Artikel Onder toezicht, uit huis of onder voogdij, dit doet Jeugdbescherming Noord RTV Noord
Tekst van het document
Onder toezicht, uit huis of onder voogdij: dit doet Jeugdbescherming Noord Gisteren, 19:00 • Aangepast Gisteren, 19:38 • 8 minuten leestijd
Het pand van Jeugdbescherming Noord© RTV Noord Jeugdbescherming Noord was de afgelopen maanden veel in het nieuws. Door een tekort aan jeugdbeschermers krijgen gezinnen niet de hulp die ze nodig hebben. Dit leidde tot een stroom aan kritiek. Maar wat doet Jeugdbescherming Noord precies? In dit artikel leggen we uit wat hun taak is, welke plek ze innemen in het zorglandschap en hoe de financiering in elkaar zit. Als de veiligheid of ontwikkeling van een kind ernstig wordt bedreigd, kan een gezin verplichte hulp van de rechter opgelegd krijgen: een jeugdbeschermingsmaatregel. Er zijn twee soorten maatregelen: een ondertoezichtstelling of een voogdijmaatregel. Soms wordt daar ook nog een uithuisplaatsing aan toegevoegd. In dat geval woont het kind bijvoorbeeld tijdelijk in een pleeggezin of een gezinshuis. De verschillende maatregelen Bij een ondertoezichtstelling blijft het kind bij de ouders wonen, maar komt er een jeugdbeschermer die controle houdt en helpt. Deze jeugdbeschermer kijkt wat er nodig is om het kind veilig te laten opgroeien. De jeugdbeschermer kan daarvoor andere hulpinstanties inzetten en de ouders aanwijzingen geven. Ouders moeten hieraan meewerken, maar houden wel het gezag. Bij een voogdijmaatregel verliezen de ouders (tijdelijk) het gezag over hun kind. Iemand anders neemt dan de verantwoordelijkheid over.
Dit kan bijvoorbeeld een pleegouder zijn of iemand van Jeugdbescherming Noord. Deze maatregelen worden uitgevoerd door een Gecertificeerde Instelling (GI). In Groningen en Drenthe is dat Jeugdbescherming Noord. De instelling helpt zo’n duizend jongeren per jaar. Daarnaast voeren ook het Leger des Heils en de stichting William Schrikker maatregelen uit. Hoe kom je bij Jeugdbescherming Noord? Wanneer er zorgen zijn over de veiligheid van een kind, bijvoorbeeld vanuit een lokaal team, kan de Raad voor de Kinderbescherming worden ingeschakeld. De Raad onderzoekt dan hoe het met het kind gaat. Als blijkt dat het kind in een onveilige situatie zit en ouders niet vrijwillig meewerken met de nodige hulp, gaat de Raad naar de kinderrechter.
Van de 975 jongeren hadden 249 geen vaste jeugdbeschermer Inspectierapport over Jeugdbescherming Noord in maart De kinderrechter kijkt naar het dossier dat door de Raad voor de Kinderbescherming is opgesteld en neemt aan de hand daarvan een beslissing. Als het oordeel is dat een kind niet veilig kan opgroeien, spreekt deze een maatregel uit. Een gecertificeerde instelling, zoals Jeugdbescherming Noord, voert deze vervolgens uit. Een jongere krijgt dan verplicht hulp. Thuis wonen is het doel Een jeugdbeschermer wordt vanuit Jeugdbescherming Noord gekoppeld aan een gezin. Deze jeugdbeschermer biedt niet zelf de hulp die nodig is, maar helpt de ouders en kinderen de juiste hulp te krijgen. Die hulp kan bijvoorbeeld verslavingszorg of geestelijke gezondheidszorg zijn en wordt onder andere geregeld vanuit de gemeente. Het doel is altijd dat het kind thuis kan blijven wonen. Maar dat gaat niet altijd. Als de ontwikkeling van een kind ernstig wordt bedreigd, kan worden overgegaan tot een uithuisplaatsing. De jeugdbeschermer moet daarvoor altijd eerst naar de kinderrechter. Ook dan blijft het doel: terugkeer naar huis. Als dat niet meer kan, dan kan de kinderrechter het gezag van de ouder(s) beëindigen en een voogd benoemen. Dat kan iemand van Jeugdbescherming Noord zijn, maar ook bijvoorbeeld de pleegouder.
Als Jeugdbescherming Noord zijn certificering verliest, moeten duizend jongeren naar andere instellingen Ook voert Jeugdbescherming Noord jeugdreclasseringsmaatregelen uit. Dat is begeleiding voor jongeren die een strafbaar feit hebben gepleegd, om de jongeren tussen de 12 en 23 jaar dan weer op het rechte pad te brengen. Zo moet herhaling voorkomen worden en de jongere hulp krijgen. Financiering Gecertificeerde instellingen krijgen geld van de gemeente. Sinds de invoering van de Jeugdwet in 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de inkoop en financiering van jeugdbescherming en jeugdreclassering. Vanaf 2024 geldt er één landelijk tarief voor deze vormen van zorg. Dit betekent dat alle instellingen in Nederland nu op dezelfde manier betaald worden. Het geld wordt gegeven per maatregel die nodig is, en als een maatregel langer duurt, komt er ook meer geld bij. Er is een vast uurtarief voor alle instellingen. Soms is extra geld nodig om de continuïteit te behouden. Zo heeft Jeugdbescherming Noord extra geld gekregen van de gemeenten om hun werk voort te kunnen zetten. De cijfers In maart voerden de inspecties een controle uit bij Jeugdbescherming Noord. Op dat moment waren er 975 jongeren in Groningen en Drenthe die een maatregel opgelegd hadden gekregen en bij Jeugdbescherming Noord aangesloten waren. Daarvan hadden 249 jongeren geen vaste jeugdzorgmedewerker.
Bij 70 procent van de jongeren lag er op dat moment niet op tijd, binnen zes weken, een plan van aanpak. Bij 40 procent lukte het niet om binnen de verplichte vijf dagen het eerste contact te leggen. De instelling is begonnen aan een hersteltraject, waardoor in september bij 5 procent het plan van aanpak niet op tijd was. Het eerste contact vindt nu bij 14 procent van de gevallen niet op tijd plaats.
Jeugdbescherming Noord in cijfers© Sjoerd Halma/RTV Noord In 2024 voerde Jeugdbescherming Noord 397 ondertoezichtstellingen uit in Groningen. Bij 214 gezinnen was een voogdijmaatregel uitgesproken. 71 kinderen zijn uit huis geplaatst en ondergebracht bij bijvoorbeeld een pleeggezin, bij 66 kinderen werd de uithuisplaatsing verlengd. Naast deze jeugdbeschermingsmaatregelen, voerde de organisatie ook 223 reclasseringsmaatregelen uit. Rol Keurmerkinstituut en Inspectie Jeugdbescherming Noord en andere gecertificeerde instellingen moeten aan wettelijke normen voldoen om de door de rechter opgelegde maatregelen te mogen uitvoeren. Om te controleren of alles gaat zoals het hoort, zijn er verschillende instanties die de instelling controleren. Aan de ene kant het Keurmerkinstituut (KMI) dat de certificering doet en bepaalt dat Jeugdbescherming Noord een gecertificeerde instelling is. Deze heeft in december besloten dat Jeugdbescherming Noord niet aan de eisen voldoet en het een tijdelijk overbruggingscertificaat gegeven. Tot dinsdag heeft Jeugdbescherming Noord de tijd om orde op zaken te stellen. Als dat niet het geval is, kan het overbruggingscertificaat nog met drie maanden worden verlengd. Is het daarna nog niet op orde, moeten duizend jongeren ondergebracht worden bij andere instellingen.
Er is een hoge werkdruk en het vertrouwen in jeugdbeschermers neemt af Aan de andere kant zijn er de Inspecties Gezondheidszorg & Jeugd en Justitie & Veiligheid die kijken of Jeugdbescherming Noord haar wettelijke taken goed uitvoert. Deze hebben dit jaar vijf gecertificeerde instellingen bezocht om extra te controleren, en in maart Jeugdbescherming Noord. Daarop volgde een zeer kritisch rapport. Hierop is Jeugdbescherming Noord onder verscherpt toezicht gesteld, wat betekent dat er vaker gecontroleerd gaat worden. Ook moeten verbetermaatregelen genomen worden waar regelmatig over gerapporteerd moet worden. Gemeenten controleren ook de gecertificeerde instellingen in hun regio. In 2024 constateerden de Groningse en Drentse gemeenten al dat er sprake was van een zorgelijke situatie. Hierna is Hemmala Sheerbahadoersing de nieuwe bestuurder geworden. Aan de hand van een extern onderzoek heeft zij vervolgens een herstelplan gemaakt om te zorgen dat Jeugdbescherming Noord voort kan blijven bestaan.
Wat stond er in het inspectierapport? Er gaan verschillende dingen mis bij Jeugdbescherming Noord. De problemen stapelen zich op en verergeren elkaar. Daardoor is Jeugdbescherming Noord in een negatieve neerwaartse spiraal geraakt waar deze moeilijk uitkomt. Er is een hoge werkdruk. Hierdoor verlaten veel jeugdbeschermers de organisatie, waar weer nieuwe medewerkers moeten worden ingewerkt. Dat kost tijd, tijd die ze eigenlijk niet hebben. Door een combinatie van deze factoren moeten jongeren langer wachten op de hulp die ze nodig hebben. De problemen binnen een gezin worden hierdoor alleen maar erger. Daardoor neemt de werkdruk bij de jeugdbeschermer toe. Ondertussen neemt bij de betrokken ouders en jongeren het vertrouwen in jeugdbeschermers af. Dat komt door onvoldoende contact en doordat hulp niet op tijd kan worden gestart. Zo moeten ze vaak lang wachten op het eerste contact, terwijl de jeugdbeschermer hier wettelijk gezien vijf dagen voor heeft. De werkdruk neemt vervolgens weer toe, waardoor er weer mensen uitvallen.
De negatieve cirkel waarin Jeugdbescherming Noord zit© RTV Noord Hoe nu verder? Jeugdbescherming Noord liet in oktober op eigen initiatief al onderzoek doen naar manieren om de situatie te verbeteren. Daar kwam afgelopen maart een herstelplan uit. De organisatie werkt sindsdien hard om orde op zaken te stellen. Volgens de instelling zijn de eerste resultaten daarvan al goed te zien, hoewel de bestuurder ook erkent dat er nog flinke stappen gezet moeten worden. Bestuurder Sheerbahadoersing: 'Al lang is veel niet goed gegaan bij Jeugdbescherming Noord en om dat te herstellen is naast hard werken ook tijd nodig.' Het KMI brengt dinsdag een rapport uit over de status van de certificering van Jeugdbescherming Noord. Daaruit moet blijken of de organisatie verder kan of dat de certificering wordt ingetrokken. Mocht dat laatste het geval zijn, is het einde oefening voor Jeugdbescherming Noord en komen duizend jongeren uit Groningen en Drenthe zonder jeugdbeschermer te zitten. De gemeente is dan verantwoordelijk om een nieuwe geschikte instelling te vinden. De jongeren moeten dan worden ondergebracht bij andere instellingen in de regio, die ook weinig plek hebben.
Mocht Jeugdbescherming Noord door die keuring komen, wordt het in januari opnieuw spannend. De inspecties hebben tot dan de kans gegeven om orde op zaken te stellen. Het verscherpte toezicht eindigt dan. Als de boel dan nog niet verbeterd is, kunnen er maatregelen genomen worden. Wat die precies gaan zijn, is niet duidelijk.