel 1. Aandeel 65-plus huishoudens gemeente Stadskanaal en Provincie o. b. v. analyse Stec Groep

Aandeel 65-plus huishoudens t.o.v. totaal aantal huishoudens

2024

2041

uitvalt.6

Gemeente Stadskanaal

38%

46%

Provincie Groningen

24%

35%

en

,

In het kader van de nieuwe woonvisie wordt momenteel een nieuw woningmarktonderzoek uitgevoerd. De eerste resultaten laten zien dat de verwachte daling in het aantal huishoudens zich iets later voordoet namelijk vanaf 2035. Over de gehele periode van 2020 tot 2050 wordt een lichte afname van circa 14% voorzien. ,

Tegelijkertijd blijkt uit ander onderzoek dat de aanleg van de Nedersaksenlijn een positief effect kan hebben op de bevolkingsontwikkeling.7 Door de verbeterde bereikbaarheid neemt de aantrekkelijkheid van Stadskanaal toe wat een gunstig effect kan hebben op het behoud van voorzieningen de aanpak van ontgroening en het verminderen van economische kwetsbaarheid. Dit kan op termijn zorgen voor een afzwakking of vertraging van de verwachte krimp. ,

,

,

2

,

dat het aandeel particuliere huishoudens dat zorg gebruikt toeneemt. In de regio Oost-Groningen is dit aandeel het hoogst namelijk 31% ten opzichte van 20% provinciaal. Voor onze gemeente geldt dat het aandeel huishoudens dat zorg gebruikt in 2024 29% van het totale aantal huishoudens is. Dit aandeel stijgt naar 33% van het totale aantal huishoudens in 2041. Nu lijkt een toename van 4% gering echter gaat het hierbij om het totale zorggebruik vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) de Wet langdurige zorg (Wlz) de Zorgverzekeringswet (Zvw) de Jeugdwet ,

,

,

,

Stadskanaal (2022)

Stec Groep

LH/25/0953/wzvog

3

,

,

5 Woonvisie Stadskanaal 2020-2025 6 Woningmarktonderzoek gemeente 7 MIRT-onderzoek Nedersaksenlijn 8 Woonzorganalyse

1

Zorggebruik De gehele provincie Groningen vergrijst sterk. Niet alle ouderen hebben zorg nodig hiervoor zijn ook bijvoorbeeld de gegevens of ouderen samen of alleen wonen en het inkomen van de ouderen bepalend. Toch zien we

[DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal | © bureau HHM 2025 | 15

4 5

C O N C E P T

de Wet forensische zorg. Hierbij neemt vooral zorggebruik in de Zvw toe namelijk met 30% en gaat het bijvoorbeeld om wijkverpleging voor ouderen. Het aandeel inwoners dat gebruikmaakt van zorg uit de Wlz neemt het minst toe vergeleken met de andere Oost-Groningse gemeenten behalve vergeleken met de gemeente Oldambt waar eenzelfde toename te zien is. Het aandeel neemt met 2% toe tussen 2024 en 2041. Daarnaast geldt dat het aantal huishoudens dat gebruikmaakt van een of meer Wmo-voorzieningen de aankomende jaren met 20% toeneemt van 3. 715 huishoudens in 2024 tot 4. 465 huishoudens in 2041. Het aandeel Beschermd Wonen dat ook vanuit de Wmo wordt bekostigd neemt af met 45%. Zorggebruik vanuit de Jeugdwet neemt af met 4%

het aantal inwoners dat een Wlz-indicatie aanvraagt en/of toegewezen krijgt. Inwoners kunnen hierdoor potentieel langer van de Wmo en het voorliggend veld gebruikmaken.

en

,

voor

,

,

2. 2

,

,

,

,

Ouderen

Door de vergrijzing en de veranderende woonbehoeften van ouderen neemt de vraag naar nultreden woningen geclusterde woningen en zorggeschikte woningen de komende jaren toe. Omdat het aantal beschikbare plekken in een zorginstelling beperkt is en de komende jaren naar verwachting niet zal groeien (bevriezing verpleeghuiscapaciteit)9 zal een groot deel van de woonzorgbehoefte voor ouderen buiten de instellingen en binnen de reguliere woningvoorraad ingevuld moeten worden. Er wordt ingezet op langer thuis wonen echter thuis hoeft hierbij niet de huidige woning te betekenen.

,

tussen 2024 en 2041.

,

,

Tabel 2. Zorggebruik gemeente Stadskanaal o. b. v. analyse Stec Groep 2024

2041

29%

33%

Wlz-gebruik

820 inwoners

840 inwoners

Zvw-gebruik

1. 640 huishoudens

2. 125 huishoudens

Wmo-gebruik (een of meer voorziening)

3. 715 huishoudens

4. 465 huishoudens

Aandeel huishoudens dat zorg gebruikt

Om

inschatting te maken van het aantal benodigde woningen voor ouderen tot 2041 is in de woonzorganalyse gekeken naar de ontwikkeling van het aantal 65-plus huishoudens (Primos) de huidige woonsituatie van ouderen (WoOn2021) de verhuisbereidheid van deze ouderen (WoON2021) de woonvoorkeuren van deze ouderen (WoON2021) het aanbod in de bestaande woningvoorraad (LMW) en de ontwikkeling van de zorgbehoefte (CBS). Deze aantallen zijn ook weergegeven in tabel 3. een

,

,

Een belangrijke kanttekening hierbij is dat er binnen de Wlz ontwikkelingen zijn in de indicatiestelling en financiering. Er zijn heldere afbakeningen om toegang te krijgen tot de Wlz er komen op termijn bezuinigingen en er is een verhoging van de eigen bijdrage. Dit kan mogelijk gevolgen hebben ,

,

2 3

,

Regionaal gaat het om een opgave van 5. 820 woningen voor ouderen. Deze woningen zijn onderverdeeld in nultreden woningen geclusterde woningen en zorggeschikte woningen. Een definitie van deze verschillende vormen geven we in bijlage 2 (we sluiten hierbij aan bij de definities die ,

9 open. overheid. nl/documenten

LH/25/0953/wzvog

1

[DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal | © bureau HHM 2025 | 16

4 5

C O N C E P T

door het Rijk en de Provincie worden gehanteerd). Voor onze gemeente gaat het om een extra opgave van 1. 380 woningen waarvan 705 nultreden woningen 430 geclusterde woningen en 245 zorggeschikte woningen. Een deel van deze vraag kan opgevangen worden in de bestaande woningvoorraad door het aanpassen van woningen. Onze gemeente heeft de opgave om voor de doelgroep ouderen genoeg woonaanbod te creëren passend bij de behoeften van deze ouderen.

potentieel van mantelzorgers. Echter wanneer deze groep tot de oudere ouderen behoort en zelf zorgvragend wordt neemt dit potentieel af.

Een belangrijk aandachtspunt hierbij is dat de woningen die gecreëerd worden niet alleen woningen specifiek voor ouderen zijn maar woningen die zowel geschikt zijn voor ouderen als voor andere doelgroepen. De piek van de vergrijzing zal over een jaar of 15 zijn bereikt. Het aantal ouderen stabiliseert en zal naar verwachting op termijn afnemen. In ons woningmarktbeleid moeten we hier rekening mee houden.

,

,

,

,

Tabel 3. Aantal benodigde woningen voor ouderen tot 2041 voor de gemeente Stadskanaal o. b. v. analyse Stec Groep Soort woningen

Aantal

Nultreden woningen

705

Geclusterde woningen

430

Zorggeschikte woningen

245

Totaal

1. 380

,

Op het moment

schrijven is niet bekend hoeveel van de huidige woningvoorraad al in bovengenoemde categorieën valt. Ook is niet bekend welk deel van de woningvoorraad zodanig aangepast kan worden dat deze voldoet aan de voorwaarde van deze categorieën. Het ontbreekt aan een goede en betrouwbare nulmeting.10 We staan hierbij voor de opgave om samen met ketenpartners in beeld te brengen wat er al is en wat er dan nog mist. Dit geldt ook voor het in beeld brengen van de groeiende vraag naar woonvormen voor deze ouderen. Doordat niet bekend is hoe het nu staat met de woningvoorraad is het lastig te zeggen hoe groot de daadwerkelijke opgave in het bouwen en ombouwen van woningen. Daarnaast vraagt de toenemende groep ouderen om een sterke sociale basis nu en in de toekomst. De groep ouderen vormen een belangrijk van

,

Zienswijze netwerkpartners De netwerkpartners zijn in een uitvraag en tijdens een werkconferentie gevraagd naar hun zienswijze op de opgaven voor ouderen. Zij gaven aan deze te herkennen en dat het gezamenlijke maatschappelijke belang van alle netwerkpartners en de gemeente voorop moet staan. Hiervoor is intensieve(re) samenwerking nodig. Ook is er specifiek aandacht gevraagd voor het al dan niet clusteren van woningen voor ouderen in kernen met relatief veel (woonzorg)voorzieningen. Tot slot zijn er verschillende bestaande initiatieven genoemd waarmee de netwerkpartners bezig zijn om de opgaven aan te pakken. Deze voorbeelden komen aan bod in hoofdstuk 4.

2 3 4

,

10 In de woonzorganalyse

is een inschatting van op basis van o. a. de WoON. Daarin hebben huishoudens (naar doelgroepen) kenmerken over hun huidige woning opgegeven. Dat betreft dus een inschatting van dit deel van de voorraad. Meer is niet mogelijk op dit moment. LH/25/0953/wzvog

1

[DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal | © bureau HHM 2025 | 17

5

C O N C E P T

2. 3

Aandachtsgroepen Naast de ouderen is het belangrijk om aandacht te besteden aan andere groepen woningzoekenden met een woon- zorg- of ondersteuningsvraag. Zoals aangegeven geldt dat er regionaal afspraken worden gemaakt over deze aandachtsgroepen. We gaan daarom in op zowel lokale als regionale aantallen. Voor een deel van deze urgente aandachtsgroepen is onbekend om welke aantallen het lokaal gaat in dat geval zijn vaak regionale of provinciale aantallen beschikbaar. Zoals aangegeven geldt dat de cijfers gebaseerd zijn op bestaande registraties bijvoorbeeld van het CBS en gegevens van de centrumgemeente. In het bijzonder voor de groepen uitstroom MO uitstroom BW uitstroom Wlz uitstroom forensische zorg en uitstroom Jeugdzorg geldt dat deze aantallen gaandeweg geüpdatet worden in de provinciale monitor wanneer meer zicht is op daadwerkelijke aantallen.

Tabel 4. Aandachtsgroepen aantallen o. b. v. analyse STEC Groep Aandachtsgroepen

,

Regionaal

Stadskanaal

2024

2041

2024

2041

Onbekend

Onbekend

Onbekend

Onbekend

Uitstroom Wlz

25

25

5

5

Uitstroom Beschermd Wonen

75

60

15

10

35 (provinciaal)

35 (provinciaal)

Onbekend

Onbekend

Onbekend

Onbekend

Onbekend

Onbekend

Uitstroom MO

Marginaal

Marginaal

Marginaal

Marginaal

Uitstroom detentie

Marginaal

Marginaal

Marginaal

Marginaal

Stoppende sekswerkers

Marginaal

Marginaal

Marginaal

Marginaal

,

Woningzoekende mantelzorgontvangersen verleners

,

,

,

,

,

,

,

Voor de gegeven aantallen geldt dat het gaat om mensen die voornamelijk een woning zoeken in de sociale huursector wat betekent dat de aantallen min of meer overeenkomen met het jaarlijks aantal benodigde sociale huurwoningen voor deze groepen. Er ligt een belangrijke opgave in het

Uitstroom Jeugdzorg Uitstroom forensische zorg

1 2

,

beschikbaar stellen voldoende passende (sociale huur)woningen. Echter hierbij moet de nuancering gemaakt worden dat er ook mensen zijn die niet doorstromen naar een reguliere woning. In tabel 4 de aantallen op regionaal en lokaal niveau. van

,

3 Naast de opgave in het beschikbaar stellen van voldoende passende woningen voor de aandachtsgroepen vraagt (een deel van) deze groep ook om een zachte landing en zorg- en ondersteuning bij het (weer) zelfstandig wonen. Dit vraagt gezamenlijke inzet van de gemeente en haar partners in leefbaarheidsaspecten en kwaliteit van de woningen en woonomgeving. ,

Naast deze aandachtsgroepen (vanuit de Wvrv) benoemen we ook de groep ‘economisch daklozen’. Economische dakloosheid is een vaker gehoord verschijnsel in Nederland. Economische dak- en thuislozen zijn ,

LH/25/0953/wzvog

[DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal | © bureau HHM 2025 | 18

4 5

C O N C E P T

die vanwege financiële problemen en/of het voorvallen van een levensgebeurtenissen (bijvoorbeeld baanverlies faillissement scheiding) niet meer zelfstandig kunnen voorzien in huisvesting. Bij deze groep is geen sprake van psychiatrische en/of verslavingsproblematiek en is lichte ondersteuning voldoende voor het vinden van een nieuw perspectief (huisvesting en/of werk). Momenteel wordt gewerkt aan een voorstel voor een tussenarrangement voor de zelfredzame economische daklozen in tijdelijke flexibele woonruimte die in elke gemeente gerealiseerd zou moeten worden. Dit om te voorkomen dat de reguliere Maatschappelijke Opvang (MO) vol zit waardoor kwetsbare MO-cliënten niet kunnen worden geplaatst. Hierover is nog geen besluit genomen. mensen

,

,

,

Zienswijze netwerkpartners De netwerkpartners zijn in een uitvraag en tijdens een werkconferentie gevraagd naar hun zienswijze op de opgaven voor aandachtsgroepen. Zij herkennen deze opgave en benadrukken hierbij dat de aandachtsgroepen net zoveel aandacht verdienen als ouderen. Huisvesting en zorg van aandachtsgroepen vraagt volgens hen om nog intensievere

samenwerking tussen netwerkpartners en gemeenten. Hierbij geven netwerkpartners aan dat in de ene gemeente sommige aandachtsgroepen beter passen dan in een andere gemeente gezien de ligging en de voorzieningen in deze gemeenten. Dit is in de huidige situatie ook al het geval. Hier moet naar de toekomst toe naar gekeken worden waarbij heldere afspraken worden gemaakt. Bij relatief kleine aantallen is het voor de hand liggend om te kijken naar clustering in bepaalde gemeenten maar gemeenten moeten ook lokaal kijken naar de mogelijkheden om bepaalde aandachtsgroepen op te vangen. ,

,

Niet alleen de aantallen maken dat wij voor woonzorgopgaven staan. Ook gemeentelijke kenmerken zijn van invloed om te komen tot passende

huisvesting en zorg- en ondersteuning voor ouderen en aandachtsgroepen. In de volgende paragraaf gaan we in op deze gemeentelijke kenmerken. Verschillende netwerkpartners inwonersvertegenwoordigers en gemeenteraden hebben aandacht gevraagd voor de specifieke huisvestingsopgave voor jongeren die gebruik maken van Jeugdzorg11. De opgave is groot en de uitstroomcijfers worden door verschillende zorgaanbieders niet altijd herkend. In de praktijk wordt deze opgave als groter gesteld. Hoewel we in deze woonzorgvisie vooral praten over aandachtsgroepen ook als we het over deze doelgroep hebben heeft ook de huisvestingsopgave van jongeren die gebruik maken van Jeugdzorg onze volle aandacht. Onze visie de bijbehorende speerpunten en de uitvoeringsagenda op hoofdlijnen zijn er dan ook op gericht om ook voor deze doelgroep de maatregelen te nemen die nodig zijn om te zorgen voor voldoende passende huisvesting. ,

,

,

,

Bovenstaande geldt in zekere zin ook voor de andere doelgroepen die als (urgente) aandachtsgroep zijn genoemd waarbij we ook de huisvestingsopgave voor mensen met een verstandelijke lichamelijke en/of zintuigelijke beperking expliciet willen benoemen.

2 3 4

,

,

,

Reguliere bouwopgave

11 Het gaat

hierbij nadrukkelijk niet om de huisvestingsopgave voor jongvolwassenen en starters. Ook deze groep verdient volop aandacht , maar maakt onderdeel uit van de bredere visie op wonen en bijbehorende woningbouwprogrammering van de gemeente. LH/25/0953/wzvog

1

[DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal | © bureau HHM 2025 | 19

5

C O N C E P T

De Woonvisie van de gemeente Stadskanaal loopt van 2020 tot 2025. De Woonvisie wordt in 2025 vernieuwd. Hierin staat dan ook de reguliere bouwopgave die de gemeente heeft. De te realiseren woningen voor ouderen (995) en de woningen voor urgente aandachtsgroepen (minimaal 30) (op basis van de woonzorganalyse van STEC) worden hierin

dorpen ook aangezien de bevolking vergrijst en meer beroep zal doen op zorg. Hierbij moet opgemerkt worden dat het naar de toekomst toe wellicht niet meer mogelijk is om in alle kernen bepaalde zorg te kunnen leveren.

meegenomen.

Kenmerken

,

van

de bevolking

Stadskanaal kenmerkt zich door een sterke gemeenschapszin waarbij buren en inwoners nauw met elkaar verbonden zijn en elkaar ondersteunen ook bekend als Noaberschap. De gemeente kampt met een relatief lage sociaaleconomische status gekenmerkt door beperkte werkgelegenheid en lagere inkomensniveaus.13 Ongeveer 12% van de kinderen groeien op in armoede met een hoger risico op gezondheidsproblemen.14 Daarbij heeft 20% van de volwassenen moeite om rond te komen en heeft 46% geen tot laag opleidingsniveau. Daarnaast is er sprake van een lage verhuisbereidheid. Dit komt voort uit de sterke lokale binding en vertrouwdheid met de omgeving waardoor het aantal inwoners door de bevolkingskrimp daalt maar de bevolkingssamenstelling relatief stabiel blijft. ,

Gemeentelijke kenmerken 2. 4 Elke gemeente heeft zo haar eigen kenmerkende opgaven. Deze opgaven zijn van verschillende aard. Onze gemeente kenmerkt zich door haar geografie bevolkingssamenstelling zorggebruik vastgoed en voorzieningen. ,

,

,

Geografie De gemeente Stadskanaal is gelegen aan de Zuidwestelijke rand van de regio Oost-Groningen. De gemeente is een relatief compacte gemeente wat betreft geografische vorm. De kernen (Alteveer Onstwedde Mussel en Musselkanaal) liggen op relatief gezien kleine afstand van de centrumkern Stadskanaal waar de meeste voorzieningen zijn gelegen (maximaal 10 minuten met de auto vanuit het centrum).12 Toch creëert dit wel een paar ,

,

,

uitdagingen op het gebied van wonen zorg en welzijn bijvoorbeeld wanneer iemand niet meer zelf auto kan rijden en een groter beroep moet doen op -bijvoorbeeld- het openbaar vervoer. ,

,

,

,

,

,

12 Collegeprogramma 2022-2026 13 Woonvisie 2020-2025 (2020) 14 Plan van aanpak

4

,

,

,

,

Kenmerken

van

de woningmarkt

(2022)

SPUK GALA (2023) LH/25/0953/wzvog

2 3

Doordat inwoners erg gebonden zijn aan de eigen kern en weinig mogelijkheden hebben om te verhuizen - en hier ook maar beperkt toe bereid zijn ligt er een belangrijke opgave. Aan de ene kant inwoners die wel willen verhuizen maar dit niet kunnen te helpen. Aan de andere kant inwoners die niet willen verhuizen maar wel een zorg- of ondersteuningsvraag hebben passend te bedienen. ,

De afstand tussen dorpen betekent wat voor de bereikbaarheid van voorzieningen. We hebben een opgave in het bereikbaar houden van diverse soorten voorzieningen voor de inwoners van de verschillende

1

[DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal | © bureau HHM 2025 | 20

5

C O N C E P T

De woningvoorraad in de gemeente Stadskanaal kenmerkt zich door een relatief groot deel eengezinskoopwoningen namelijk 57% van de totale woningvoorraad. Daarnaast zijn er relatief gezien veel corporatiewoningen in de gemeente Stadskanaal namelijk 31%.15 Daarnaast geldt dat 52% van de bestaande woningvoorraad van Stadskanaal aanpasbaar is voor ouderen met mobiliteitsproblemen. Een deel van deze aan te passen woningen bevindt zich in de koopsector. Het is hierbij aan de woningeigenaar zelf om het initiatief te nemen voor aanpassingen. Wij ,

,

hebben als gemeente hierin de opgave om bewoners hiervan bewust te maken.

2. 5

Opgaven samengevat De trends ontwikkelingen en gemeentelijke kenmerken zorgen voor opgaven nu en richting de toekomst. De zorg van de toekomst ziet er anders uit dan in het verleden ook in de gemeente Stadskanaal. Er is aan de ene kant sprake van een personeelstekort in de zorg en aan de andere kant blijven ouderen (soms noodgedwongen) langer thuis wonen ook als de kwetsbaarheid en zorgvraag toeneemt. Daarnaast zijn er in absolute aantallen steeds meer ouderen en neemt daardoor ook de zorgvraag toe. Voor ouderen betekent dit dat zij eerder en mogelijk ook anders na moeten denken over hoe zij zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven ,

,

,

,

wonen.

Kenmerken van de voorzieningen De woningen in onze gemeente liggen relatief vaak in een beneden gemiddelde woonomgeving. Binnen de seniorproofscan onderdeel van de woonzorganalyse wordt onderscheid gemaakt in de voorzieningen: apotheek huisarts fysiotherapeut en buurthuis. Hierbij is bepaald of deze voorzieningen binnen 250 meter (2 punten) of binnen 500 meter (1 punt) te bereiken zijn vanaf een woonadres. Dit betekent dat elk adres in totaal acht punten kan scoren binnen deze subcategorie. In meer dan 50% van de gevallen gaat het in onze gemeente om een (sterk) benedengemiddelde woonomgeving.11 Dit betekent dat er relatief weinig voorzieningen zich in de directe nabijheid van deze woningen bevinden. Hoewel onze gemeente relatief vaak in een beneden gemiddelde woonomgeving ligt scoort onze gemeente wel beter dan de andere OostGroningse gemeenten. ,

,

,

,

,

15 Woonzorganalyse

Ouderen in de gemeente Stadskanaal zijn erg gebonden aan hun kern door gebrek aan andere mogelijkheden en de lage bereidheid om te verhuizen. Hier ligt een opgave voor de gemeente om ouderen bewust te maken van het feit dat ze na moeten denken over de toekomst en dat ook zij een verantwoordelijkheid hebben in het tijdig aanpassen van hun (koop)woning en het zo lang als mogelijk vitaal blijven. Daarnaast moeten we ouderen ondersteunen wanneer zij de stap willen maken om te verhuizen of wanneer zij in hun huidige woning blijven wonen. Door de personeelskrapte en geografische kenmerken is het voor zorgpartijen in de gemeente een opgave om de zorg- en ondersteuning

ouderen en aandachtsgroepen bereikbaar en beschikbaar te houden voor hen die het echt nodig hebben. Er zal hierdoor een groter beroep moeten worden gedaan op inwoners van dorpen en wijken binnen de gemeente Stadskanaal en er zullen goede ketenafspraken moeten gaan aan

Stec Groep LH/25/0953/wzvog

[DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal | © bureau HHM 2025 | 21

1 2 3 4 5

C O N C E P T

komen tussen het sociaal en medisch domein waaronder de wijkverpleging. Hier ligt een parallelle opgave vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven akkoord (GALA). Ook om aandachtsgroepen goed te kunnen laten landen in de wijk moeten zorgzame wijken gerealiseerd behouden en versterkt worden. Deze opgave ligt voor aandachtsgroepen niet alleen op het gebied van het realiseren van de uitstroom vanuit een instelling naar zelfstandig wonen maar ook nadrukkelijk op het in de eerste plaats voorkomen dat deze inwoners als gevolg van (verergering) van bepaalde problematiek in een instelling moeten worden opgenomen of dak- of thuisloos raken. ,

,

,

samenleving samenwerking aangaan met het medisch domein werken aan een gedifferentieerd woonzorgaanbod en zorgen voor een sterke sociale basis waaronder een passend bereikbaar voorzieningenaanbod. In het volgende hoofdstuk werken we deze opgaven uit in onze visie en bijbehorende speerpunten voor beleid. ,

,

,

,

,

,

Er is sprake van toenemende vergrijzing in onze gemeente. Ouderen blijven daarnaast langer thuis wonen. We moeten daarom voldoende woningen creëren voor onze ouderen. Het gaat hierbij specifiek om het creëren van nultreden- geclusterde en zorggeschikte woningen. Belangrijk hierbij is dat er ook rekening wordt gehouden met de afname van de vergrijzingspiek naar de toekomst toe. Daarnaast is het van belang

1

,

2

voldoende passende (huur)woningen beschikbaar te hebben voor de aandachtsgroepen.

3

We kunnen concluderen dat er belangrijke

4

woonzorgopgaven

zijn voor

ouderen en aandachtsgroepen. Zorgpersoneel is schaars de zorgvraag is hoog er ligt druk op de woningmarkt en de financiële middelen zijn beperkt. Op dezelfde manier doorgaan zonder maatregelen is ongewenst in meerdere opzichten. ,

,

,

5

,

Er is een integrale aanpak nodig. Een aanpak waarbij we inzetten op het vergroten van het bewustzijn van onze inwoners om tijdig te anticiperen op het ouder worden oog hebben voor het Noaberschap in onze ,

LH/25/0953/wzvog

[DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal | © bureau HHM 2025 | 22

C O N C E P T

3.

Speerpunten voor beleid

3. 1

Regionale afspraken

De gemeenten in Oost-Groningen hebben een gezamenlijk vertrekpunt opgesteld van waaruit de huisvestingopgave voor ouderen en aandachtsgroepen wordt aangevlogen. Dit vertrekpunt is geordend naar 1) regionale vertaling vanuit landelijke verplichtingen; 2) aanvullende afspraken vanuit de regio; 3) proces dat hiervoor nodig is. ,

De woonzorgvisie heeft als doel om een beleidskader te bieden waarmee partijen (gemeente organisaties die actief zijn op het gebied van wonen in relatie tot welzijn en zorg en inwoners) de komende jaren aan de slag gaan. ,

Regionale vertaling van de landelijke verplichtingen 1. De gemeenten in Oost-Groningen willen dat er voldoende en passende huisvesting en zorg is voor ouderen en aandachtsgroepen. Door de oplopende vergrijzing neemt de behoefte aan zorg de komende jaren flink toe. Daar komt bij dat zorg steeds vaker thuis geleverd moet worden. Daarom maken we deze woonzorgvisie. De visie sluit vanzelfsprekend aan bij andere regionale beleidskeuzes uit programma’s zoals: Nij Begun Gezonde Groningers Gezonde Zorg. 2. Elke gemeente levert een evenredige bijdrage aan het (doen) realiseren van voldoende woningen en zorg(vastgoed). Om dit complexe vraagstuk aan te pakken maken we in 2025 een uitvoeringsplan zodat we vanaf 2026 gerichte maatregelen kunnen treffen. We maken het uitvoeringsplan samen met lokale woningcorporaties en organisaties ,

,

,

16 welzijn. 3. De huidige woningvoorraad (zowel in aantallen als typologie) is niet toereikend om te voorzien in de benodigde huisvesting. Er moeten woningen worden bijgebouwd en bestaande woningen moeten soms worden aangepast. Iedere gemeente neemt hierin haar verantwoordelijkheid binnen de samenwerking van de Regionale Woondeal Oost-Groningen (door nieuwbouw het beter benutten van bestaande bouw en/of door alternatieve huisvesting). In de woondeal staan van zorg en

,

16 Eventuele keuzes

in landelijk beleid als beperking van de investeringscapaciteit van corporaties en het volume van het nieuwbouwprogramma kan gevolgen hebben voor de realisatie van woningen. LH/25/0953/wzvog

1

[DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal | © bureau HHM 2025 | 23

2 3 4 5

C O N C E P T

afspraken (kwantitatief en kwalitatief) tussen gemeenten onderling en met de provincie over hoe voldoende passende woonruimte te realiseren. 4. De gemeenten maken bestuurlijke afspraken over de zogenaamde Fair Share. Dit betreft de spreiding van wettelijke urgente aandachtsgroepen over de gemeenten in de provincie Groningen. Zie voor een nadere toelichting bijlage 2. 5. De gemeenten werken gezamenlijk aan een evenredige verdeling van de woonzorgopgave over de gemeenten. Dit gaat over ouderen en aandachtsgroepen. Zodat deze doelgroepen in de vijf gemeenten zo lang mogelijk kunnen blijven wonen en -indien nodig- de gewenste zorg en ondersteuning kunnen krijgen. ,

Aanvullende afspraken vanuit de regio 6. Het aanbod en de continuïteit van zorg (waaronder Verpleeg- en Verzorgingshuizen en Thuiszorg) zien wij als een regionale opgave waarover samen met zorgorganisaties zorgkantoor en zorgverzekeraars afspraken gemaakt moeten worden. De groeiende ,

schaarste van personeel en middelen verdergaande digitalisering en vergrijzing dwingen betrokken partijen tot het maken van goede afspraken en onderlinge samenwerking. Een belangrijk onderdeel hiervan is een spreidingsplan. Hiervoor maken we een regionaal afwegingskader voor initiatieven (dat volgt in het uitvoeringsplan). Waar kansen zich voordoen voor clustering van voorzieningen worden die benut en gefaciliteerd. 7. In regionale afstemming zoeken we de balans tussen de particuliere verantwoordelijkheid marktverantwoordelijkheid en gemeentelijke verantwoordelijkheid op het gebied van wonen en zorg. 8. We maken een regionale en provinciale overlegstructuur om de vele regionale en provinciale programma’s rond wonen en zorg op elkaar te ,

laten aansluiten. Daar wordt ook het uitvoeringsplan besproken en het beleid van regionale organisaties. 9. Er wordt een regionaal bestuurlijk overleg opgezet. De uitvoering van de woonzorgvisie en het uitvoeringsplan wordt hier besproken. Proces dat hiervoor nodig is 10. We inventariseren in de regio op uniforme wijze het huidige kwantitatieve en kwalitatieve aanbod aan woonzorgvoorzieningen en

de (mogelijkheden binnen de) reguliere woningvoorraad daar waar het nultreden geclusterde en zorggeschikte woningen betreft: de inventarisatie van de 0-situatie. In het uitvoeringsplan van deze woonzorgvisie werken we hiervoor een procesvoorstel uit. 11. We monitoren jaarlijks de voortgang van voorgenomen maatregelen. Ook spreken we af om in 2030 te evalueren of herijking van de lokale woonzorgvisies noodzakelijk is. 12. Als gemeenten vinden we het belangrijk dat de stakeholders in OostGroningen de ambities en doelstellingen van de gemeenten Oldambt Pekela Stadskanaal Veendam en Westerwolde onderschrijven en zich hier naar vermogen voor inzetten.

1

In het lokale uitvoeringsplan werken we verder uit hoe dit wordt ingevuld waarbij ook nadrukkelijk aandacht is voor nut en noodzaak om bepaalde

4

,

,

,

,

,

doelgroepen te spreiden of te clusteren.

,

,

LH/25/0953/wzvog

2

,

3. 2

Onze gemeentelijke visie

De gemeente Stadskanaal kenmerkt zich als een veenkoloniaal gebied met prachtig landschap een aanzienlijk onderdeel van de gemeente maakt daarnaast onderdeel uit van het gebied Westerwolde. We zijn een gemeente met een rijke cultuurhistorie. Stadskanaal is een relatief kleinschalige gemeente waarin er een sterke maatschappelijke ,

[DEF CONCEPT] Woonzorgvisie gemeente Stadskanaal | © bureau HHM 2025 | 24

3

5

C O N C E P T

betrokkenheid en Noaberschap heerst. Onze inwoners die in de gemeente Stadskanaal geboren en getogen zijn blijven hier het liefst en inwoners die naar onze gemeente verhuizen kiezen hier bewust voor. Zoals benoemd in Het Integraal beleidskader Sociaal domein streven we naar een veilige betrokken samenleving waarin iedereen actief kan meedoen. Jongeren gaan naar school volwassenen werken en kwetsbare inwoners ouderen en aandachtsgroepen tellen volwaardig mee. ,

,

,

,

,

,

,

,

,

We willen er naar de toekomst voor zorgen dat er een blijvende binding en aantrekkingskracht is van inwoners in de kernen. In dat kader zetten we ons in voor een situatie waarin iedereen die in Stadskanaal wil wonen en komen wonen die mogelijkheid heeft. We willen dat ouderen zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. Dit betekent dat we streven naar zo veel mogelijk keuzevrijheid in woonplek voor mensen met een zorg- of ondersteuningsvraag. Dit vraagt om voldoende passende woonruimte en toegang tot voorzieningen en diensten om maximale maatschappelijke ,

,

3. 3

Speerpunten voor lokaal beleid Om te komen tot een lokaal uitvoeringsplan is het belangrijk om eerst concrete speerpunten voor beleid op te stellen. Deze speerpunten en de daarbij behorende doelen werken we in deze paragraaf uit. Per speerpunt benoemen we hoe dit landt in het uitvoeringsplan. Om de woonzorgopgave van ouderen en aandachtsgroepen aan te pakken streven we ernaar om voldoende passende woonruimte realiseren. Het realiseren van woonruimte is echter niet genoeg. Hiervoor is een integrale aanpak nodig. ,

We 1. 2. 3. 4.

,

komen daarom tot vier speerpunten voor ons beleid: Bewustwording Noaberschap en zorgzame wijken Gedifferentieerd woonzorgaanbod Passend voorzieningenniveau

1

deelname mogelijk te maken. Hierbij houden we rekening met de unieke kenmerken van onze gemeente.

Speerpunt 1. Bewustwording Ons doel is om de bewustwording van onze inwoners verder te vergroten zodat zij nog beter weten wat het betekent om zo lang of snel mogelijk

We verwachten dat inwoners verantwoordelijkheid

zelfstandig te wonen met en zorg- of ondersteuningsvraag. Daarbij vertellen we het eerlijke verhaal. Niet alles kan meer op de manier zoals het vroeger geregeld was.

hun eigen huishouden sociale netwerk en deelname aan de maatschappij. Wanneer dit niet lukt bieden we samen met professionele instanties ondersteuning dicht bij huis. Voor inwoners die het nodig hebben zorgen we snel voor specialistische geïntegreerde hulp. De gemeente faciliteert ondersteunt en stelt voorwaarden. Om de woon-/zorgopgaven integraal te kunnen oppakken werken we zowel strategisch als in de uitvoering samen met wooncorporaties en zorgpartijen uit zowel het medisch als het sociaal domein. Daarnaast vinden we het belangrijk om op onderdelen constructief samen te werken met onze buurgemeenten. nemen voor

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Stadskanaal&id=44e5c4aa-aca7-4030-976f-2d1cc12f0dec