voorstel integraal beheerplan bos- en natuurterreinen gemeente son en breugel

Bijlage nr.: 12 - 2021 Raadsvoorstel Aan de raad 121806 Onderwerp Integraal beheerplan Bos- en natuurterreinen gemeente Son en Breugel Beslispunten 1. Het Integraal beheerplan Bos- en natuurterreinen gemeente Son en Breugel vast te stellen; 2. Vanaf 2022 structureel per saldo € 15.100,- beschikbaar te stellen voor het beheer van de bos- en natuurterreinen; 3. € 50.000,- uit Reserve Bosbeheer te onttrekken in 2021; 4. De financiële gevolgen te verwerken in de 7de begrotingswijziging van de meerjarenbegroting 2021-2025. Inleiding Op 26 november 2018 heeft de commissie Grondgebiedszaken opiniërend gesproken over het voorstel om het beheer van de gemeentelijke bossen anders te gaan organiseren. In de commissievergadering van december 2019 is een Ontwerp raadsvoorstel besproken welke in de raadsvergadering van 19 december 2019 is vastgesteld. Hiermee was de ontvlechting met Staatsbosbeheer een feit en is ingestemd met de bijbehorende grondruil en de financiële gevolgen hiervan. In dat raadsvoorstel is aangegeven dat de Bosgroep Zuid een nieuw beheerplan voor de bossen schrijft op basis waarvan een overeenkomst met deze partij aangegaan kan worden. In de commissievergadering van 7 september 2020 bent u door middel van een presentatie van de Bosgroep bijgepraat over hun bevindingen en de insteek van het Beheerplan voor de bossen.

In de tussenliggende periode heeft de Bosgroep gewerkt aan de afronding van het Beheerplan en deze ligt nu ter besluitvorming voor. Op dit moment wordt ook gewerkt aan een gezamenlijke (met gemeente Best) visie op de bossen. In deze visie wordt het toekomstbeeld op de langere termijn geschetst. Natuurlijk hebben deze visie en het beheerplan raakvlakken met elkaar. Dit beheerplan is echter nu nodig om het beheer van de Bos- en natuurterreinen op te pakken. De visie schetst het toekomstplaatje voor de langere termijn. De invloed van deze visie op dit beheerplan zal minimaal zijn en eventuele consequenties worden in toekomstige beheerplannen en/of de jaarlijkse werkplannen verwerkt. Doel van het beheerplan Dit beheerplan heeft als doel om het beheer voor de bos- en natuurterreinen van de gemeente Son en Breugel vast te leggen voor de komende 10 jaar. Waarbij rekening wordt gehouden met thema’s ecologie, houtproductie en recreatie. Hieronder is per thema een subdoelstelling geformuleerd: • Het weerbaar en robuust maken van de natuurterreinen door te zoeken naar kansen voor hydrologisch herstel en verbindingen met omliggende natuurterreinen; • Het ontwikkelen van een klimaat adaptief bos waar hoge natuurwaarden en houtproductie samen gaan; • Een voor de recreant aantrekkelijk bos met hoge belevingswaarde behouden. 1

Uitvoeren van dunningen Het uitvoeren van dunningen heeft in het verleden met Staatsbosbeheer vaak tot discussies geleid, met name over de grootte van de ingrepen. Het doel is het beheer van de bossen op orde te krijgen, waarbij dunnen een of zelfs de belangrijkste beheermaatregel is. Uit de inventarisatie die ten grondslag ligt aan het beheerplan, maar ook uit de gevalideerde metingen die voor het laatst in 2013 zijn uitgevoerd (het is gebruikelijk dit eens per 10 jaar op te nemen), blijkt dat het stamtal en daarmee de jaarlijkse bijgroei (de hoeveelheid kuubs hout die jaarlijks groeit) groter is dan gemiddeld op dit bodemtype. Er wordt daarom de komende jaren gedund om te komen tot een gezond en vitaal bos wat zich kan ontwikkelen. De beheerdoelstellingen staan hierbij voorop. Natuurlijk is het zo dat het vrijkomende hout verkocht wordt om daaruit een gedeelte van de beheerkosten te betalen. Maar er wordt nadrukkelijk niet gedund vanuit een doelstelling om geld te genereren. Financiële plaatje Getracht is het gewenste beheer mogelijk te maken uit de opbrengsten die het bos genereerd (SNLsubsidie en houtverkoop). Hiermee is de begroting niet sluitend te maken zonder in te boeten op kwaliteit van het beheer.

De belangrijkste redenen hiervoor zijn: • Het beheer van de graslanden in Bosgebied west is dusdanig vorm geven dat een positieve vegetatieve ontwikkeling op gang gebracht kan worden. Deze post is een van de hoofdoorzaken dat het beheerplan een negatief resultaat heeft. Dit omdat Bosgebied west een compensatie gebied is en hiervoor geen SNL-subsidie beschikbaar is. • Het onderhoud van de wandelroutes en aanwezige recreatieve voorzieningen is geheel opgenomen in de begroting. Ook is opgenomen dat eenmalig groot onderhoud aan alle voorzieningen gedaan wordt. Deze post is de tweede reden dat de begroting negatief is. Het huidige voorzieningenniveau is passend voor het bosgebied gezien de grote recreatieve druk. Voor dit onderdeel is geen SNL-subsidie (meer) mogelijk. In het verleden ontving Staatsbosbeheer deze wel. • Het beheer onder de hoogspanning is geheel opgenomen in de begroting. De jaarlijkse kosten zijn aanzienlijk. Hier staat een zeer beperkte vergoeding (circa € 800,-) van Tennet tegenover, wat niet in verhouding staat tot de werkelijke kosten. • In het beheerplan is gerekend met het op niveau brengen van de bosverjonging (nieuwe aanplant). Om daarmee een duurzaam verantwoord bosbeheer te voeren. Hierbij worden nieuwe soorten geïntroduceerd die helpen bij de aanpak van de problematiek rondom klimaatsverandering en de nog steeds voortdurende hoge stikstofdepositie.

Participatie bij beheer van de bossen De inrichting van de participatie wordt door de Bosgroep ingericht door bewoners en verenigingen te betrekken in een aantal werkgroepen, te weten: • Recreatie groep • Heide onderhoud • Monitoringsgroep Deze werkgroepen zullen samen met de Bosgroep werkzaamheden op gaan pakken. Het college is van mening dat hiermee de participatie voldoende geborgd is. Overleg met IVN Het concept beheerplan is besproken met het IVN. Hun opmerkingen zijn besproken, waar nodig is hier het beheerplan op aangepast.

2

Wat willen we bereiken Het voorstel beoogt het vaststellen van het Integraal Beheerplan Bos- en natuurterreinen gemeente Son en Breugel. Hiermee liggen de beheerdoelstellingen voor de komende 10 jaar vast. Argumenten 1.1 De gemeentelijke bos- en natuurterreinen vragen beheer Sinds de ontvlechting met Staatsbosbeheer op 31 december 2019 vindt geen structureel beheer plaats in de bos- en natuurterreinen, alleen incidenteel. Met dit beheerplan worden de kaders voor het beheer voor de komende 10 jaar vastgelegd. Op basis van deze kaders wordt een beheerovereenkomst met Bosgroep Zuid opgesteld zodat daarmee de nieuwe beheerder voor de bossen de benodigde werkzaamheden uit kan voeren. 2.1 De opbrengsten uit de bossen dekken niet alle kosten De belangrijkste oorzaken zijn hierboven benoemd onder het kopje 'Financiële plaatje'. 2.2 De meerkosten voor 2021 worden gedekt uit de middelen voor de nulbeurt Met deze middelen wordt het beheer op orde gebracht, waardoor er in 2021 geen aanvullende middelen bovenop de SNL-subsidie en opbrengsten dunningen nodig zijn. Kanttekeningen 2.1 Niet beschikbaar stellen van het gevraagde budget heeft een verminderde kwaliteit van het beheer tot gevolg Bij het opstellen van de jaarlijkse werkplannen moeten afwegingen gemaakt worden waarop wel en niet wordt ingezet.

Daarbij geldt dat wanneer ingezet wordt op de punten zoals benoemd in de inleiding, dat dit ten kosten gaat van andere onderdelen in het bosbeheer omdat hier geen dekking tegenover staat. Wat gaan we daarvoor doen Randvoorwaarden Na vaststelling van het Beheerplan worden de volgende vervolgstappen genomen: • Beheerovereenkomst: Met de Bosgroep Zuid wordt een beheerovereenkomst afgesloten waarmee het uitvoeren van de beheerdoelstellingen uit het Beheerplan bij deze beherende partij neergelegd worden. Een collegevoorstel hiertoe volgt binnen enkele weken na vaststelling van het Integraal Beheerplan Bos- en natuurterreinen gemeente Son en Breugel. • Uitvoeren nulbeurt: In 2021 wordt de nulbeurt uitgevoerd waarbij met name aandacht is voor het op orde brengen van het Bosgebied west. Wat mag het kosten In de commissievergadering van 11 januari is het ontwerpraadsvoorstel ‘Herschikken natuurreserves t.b.v. natuurontwikkeling’ besproken. De daarin benoemde bestemmingsreserve ‘Natuur en landschap’ en de daarin gevraagde beheergelden staan los van het beheer van de bossen. Reserve Bosbeheer Tegelijkertijd met het instemmen van de grondruil met Staatsbosbeheer in de raadsvergadering van 19 december 2019 is ingestemd met het instellen van de bestemmingsreserve Bosbeheer.

De onderbouwing voor het instellen van deze bestemmingsreserve (tekst uit voorstel uit 2019): Het op orde brengen van het onderhoud in het gebied brengt nog aanvullende kosten met zich mee. Deze kosten komen vanaf 2020 en worden geschat op € 85.000,-. De kosten bestaan uit: • Opstellen beheerplan inclusief begeleiding (€ 25.000,-) Bodemonderzoek (€ 10.000,-) • • Nulbeurt onderhoud en toegangsbordjes (€ 50.000,-)

3

Het vaststellen van het Beheerplan is als voorwaarde gesteld voor het vrijkomen van de genoemde € 50.000,-. Wanneer u instemt met beslispunt 3 wordt dit budget in 2021 onttrokken aan de reserve en ingezet. Structurele kosten De uitgewerkte begroting is opgenomen in het beheerplan. De samenvatting hiervan is hieronder opgenomen, betreft kosten voor de beheerplanperiode van 10 jaar. Kosten Beheerkosten conform beheerplan

Bedragen voor 10 jaar 619.000

Bedragen per jaar *61.900

Opbrengsten SNL-subsidie Geschatte opbrengen uit dunningen Totale opbrengsten uit bossen

168.000 300.000 468.000

16.800 *30.000 46.800

Vraag naar middelen

151.000

15.100

* De bedragen in bovengenoemde tabel zijn bepaald voor een periode van 10 jaar. De opbrengsten uit de dunningen fluctueren jaarlijks. In het jaarlijks op te stellen werkplan wordt hier rekening mee gehouden, zodat ook de beheerkosten jaarlijks fluctueren. Voorgesteld wordt de vraag naar middelen van € 151.000,- te verdelen naar een jaarlijkse bijdrage van € 15.100,-, zodat dit bedrag, samen met de jaarlijkse SNL-subsidie ook in jaren zonder dunningen zorgt voor voldoende basis om beheerwerkzaamheden uit te voeren. In de onderstaande tabel staan de financiële gevolgen samengevat. 2021 -50.000 50.000

Kosten nulbeurt Onttrekking reserve bosbeheer Beheerkosten Ontvangst SNL-subsidie Opbrengsten dunningen Saldo ten laste van begrotingsresultaat

-46.000 16.800 30.000 0

2022

2023

2024

-61.900 16.800 30.000 -15.100

-61.900 16.800 30.000 -15.100

-61.900 16.800 30.000 -15.100

Bovenstaande wordt verwerkt in de 7de begrotingswijziging van 2021. Evaluatie Jaarlijks wordt een werkplan opgesteld op basis van het beheerplan. Achteraf volgt een jaarrekening waarin evaluatie van het afgelopen jaar plaats vindt. Op basis hiervan kan jaarlijks gestuurd worden. Bijlagen • Bijlage 1: Integraal Beheerplan Bos- en natuurterreinen gemeente Son en Breugel De commissie grondgebiedzaken stemt in met dit voorstel, met dien verstande dat de fracties CDA en Dorpsbelang tegen het voorstel zijn.

4

Son en Breugel, 2 maart 2021 Burgemeester en wethouders van Son en Breugel, de secretaris, de burgemeester, Rien Schalkx

Hans Gaillard

5