Verslag raadsvergadering 6 juli 2022

Samenvatting van het audioverslag van de opiniërende vergadering van de raad, gehouden op woensdag 6 juli 2022 te Raadzaal, gemeentehuis Son en Breugel Aanwezig: Raadsleden: Maarten van Beek (Dorpsbelang), Jan Boersma (CDA), Mireille Bonnier (CDA), Sylvia Corsten (PvdA/GroenLinks), Joris van Dam (PvdA/GroenLinks), José Goossens (Dorpsbelang), Remco Heeren (DorpsVISIE), Helga Helders (VOOR U!), Willie Horden (DorpsVISIE), Jelle de Jong (DorpsVISIE), Frans Meulenbroeks (DorpsVISIE), Don Pasanea (VVD), Marianne van der PutteVerhoeven (VOOR U!), Flip Verhagen (D66) en Monique van Zwieten (D66). Voorzitter: Hans Gaillard, burgemeester Raadsgriffier: Moniek Weerts Afwezig: Henk Hulsen (CDA) en Martien Merks (VVD) Overige aanwezigen: Jan Boersma, Jos de Bruin en Paul van Liempd - wethouders Jeroen Wesselink - gemeentesecretaris Lisette Holwerda - notulist (Notuleerservice Nederland) Publieke tribune: n.v.t. Agenda: 1. Opening 2. Vaststelling samenvattend verslag 3. Eerste Bestuursrapportage 2022 4. Jaarverslag en Jaarrekening 2021 5. Kadernota 2022 6. Motie vreemd aan de orde van de dag ‘Perspectief voor agrariërs bij stikstofaanpak’ 7. Sluiting 1. Opening De voorzitter opent om 20.00 uur de vergadering. PvdA/GroenLinks heeft gevraagd agendapunt drie en vier om te wisselen, omdat de Eerste Bestuursrapportage uitgaat van een vastgestelde Jaarrekening.

Alle partijen zijn daarmee akkoord. Allen stemmen in met het behandelen van de motie vreemd aan de orde van de dag ‘Perspectief voor agrariërs bij stikstofaanpak’ van de VVD. 2. Vaststellen samenvattend verslag van opiniërende vergadering van 23 juni 2022 Het verslag wordt ongewijzigd vastgesteld. 3. Jaarverslag en Jaarrekening 2021 PvdA/GroenLinks heeft een vraag over de 200.000 euro die in de reserves wordt toegevoegd voor organisatieontwikkeling. Eerder is uitgelegd dat dit het gevolg is van de uitloop van een programma. De heer Van Dam kan niet terugvinden dat de raad hiervoor budget heeft goedgekeurd. Als dat klopt is het vreemd om op deze wijze via de jaarrekening budget te vragen aan de raad zonder dat daar een verdere onderbouwing voor wordt gegeven. Het zou passender

1330694 - Samenvattend verslag raadsvergadering 6 juli 2022

zijn als dat in de bestuursrapportage had gestaan of misschien zelfs als apart verzoek aan de raad was voorgelegd. Mevrouw Bonnier zegt dat de raad het antwoord van de wethouder heeft ontvangen over de jaarlijkse bijdrage aan HTC. Echter, de raad beschikt op dit moment nog over te weinig informatie om zijn controlerende taak uit te kunnen voeren op dit dossier. De raad dient bij het verdere verloop betrokken te blijven. De jaarrekening wordt goedgekeurd, maar verzocht wordt het contract met HTC en de bijbehorende evaluatie na de zomer te agenderen voor de raad waarbij tevoren de overeenkomst tussen de gemeente en HTC met de raad gedeeld wordt. Door het op de politieke agenda te zetten kan men het er met elkaar over hebben, zodat het voor de begroting van 2023 voor iedereen helder is. Wethouder Van Liempd zegt dat onder de vorige gemeentesecretaris al een herstart gemaakt is met de doorontwikkeling van de organisatie. Procedureel gezien was het beter geweest om de post van 200.000 euro voor organisatieontwikkeling in de Bestuursrapportage op te nemen. De gedachte om het op deze manier te doen is ook ingegeven vanuit de wens van de raad om op het moment dat er in de gemeentelijke organisatie noden zijn, daar gelijk op te kunnen reageren. De heer Van Dam vraagt wat het verschil is met de structurele kosten voor inhuur in de jaarrekening.

Is de 200.000 euro voor een programma om de organisatie te ontwikkelen, of vooral bedoeld om gaten op te vullen op het moment dat er extra capaciteit nodig is? Wethouder Van Liempd zegt dat het geld zowel voor extra capaciteit als voor de organisatieontwikkeling gebruikt is. De voorzitter merkt op dat het goed is als het college rapporteert over wat er tot nu toe gedaan is en wat er mogelijk nog aan zit te komen. Het is sowieso goed om de raad mee te nemen in de stand en de richting van de organisatieontwikkeling. De heer van Dam is blij met deze toezegging. Voor de toekomst is het verzoek dit soort posten niet via een jaarrekening in een bestemmingsreserve te stoppen, maar met een separaat verzoek richting de raad te komen. Met die opmerking kan zijn fractie instemmen met de jaarrekening. Wethouder De Bruin zegt dat er een contractuele afspraak is tussen HTC en de gemeente over het jaarlijkse onderhoud van het sportpark HTC. Dat houdt verband met de eigendomsstructuur. De wethouder zegt toe de tienjaarlijkse evaluatie van het contract met de raad te delen in het najaar. Mevrouw Bonnier is blij met deze toezegging. Zij merkt op dat de inhoud van het contract voldoende inleiding geeft om dat contract te delen met de raad. Wethouder De Bruin bevestigt dat. De voorzitter constateert dat de raad unaniem instemt met het Jaarverslag en de Jaarrekening 2021. 4.

Eerste Bestuursrapportage 2022 De Voorzitter constateert dat de raad unaniem instemt met de Eerste Bestuursrapportage 2022. 5. Kadernota 2022 De heer Van Dam zegt dat PvdA/GroenLinks instemt met deze beleidsarme Kadernota. Mevrouw Helders zegt dat VOOR U! niet instemt met deze Kadernota, omdat deze onvoldoende onderbouwd is, veel vaagheden heeft en veel niet afgeronde projecten kent. De heer Van Beek geeft aan dat het een beleidsarme Kadernota betreft. Het is aan het nieuwe college om op basis van het bestuursakkoord in november een mooie begroting te presenteren. Dorpsbelang heeft in de algemene beschouwingen nadrukkelijk aandacht gevraagd voor de werkdruk en de personele bezetting. De fractie heeft in dat verband aandacht gevraagd voor de samenwerking binnen de Dienst Dommelvallei. Er lopen op dat vlak diverse trajecten op dit moment. Zodra een en ander meer geconcretiseerd is, zal het gesprek hierover gevoerd worden. Ten aanzien van de ozb vraagt Dorpsbelang of het inflatiepercentage van 2,2 procent verhoogd wordt in verband met de stijgende inflatie. Mevrouw Van Zwieten geeft aan dat D66 de Kadernota 2022 goedkeurt. De heer Pasanea stelt dat het een beleidsarme Kadernota betreft waar niets in staat en dat de VVD niet kan instemmen met een Kadernota waar niets in staat.

-2-

Mevrouw Bonnier ziet een gezonde en stabiele, maar redelijk beleidsarme Kadernota. Er liggen nog voldoende serieuze uitdagingen in het verschiet. Het CDA kijkt belangstellend uit naar de verwerking van het collegeprogramma in de Meerjarenbegroting. Dan kan een meer inhoudelijk debat gevoerd worden over wat er nodig is voor Son en Breugel en in hoeverre die plannen betaalbaar zijn. Voor nu kan het CDA akkoord gaan met de voorliggende Kadernota. De heer Heeren zegt dat morgen in de raad wordt gesproken over het bestuursakkoord. Daarna krijgt het college de opdracht een collegeprogramma uit te werken en dit te vertalen naar de meerjarenbegroting. Dat is ook het moment om verder met elkaar te discussie te voeren. DorpsVISIE kan instemmen met de voorliggende Kadernota. Wethouder Boersma zegt dat ten aanzien van de ozb wordt gerekend met het percentage uit de Macro Economische Verkenningen uit het voorgaande jaar. Die gaat uit van een inflatie van 2,2%. Als blijkt dat dat anders zou moeten zijn, wordt daar later over gediscussieerd. De Voorzitter stelt dat VOOR U! en VVD tegen stemmen en de overige partijen voor, waarmee de Kadernota 2022 is aangenomen. 6. Motie vreemd aan de orde van de dag ‘Perspectief voor agrariërs bij stikstofaanpak’ Mevrouw Bonnier licht toe dat de motie is bedoeld om perspectief te bieden voor agrariërs en aanverwante bedrijven.

Het is niet de intentie om de landelijke discussie over stikstofreductie te herhalen. Het CDA begrijpt de huidige emotie die er leeft bij agrariërs, maar is ook van mening dat protesten met respect en in de juiste mate gevoerd moeten worden. Het doel van deze motie is om te constateren dat in Son en Breugel de afgelopen twintig jaar het grondgebruik door agrariërs al met vijftig procent en het aantal bedrijven met zestig procent is afgenomen. In de Startnotitie is een voorstel opgenomen dat de stikstof op veel plekken in de gemeente moet afnemen met 95 procent tot een minimum van 47 procent. Dat heeft directe gevolgen voor veel agrariërs die zich dan genoodzaakt voelen te stoppen. Door natuurproject Dommeldal uit de Verf zal er nog meer landbouwgrond worden ingeleverd. Als het aantal agrariërs sterk terugloopt heeft dat gevolgen voor hen, maar ook voor veel anderen die in de voedselindustrie werken. Met deze motie wordt bij de provincie aandacht gevraagd voor al deze betrokkenen en wordt gevraagd met een integraal plan te komen, waarbij alle sectoren meegenomen worden die een bijdrage kunnen leveren aan stikstofvermindering. Bedrijven die al biologisch en natuur inclusief werken, zouden moeten worden ontzien van een algemene reductiemaatregel. Boer zijn is niet zomaar een beroep, maar een manier van leven.

Wie zo’n grote opgave van de sector vraagt moet naast de boer gaan staan en niet ertegenover. De heer Van Dam zegt dat het eerlijke verhaal de pijnlijke boodschap is dat niet alle agrariërs verder kunnen met hun onderneming. Niet alles kan overal. Het huidige landbouw- en voedselsysteem is niet toekomstbestendig. Het is een gezamenlijke opdracht om te zorgen voor balans. Deze passage uit de Kamerbrief vat goed samen waar we staan in de lange dialoog over de noodzakelijke transformatie van de agrarische sector. De omslag naar kringlooplandbouw moet gemaakt worden. Het doel op zich staat voor velen niet ter discussie, maar er is wel een brede zorg over de weg ernaartoe. Er is een grote groep boeren die zich grote zorgen maakt omdat op kaartjes in hun gebied een forse reductie is ingetekend. Dat het kaartje slechts richtinggevend is, maakt de zorgen niet minder. De overheid stelt kaders waarbinnen een bepaald gebied zich moet ontwikkelen, de details op bedrijfsniveau moeten door ondernemers zelf worden ingevuld binnen deze kaders en met gebruikmaking van de daarvoor bedoelde regelingen. Dat vraagt om nader onderzoek en een goede dialoog, maar ook eerlijkheid over de doelstellingen.

De suggestie mag niet gewekt worden dat de belangen van boeren onvoldoende zijn meegenomen of dat de plaatselijke politiek meer opkomt voor de belangen van de agrariërs dan de politici in Den Haag of Den Bosch. De motie die vanavond voorligt wekt de suggestie dat de agrarische sector de enige sector is die wordt aangepakt om milieuproblemen tegen te gaan. Echter, ook de energie-, transport- en vastgoed en alle industriële sectoren worden aangepakt. De motie versterkt onbedoeld de suggestie dat in het huidige beleid te weinig rekening gehouden wordt met de belangen van de agrariërs. Het kabinet stelt tot 2035 ruim 24 miljard euro beschikbaar in een transitiefonds voor het realiseren van de doelen ten aanzien van natuur, stikstof, water en klimaat

-3-

en de daarvoor benodigde transitie. Ondersteuning bij het maken van bedrijfsplannen richting een meer duurzaam bedrijf en de financiering van die plannen wordt aangeboden. Ook wordt ingezet op ruime financiële ondersteuning van agrariërs die overwegen te stoppen. Spreker leeft mee met de agrariërs die in onzekerheid zitten over de toekomst van hun bedrijf, maar zal de motie niet steunen. Mevrouw Helders zegt dat de fractie na twijfel besloten heeft achter de boeren en aanverwante bedrijven te gaan staan. De boeren hebben al veel gedaan aan stikstofreductie. De motie roept op om met alle partijen om tafel te gaan. VOOR U! steunt deze motie. De heer Van Beek zegt dat Dorpsbelang vindt dat de agrariërs een steuntje in de rug kunnen gebruiken. De ontwrichtende en intimiderende manier van protesteren van sommige boeren wordt sterk afgekeurd. Zij moeten ondernemen in moeilijke tijden, hun toekomst is allerminst zeker. Binnen deze context is de motie uitgebalanceerd en doet recht aan alle standpunten. Het stikstofprobleem moeten we gezamenlijk oplossen en de pijn eerlijk verdelen. De heer Verhagen stelt dat D66 de motie niet steunt en zich aansluit bij de heer Van Dam. De heer Pasanea zegt dat de VVD de motie mede ondertekend heeft. De heer Heeren zegt dat de oproep van de motie zo vanzelfsprekend is en mogelijk zelfs overbodig is.

Misschien moet er eerst vertrouwen gegeven worden in de provincie om tot een goed proces voor Brabant te komen. Op dit moment is de gemeente geen partij in deze discussie. Hij vraagt de indieners, die perspectief willen geven aan de agrariërs, welk perspectief hen met deze motie gegeven wordt. De inbreng van PvdA/GroenLinks sluit aan bij de kijk van DorpsVISIE: steun de agrariërs tijdens de transitie. Wethouder Van Liempd stelt dat het Nationaal Programma Landelijk Gebied nogal wat heeft losgemaakt, en dan met name het kaartje. De provincie moet dat uiteindelijk verder uitwerken in een gebiedsgerichte aanpak. De provincie heeft aangegeven samen met alle belanghebbenden – in balans en in samenwerking met de sectoren, maar zeker ook natuurbelang – om tafel te gaan. In de discussie over de bossen is stikstofdepositie een van de grote oorzaken voor de ingrepen die men moet doen. Dat zijn oorzaak-gevolg relaties die niet zijn weg te poetsen door medelijden te hebben met een groep die nu vooraan de lat staat om een bijdrage aan de oplossing te leveren. Gelukkig hoort hij dat niet getornd wordt aan de doelen. Er moeten harde keuzes gemaakt worden en het slechtste wat nu kan gebeuren is die keuzes weer onder het tapijt schuiven. Dat is al veel te lang gebeurd en heeft agrariërs een verkeerd perspectief gegeven.

De provincie geeft aan verder te gaan met drie tandwielen die onlosmakelijk met elkaar bonden zijn; het versterken van de natuur, het terugdringen van de stikstofuitstoot en het mogelijk maken van maatschappelijke en economische ontwikkelingen. Dat doet de provincie in goed overleg met alle partijen die een bijdrage kunnen leveren. Dat is ongeveer wat aangegeven wordt in de motie. De motie kan in die zin gezien worden als steun voor het provinciale beleid, of als overbodig. De motie spreekt zichzelf tegen. Er wordt gezegd gezamenlijk met alle sectoren te zoeken naar een oplossing. Maar aan het eind van de motie wordt één sector binnen de sector uitgesloten, omdat zij al genoeg gedaan hebben. Welk signaal wordt hiermee afgegeven? Het college laat het aan de raad wat er gebeurt met deze motie. Mevrouw Bonnier geeft aan dat het beleid van de landelijke overheid en provincie wordt gesteund. Het kaartje dat is gepresenteerd is richtinggevend. Dat heeft geleid tot veel zorgen bij de agrariërs. In die zin zijn de agrariërs nog onvoldoende meegenomen. De oproep die men in de motie doet aan de provincie is om samen met alle lokale en regionale betrokkenen te kijken naar oplossingen. Als het helpt om de uitzonderingen van de biologische en natuur inclusieve bedrijven uit de motie te halen om meer steun te verkrijgen, dan zijn VVD en CDA bereid de motie te wijzigen.

De heer Heeren begrijpt uit de toelichting van het CDA dat de provincie nu niet van plan zou zijn om een integrale aanpak te kiezen? Mevrouw Bonnier bedoelde dat er gekozen is voor een

-4-

gebiedsgerichte aanpak, maar zij weet niet wie er om met elkaar om tafel gaan. Dat is precies wat in deze motie gevraagd wordt. Tweede termijn De heer Van Dam zegt dat de motie onvoldoende vertrouwen uitstraalt in de aanpak van de provincie. De motie roept op om meer te kijken naar de belangen van de boeren en de werkgelegenheid in de sector. Iedereen begrijpt dat dit veel impact gaat hebben; er gaan veel minder agrariërs komen in Nederland. En de agrariërs die blijven zullen een transformatie moeten ondergaan. Die impact wordt niet kleiner door te benadrukken dat er al veel gebeurd is. De motie doet overkomen alsof men dat landelijk en provinciaal heeft onderschat. Het kaartje van het Rijk is indicatief, terwijl het in de motie als vaststaand gepresenteerd wordt. Zo wordt het beeld van de protesterende boeren gevoed. Mevrouw Bonnier heeft niet gesuggereerd dat de veestapel gehandhaafd moet worden; er moeten zaken aangepast worden. Dat betekent dat er boeren zullen verdwijnen en dat de stikstofreductie moet plaatsvinden. Het gaat niet alleen om agrariërs, maar om meer dan agrariërs. Daarom wordt in de motie ook gesproken over aanverwante bedrijven. Dat zij moeten inleveren wordt niet bediscussieerd, er wordt slechts aandacht gevraagd. De heer Van Dam merkt op dat door heel erg te benadrukken waar de impact valt, de balans in het verhaal mist.

Het belang waarom we dit doen mist in de motie. Dat belang is nog veel groter dan dat van de individuele agrariërs. Uiteraard moeten zij geholpen worden bij de transformatie, daar zijn ook middelen voor beschikbaar. Ook Den Haag en Den Bosch bepleiten die aanpak. De oproep in de motie is in die zin niet zinvol. De oproep om het met elkaar te doen ondersteunt PvdA/GroenLinks, de motie zelf niet. Mevrouw Helders stelt dat door het RIVM in een technische briefing over stikstof is gemeld dat het stikstofbeleid is gebaseerd op bedrijfsgegevens van boerenbedrijven uit 2018. Sindsdien is de veestapel al drastisch verminderd. Ook wordt voorbijgegaan aan het gegeven dat 30% van de boeren zelf al wil stoppen. De motie roept enkel op om met elkaar om tafel te gaan en de gezamenlijke aanpak te bespreken. De wethouder wordt gevraagd wat hij bedoeld als hij zegt dat het huidige bosbeleid goed is voor het stikstofbeleid. VOOR U! blijft de motie steunen, het is van belang dat partijen met elkaar om tafel gaan om in goede verstandhouding met elkaar in gesprek te blijven. De heer Van Beek zegt dat de motie niet oproept om de boeren te ontzien, maar om tot een gezamenlijke oplossing te komen. Het geeft geen verkeerd signaal om de agrariër speciaal uit te lichten en apart te benoemen. Daarom blijft Dorpsbelang de motie steunen.

De heer Van Dam merkt op dat het een oproep is om met elkaar in gesprek te gaan, terwijl de oproep maar aan één partij wordt gedaan. Daarmee schets je een beeld alsof je geen vertrouwen hebt dat de provincie dat goed gaat doen. De heer Verhagen steunt het landelijk beleid en volgt dit op de voet. Mocht de gemeente aan zet komen, dan zal D66 de boeren uit Son en Breugel helpen waar mogelijk. Maar op dit moment is de motie niet helpend en niet zinnig. De heer Pasanea zegt dat de motie niet alleen de focus legt op agrariërs, maar juist op alle betrokkenen. Mevrouw Bonnier licht toe dat de plannen moeten bijdragen aan het herstel van kwetsbare natuurgebieden en aan een vitale toekomst voor de agrarische sector en het landelijk gebied. Dat is de oproep die men aan de provincie wil doen, om dat samen met alle betrokkenen te doen. De heer Heeren zegt dat hem nog niet duidelijk is op welk perspectief voor agrariërs de motie doelt. Hij vraagt zich ook af waarom de motie gericht is aan de provincie en niet aan het kabinet. DorpsVISIE heeft vertrouwen in de provincie, vindt de motie onnodig en steunt deze dus niet. Wethouder Van Liempd zegt dat stikstofdepositie in de bossen zorgt voor een verzuring van de

-5-

bodem. Dat in combinatie met de huidige beplanting van een met name homogeen dennenbos zorgt op dit moment voor een humuslaag van 15 centimeter waar bijna geen leven meer in zit. Normaliter is deze laag zeven centimeter dik met veel leven. Doordat er geen leven meer in zit, wordt de stikstof die daarop terecht niet afgebroken. Daarmee wordt het bodemleven aangetast, en worden uiteindelijk ook de bomen aangetast. De voorzitter gaat over tot het besluit: De motie krijgt de steun van CDA, VVD, VOOR U! en Dorpsbelang. Omdat DorpsVISIE, PvdA/GroenLinks en D66 de motie niet steunen is de motie verworpen. 7. Sluiting De voorzitter bedankt de aanwezigen voor hun inbreng en sluit de vergadering om 20.56 uur. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de Raad van 22 september 2022. De griffier,

De voorzitter,

Moniek Weerts

Hans Gaillard

-6-

Lijst van toezeggingen

1.

Het contract met HTC en de tienjaarlijkse evaluatie wordt in het najaar gedeeld met de raad.

Wethouder De Jong

2.

De raad wordt geïnformeerd over de stand van zaken en de richting van de organisatieontwikkeling.

Wethouder De Jong

-7-