Document · PDF

Plan van aanpak Dommeldal uit de verf 2.0

Commissie Grondgebiedzaken 11 januari 2021, gemeente Son en BreugelBij agendapunt: Herschikken natuurreserves t.b.v. natuurontwikkeling2.526 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Ontwerp 030620 -

Dommeldal uit de verf 2.0 Ontwerp-Plan van Aanpak 2020-2021

1. Inleiding: Op 31 januari 2018 Is de Intentieovereenkomst/Plan van Aanpak “Dommeldal uit de verf 2.0” bestuurlijk ondertekend door de gemeenten Eindhoven, Nuenen c.a., Son en Breugel, Geldrop–Mierlo, Staatsbosbeheer, Brabants Landschap en het Waterschap de Dommel. De partners beogen Het Natuur Netwerk Brabant (NNB) in het plangebied te realiseren in combinatie met recreatieve ontsluiting en inrichting, en agrarische structuurverbetering waar er koppelkansen zijn. Het plangebied is ruim 1200 hectare groot waarvan nog circa 430 hectare als natuur moet worden ingericht. Hierbij gaat het dan vaak om het inrichten van agrarische gronden naar natuur. Zoals bekend moet het NNB in 2028 gerealiseerd zijn. Het Plan van Aanpak beschrijft de weg waarlangs de partners dit doel willen bereiken. Het plan richt zich op de jaren 2020/2021 met een doorkijk naar 2028.Het Plan van Aanpak is naar aanleiding van het bestuurlijk overleg van 20 januari 2020 geactualiseerd. 2. Betrokken organisaties en partijen a. Deelnemende partijen: De Intentieovereenkomst is ondertekend door betrokken bestuurders van de deelnemende partijen. Er is geen stuurgroep in het leven geroepen. Bij de vaststelling van de Intentieovereenkomst is de ambtelijke projectgroep - die het voorbereidende werk heeft verricht - belast met de uitvoering van de overeenkomst.

In bijlage 1 is een schema opgenomen van de betrokken organisaties/personen per januari 2020. In de Intentieovereenkomst is bepaald dat “het project zal bestaan uit het uiteindelijk realiseren van het NatuurNetwerkBrabant. Dit gebeurt door actieve verwerving, het inzetten gronden van partners, het ruilen van gronden. Het omzetten naar een natuurfunctie van gronden, het inzetten van beheermaatregelen en het borgen van het beheer in de toekomst. De provinciale natuurbeheertypen zijn hierbij leidend.” Tevens is bepaald dat het initiatief voor realisatie bij de partners ligt. Dit houdt in dat de partners zelf actie ondernemen om het doel te bereiken binnen de (budgettaire) mogelijkheden. De ambtelijke projectgroep heeft daarmee een coördinerende taak. b. Het Groen Ontwikkelfonds Brabant (GOB): Het GOB heeft tot doel in de provincie het NNB de realiseren voor 2028. Het is ingesteld door de provincie Noord-Brabant. Het GOB maakt geen onderdeel uit van de projectgroep. Vanuit de werkeenheid van het GOB is Chris Tönissen aangesteld als contact persoon voor het onderhavige project. Het GOB verleent subsidie bij verwerving, functieverandering en inrichting van kavels behorende tot het NNB. Verder kan op de werkeenheid van het GOB beroep worden gedaan voor ondersteuning, taxatie en advies.

Voor de jaren 2020 t/m 2022 is door het GOB een toezegging gedaan voor financiële ondersteuning van het project, ter waarde van 320 uur/jaar. Kavels kunnen worden aangekocht door het GOB, maar het GOB is nadrukkelijk geen eindbeheerder. De aankoop moet dan gezien worden als voorfinanciering. De gronden

zullen na aankoop in openbare aanbesteding worden verkocht aan gecertificeerde eigenaren, gericht op realisering en instandhouding NNB. c. Particulieren Naast overheden en terreinbeherende organisaties kunnen ook particulieren het NNB realiseren. Het project Dommeldal uit de verf 2.0 zal deze optie ondersteunen. Hierbij zullen particulieren in contact worden gebracht met het GOB en worden zij ondersteund met het opstellen van een inrichtingsvoorstel en de subsidieaanvraag. 3. Stand van zaken mei 2020 a. Realisatie opgave in hectares, werkwijze en budget Van het als NNB aangewezen gebiedsdeel is in het verleden meer dan de helft verworven door overheden of terreinbeherende organisaties (TBO). In de laatste decennia is door meerdere oorzaken de verdere verwerving en inrichting tot natuurgebied vertraagd. Na het ondertekenen van de Intentieovereenkomst is dit proces weliswaar weer op gang gekomen maar het tempo laat nog te wensen over, gezien de doelstelling van realisering in 2028. De grondmarkt is weinig in beweging. Er is sinds 31 januari 2018 in totaal 27,2 ha verworven/ingericht (nieuwe natuur, ruilgrond, nog aan te vragen uitbreiding NNB, bestaande natuur) door vrijwel alle partners in het project. In de praktijk is de overeengekomen werkwijze van ‘initiatief bij de partners, gecoördineerd door de projectgroep’ in beperkte mate effectief gebleken.

In het bestuurlijk overleg op 20 januari 2020 is aan de orde gesteld dat er meer centraal, projectmatig, actief en vraaggericht zal moeten worden geopereerd. In het overleg zijn daartoe mogelijkheden besproken en is de voorkeur uitgesproken voor het aanstellen van een rentmeester en daarbij gebruik te maken van de ondersteuningsfaciliteit die het GOB biedt (urenvraag te honoreren in geld). Zie verder onder 4.1. Daarnaast speelt de beschikbaarheid van voldoende budget bij de partners voor verwerving en inrichting een rol. Bij aankoop van gronden in de NNB moet de nieuwe eigenaar 15 % bijdrage in het rijksdeel en 50 % in het provinciaal deel. Naast deze aankoopsubsidie kan de eigenaar bij het GOB/ de provincie ook een subsidie aanvragen voor de inrichting en het beheer van de natuur. Zie GOB (https://www.groenontwikkelfondsbrabant.nl/), de Subsidieregeling realisering Natuurnetwerk Noord-Brabant (http://www.groenontwikkelfondsbrabant.nl/wpcontent/uploads/2019/12/subsidieregeling-realisering-Natuurnetwerk-Brabant-vs-1-januari2020.pdf) en ‘Natuur- en landschapsbeheer, subsidie’ (https://www.brabant.nl/applicaties/producten/natuur_en_landschapsbeheer_subsidie_14800). De inrichtingssubsidie bedraagt 50% van de per beheertype vastgelegde normbedragen. Voor de minder zware beheertypen (zoals Kruiden- en faunarijk grasland) kan hiermee de inrichting in principe bekostigd worden.

Voor de zwaardere pakketten zoals vochtig hooiland en nat schraalland is deze subsidiebijdrage niet voldoende. De provincie overweegt de normbedragen voor de zwaardere beheertypen aan te passen (te verhogen). De beheervergoeding is in principe voldoende om de beheerkosten te dekken.

De opgave. Om de resterende opgave voor verwerving en de budgetbehoefte hiervoor in beeld te brengen is in opdracht van de projectgroep door de werkeenheid van het GOB de stand van zaken per januari 2020 in beeld gebracht (GIS-analyse). De projectgroep heeft op verzoek van het bestuurlijk overleg deze gegevens geactualiseerd per deelgebied voor iedere partner in het project. Hectares Op vijf kaarten “Dommeldal bij Eindhoven – Np24” heeft de provincie de opgave voor verwerving/functieverandering op kadastrale percelen in het plangebied Dommeldal uit de verf 2.0 in beeld gebracht. De kaarten zijn opgenomen in de bijlage 2 “Kaarten opgave realisatie NNB Dommeldal uit de verf 2.0 ”.. Uit een begeleidend overzicht met kadastrale gegevens blijkt per mei 2020 geldt het volgende totaaloverzicht. Tabel 1. Totaaloverzicht opgave in hectares situatie mei 2020. Gerealiseerd

Verworven maar

Niet gerealiseerd

functieverandering nog niet gerealiseerd/inrichting niet gerealiseerd 640 ha

74 ha

438 ha

De kaart Deelgebieden (bijlage 3) geeft de ruimtelijke taakverdeling per partner. De partner is in zijn gebiedsdeel verantwoordelijk voor het zelf verwerven van percelen, voor het overnemen van de percelen die de rentmeester kan verwerven (zie 4.1.), en voor de inrichting en het beheer. Daarbij is uitgegaan van eerder vastgestelde zgn. aankoopgebieden voor de TBO’s en gemeenten, en van staand beleid inzake de verwerving van natuur en het beheren daarvan bij de afzonderlijke gemeenten. Nog geen rekening is gehouden met realisatie door particulieren zelf. Betreffende hectares worden in mindering gebracht in de realisatieopgave bij de partners. De gemeente Geldrop-Mierlo heeft tijdens het bestuurlijk overleg van 20 januari 2020 verzocht om de opgave ten zuiden en oosten van de wijk Coevering tot aan de A 67 toe te voegen aan het plangebied. Deze gegevens worden nog worden verwerkt in de kaarten “Dommeldal bij Eindhoven – Np24” en de bijbehorende overzichten. Op onderstaand kaartje is dit gebied in bruin weergegeven

In dit gebied ligt nog een opgave van 12 hectare NNB (rijksdeel) en 10 hectare provinciaal deel. In tabel 2 is weergegeven voor welke opdracht het project per partner staat in haar deelgebied.(zie kaart in bijlage 3). Daarbij is dus nog geen rekening gehouden met zelfrealisatie door huidige eigenaren. Zo deze daartoe overgaan wordt het betrokken aantal hectaren in mindering gebracht bij de overige partners. Op dit moment ontwikkelt het Landgoed Soeterbeek in Nuenen plannen voor zelfrealisatie. Tabel 2. In te richten en te verwerven ha per partner. Wel verworven/functie

Nog te verwerven/in te

wijzigen/nog in te

richten

richten Brabants Landschap

148

Staatsbosbeheer

5,5

108

Gem Eindhoven

Gem Nuenen

Gem Son en Breugel

Gem Geldrop-Mierlo

4 (+ 22 bij Coevering)

Waterschap de Dommel

3,5 (of 0,66?)

Totaal

348 (370 inclusief gebied bij Coevering)

Budget In tabel 3 zijn het benodigde en het nu beschikbare budget voor de eigen bijdrage bij verwerving (15% Rijksdeel en 50 % provinciaal deel) in beeld gebracht. Uitgaande van een gemiddelde verwervingsprijs van € 70.000,- per hectare.

Tabel 3. Opgave in ha en budget per partner. Partner

Opgave in ha

Benodigd budget

Benodigd

in € (Rijks NNB,

in € (Prov. NNB,

budget totaal in

15% van

50% van

€

grondprijs,

indicatief € 7/m2)

148

1.407.000

490.000

Staatsbosbeheer

108

1.134.000

Gem Eindhoven

220.500

Gem Nuenen

252.000

Gem Son en

479.850

451.500

4 (+22 = 26)

5.250 (+ 126.000

122.500 (+

127.750 (+

= 131.500)

350.000 =

476.000 =

472.500)

603.750)

Brabants

1.897.000

Landschap

Breugel Gem GeldropMierlo Waterschap de

Dommel

Tabel 4 Benodigd en beschikbaar budget per partner in Euro Partner

Benodigd budget

Beschikbaar budget

Tekort

Brabants Landschap

1.897.000

(Brabants Landschap geeft aan dat de dekking voor de opgave is geborgd in ha en €). Staatsbosbeheer

1.134.000

(Staatsbosbeheer geeft aan dat de dekking voor de opgave is geborgd.) Gem Eindhoven

220.500

220.500 (zie onder)

Gem Nuenen

252.000

Gem Son en Breugel

451.500

Gem Geldrop-Mierlo

127.750 (603.750)

200.000

403.700 (zie onder)

Waterschap de Dommel

Voor ontbrekende budgetten zal een keuze gemaakt moeten worden uit een aantal mogelijkheden zoals verruiming van het budget, afspraken maken met particulieren voor zelfrealisatie, verwerving door het GOB met openbare aanbesteding op termijn. De gemeente Eindhoven volgt hierin nu 2 sporen: 1.De mogelijkheid voor nog open staande GOB subsidie wordt uitgezocht. 2.In de bestuur cyclus is een budget opgenomen voor de gemeentebegroting 2021

De gemeente Geldrop-Mierlo geeft aan dat voor de extra natuuropgave (Molenheide) geldt dat er bekeken zal worden of er extra budget voor het project ‘Kleine Dommel’ kan worden gereserveerd of dat dit extra budget via het spoor ‘Gemeentelijke natuurvisie’ kan worden gereserveerd. 4. Werkwijze 4.1.Functie veranderen/grond verwerven/inrichten Functieverandering van de grond en vervolgens inrichting conform het ambitie natuurdoel kan op twee manieren: a. Door gronden te verwerven door overheid, TBO of particuliere organisatie (bijvoorbeeld stichting Ark); b. Door middel van zelfrealisatie door de huidige grondeigenaar. Beide mogelijkheden worden door het project ingezet. In geval van zelfrealisatie vervallen de kosten voor de betreffende hectares voor de partners. De mogelijkheid van tijdelijke verwerving door het GOB wordt achter de hand gehouden. Reeds verworven gronden die nog wachten op inrichten (tabel 2., kolom 2) zullen door de betreffende partner worden ingericht en beheerd. Inzake verwerving is in het bestuurlijk overleg van 20 januari 2020 is bepaald dat de door het GOB toegezegde ondersteuning wordt ingezet voor het inschakelen van een rentmeester. Deze zal worden aangestuurd door de dagelijkse leiding van de projectgroep.

Aangezien in de systematiek van het GOB het Brabants Landschap is aangewezen als ‘trekker’ van het project zijn inmiddels de zakelijke kanten van het inschakelen van de rentmeester geregeld door het Brabants Landschap geregeld. Met de heer D. Meijs is een overeenkomst gesloten voor het leveren van de beoogde diensten. Zelfrealisatie zal door het project worden ondersteund. Initiatieven van particulieren zullen worden begeleid door het bieden van informatie (rentmeeester, partners) en het in contact brengen met het GOB. 4.2. De projectorganisatie Instellen Stuurgroep In het bestuurlijk overleg van 20 januari 2020 is de wens uitgesproken om een stuurgroep in te stellen. Een voorstel hiertoe zal in het eerstvolgende bestuurlijke overleg samen met dit Plan van Aanpak worden ingediend. 4.3. Budget Het oplossen van budgettekorten (3.a, tabel 3 en tekst) is in eerste instantie een opgave voor de partner zelf. De mogelijkheden en intenties komen in het eerstvolgende bestuurlijke overleg aan de orde. Partners kunnen reeds ingerichte gronden die nog niet zijn afgewaardeerd en nog een agrarische bestemming hebben alsnog met subsidie afwaarderen. De ontvangen subsidie kan door de partner worden ingezet om andere percelen te verwerven en in te richten. Het oprichten van een groenvoorziening binnen de eigen begroting is dan een mogelijkheid.

4.4 Overig Natuurdoel, inrichting en beheer De provinciale natuurdoeltypenkaart is in beginsel leidend voor het na te streven natuurdoeltype en het te voeren beheer per perceel. Bij de inrichting zullen zoveel als mogelijk cultuurhistorische waarden behouden blijven dan wel worden hersteld. Begrenzing NNB De projectgroep buigt zich over de meest wenselijke begrenzing van het NNB. Dit gebeurt aan de hand van ecologische gebiedskenmerken waarbij met name het herstellen van de waterhuishouding van belang is. Recreatieve aspecten De ontwikkeling van het recreatief medegebruik is weliswaar een belangrijke opgave, maar de primaire inzet wordt nu gericht op het realiseren van het NNB. Ontwikkelingen in de landbouw Door de ligging in het stedelijk gebied heeft het plangebied niet een landbouwontwikkeling doorgemaakt die elders heeft plaatsgevonden: geen ruilverkaveling, beperkte schaalvergroting. Veel landbouwers zullen de komende jaren een keuze gaan maken over het al dan niet voortzetten van het bedrijf. Men houdt evenwel vast aan grondposities vanwege de waarde van de grond en mogelijke pachtinkomsten als men zelf stopt met het actieve bedrijf. Tegelijkertijd staat de landbouw aan de vooravond van een grote transitie. Kringloopsluiting, verduurzaming, en kwaliteitsproductie voor de regionale markt zijn daar onderdeel van.

Ook worden agrariërs benaderd door bedrijven die de grond willen pachten voor het plaatsen van zonnepanelen. Meekoppelen van de toekomstige bedrijfsvoering met het realiseren van natuur zou tot wederzijds voordeel kunnen leiden. Maar gerealiseerd moet worden dat een dergelijke verbreding van het project een veel zwaardere projectorganisatie vergt. Feitelijk komt het dan neer op een landinrichtingsproject. Aan het bestuurlijk overleg zal worden voorgesteld om voorlopig de aandacht vooral te richten op de realisatie van het NNB, en daarbij contact te leggen met plaatselijke vertegenwoordigers van de ZLTO. Met het oog op het verkennen van win-winsituaties. Punt van overweging is in welke mate de ZLTO betrokken wordt in de projectorganisatie. Tegelijkertijd zal een beroep worden gedaan op het project Brabant Bodem. Het plangebied ligt immers binnen de begrenzing van het Van Gogh Nationaal Park waarin met Brabant Bodem een ontwikkeling naar duurzame landbouw wordt nagestreefd .

PW 030620 PvA Dommeldal v 030620

Bijlage 1 Overzicht betrokken organisaties en personen in 2020 Organisatie:

Bestuurders

Ambtelijke projectgroep:

Brabants Landschap

P. Wolff,

Bestuurslid BL,

voorzitter

voorzitter a.i. Dommeldal uit de verf 2.0

E. van Ingen Coördinator grondverwerving

J. Baan, direkteur Staatsbosbeheer

J. Fenten, Programma manager W. Schoenmakers

Waterschap De Dommel

I. Frenken M. Ruijs DB-lid

Gemeente Nuenen, Gerwen en Nederwetten

A. Ras, C. van Brakel

projectleider

wethouder A. Ras, secretaris Gemeente Eindhoven

R. Thijs

K. Beljaars

wethouder Gemeente Son en

P. van Liempd

Breugel

wethouder

Gemeente Geldrop -

M. Jeuken

Mierlo

wethouder

M. Zeegers,

R. Andringa

Bijlage 2 Kaarten opgave realisatie NNB Dommeldal uit de verf 2.0: “Dommeldal bij Eindhoven – Np24” Separaat.

Bijlage 3 Kaart Deelgebieden Separaat.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/9589272/1