voorstel aanpassingen regionaal ontwikkelfonds werklocaties (row)

Cie az 4 01 - 2021 Ontwerp Raadsvoorstel Aan de Raad 20.0015299 Onderwerp Aanpassingen Regionaal Ontwikkelfonds Werklocaties (ROW) Beslispunten 1. de subsidieverordening Investeringen Regionaal Ontwikkelingsfonds Werklocaties SGE, zoals vastgesteld bij raadsbesluit van 21 december 2017, in te trekken; 2. vast te stellen de subsidieverordening Investeringen Regionaal Ontwikkelingsfonds Werklocaties SGE 2021, conform bijgevoegd ontwerp; 3. de bevoegdheid tot het nemen van een beslissing op een aanvraag om subsidie, te delegeren aan de stichting ROW; 4. kennis te nemen van een gewijzigde opzet van de governance van het ROW. Inleiding Het Regionaal Ontwikkelfonds Werklocaties (ROW) is een fonds van de 9 gemeenten in het Stedelijk Gebied Eindhoven samen met de Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij (BOM). Het fonds heeft tot doel om ambities, die bestaande (werk) locaties en innovatie stimuleren, financieel te ondersteunen. In dit voorstel vragen wij u een nieuwe Subsidieverordening Investeringen Regionaal Ontwikkelingsfonds Werklocaties SGE vast te stellen. Aanleiding hiervoor is een evaluatie van het functioneren van het ROW in december 2019 en het voorjaar van 2020. De evaluatie heeft aan het licht gebracht dat de deelnemende gemeenten het ROW nog steeds beschouwen als een waardevol instrument om de economische ontwikkeling van het Stedelijk Gebied Eindhoven te bevorderen.

Wel is uit gesprekken met de gemeenten, BOM, provincie en partijen die gebruik maken van het fonds gebleken dat er verbeteringen in de toegankelijkheid van het fonds nodig zijn. De nieuwe verordening voorziet in die behoefte. De gelegenheid is tevens aangegrepen om enkele technische verbeteringen aan te brengen in zowel de aanvraagprocedure als ook in de governance. Dit laatste heeft te maken met het wegvallen van de BOM als deelnemende partij. Alvorens nader in te gaan op de uitkomsten van de evaluatie, schetsen wij eerst in het kort de voorgeschiedenis van het ROW. Voorgeschiedenis. In april 2018 is het ROW van start gegaan met als ambitie het gebiedsgericht stimuleren van bestaande (werk) locaties en innovatie. Het ROW is een samenwerking tussen de negen gemeenten in het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE) en de BOM. Het fonds zet in op het gebiedsgericht stimuleren van (werk)locaties en innovatie. Belangrijke overweging daarbij is dat het aanbod op bestaande terreinen lang niet altijd aansluit op de behoeften van bedrijven. De negen gemeenten en de BOM vinden het van belang om nieuwe innovatieve ontwikkelingen op bestaande bedrijventerreinen waar nodig te faciliteren. Dat leidt tot werkgelegenheid, versterking van de concurrentiepositie en het geeft een kwaliteitsimpuls aan bestaande terreinen. De operationele start was zoals gezegd in

1

april 2018. Het fonds ondersteunt vastgoedprojecten op bestaande bedrijventerreinen, die zonder een (financiële) impuls niet gerealiseerd kunnen worden. Voorwaarde is dat een project bijdraagt aan de herontwikkeling van een locatie. Daarnaast werden projecten getoetst op een aantal economische criteria: werkgelegenheid, innovatie, versterking van ketens van toeleveranciers en versterking van bestaande en nieuwe clusters en campussen. Het versterken van de cyclische economie vormde geen eigenstandig criterium, maar is wel meegewogen bij de beoordeling van de investeringsvoorstellen. Uw raad is destijds in twee instanties bij besluitvorming over het ROW betrokken geweest. Op 18 mei 2017 heeft uw raad unaniem ingestemd met het Totaal pakket Programmering Bedrijventerreinen Stedelijk Gebied. Dit totaalpakket bestaat uit 3 maatregelen: 1. Programmering bedrijventerreinen SGE 2016; 2. Financieel Arrangement; 3. Regionaal Ontwikkelfonds Werklocaties (ROW). De programmering bedrijventerreinen SGE 2016 had kort gezegd betrekking op het hanteren van een marktgerichte benadering bij het vaststellen van locaties waar een regionale behoefte aan bedrijfsterreinen bestond.

Het financieel arrangement behelst het hanteren van een gezamenlijke vereveningsmethodiek bij het enerzijds uit de markt halen van bedrijfslocaties door de ene gemeente en het juist ontwikkelen van een bedrijfslocaties in de andere gemeente anderzijds. De besluitvorming over het ROW gaat niet zoals de twee andere onderdelen van het totaalpakket over nieuw te ontwikkelen bedrijventerreinen, maar over bestaande locaties. Om de mismatch tussen vraag en aanbod op deze locaties zoveel als mogelijk uit te vlakken, besloten de SGEgemeenten en de BOM de handen ineen te slaan en een gezamenlijk fonds op te richten. Met een bijdrage van ieder 4 miljoen euro (De bijdrage van Son en Breugel is €256.000,-) met 50% cofinanciering en minimaal 50% revolverendheid, werden bedrijven uitgedaagd projectaanvragen in te dienen om een bestaand bedrijventerrein van een kwaliteitsimpuls te voorzien via een herontwikkeling. Met uw vervolgbesluit van 21 december 2017 heeft u (net zoals de andere 8 SGE-gemeenten) de subsidieverordening ROW vastgesteld en heeft u verder besloten geen wensen en bedenkingen aan ons kenbaar te maken over de voorgenomen deelname van de gemeente Son en Breugel aan de stichting ROW. Die stichting was nodig om de deelnemende gemeenten te verenigen zodat zij als één aandeelhouder konden optreden in de nieuwe ROW B.V.

Deze nieuw rechtspersoon werd belast met het in behandeling nemen en beoordelen van aanvragen om een ROW-subsidie door ondernemers. De aandelen in deze B.V werden voor 50% gehouden door de BOM en voor 50% door de SGE-gemeenten, verenigd in de stichting ROW. Het ROW is anderhalf jaar na de start geëvalueerd. De evaluatie heeft samen met een marktconsultatie aan het licht gebracht dat er alle reden is het fonds voort te zetten, maar dat het wel nodig is de subsidiemogelijkheden te verruimen. In de volgende paragraaf dragen wij de argumenten daarvoor aan. Evaluatie Uit de evaluatie is naar voren gekomen dat het fonds weliswaar voorziet in een behoefte van het bedrijfsleven, maar dat niettemin resultaten zijn achtergebleven bij de verwachtingen.

2

In de periode tot aan november 2019 zijn 10 aanvragen om subsidie in de vorm van een geldlening of borgstelling bij het fondsmanagement ingediend. Daarvan zijn er 2 uitgemond in een beschikking, waarvan er één heeft geleid tot een financieringsovereenkomst. Ongeveer 75% van de aanvragen voldeed niet aan de voorwaarden en moest worden afgewezen. Om de resultaten van het ROW te verbeteren is aan de hand van de uitkomsten van de evaluatie bekeken in hoeverre de subsidieregeling aanpassing behoeft. Als oorzaak voor de tegenvallende resultaten werd vanuit de markt en het fondsmanagement aangedragen dat de subsidieregeling een stapeling van doelstellingen kende en een groot aantal voorwaarden die contra productief werken. Meer specifiek werden de volgende knelpunten ervaren: Streven naar innovatieve oplossingen kan op gespannen voet staan met de verplichting dat in “stenen” geïnvesteerd moet worden. Het voorstel is om het ROW in te blijven zetten voor projecten die tastbare effecten sorteren, maar om dit niet alleen van toepassing te laten zijn op de gebouwen zelf; realisatie van verduurzaming en/ of innovatieve maatregelen op/aan of in een gebouw is ook mogelijk. Streven naar innovatieve oplossingen kan op gespannen voet staan met de locatie waar de investeringen moeten plaatsvinden (vanwege de toepassing van een limitatieve lijst met werklocaties).

Het voorstel is om de lijst met locaties als uitgangspunt te handhaven, maar in de regeling op te nemen dat er wel flexibiliteit mogelijk is door per casus de mogelijkheid op te nemen om een andere werklocatie goed te keuren. Doorlooptijd van het komen tot een aanvraag is voor de aanvragers tegelijkertijd een beperking in de duidelijkheid kunnen geven aan co-financiers. Meer bekendheid voor de regeling is nodig bij co-financiers en betrokken SGE-gemeenten, opdat zij aanvragers tijdig hierop kunnen wijzen. In een aantal gevallen werd de huidige minimale projectomvang van € 2.000.000 en daarmee een eigen bijdrage van € 1.000.000 (50% van de projectomvang) als te hoog ervaren. Het verlagen van de minimale projectomvang en daarmee een lagere fondsdrempel kan dus leiden tot een groter aantal aanvragen. Wat willen we bereiken Een aangepast Regionaal Ontwikkelfonds voor Werklocaties. Argumenten 2.1 Met de gewijzigde verordening worden de subsidiemogelijkheden verruimt.

Samengevat voorziet de verordening straks in: Het oplossen van leegstand als één van de doelen van het ontwikkelfonds; Het verplaatsen van bedrijvigheid als een te subsidiëren activiteit (juiste bedrijf op de juiste plaats); Het in beperkte mate subsidiëren van haalbaarheidsstudies (develop to invest); Subsidie niet alleen mogelijk maken voor investeringen in het gebouw zelf, maar ook in tastbare voorzieningen die bijdragen aan een opwaardering van het gebouw en de werkzaamheden die daarbinnen worden uitgevoerd; Versoepelen van de eisen om voor subsidie in aanmerking te komen, door;

3

Het tussentijds kunnen uitbreiden van de lijst met aangewezen werklocaties waar het project moet worden uitgevoerd; o Duidelijker te stellen dat niet (cumulatief) aan alle toetsingscriteria hoeft te worden voldaan; o Verlagen van de minimale projectomvang van € 2.000.000,- naar € 500.000,Het niet langer hanteren van subsidietranches. Direct in samenhang daarmee vervallen eveneens de prioriteitscriteria. Bij dreigende overschrijding van het subsidieplafond (gehandhaafd op € 7.500.000,-) gaat het om de peildatum van het indienen van de aanvraag; Verlagen van de minimale subsidiehoogte in verband met het verlagen van de minimale projectomvang en de eigen bijdrage. De hoogte van de subsidie bedraagt maximaal 50% van de projectomvang. De totale projectomvang bedraagt is verlaagd naar tenminste € 500.000. Daarmee bedraagt de subsidiehoogte nu minimaal € 250.000 en maximaal € 2.500.000 per aanvraag o

-

-

. 4.1

Wijziging in de aansturing van het ROW (de governance) is noodzakelijk. Naast expliciete besluitvorming over een nieuwe subsidieverordening, wensen wij uw raad te betrekken bij onze besluitvorming over de nieuwe governance van het ROW. De BOM heeft om haar moverende reden aangegeven niet langer te willen deelnemen aan het ontwikkelfonds. Dit betekent dat zij zowel haar rol als aandeelhouder in de ROW. B.V. wenst te beëindigen als ook haar rol als financier van het ontwikkelfonds. Verheugend is het om te vernemen dat de provincie de financiering van het fonds wenst over te nemen. Zonder dat zij gaat deelnemen in de stichting ROW krijgt zij een rol als subsidieverstrekker aan het fonds. Intentie is om de financiële middelen te verkrijgen van de BOM. Door het wegvallen van de BOM als deelnemer in de ROW B.V. hebben wij ons de vraag gesteld of het opportuun is die B.V. te handhaven als subsidieverstrekkende instantie. Wij stellen vast dat die meerwaarde er niet langer is. Het ligt veel meer voor de hand de taken en bevoegdheden van de ROW B.V. over te hevelen naar de stichting ROW. Inmiddels hebben wij samen met de andere colleges besloten de procedure in gang te zetten om die overname van de rol van de ROW B.V. door de gelijknamige stichting formeel te regelen.

Uiteraard is dat gebeurd onder voorbehoud van een positief besluit van uw raad op ons voorstel tot het vaststellen van een nieuwe verordening ROW.

4.2

Wijziging van de governance geeft ook de gelegenheid om de statuten aan te passen. De gelegenheid nemen wij dan tevens te baat om via gewijzigde statuten de stichting meer sturingsmogelijkheden op de doelstellingen van het ROW te geven. Deze wijziging is ingegeven door de wens van bestuurders om dichter bij de praktijk betrokken te zijn en kortere lijnen met de fondsmanager te onderhouden. Dat zal de regievoering ten goede komen. De stichting zal in de nieuwe opzet een dagelijks bestuur kennen dat terzijde wordt gestaan door een adviescommissie. Die commissie bestaat niet langer uit alleen externen, maar ook uit ambtelijk medewerkers van de gemeenten en de provincie. De adviescommissie komt eveneens terug in de nieuwe verordening die wij thans ter vaststelling aan uw voorleggen.

4

Kanttekeningen 3.1 Mogelijke belangenverstrengeling. In de nieuwe organisatiestructuur verandert de rol van de stichting. Zij functioneert niet langer als aandeelhouder in een B.V., maar als een bestuursorgaan dat besluiten neemt over subsidieaanvragen. De portefeuillehouder Economie, te weten de heer Boersma, neemt zitting in het bestuur van de stichting. Dat bestuur gaat straks over het beoordelen van een aanvraag. In theorie kan dat problemen opleveren doordat de portefeuillehouder zowel de belangen van de gemeente dient als ook die van de stichting. Het gevaar van belangenverstrengeling of althans van een spagaatvorming ligt op de loer. Reden waarom in een gemeentelijk deelnemingenbeleid veelal een sterk voorbehoud wordt gemaakt om gemeentelijke bestuurders af te vaardigen naar een bestuur van een verbonden partij. Zo ook in de gemeente Son en Breugel. In de situatie van het ROW vormt deelname van de portefeuillehouder aan het stichtingsbestuur echter weinig bezwaar. De reden daarvan is dat de stichting enkel en alleen uit overheidspartijen bestaat die met dezelfde doelstelling en aan de hand van een uniform toetsingskader subsidies kan verlenen aan private partijen. Onder die omstandigheden is het gevaar van belangenverstrengeling verwaarloosbaar en kan worden ingestemd met de deelname.

Wat gaan we daarvoor doen Na vaststelling is het de bedoeling dat in maart het ROW wordt opengesteld voor aanvragen. Het ROW valt onder het poho Economie van de Samenwerking in het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE). Via dat kanaal wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de voortgang. Wat mag het kosten Het voorstel heeft geen financiële gevolgen voor de gemeente. Bij de vaststelling van de bedrijventerreinprogrammering in 2016 is reeds het benodigde bedrag gereserveerd. Aanpassing hiervan in niet nodig. Evaluatie Het ROW valt onder het poho Economie van de Samenwerking in het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE). Via dat kanaal wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de voortgang. Bijlagen 20.15300 Concept raadsbesluit 20.15305 Subsidieverordening Investeringen Regionaal Ontwikkelingsfonds Werklocaties SGE 2021 Son en Breugel, 15 december 2020 Burgemeester en wethouders van Son en Breugel, de secretaris, de burgemeester, Rien Schalkx

Hans Gaillard

5

6