Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
Tekst van het document
ACCOUNTANTSVERSLAG 2024
Ge m e e n te St a d ska n a a l 16 SEPTEMBER 2025
Pe r sa ld o p e rso o n lijke r
Vertrouwelijk Aan de gemeenteraad van de gemeente Stadskanaal t.a.v. de raadsgriffier Postbus 140 9500 AC STADSKANAAL
Geachte leden van de gemeenteraad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2024 van de gemeente Stadskanaal aan. Onze opdracht is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 16 oktober 2024. Dit verslag gaat in op onze belangrijkste bevindingen uit de controle van de jaarrekening 2024. Bij de jaarrekening 2024 van de gemeente Stadskanaal hebben wij een controleverklaring met een goedkeurend oordeel betreffende de getrouwheid afgegeven.
Datum 16 september 2025
De jaarrekening 2024 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Stadskanaal. Bij deze jaarrekening zullen wij op 16 september 2025 een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld verstrekken.
Ons kenmerk 2025.257
Wij bedanken de medewerkers van de gemeente Stadskanaal voor de open en constructieve wijze van samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken.
Behandeld door M.B. Baveld MSc RE RA
Met vriendelijke groet, Eshuis Registeraccountants B.V. Was getekend: drs. H. Kuperus RA
Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
2
In h o u d so p g a ve Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Rechtmatigheid Financiële positie Organisatie
Bestuurlijke samenvatting controle 2024
4
Overige aangelegenheden
32
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
9
Bijlagen
34
Rechtmatigheidsverantwoording
18
Bijlage 1a: Niet-gecorrigeerde controleverschillen
De financiële positie van uw gemeente
21
Bijlage 1b: Onzekerheden in de controle
Financiële positie
Bijlage 1c: In de controle opgenomen aanpassingen
Resultaatanalyse
Bijlage 1d: In de controle opgenomen aanpassingen rechtmatigheidsverantwoording
Organisatie
25
Administratieve organisatie en interne beheersing
IT-audit
28
Onze kijk op de algemene IT-beheersingsmaatregelen
Bijlage 1e: Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage 1f: Bevindingen controle SiSa-bijlage 2024 Bijlage 2: Onafhankelijkheid
Betrouwbaarheid en continuïteit van IT omgeving
Contact Wij lichten dit accountantsverslag graag toe:
IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
drs. H. (Dirk) Kuperus RA Partner d.kuperus@eshuis.com 06 - 52 04 80 54
M.B. (Mathias) Baveld MSc RE RA Senior Manager Audit m.baveld@eshuis.com 088 - 500 95 38
P. (Pim) Wellinghoff Controleleider p.wellinghoff@eshuis.com 06 - 15 19 73 32
3
Be stu u rlijke sa m e n va ttin g
Pe r sa ld o p e rso o n lijke r
Be stu u rlijke sa m e n va ttin g Conclusies jaarrekeningcontrole 2024
Inleiding Inhoudsopgave
Onderwerp
Beschrijving
Referentie
Getrouwheidsoordeel
•
Wij geven een goedkeurend oordeel af voor de getrouwheid.
Pagina 14
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 1.650.000 respectievelijk € 4.950.000.
•
De financiële positie ultimo 2024 is verbeterd ten opzichte van 2023. Geheel het gevolg van het positieve resultaat over 2024 ad. € 5,9 miljoen.
•
Het weerstandsvermogen bedraagt € 27,3 miljoen. De weerstandscapaciteit is ruim hoger dan de door de gemeente onderkende aanwezige risico’s ad € 5,7 miljoen.
•
De gemeente Stadskanaal bevindt zich momenteel in een uitdagende periode, met o.a. schaarste aan personeel. De financiële vooruitzichten blijven eveneens uitdagend. Het zogenaamde "ravijnjaar" of zelfs de overgang "van het ravijn in de woestijn" dreigt, aangezien het gemeentefonds niet onmiddellijk terugkeert naar het oude niveau en er mogelijk een korting op de specifieke uitkering in het vooruitzicht ligt.
•
In onze raadsbrief over 2024 hebben wij enkele nieuwe bevindingen opgenomen, zoals het ontbreken van meer systematische oplossingen zowel in de lijnorganisatie als vanuit het perspectief van IT beheer. Daarnaast constateren wij, net als door de voormalige accountant en uw VIC-functie in voorgaande jaren, enkele terugkerende bevindingen. Vooral oplossingen voor een gedegen inkoopfactuurverwerkingsproces, workflows binnen het sociaaldomein en het automatiseren van het toegangsbeheer op de applicaties verdienen meer aandacht.
•
Het is belangrijk dat deze processen in lijn worden gebracht met een moderne gemeentelijke huishouding. Hierdoor kunnen risico's op korte en lange termijn eerder worden gesignaleerd en beheerst, zonder dat de aandacht verdeeld hoeft te worden. In dit kader is het ook belangrijk om te vermelden dat vanaf het tweede kwartaal van 2026 de NIS2en BIO2-verplichtingen van kracht zullen worden. Deze nieuwe regelgeving legt een zorgplicht op aan gemeenten om hun netwerk- en informatiesystemen te beveiligen tegen cyberdreigingen. De beheersing ziet niet alleen toe op het mitigeren van cyberdreigingen, maar tegelijkertijd brengt de BIO2 de basis op orde en daar zijn ons aanbevelingen ook op gebaseerd. Het efficiënter, eenvoudiger en bovenal veiliger maken van het toegangsbeheer is een belangrijk fundament van de BIO2 en daarmee een onderdeel van uw zorgplicht aan uw stakeholders. De gemeente Stadskanaal dient nog maatregelen nemen om te voldoen aan deze nieuwe normen, waaronder het implementeren van robuuste risicobeheerprocessen, incidentmanagement en continuïteitsplanning. Het naleven van deze verplichtingen is essentieel om de beveiliging van kritieke infrastructuren en diensten te waarborgen en de veerkracht van de gemeente tegen cyberdreigingen te vergroten.
Financiële positie
Samenvatting Bevindingen
Interne beheersing
Rechtmatigheid Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
Pagina 23
Pagina 26
Pagina 30
5
Be stu u rlijke sa m e n va ttin g Conclusies jaarrekeningcontrole 2024
Inleiding
Onderwerp
Beschrijving
Referentie
Sociaal domein
•
Wij hebben in de sociale uitkeringen in natura (Jeugdwet, WMO en beschermd wonen) onzekerheden en/of afwijkingen voor getrouwheid geconstateerd.
Pagina 16
•
Wij hebben in de sociale uitkeringen in geld (Participatiewet) geen fouten voor getrouwheid geconstateerd.
Kwaliteit verslaggeving
•
Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingskwesties geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggeving juist is toegepast en de toegepaste inschattingen aannemelijk zijn en consistent worden gebruikt.
Controleproces
•
Bij de start van de controle waren de jaarstukken gereed, het controledossier was nagenoeg compleet. Wel is er door omstandigheden gezamenlijk besloten en in afstemming met de auditcommissie om de jaarrekeningcontrole die gepland stond in maart 2025 uit te stellen naar mei/juni.
Grondexploitatie
•
Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de grondexploitatie bepaalt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. De jaarrekening voldoet aan de verslaggevingseisen.
Pagina 12
Overige Gemeente-specifieke onderwerpen
•
Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2024 geconstateerd.
Pagina 10
•
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 niet strijdig zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2024 van de gemeente Stadskanaal voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Conform de afspraken met onze beroepsvereniging hebben wij het anti-cumulatiebeding voor de WNT niet gecontroleerd en dit ook gemeld in de controleverklaring.
Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Rechtmatigheid Financiële positie Organisatie IT-audit
Pagina 11
Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
6
Be stu u rlijke sa m e n va ttin g Inleiding Inhoudsopgave
Conclusies jaarrekeningcontrole 2024 Onderwerp
Beschrijving
Referentie
Rechtmatigheidsverantwoording
•
Wij hebben de rechtmatigheidsverantwoording gecontroleerd op getrouwheid in lijn met de handreiking 1152 van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants. In lijn met deze handreiking hebben wij afzonderlijke werkzaamheden verricht op de werkzaamheden van de VIC-functie, op het zogenaamde voorwaarden-, M&O-, en begrotingscriterium. Het college heeft voor € 3,3 miljoen aan rechtmatigheidsfouten geconstateerd. Het totaal komt daarmee nét lager dan de verantwoordingsgrens van € 3,3 miljoen. De rechtmatigheidsafwijkingen groter dan de rapporteringsgrens van € 330.000 zijn toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering.
Pagina 18
•
Voor verdere toelichting verwijzen wij naar hoofdstuk “Rechtmatigheidsverantwoording”.
•
Medio april 2025 is de langverwachte aanpassing van het besluit accountantscontrole decentrale overheden van kracht geworden. Dat betekent dat met ingang van het boekjaar 2025 de grens van de zowel de rechtmatigheidsverantwoording als de accountantscontrole veranderen. De maximale (fouten)grens voor de rechtmatigheidsverantwoording daalt van drie naar twee procent. Ook de berekeningsgrondslag verandert omdat de mutaties in de reserves niet langer meetellen als lasten. Wij adviseren u om na te gaan of deze wijziging moet leiden tot een aanpassing in uw controleverordening.
•
Daarnaast merken wij op dat de verwachting gerechtvaardigd is dat u vaker tot de conclusie moet komen dat het college niet-rechtmatig heeft gehandeld. Voor de accountantscontrole 2025 geldt de norm van twee procent ook. Dat lijkt een verruiming ten opzichte van de huidige één procent, maar het nu gehanteerde onderscheid tussen fouten en onzekerheden komt te vervallen. Daardoor wegen onzekerheden, bijvoorbeeld in het sociaal domein, zwaarder dan tot nu toe het geval is. Dat betekent dat het bepalen van het mogelijke effect van onzekerheden op de jaarrekening belangrijk gaat worden. Wij gaan u dan ook bij de controle over 2025 nadrukkelijker vragen om bij schattingen en geïdentificeerde onzekerheden de afloop van deze posten expliciet te beoordelen. Ook bevelen wij aan om de weg naar een meer systeemgerichte controle voor met name het sociaal domein te kiezen. Hiermee worden namelijk de jaarlijkse terugkerende onzekerheden in het sociaal domein weggenomen.
•
Voor de rechtmatigheidsverantwoording wordt voorgeschreven dat de goedkeuringsgrens voor de rechtmatigheid wijzigt naar 2% van de totale lasten. Ter indicatie, op basis van die nieuwe regel zou de goedkeuringsgrens voor rechtmatigheid in 2024 € 3,1 miljoen zijn. Wij zien dat als een prikkel om te evalueren wat u kunt doen om de afwijkingen in de begrotingsrechtmatigheid te verlagen.
Samenvatting Bevindingen Rechtmatigheid
Wijziging Besluit accountantscontrole decentrale overheden (‘BADO’)
Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
Pagina 20
7
Be stu u rlijke sa m e n va ttin g Inleiding Inhoudsopgave
Conclusies jaarrekeningcontrole 2024 Onderwerp
Beschrijving
Referentie
Schatkistbankieren
•
Met de Wet verplicht schatkistbankieren zijn alle decentrale overheden verplicht om hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden (= alle middelen boven een per decentrale overheid te bepalen limiet). Voor uw gemeente geldt voor 2024 per kwartaal een limiet van € 4,1 miljoen. Decentrale overheden dienen in de jaarrekening verantwoording af te leggen over het gemiddelde banksaldo per kwartaal en de over- dan wel onderschrijding van de toegestane limiet. Uit de verantwoording van het schatkistbankieren over 2024 - zoals opgenomen in de toelichting op de balans - blijkt dat de gemeente Stadskanaal in geen van de kwartalen een overschrijding laat zien.
Pagina 17
WNT
•
De voorschriften van de WNT zijn nageleefd. Wij hebben in 2024 aanvullend aandacht besteed aan de griffierswissel.
Pagina 17
Samenvatting Bevindingen Rechtmatigheid Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
8
Be la n g rijkste b e vin d in g e n
Pe r sa ld o p e rso o n lijke r
Be la n g rijkste b e vin d in g e n in o n ze co n tro le Inleiding
Wij zijn voornemens een controleverklaring bij de jaarrekening 2024 te verstrekken met een goedkeurend oordeel betreffende de getrouwheid.
Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT)
Inhoudsopgave
Wij hebben onze controle van de jaarrekening 2024 van gemeente Stadskanaal uitgevoerd, en verstrekken een controleverklaring met een goedkeurend oordeel betreffende de getrouwheid bij deze jaarrekening.
Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op de WNT. Conform de afspraken met onze beroepsvereniging hebben wij het anticumulatiebeding voor de WNT niet gecontroleerd en dit ook gemeld in de controleverklaring.
Samenvatting Bevindingen Rechtmatigheid Financiële positie Organisatie IT-audit
Geen niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op het vermogen of het resultaat van de gemeente. De bijlage 1a is daarmee leeggelaten. Wel zijn de door ons geconstateerde controleverschillen gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening en opgenomen op bijlage 1c. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa-bijlage Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2024 geconstateerd.
Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging van 16 oktober 2024 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2024. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
De Controleverordening gemeente Stadskanaal (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet).
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2024 voldoende voor de doelstelling van onze controle.
Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
10
Be la n g rijkste b e vin d in g e n in o n ze co n tro le Goedkeuringstoleranties
Inleiding
Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Stadskanaal
Inhoudsopgave
Ons zijn geen relaties bekend tussen Eshuis Registeraccountants B.V. en haar zusteren of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed zijn op onze onafhankelijkheid. Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in bijlage 2 bij deze rapportage.
Samenvatting Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels
Bevindingen Rechtmatigheid Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
€ 1.650.000
Boekjaar 2024
Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting in de jaarrekening 2024. Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen aannemelijk zijn en consistent worden gebruikt.
€ 4.950.000
€ 82.500
€ 1.600.000
Boekjaar 2023
€ 4.800.000
€ 80.000
Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2024 uitgevoerd met inachtneming van de volgende goedkeuringstoleranties, zoals opgenomen in de door u vastgestelde controleverordening: €-
€ 1.000.000 Materialiteit
Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
€ 2.000.000 Onzekerheden
€ 3.000.000
€ 4.000.000
€ 5.000.000
€ 6.000.000
Rapporteringstolerantie accountant
11
Be la n g rijkste b e vin d in g e n in o n ze co n tro le Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening De jaarstukken 2024 van uw gemeente bestaan uit:
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Rechtmatigheid Financiële positie Organisatie
•
Het jaarverslag 2024 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2024 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting en de SiSa-bijlage).
In het onderdeel “programmaverantwoording” van het jaarverslag dient informatie te worden opgenomen met betrekking tot de vragen: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over o.a. weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag. Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: •
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de toelichtingen van het college in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en toelichtingen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de toelichtingen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden.
IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor het uiteindelijke resultaat van de lopende projecten. Per project moet bepaald worden of er sprake is van een verwacht verlies, waarvoor een voorziening getroffen moet worden, of winst. De totale verwachte tussentijdse winst dient u gedurende het boekjaar als resultaat nemen. In 2024 gaat het om vijf individuele grondexploitaties. Belangrijkste conclusies waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier al contracten/overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties.
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2024 zijn verwerkt, zijn door ons beoordeeld en als aannemelijk aangemerkt.
De grondexploitaties zijn geactualiseerd De balanspost met schattingselementen in de jaarrekening van de gemeente Stadskanaal betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties). De balanspost heeft een omvang van € 0,5 miljoen. Dit bedrag vertegenwoordigt het vermogen dat u al in de grondexploitatie heeft geïnvesteerd minus eventuele voorzieningen. Deze staat deels bij de grondexploitaties en deels onder de voorzieningen.
12
Be la n g rijkste b e vin d in g e n in o n ze co n tro le Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Rechtmatigheid Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
Evaluatie van de belangrijkste inschattingen van het management
Voorziening beklemde middelen tariefegalisatie afval- en rioolheffingen
Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen.
De gemeente heeft (ook vanuit het verleden) middelen die voortkomen uit de tariefegalisatie van de riool- en afvalstoffenheffingen ten gunste van een bestemmingsreserve gebracht. Deze middelen hadden, indien het geen uitzonderingen betreffen, conform artikel 44 lid 2 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), in een voorziening voor beklemde middelen van bijdragen van derden opgenomen moeten worden. De stellige uitspraak van de Commissie BBV geeft aan dat middelen die via heffingen van inwoners zijn verkregen, wél mogen worden ingezet voor tariefegalisatie, maar uitsluitend via een voorziening en niet via een bestemmingsreserve.
Binnen de voorzieningen maakt u conform het BBV onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (‘groot onderhoud’), en ‘voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is’. Vooral de voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en de voorzieningen ter egalisering van kosten zijn naar hun aard gebaseerd op veronderstellingen en schattingen van het management en het college. Zij schatten op basis van hun kennis van de gemeente en haar omgeving in wat het effect van de te voorziene risico’s, verplichtingen en kosten zal zijn in de komende jaren en wat de omvang van de voorziening moet zijn. Wij hebben voor deze gebieden het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten ontwikkelt en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Pensioenverplichtingen wethouders In onze controle op de voorzieningen hebben wij geconstateerd dat de gemeente gebruikt maakt van een externe actuaris voor het berekenen van de pensioenverplichting van (oud)wethouders. Hierin hebben wij geconstateerd dat niet de gehele voorziening was getroffen, omdat het gedeelte voor het partnerpensioen niet was opgenomen. Dit betreft echter een ingeschatte verplichting die o.a. rekening houdt met sterftekans. Deze afwijking van € 556.745 is hersteld in de definitieve jaarrekening en daarom opgenomen in bijlage 1c.
Uitzondering hierop zijn gerealiseerde afwijkingen als gevolg van voordelige aanbestedingsresultaten, efficiencyvoordelen of een hogere gerealiseerde capaciteit (bijvoorbeeld meer aansluitingen, een hogere WOZ-waarde waarop het tarief is gebaseerd, of meer/omvangrijker vergunningaanvragen dan verwacht). De gemeente kan ervoor kiezen om het gerealiseerde efficiencyresultaat in het exploitatieresultaat op te nemen. Deze (nacalculatorisch) gerealiseerde resultaten worden dan wel toegevoegd aan de algemene middelen en mogen niet toegevoegd worden aan een voorziening ex artikel 44 lid 2 BBV. De gemeente kan er echter wel voor kiezen om deze overschotten in een bestemmingsreserve op te nemen en te besteden aan de toekomstige activiteit waarvoor de heffing is geïnd. Omdat het hierbij om een reserve gaat, staat het de raad vrij om deze middelen desgewenst anders te bestemmen. In het geval van de gemeente Stadskanaal is het door de gemeente niet inzichtelijk te maken welke van de dotaties aan de bestemmingsreserves voortkomen uit dergelijke efficiencyverschillen (en daarmee terecht in een bestemmingsreserve zijn opgenomen) en welk deel ten onrechte buiten de voorziening is gehouden. Hierdoor kan niet cijfermatig worden vastgesteld welk bedrag in een voorziening opgenomen had moeten worden en welk deel getrouw als bestemmingsreserve is verwerkt.
De impact hiervan bedraagt € 830.182 en is daarmee aangemerkt als onzekerheid. Deze onzekerheid is opgenomen in bijlage 1b.
13
Be la n g rijkste b e vin d in g e n in o n ze co n tro le Voorziening bovenwettelijk verlof
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Rechtmatigheid
De gemeente heeft een voorziening getroffen voor verlofsparen, maar ook specifiek voor bovenwettelijke verlofuren die medewerkers nog moeten opnemen. Dit is echter niet in overeenstemming met de richtlijnen van de Commissie BBV. Volgens de nadere toelichting van de Commissie is het niet toegestaan om zomaar een voorziening op te nemen voor bovenwettelijk verlof. Alleen als het verlof niet gelijkmatig in omvang is en/of sprake is van overmatige verlofsaldi of spaarsaldi, is het verplicht een voorziening te treffen. Voor bovenwettelijk verlof dat gelijkmatig in omvang is en niet leidt tot overmatige saldi, is het niet toegestaan om een voorziening te vormen. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer het verlof elk jaar ongeveer in gelijke hoeveelheden wordt gespaard en tijdig wordt opgenomen. Als daarentegen het saldo over de jaren heen steeds verder opstapelt en een significant verschil vertoont ten opzichte van het gebruikelijke patroon, moet er wel een voorziening worden getroffen.
Op basis van deze regels kan geconcludeerd worden dat de gemeente wel terecht een voorziening heeft opgenomen voor het bovenwettelijke verlof, maar dat de hoogte onzeker is, omdat niet kan worden aangetoond dat er sprake is van overmatige verlofsaldi of een ongelijkmatige opbouw. Door de gemeente is het namelijk niet inzichtelijk te maken welke van de bovenwettelijke uren wel voldoet aan artikel 44 lid 1c, lees er niet sprake is van arbeidsgerelateerde verplichtingen van jaarlijks vergelijkbaar volume. De impact hiervan bedraagt € 814.853 en is daarmee aangemerkt als onzekerheid. Deze onzekerheid is opgenomen in bijlage 1b.
Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
14
Be la n g rijkste b e vin d in g e n in o n ze co n tro le Rapporteren over fraude
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Rechtmatigheid Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
Van de accountant wordt op grond van de regels van de beroepsorganisatie (NBA) een professioneel-kritische houding verwacht ten aanzien van afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude in de jaarrekening maar ook met betrekking tot omkoping, corruptie, ondermijning en de naleving van andere wet- en regelgeving. De aandacht voor het thema fraude en integriteit neemt de laatste jaren steeds verder toe. Het zorgt ervoor dat organisaties steeds vaker gevraagd wordt transparant te zijn in de visie, het beleid en het toezicht op het integer handelen in alle geledingen van de organisatie. Dat gaat dus niet alleen over fraude maar ook over misbruik en oneigenlijk gebruik, het hanteren van gedragscodes en de naleving van andere regelgeving bijvoorbeeld op het gebied van arbeidsomstandigheden en milieu. Dit geldt niet alleen op de werkvloer, maar vraagt ook iets van organisatie en bestuur. Met ingang van 2022 is het op grond van de verslaggevingsregels voor veel organisaties verplicht om in het jaarverslag te rapporteren over de fraudegevoeligheid van de organisatie. Voor gemeente geldt een aanbeveling om hierover te rapporteren vanuit de kadernota rechtmatigheid. Uw beschikt als gemeente sinds 2022 over een gedegen (fraude)risicoanalyse. De gemeente Stadskanaal beschikt daarmee over een stelsel aan maatregelen om fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik tegen te gaan.
Dit is benoemd in de jaarrekening, namelijk in paragraaf 5 Bedrijfsvoering. Hiertoe verwijzen wij ook in onze controleverklaring in sectie “Controle-aanpak frauderisico’s”. In iedere organisatie bestaat een risico op het doorbreken van de interne beheersing door het management bij de totstandkoming van schattingen. We beoordelen in het kader van onze controle de interne processen op deze schattingen en doen detailcontroles op de uitgangspunten en aannames die aan significante schattingen ten grondslag liggen. Ook zijn we alert op ongebruikelijke transacties, samenwerkingsrelaties en de naleving van procedures die mede tot doel hebben transparantie en integer handelen te bevorderen. Elementen daaruit zijn controles op de prestatielevering bij inkooptransacties, het naleven van het inkoopbeleid en aanbestedingsregels.
Druk
Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt. Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college van burgemeester en wethouders, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en de efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing.
Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en hebben professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.
15
Be la n g rijkste b e vin d in g e n in o n ze co n tro le Inleiding
Sociaal domein (3 decentralisaties) Voor de jaarrekeningcontrole 2024 hebben wij – met inachtneming van de Audit Alert Sociaal Domein van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) – de door uw gemeente getroffen maatregelen om te komen tot een getrouwe besteding van de zorg in natura (Wmo en Jeugd, exclusief PGB’s) geëvalueerd.
Zoals eerder benoemd is het van belang te weten dat dergelijke onzekerheden vanaf boekjaar 2025 als afwijking worden beoordeeld a.g.v. de gewijzigde BADO. Wij bevelen dan ook aan om de weg naar een meer systeemgerichte controle voor het sociaal domein te kiezen. Hiermee worden namelijk de onzekerheden in het sociaal domein weggenomen.
Zorg in Natura/Jeugdzorg en WMO
Te zien is dat de zorgbestedingen voor zowel Jeugd als WMO stijgen. Dit is in lijn met de landelijke trend en is een gevolg van zowel stijgende tarieven van zorgaanbieders als van de stijging van de zorguren én verzwaring van de te leveren zorg.
Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Rechtmatigheid
In de bestedingen aan zorgaanbieders WMO, Beschermd Wonen en Jeugd hebben wij in 2024 onzekerheden voor de getrouwheid geconstateerd. Dit betreffen WMO bestedingen ad. € 157.799 welke ontstaan door het ontbreken van een controleverklaring of het hebben van een afwijkend oordeel van accountants van zorgaanbieders. Hetzelfde geldt voor de Jeugd bestedingen welke zijn belegd bij de RIGG. In de controle van de accountant op de Jeugdverantwoording over 2024 blijken onzekerheden met eenzelfde oorzaak voor een bedrag van € 433.303.
Financiële positie Organisatie IT-audit Overig
€ 18.000.000 € 16.000.000
€ 16.121.131
€ 14.850.847
PGB’s en Sociale Verzekeringsbank De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een controleverklaring met een gedeeltelijke beperking bij de verantwoordingen 2024 verstrekt. Voor de gemeente Stadskanaal heeft de accountant van de SVB fouten voor getrouwheid en rechtmatigheid geconstateerd. De geconstateerde fouten vallen onder de rapporteringstolerantie, waardoor deze niet staan benoemd in de bijlage 1.
€ 16.068.269
€ 14.975.103
€ 14.000.000 € 12.000.000 € 10.000.000 € 8.000.000 € 6.000.000
Bijlagen
€ 4.000.000
€ 915.097
€ 2.000.000 €Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
Jeugdwet
WMO Bestedingen 2024
Bestedingen 2023
€ 1.030.646
PGB bestedingen
16
Be la n g rijkste b e vin d in g e n in o n ze co n tro le Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Rechtmatigheid Financiële positie Organisatie IT-audit Overig
Wij hebben geen ongecorrigeerde fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Wet Normering topinkomens (WNT) De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2024 niet meer bedragen dan € 233.000 per jaar. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. In 2024 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd. Schatkistbankieren Met de Wet verplicht schatkistbankieren zijn alle decentrale overheden verplicht om hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden (= alle middelen boven een per decentrale overheid te bepalen limiet). Voor uw gemeente geldt voor 2024 per kwartaal een limiet van € 2,8 miljoen.
Decentrale overheden dienen in de jaarrekening verantwoording af te leggen over het gemiddelde banksaldo per kwartaal en de overdan wel onderschrijding van de toegestane limiet. Uit de verantwoording van het schatkistbankieren over 2024 - zoals opgenomen in de toelichting op de balans - blijkt dat de gemeente Stadskanaal in geen van de kwartalen een overschrijding laat zien.
Continuïteitsbeoordeling In het kader van de jaarrekeningcontrole beoordelen wij ook het vermogen van de gemeente om de activiteiten in de komende twaalf maanden voort te zetten. Elementen die we in deze beoordeling betrekken zijn onder meer de vermogenspositie, de begroting voor het komende boekjaar, de afhankelijkheid van eigen inkomsten, de risico’s die u zelf identificeert en uiteraard ook de risico’s die wij als uw accountant signaleren. Vanwege de geopolitieke situatie, de inflatie, de energieprijsontwikkeling en ontwikkelingen in de regelgeving voor accountants is, net als bij het onderwerp fraude, steeds vaker informatie in de controleverklaring opgenomen over de continuïteitsbeoordeling die wij uitvoeren. De continuïteitsafwegingen worden bij u op dit moment veelal expliciet gemaakt en zijn onderdeel van het proces waarin organisatie en bestuur worden betrokken. Dit heeft haar weerslag in bijvoorbeeld 2 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing, waarin u aandacht heeft voor uw risicobeheersing en de gestelde norm kengetallen waarop de provincie Groningen haar beoordeling baseert.
Bijlagen
Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
17
Re ch tm a tig h e id sve ra n tw o o rd in g
Pe r sa ld o p e rso o n lijke r
Re ch tm a tig h e id sve ra n tw o o rd in g Inleiding Inhoudsopgave
Rechtmatigheidsverantwoording
Kaders rechtmatigheid
Het boekjaar 2024 is het tweede jaar waarin het college een rechtmatigheidsverantwoording opneemt in de jaarrekening. De rechtmatigheidsverantwoording geeft inzicht in hoeverre de gemeente Stadskanaal rechtmatig heeft gehandeld. De aspecten die in de voorbereiding van de rechtmatigheidsverantwoording aan de orde komen zijn het voorwaardencriterium, het begrotingscriterium en het criterium misbruik en oneigenlijk gebruik.
Bij het controleren van de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording hebben wij ons naast landelijke wet- en regelgeving gebaseerd op de volgende gemeentelijke kaders:
Samenvatting
Begrotingscriterium
Voorwaarden criterium
Misbruik en oneigenlijk gebruik
Rechtmatigheid
Organisatie IT-audit Overig
Controleverordening
•
Financiële verordening, inclusief verantwoordingsgrens
•
Normenkader
Enkele voorbeelden van landelijke wet- en regelgeving zijn:
Bevindingen
Financiële positie
•
•
Het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies
•
Aanbestedingswet 2012
•
Gids Proportionaliteit Rechtmatigheidsverantwoording rechtmatigheidsfouten
Rol van de accountant De accountant geeft nadat het college de rechtmatigheidsverantwoording heeft opgesteld een oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening waarin de rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen. De accountant geeft geen afzonderlijk oordeel over de rechtmatigheid. Dit betekent onder meer dat afwijkingen van rechtmatigheid (voor zover deze niet ook van invloed zijn op het getrouwe beeld), geen invloed hebben op de strekking van de controleverklaring. Hierdoor kan het bijvoorbeeld voorkomen dat er omvangrijke afwijkingen van rechtmatigheid zijn opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording van het college, terwijl de strekking van de controleverklaring toch goedkeurend is.
Begrotingscriterium
€ 989.000
Voorwaardencriterium
€ 2.299.000
M&O-criterium
€-
Totale rechtmatigheidsfouten
€ 3.288.000
Verantwoordingsgrens (2%)
€ 3.315.000
Ruimte onder de verantwoordingsgrens
€ 27.000
Bijlagen
Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
19
Re ch tm a tig h e id sve ra n tw o o rd in g Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Rechtmatigheid Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
In de rechtmatigheidsverantwoording 2024 rapporteert het college een totale onrechtmatigheid van € 3,3 miljoen ten opzichte van een goedkeuringstolerantie van € 3,3 miljoen. De rechtmatigheidsfouten overschrijden daarmee nét niet de verantwoordingsgrens, zoals ook zodanig verantwoord in de rechtmatigheidsverantwoording door het college. Begrotingscriterium De totale afwijking als gevolg van het begrotingscriterium is € 1,0 miljoen (2023: € 0,03 miljoen). Dit is 0,6% van de totale lasten in de gewijzigde begroting. Het begrotingscriterium heeft te maken met het budgetrecht van de raad. Iedere wijziging van baten, lasten of investeringen moet aan de raad worden voorgelegd. Als binnen een programma de werkelijke lasten de begrote lasten overschrijden en deze overschrijding is niet gemeld dan is deze onrechtmatig. Onderschrijdingen van lasten en over- of onderschrijdingen van baten moeten tijdig worden gemeld omdat anders ook sprake kan zijn van onrechtmatigheid. Lagere lasten of hogere baten bieden de raad immers de gelegenheid een andere bestemming voor die middelen te vinden. Wat ‘tijdig’ is, heeft de raad in 2023 al geregeld in de aangepaste financiële verordening. Hierin liggen de afspraken tussen raad en college over tijdigheid vast. Effectief is in deze verordening geregeld dat de genoemde afwijkingen tot en met de aanbieding van de jaarrekening gemeld mogen worden.
Overschrijdingen van de lasten kunnen alleen met een raadsbesluit/begrotingswijziging geaccordeerd worden. Vanaf boekjaar 2025 wijzigt het BADO. Hierdoor wordt de goedkeuringstolerantie voor rechtmatigheid 2% van de totale lasten, dus niet meer inclusief ook de toevoegingen van de reserves. Onder het nieuwe systeem zou de goedkeuringstolerantie voor Stadskanaal in 2024 niet € 3,3 miljoen maar € 3,1 miljoen zijn. Voorwaardencriterium
Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De voorwaarden zijn afkomstig uit de regelgeving en hebben betrekking op aspecten zoals: termijnen, grondslagen, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Het tot stand komen van grotere inkoopcontracten is bijvoorbeeld aan bepaalde voorwaarden verbonden (de aanbestedingswet).
De totale omvang van de uitgaven waarbij sprake is van het niet voldoen aan het voorwaardencriterium is afgerond € 2,3 miljoen (2023: € 2,5 miljoen) en bestaat uit fouten in het inkopen/aanbesteden.
Naar aanleiding van onze herbeoordeling op de werkzaamheden van uw VIC-functie op de EU aanbestedingen constateren wij dat er onrechtmatigheden bestaan in een tweetal contracten rondom inkopen van groenonderhoud en inhuur. Voor het groenonderhoud is sprake van een zogenaamde homogene dienst, waardoor de bestedingen als één inkoopbehoefte in de markt dienden te worden gezet, omdat de EU-aanbestedingsgrens ruim was overschreden. Voor de inhuur geldt dat deze inhuur lang heeft doorgelopen waardoor deze over een periode van vier jaar boven de grens is gekomen. Dit is verder door de VIC-functie onderzocht, inclusief afstemming met een aanbestedingsjurist, waarbij de conclusie is getrokken dat het voor wat betreft het groenonderhoud inderdaad gaat om onrechtmatig niet Europees aanbestede inkopen. Op basis hiervan heeft een correctie plaatsgevonden van € 0,1 miljoen in de rechtmatigheidsverantwoording welke wij hebben opgenomen in bijlage 1d. Voor wat betreft de inhuur komen wij tot een ander standpunt dan de door de gemeente ingeschakelde aanbestedingsjurist. Bij complexe situaties waarin specialisten niet tot een eenduidig oordeel komen, kan de accountant geen uitspraak doen over de rechtmatigheid daarvan. Op basis hiervan is voor een bedrag van € 0,1 miljoen een onzekerheid opgenomen in bijlage 1b.
Misbruik en oneigenlijk gebruik Onder oneigenlijk gebruik wordt verstaan: het door het aangaan van rechtshandelingen, al dan niet gecombineerd met feitelijke handelingen, verkrijgen van overheidsbijdragen of het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in overeenstemming met de bewoordingen van de regelgeving maar in strijd met het doel en de strekking daarvan (de ‘geest van de wet’). De beheersmaatregelen die daarbij passen zijn: handhaving, voorlichting, analyse toepassing en actualisering wet- en regelgeving. Ook dit kan tot een onrechtmatigheid leiden. Er zijn geen bevindingen die te maken hebben met misbruik en oneigenlijk gebruik.
20
Fin a n cië le p o sitie
Pe r sa ld o p e rso o n lijke r
Fin a n cië le p o sitie In dit hoofdstuk geven wij op hoofdlijnen een samenvatting van de ontwikkelingen in het vermogen en het resultaat van uw gemeente. De financiële positie is onder voorbehoud van de door ons geconstateerde onzekerheden.
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting
De vermogenspositie van uw gemeente is ten opzichte van 2023 toegenomen. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten 2024 bedraagt € 5,9 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 0,9 miljoen aan de reserves toegevoegd, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2024 € 6,7 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het hiernavolgende overzicht hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2024 47,0% van het balanstotaal (2023: 44,9% van het balanstotaal). Ontwikkeling vermogenspositie
Bevindingen Rechtmatigheid Financiële positie
€ 70.000.000 € 5.859.623 € 60.000.000 € 50.000.000 € 40.000.000
Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
€ 8.681.331 € 6.835.746
€ 46.647.713 € -5.833.929
€ 40.813.784
€ 747.627
€ 62.938.111
€ 57.078.488
€ 48.397.157
€ 41.561.411
€ 30.000.000 € 20.000.000 € 10.000.000 €-
22
Fin a n cië le p o sitie Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Rechtmatigheid Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
Saldo baten en lasten
Saldo van baten en lasten
Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit de in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in de reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de politieke besluitvorming. De exploitatie over 2024 laat een voordelig gerealiseerd saldo van baten en lasten van € +/+ 5,9 miljoen zien, ten opzichte van een begroot saldo van € +/+ 0,6 miljoen. Dit is een voordeel van afgerond € 5,3 miljoen.
€ 10.000.000
Exploitatieresultaat (in € 1.000)
€ -4.000.000
Totale baten
€ 163.237
Totale lasten
€ 157.377
Gerealiseerde saldo van baten en lasten € 8.347
Bij: onttrekkingen aan reserves
€ 9.225
€ 8.000.000
€ 6.835.746
€ 5.859.623
€ 6.000.000 € 4.000.000 € 2.000.000 €€ -2.000.000
€ -6.000.000
€ 747.627 2020
2021
2022
2023
2024
€ -5.833.929
€ -8.000.000
€ 5.859
Af: stortingen in reserves
€ 8.681.331
Saldo mutaties reserves
€ 878
Gerealiseerd resultaat
€ 6.737
In hoofdstuk “Toelichting op het overzicht van baten en lasten” van de jaarstukken 2024 wordt in hoofdlijnen een verklaring gegeven voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Uit de grafieken blijkt dat na de positieve resultaten over 2021 – 2023 de gemeente Stadskanaal in 2024 eveneens een positief resultaat heeft behaald. Het resultaat is hoger dan begroot en ligt nog steeds hoger dan in de jaren 2020 en 2021, maar duidelijk lager dan in het topjaar 2023. Hoewel de financiële positie relatief goed is, blijft het onderscheid van structureel geld en incidenteel geld een belangrijk knelpunt. Beleid op lange termijn kan immers alleen worden betaald uit structureel geld. Kortom, de perikelen rondom het gemeentefonds en de mogelijke bezuinigingen die ook mogelijk over de jaren 2026 – 2029 gaan gelden, gaan ook voor Stadskanaal op.
23
Fin a n cië le p o sitie Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Rechtmatigheid Financiële positie Organisatie
Het weerstandsvermogen is toegenomen
Weerstandscapaciteit (in € mln)
Het weerstandsvermogen betreft de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte risico’s. De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit (voor de samenstelling hiervan verwijzen wij naar paragraaf 2 in uw jaarverslag 2024) bedraagt, € 27,3 miljoen positief, na verwachte resultaatbestemming (2023: 20,0 miljoen positief).
€ 30,0
€ 27,3
€ 25,0 € 20,0 € 15,0 € 10,0
€ 17,5
€ 20,0 € 15,2
€ 13,5
€ 9,0
€ 8,6
€ 8,4
2020
2021
2022
De inventarisatie van de risico’s die in de paragraaf Weerstandsvermogen (in het jaarverslag) is opgenomen, geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een kans inschatting van het zich voordoen van het geïdentificeerde risico, om zo de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij wordt een doorlopend inzicht gegeven in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en wordt vermeld welke risico’s zijn verdwenen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook wordt een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de grootste risico’s.
€-
Benodigde capaciteit
Overig Bijlagen
€ 5,7
2023
2024
Beschikbare capaciteit
Ratio weerstandscapaciteit 4,75
5,00 4,50 4,00
3,25
3,50
IT-audit
€ 6,1
€ 5,0
Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie in kaart gebracht wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Hieruit volgt een gekwantificeerd bedrag aan benodigde weerstandscapaciteit van afgerond € 5,7 miljoen (2023: € 6,1 miljoen). De stijging van de beschikbare weerstandscapaciteit en de daling van de benodigde weerstandscapaciteit leiden ertoe dat de ratio van het weerstandsvermogen per eind 2024 is toegenomen. Deze is 4,75, ten opzichte van 3,25 in 2023. Voor meer gedetailleerde informatie over uw weerstandspositie verwijzen wij u naar paragraaf 2 “Weerstandsvermogen en risicobeheersing” in uw jaarverslag 2024.
3,00 2,50 2,00
1,94
1,76
1,61
1,50 1,00 0,50 -
2020
2021
2022
2023
2024
Ratio Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
24
Org a n isa tie
Pe r sa ld o p e rso o n lijke r
Ad m in istra tie ve o rg a n isa tie e n in te rn e b e h e e rsin g Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting
Evaluatie van de interne beheersing Wij hebben in november en december 2024 een interim-controle verricht bij de gemeente Stadskanaal. Tijdens deze interim-controle hebben wij ons vooral gericht op de opzet en bestaan van de administratieve organisatie. Wij verrichten werkzaamheden ten aanzien van de procedures binnen de organisatie voor zover deze van belang zijn om een oordeel te vormen over de getrouwheid van de jaarrekening van de gemeente Stadskanaal. Wij hebben hieronder een samenvatting opgenomen van de getoetste processen. Voor onderliggende details en bevindingen verwijzen wij naar onze raadsbrief.
Conclusies per getoetst proces Toereikend; 3
Verbetermogelijkheden; 2
Bevindingen Rechtmatigheid Financiële positie Organisatie IT-audit
Onze algemene indruk van de gehele administratieve organisatie en interne beheersing van de gemeente Stadskanaal is gemiddeld. Dit houdt met name verband met het volwassenheidsniveau van de belangrijkste processen, waarin wij verbetermogelijkheden signaleren. Het belangrijkste aandachtspunt in het versterken van de beheersing op de hoofdprocessen zit in het opzetten van de verbeterplannen rondom het digitale factuurverwerkingssysteem en het algemene IT-beheer binnen en buiten Key2Financiën, Suite4SD en Key2Belastingen. Met name in het geautomatiseerde proces rondom de belastingen dienen zaken nog (beter) te worden ingeregeld.
Toereikend met verbetermogelijkhed en; 8
Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
26
Ad m in istra tie ve o rg a n isa tie e n in te rn e b e h e e rsin g Onderstaand vatten wij ons oordeel over de opzet en het bestaan per proces samen. Ten aanzien van opzet en bestaan geven wij het proces een classificatie mee:
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting
Verbetermogelijkheden: Binnen het proces is sprake van significant risico en/of er is sprake van verschillende tekortkomingen/observaties binnen de AO/IB en vragen hier op korte termijn uw aandacht voor; Toereikend met verbetermogelijkheden: Binnen het proces is sprake van verhoogd risico en/of er is sprake van verschillende observaties binnen de AO/IB en vragen hier op middellange termijn uw aandacht voor; Toereikend: Binnen het proces is sprake van risico en er is geen sprake van observaties binnen de AO/IB. Hiermee concluderen wij dat dit proces in opzet en bestaan voldoende is om het proces van het opstellen van de jaarrekening te ondersteunen.
Proces
Conclusie opzet en bestaan 2024
Administratie & verslaglegging
Toereikend met verbetermogelijkheden
Factuurverwerking en betalingen
Verbetermogelijkheden
Uitkeringen Participatiewet en BBZ
Toereikend met verbetermogelijkheden
Zorgbestedingen WMO en Jeugdwet
Toereikend met verbetermogelijkheden
Subsidiebaten en baten uit inkomensoverdrachten
Toereikend
Belastingopbrengsten
Toereikend met verbetermogelijkheden
Leges en omgevingsvergunningen
Toereikend met verbetermogelijkheden
IT-audit
Algemene uitkering en overige baten
Toereikend
Personeel en salarisadministratie
Toereikend
Overig
Subsidieverstrekkingen en lasten uit inkomensoverdrachten
Toereikend met verbetermogelijkheden
Grondexploitatie
Toereikend met verbetermogelijkheden
Fraude- en anti-corruptiebeheersing
Toereikend met verbetermogelijkheden
Algemene IT-beheersing
Verbetermogelijkheden
Bevindingen Rechtmatigheid Financiële positie Organisatie
Bijlagen
Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
27
IT-a u d it
Pe r sa ld o p e rso o n lijke r
IT-a u d it Samenvatting IT-audit
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Rechtmatigheid Financiële positie Organisatie
In dit digitale tijdperk, waarbij organisaties geautomatiseerde informatietechnologie (IT)-systemen gebruiken om hun informatie te verwerken voor een betere ondersteuning van hun missies, spelen IT-risico’s en -controles een cruciale rol bij het beschermen van de informatiemiddelen van een organisatie en daarmee van haar missie. Het belangrijkste doel van een organisatie in het kader van (IT) risico’s & controles, zou moeten zijn: het beschermen van de organisatie en haar vermogen om de geformuleerde missie uit te voeren, en niet enkel de IT-middelen. Wij zijn van mening dat een effectieve IT-risico- en beheeromgeving, een belangrijk onderdeel is van een succesvolle IT-strategie welke onderdeel uitmaakt van de bedrijfsstrategie.
In het kader van de jaarrekeningcontrole voeren wij een met ENSIA vergelijkbare ITaudit uit bij de gemeente Stadskanaal. Uit deze audit blijkt dat er op enkele gebieden nog verbeteringen nodig zijn om te voldoen aan de BIO2, met name met betrekking tot applicaties die invloed hebben op de jaarrekening.
Goed functionerende geautomatiseerde systemen kunnen bijdragen aan de doorontwikkeling van processen, zodat de gemeente Stadskanaal toekomstbestendig kan blijven opereren en risico’s effectief en efficiënt kan mitigeren. Zoals eerder genoemd, is de informatievoorziening een belangrijk aandachtspunt. Aspecten die hier het meest in het oog springen zijn de omgang van hoge rechten tot de applicaties, het wijzigingsbeheerproces, de authenticatie in en rondom Key2Belastingen, het verbeteren van het in-, door- en uitstroomproces van medewerkers en inleners, en het nog niet hebben ingesteld van een Single Sign On voor alle applicaties waar dit mogelijk is. Betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking
IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
Het verkrijgen van zekerheid over de beheersing van IT-processen wordt steeds belangrijker, zowel in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording, de jaarrekeningcontrole als voor het compliant zijn met de NIS2-richtlijn. In het eerste kwartaal van 2025 is de BIO2 definitief gepubliceerd, die als norm zal dienen voor de NIS2. Ook de ENSIA IT-audit wordt hierop aangepast. Voor de gemeente Stadskanaal betekent dit dat de jaarlijkse verantwoording op het gebied van informatiebeveiliging een nieuwe structuur en aanpak vereist. De ENSIA-audit moet worden aangepast om te voldoen aan de eisen van BIO2, wat vraagt om een risicogebaseerde benadering.
Overeenkomstig artikel 2:393, lid 4 van het Burgerlijk Wetboek zijn wij verplicht om onze bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze controle heeft geen aangelegenheden geïdentificeerd die op dit gebied aan u gerapporteerd moeten worden, anders dan de waarnemingen zoals hiervoor besproken.
29
IT-a u d it Update inzake Cyberbeveiligingswet
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Rechtmatigheid Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2024 gemeente Stadskanaal
De implementatie van de Cyberbeveiligingswet, voortvloeiend uit de NIS2-richtlijn, heeft directe gevolgen voor gemeenten en daarmee ook voor gemeenschappelijke regelingen en komt steeds dichterbij. Deze wet stelt strengere eisen aan de digitale weerbaarheid en verplicht organisaties die essentiële en belangrijke diensten leveren om adequate maatregelen te treffen voor cyberveiligheid en incidentrapportage. De wetsvoorstellen van de Cbw en Wwke zijn reeds ingediend bij de Tweede Kamer. Het streven is dat beide wetsvoorstellen én beide amvb’s in het tweede kwartaal van 2026 in werking treden, afhankelijk van de voortgang van behandeling in beide Kamers. Handreikingen van de IBD De Informatiebeveiligingsdienst (IBD) van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft diverse handreikingen opgesteld om gemeenten te ondersteunen bij het bepalen van hun zorgplicht onder de Cyberbeveiligingswet. Deze zorgplicht strekt zich uit tot samenwerkingsverbanden, zoals gemeenschappelijke regelingen, die namens gemeenten digitale processen uitvoeren en beheren. De handreikingen bieden concrete richtlijnen voor risicomanagement, het opstellen van beveiligingsmaatregelen en het afhandelen van beveiligingsincidenten. Daarnaast heeft de IBD een uitgebreide risico-analyse uitgevoerd van de kritische processen binnen gemeenten.
Deze analyse heeft in kaart gebracht welke processen essentieel zijn voor de continuïteit van gemeentelijke dienstverlening en daarmee onder de zorgplicht vallen. Hieruit blijkt dat met name processen die betrekking hebben op het sociaal domein, het belastingproces, burgerzaken, verkeersregelsystemen en de algemene bedrijfsvoering een verhoogd risico op cyberdreigingen kennen. Concreet betekent dit dat onder andere de grote applicaties in het sociaal domein, zoals Suite4SD en Zorgned, maar ook belastingapplicaties zoals Gouw en Key2Belastingen, en bedrijfsvoeringsapplicaties zoals die voor financiële en personele administratie, actief moeten worden meegenomen in de risico-inventarisatie en de 93 beveiligingsmaatregelen uit de BIO2 die als normenkader dient voor de zorgplicht. Dit vraagt om structureel toezicht, regelmatige audits en een helder actieplan om kwetsbaarheden te verkleinen en incidenten adequaat op te vangen.
Reactie VNG In een recente publicatie benadrukt de VNG de impact van de Cyberbeveiligingswet op gemeenten en hun samenwerkingsverbanden. De VNG roept op tot een actieve voorbereiding en adviseert gemeenten en gemeenschappelijke regelingen om hun huidige informatiebeveiligingsmaatregelen te toetsen aan de nieuwe wettelijke verplichtingen. De volledige reactie van de VNG is te lezen via de volgende link: VNG: Gevolgen Cyberbeveiligingswet voor gemeenten. Toezicht en Sancties De gemeenteraad heeft een toezichthoudende rol bij de naleving van de Cyberbeveiligingswet, terwijl de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) toezicht houdt op de naleving door de gehele overheid. Dit betekent dat gemeenten en gemeenschappelijke regelingen moeten zorgen voor een transparant en aantoonbaar beveiligingsbeleid. Bij inbreuken op de zorgplicht en meldplicht kunnen er aanzienlijke sancties volgen. Bestuurlijke boetes kunnen oplopen tot € 10 miljoen voor de gemeentelijke organisatie. Daarnaast kunnen bestuurders persoonlijk worden beboet tot een bedrag van € 25.000 indien zij niet voldoen aan de verplichte training op het gebied van informatiebeveiliging en risicomanagement.
30
IT-a u d it Acties voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen
Inleiding
Voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen betekent dit dat: •
Inhoudsopgave
De bestaande informatiebeveiligingsmaatregelen kritisch moeten worden beoordeeld en waar nodig aangescherpt.
•
Er structureel aandacht moet zijn voor risicomanagement en incidentrespons.
•
Samenwerking met de IBD en gemeenten essentieel is om aan de zorgplicht te voldoen.
•
Bevindingen
Rapportageverplichtingen en escalatieprocedures helder moeten zijn, zodat incidenten tijdig worden gemeld en afgehandeld.
•
Te werken volgens de Baseline Informatiebeveiliging Overheid 2 (BIO2), die als leidraad dient voor informatiebeveiliging binnen overheidsorganisaties.
Rechtmatigheid
•
Gebruik te maken van een Informatie Security Management Systeem (ISMS) om risico’s gestructureerd te beheersen en incidenten adequaat af te handelen.
•
Bewustwording en training voor bestuurders en medewerkers te stimuleren, zodat zij voldoen aan de eisen van de wet en hun verantwoordelijkheid begrijpen.
Samenvatting
Financiële positie Organisatie
Door deze maatregelen tijdig te implementeren, kunnen gemeenten en gemeenschappelijke regelingen hun rol als betrouwbare uitvoeringsorganisatie blijven waarborgen en voldoen aan de eisen van de Cyberbeveiligingswet.