Printversie verslag

Samenvatting van het audioverslag van de extra digitale commissievergadering Grondgebiedzaken van de gemeente Son en Breugel, gehouden op maandag 15 maart 2021, via Microsoft Teams Aanwezig: De heer T. Groenemans Mevrouw M. Weerts De heer C. Limpens (CDA) De heer E. van Turnhout (Dorpsbelang) De heer M. Pulles (VVD) De heer R. Heeren (DorpsVISIE) De heer J. van Dam (PvdA/GroenLinks) Mevrouw M. van Zwieten (D66) Mevrouw M. van der Putte (VOOR U!) De heer P. van Liempd Inspreker: Presentatie: Ondersteuning: De heer J. Visée Mevrouw J. Verhoof Afwezig: -

voorzitter; griffier; lid; lid; lid (eerste spreekrecht); lid; lid; lid; lid (plv); wethouder;

(punt 2) notulist (Notuleerservice Nederland)

Agenda: 1. Opening 2. Toetreding Gemeenschappelijke Regeling Blink 3. Sluiting 1. Opening De voorzitter opent de extra digitale openbare vergadering over de Gemeenschappelijke Regeling Blink en heet iedereen welkom. De pers en het publiek kunnen deze vergadering volgen via een livestream. Als de livestream uitvalt wordt de vergadering (tijdelijk) geschorst. Volgens de procedure wordt aan de leden gevraagd om zich te melden als deelnemer aan deze vergadering. De sprekersvolgorde begint bij de VVD. Mevrouw Van der Putte is aanwezig namens VOOR U! Dorpsbelang had verzocht om een extra bijeenkomst, omdat Dorpsbelang in het bezit zou zijn gekomen van nieuwe relevante informatie over de afvalinzameling. Inmiddels heeft Dorpsbelang dit ingetrokken, maar er was toch vanuit diverse fracties behoefte om nogmaals over dit onderwerp te spreken voorafgaand aan de raadsvergadering. De agenda wordt hierna ongewijzigd vastgesteld. 2. Toetreding Gemeenschappelijke Regeling Blink De voorzitter leest het voorstel voor waarover men op 22 februari 2021 al heeft gesproken. PvdA/GroenLinks en D66 waren positief over het voorstel. De andere fracties wilden eerst antwoord hebben op een aantal vragen en namen het voorstel mee terug naar de fractie. Vervolgens is er een memo gestuurd vanuit het college waarin een aantal vragen zijn beantwoord.

De voorzitter zal eerst ophalen welke vragen er nog leven bij de commissieleden. De VVD had vorig jaar bij de bijeenkomst (bij Thermae) het gevoel dat de commissie in de richting van Blink gestuurd werd. Spreker uit de complimenten aan de heer Visée als opsteller van de memo die onlangs is verstuurd namens het college. Als deze informatie er eerder was geweest had men niet zoveel vragen gehad. De vragen die overblijven zijn: 173979- Verslag openbare extra vergadering commissie GZ d.d. 15-03-2021

-

Wat is de organisatie van Blink en hoe is deze samengesteld? Wat is de achtergrond van Blink? Als er gekozen wordt voor Blink, wat zijn de gevolgen voor de werknemers bij de milieustraat? Spreker leest nu pas dat zich problemen kunnen voordoen bij een parallele procedure. Waarom is dit niet eerder naar buiten gebracht?

DorpsVISIE is ook blij met de verhelderende memo, en heeft nog een aantal vragen: - Kan Son en Breugel, als men in zee gaat met Blink, nog de open discussie voeren over de wijze van afvalverwerking? Kan het beleid autonoom gevoerd, uitgewerkt en aangepast worden? Of is het zo dat alle deelnemende gemeenten aan Blink eenzelfde systeem moeten hanteren? - Gevraagd wordt om te bevestigen of de keuzefrequentie nog op een later tijdstip kan terugkomen. - Worden in de OZB-aanslag de integrale kosten die de gemeente kwijt is aan Blink opgenomen? - Blink is maatschappelijk betrokken voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Als er wordt gekozen voor Blink, hoe gaat het dan met de medewerkers die nu binnen het huidige afvalsysteem werken? Kunnen zij bij Blink in dienst komen? PvdA/GroenLinks blijft bij zijn eerdere standpunt. Er is een heldere samenvatting gegeven van de informatie die al eerder bekend was. Aan de wethouder wordt gevraagd de vertrouwelijkheid op te heffen van de memo van februari 2020, zodat iedereen kan lezen in hoeverre men toen al geïnformeerd was. Dit kan een ander perspectief werpen op het proces. Men blijft bij het standpunt het collegevoorstel te volgen en te kiezen voor toetreding tot Blink. VOOR U! heeft ook om deze extra vergadering gevraagd en heeft nog een aantal vragen: - De gemeente wil graag zo duurzaam mogelijk te werk gaan.

Waarom dan toch de voorkeur voor een bedrijf uit Helmond dat verschillende keren per dag, meerdere keren per week met zware vuilniswagens op en neer gaat rijden? Dit is niet bevorderlijk voor de CO2-uitstoot, tenzij er emissievrij gereden wordt. Als dit niet het geval is, zou het logischer zijn om met een vuilverwerker in zee te gaan die wel emissievrij kan rijden. - Baetsen zorgt voor werkgelegenheid van dorpsgenoten. Is er inzicht in de gevolgen voor deze werkgelegenheid als de afvalverwerking bij Baetsen wordt weggehaald? - Een van de redenen om te kiezen voor Blink, is dat de beleidswerkzaamheden niet meer bij deze gemeente terechtkomen. Klopt het dat deze werkzaamheden voor Blink worden gedaan door de gemeente Helmond? Kan deze gemeente gebruik maken van deze kennis zonder zich te binden aan Blink? - Is het voor het college een doorslaggevende reden dat een Europese aanbesteding tijd kost en dat men onder tijdsdruk komt te staan? Worden de inwoners getroffen door het veel te laat opstarten van de procedure voor een nieuwe contractant? - Als de gunning naar Blink gaat, is het vreemd dat de afvalverwerking in dit dorp wordt ‘voorbijgereden’. D66 hoort vandaag meerdere vragen die eerder zijn beantwoord. Spreekster blijft bij het standpunt om toe te treden tot Blink. Deze Gemeenschappelijke Regeling kan niet worden vergeleken met een Europese aanbesteding.

Regionaal wat regionaal kan en lokaal wat lokaal moet, zou het adagium moeten zijn. Dorpsbelang stelt de volgende vragen: - Als de frequentie van afvalinzameling op het huidige niveau blijft kost deze € 28 per jaar per huishouden. Dit stelt niets voor tegenover de problemen van ergernis, stank en ongedierte, als er minder vaak wordt ingezameld. Men wil de huidige

2

-

-

-

ophaalfrequentie handhaven met de opdracht ergens anders €28 per huishouden te besparen. Waarom wordt er geen gebruik gemaakt van de afvalverwerking bij Baetsen, via een deal met Blink? Dat is in de buurt en scheelt duizenden kilometer transport. Daardoor lopen niet alleen de transportkosten, maar ook de personeelskosten terug. Het schema van de bladkorven klopt al jaren niet en men pleit al lang voor extra bladkorven. Kan men de gevolgen van het groene beleid in relatie tot de vermindering van de groeninzameling ook hiermee compenseren? De huidige frequentie van de groeninzameling loopt niet synchroon met de periodieke hoeveelheid groen. Kan deze frequentie worden aangepast? Hoe lang zit men vast aan Blink? Wat zijn de financiële consequenties van vervroegde uittreding?

Het CDA vindt deze extra vergadering niet nodig, maar de memo vanuit het college bevat wel een duidelijke aanvulling. De ophaalfrequentie staat wat spreker betreft niet ter discussie. Service leidt tot een betere afvalscheiding en dit is essentieel. Men geeft de voorkeur aan scenario 1. Het serviceniveau moet identiek blijven of beter worden. Spreker wacht de beantwoording af van de wethouder. De voorzitter vraagt of de fracties elkaar willen bevragen. De VVD bevestigt dat er nog een mix is van vertrouwelijke en openbare stukken. PvdA/GroenLinks merkt op dat men bij een Europese aanbesteding niet vooraf kan kiezen voor Baetsen. Bovendien hebben veel partijen eerder aangegeven dat men niet blij is met de vestiging van Baetsen en Jansen op Ekkersrijt. Daarom vindt spreker de voorkeur van een aantal partijen verwarrend. Wethouder Van Liempd zal de complimenten overbrengen aan de opstellers van de memo. Veel vragen zijn in het verleden al aan de orde geweest. Deze zijn nogmaals op een rij gezet. De directeur van Blink is eerder aanwezig geweest in de vergadering, waarbij een presentatie is gegeven over de organisatie van Blink. Informatie over deze organisatie is al uitvoerig gedeeld en kan via deze presentatie terug gevonden worden. De VVD licht toe dat de ambtenaren de beleidsmakers zijn en niet zozeer de organisatie Blink.

Men begrijpt dat het ambtenarenapparaat in Helmond nu de beleidsmaker is binnen Blink. Wethouder Van Liempd antwoordt dat dit voor een deel waar is en komt hier later op terug. Blink heeft aangegeven dat men bereid is om de werknemers in de milieustraat (vanuit de WSD) over te nemen als het mogelijk is. Deze gemeente is volledig vrij in de keuze hoe men de afvalinzameling wil uitvoeren via Blink. Deze discussie kan op een later moment worden gevoerd zonder beperkingen vanuit Blink. Er liggen nu twee opties voor ten aanzien van de frequentiekeuze, daar kan op een later moment verdere invulling aan gegeven worden. In de afvalstoffenheffing zitten nagenoeg alle ambtelijke kosten verwerkt. Er is geen gedetailleerde urenregistratie, maar grosso modo wordt de ambtelijke capaciteit wel toegerekend naar de afvalstoffenheffing. Dit wijzigt niet bij toetreding tot Blink. Als er echter extra capaciteit moet worden ingehuurd, wordt dit vanuit de algemene middelen gefinancierd, omdat dit pas later in het jaar duidelijk is. De vertrouwelijkheid van de memo uit februari 2020 was op dat moment nodig in het proces. Hij ziet nu geen reden meer hiervoor, maar zal dit ambtelijk terugleggen en hierop terugkomen in de tweede termijn. Er is nu geen enkele afvalinzamelaar die emissievrij kan rijden. Wel zijn er experimenten met nieuwe vormen van vervoer. Blink participeert hierin.

Vanaf begin april 2021 zullen er twee waterstofaangedreven voertuigen gaan meerijden in de vloot. Met de branche is een afspraak gemaakt vanaf 2030 deze taken emissieloos uit te voeren. Blink bekijkt wat de consequenties hiervoor zijn. Neemt niet weg dat het op een neer rijden naar Helmond, leidt tot meer emissie. De gemeente heeft geen inzicht in de bedrijfsvoering van Baetsen en waar de werknemers vandaan komen. Wel kan men in algemeenheid praten over de gevolgen voor het 3

personeelsbestand. Er is een drietal redenen waardoor men verwacht dat de gevolgen voor het personeelsbestand zullen meevallen: 1. Baetsen is in 2020 overgenomen van Remondis Nederland. Het is de bedoeling van Remondis om het marktaandeel in Zuid-Nederland te verstevigen. 2. Blink heeft de toezegging gedaan bereid te zijn medewerkers van afvalinzameling uit Son en Breugel over te nemen. Dit is benoemd in het voorliggende raadsvoorstel. 3. Bij een Europese aanbesteding is het niet zeker dat Baetsen de opdrachtnemer wordt, waarbij er ook geen garantie is dat de werkgelegenheid behouden blijft. Men kiest ook voor Blink omdat de beleidswerkzaamheden dan niet meer bij deze gemeente terechtkomen. De gemeenten zijn samen aan zet voor een gezamenlijke opgave. Blink adviseert alle gemeenten zelfstandig over uitvoeringsaspecten en afvalvraagstukken in de beleidscyclus. Als centrumgemeente binnen de Gemeenschappelijk Regeling levert Helmond binnen de Gemeenschappelijke Regeling op ambtelijk niveau meer slagkracht in de overlegstructuur dan de kleinere gemeenten. Van iedere gemeente wordt echter een actieve bijdrage gevraagd. Iedereen heeft profijt van de kennis die wordt ontwikkeld binnen de gemeenten en deze wordt geborgd binnen de Blink-organisatie. De conclusie is niet juist dat de advisering primair op Helmond draait.

Het is niet realistisch om te verwachten dat de gemeente Helmond de gemeente Son en Breugel gaat ondersteunen bij de beleidsvorming als er niet voor gekozen wordt een bijdrage terug te leveren door participatie in de Gemeenschappelijke Regeling. Zoals toegezegd aan de raad zet het college een parallel spoor in om toetreding tot Blink mogelijk te maken, en tegelijkertijd is de voorbereiding voor een Europese aanbesteding opgestart. Er is in 2021 nog voldoende tijd om tot een Europese aanbesteding te komen, de doorlooptijd is zes maanden. Daarom moet men in april de markt op, om te kunnen aanbesteden. Daarna kan men geen parallel spoor meer bewandelen. Vanwege die tijdsplanning moet men de vraag met betrekking tot de toetreding tot Blink nu beantwoorden. Op dit moment vindt niet alle afvalverwerking plaats op het terrein van Baetsen in Son en Breugel. De afvalstromen worden verwerkt op meerdere locaties. Bij de overslaglocaties worden de verschillende afvalstromen gebundeld en doorgevoerd naar de eindverwerkingslocaties. Baetsen verwerkt zelf geen afval, maar zamelt in. Men rijdt dus niet een verwerkingslocatie voorbij. Als men niet voor Blink kiest zal er een Europese aanbesteding worden gestart, waarbij het niet zeker is of Baetsen hieruit zal komen. Op basis van de ervaringen binnen Blink met een lagere ophaalfrequentie is gebleken dat er geen negatieve ervaringen zijn.

Men kan kiezen voor toetreding met de huidige inzamelfrequenties, maar het is niet realistisch te verwachten dat de prijsstelling op een andere wijze opgevangen kan worden. De financiële consequenties hiervan zijn meegenomen in het voorstel. De kosteninschatting van Blink is conservatief en op basis van de huidige inzamelfrequenties. De ambtelijke inschatting van de huidige milieustraat is gebaseerd op de afvalcrisis door Corona, die nog zou kunnen dalen. Ook wordt met Blink bekeken om kostenreducties te kunnen behalen, door het optimaliseren van routes of een gereduceerde inzet. Er zal altijd een kostenstijging zijn, maar deze kan wel lager uitvallen dan wordt aangegeven. Blink zal in samenwerking met SUEZ een uiterste poging doen, op basis van collegiale afstemming, te komen tot een betere en kostenefficiënte logistieke situatie. Verwacht wordt dat begin 2022 de kostprijs van restafval naar beneden bijgesteld kan worden. Op pagina 7 is aangegeven dat men wil onderzoeken welke maatregelen men kan nemen om de groeninzameling te compenseren, door extra groenrondes in het voor- en najaar, extra bladkorven of een tweede gft-container voor meer huishoudens. Dit onderzoek kan in de zomer van dit jaar worden voorgelegd en de keuzes kunnen meegenomen worden bij de afvalstoffenheffing van 2022. Dat geldt alleen indien gekozen wordt voor het verlagen van de ophaalfrequentie.

Dorpsbelang licht toe dat veel problemen kunnen worden opgelost, door in het najaar drie weken later de wekelijkse groeninzameling aan te passen. 4

Wethouder Van Liempd zegt dat het altijd mogelijk is de inzamelfrequentie aan te passen, maar daar hangt een prijskaartje aan en dat hoeft op dit moment niet beantwoord te worden. De uittreedmogelijkheden zijn ook door de directeur van Blink toegelicht tijdens de presentatie. Dat kan op twee manieren plaatsvinden: 1. Als gevolg van een driejaarlijks evaluatieonderzoek, met een opzegtermijn van één jaar (per 1 januari). Praktisch is de gemeente dan in ieder geval vier tot vijf jaar gebonden aan Blink. Deze periode is vergelijkbaar met een contract via Europese aanbesteding. 2. Tussentijdse uittreding, anders dan door de periodieke evaluatie, is mogelijk op gronden van ernstige schending van het algemeen belang, zoals: een faillissement van de private partner, ontwrichting van de dienstverlening door Blink, financiële wanorde binnen Blink, overtreding van de milieuregelgeving of een strafrechterlijk onderzoek. Inmiddels is bekend dat de vertrouwelijkheid van de memo uit februari 2020 eraf kan. De VVD zegt dat veel zaken personeelsgedreven zijn. De kwetsbaarheid en kleinschaligheid van onze organisatie zijn belangrijke argumenten om voor Blink te kiezen. Deze gemeente schijnt voorop te lopen met afvalscheiding en heeft weinig restafval. Blink kan het beleid leveren, de verwerking, de uitvoering en de contractuele zaken.

Spreker neemt de opmerkingen mee terug naar de fractie en komt hier tijdens de raadsvergadering op terug. DorpsVISIE geeft aan dat er extra duidelijkheid is gegeven. De ophaalfrequentie kan op een later moment nog worden besproken. Spreker verwacht dat de fractie kan instemmen met de toetreding tot Blink. PvdA/GroenLinks is blij dat er geen vertrouwelijkheid meer rust op de memo uit februari 2020. Toen is men geïnformeerd dat het onderzoek naar de toetreding tot Blink er waarschijnlijk toe zou leiden dat er geen Europese aanbesteding gestart zou worden. Er is destijds geen gebruik gemaakt door de fracties van een besloten vergadering over deze keuze. Daarom kan niet worden aangegeven dat men laat is geïnformeerd. De raad heeft zelf een rol in het proces en het beeld wordt ten onrechte vaker opgeroepen dat de raad te laat wordt betrokken bij zaken. De VVD neemt afstand van deze opmerking. VOOR U! dankt de wethouder voor de heldere beantwoording en neemt de opmerkingen mee terug naar de fractie. D66 stemt in met het voorstel en begrijpt dat de ophaalfrequentie later nog wordt besproken. Dorpsbelang heeft vanavond verschillende keren gehoord dat een aantal commissieleden voor Baetsen zou pleiten. Dat is niet het geval, maar het ligt wel voor de hand om Blink af te zetten tegen de huidige contractant.

Het is niet netjes aan te geven dat er haken aan ogen zitten aan het huidige contract met Baetsen. Spreker heeft begrepen dat in de Kempen inmiddels emissieloos afval wordt ingezameld. Het besluit van de fractie zal waarschijnlijk niet veel afwijken van het voorstel, maar men komt wel terug op de ophaalfrequentie. Het CDA vindt het essentieel dat er voldoende ambtelijke ondersteuning is en dat men het beleid over de ophaalfrequentie nog kan wijzigen. Het CDA steunt het voorstel om deel te nemen aan deze Gemeenschappelijke Regeling. Voor de frequentie kiest men voor optie 1, omdat het serviceniveau essentieel is. De voorzitter constateert dat de fracties geen vragen meer hebben voor elkaar. Wethouder Van Liempd bevestigt dat de afvalinzameling bij de Kempen duurzaam is met biodiesel en (CNG-)gas. Dit is wel beter, maar nog niet emissieloos.

5

De voorzitter concludeert dat de commissie overwegend positief is en een aantal fracties het voorstel nog tijdens de raadsvergadering wil bespreken (op donderdag 18 maart 2021), waarna er een definitief besluit kan worden genomen. 3. Sluiting De voorzitter constateert dat er geen vragen meer zijn, sluit de vergadering om 21.05 uur en dankt iedereen voor de bijdrage. De volgende bijeenkomst vindt plaats op donderdag 8 april 2021. Aldus vastgesteld,

de commissiegriffier Mevrouw M. Weerts

de voorzitter de heer T. Groenemans

6