Beantwoording vragen Cie GZ over toetredingsverzoek Blink (152829) (5.0)

MEMO Onderwerp

: Beantwoording Vragen commissie over toetredingsverzoek Blink

Aan

:

Gemeenteraad

Van

:

College van B&W

C.C.

:

Jorrit Visee

D.D.

:

2 maart 2021

Kenmerk

: 152829

Geachte leden van de raad, In de commissievergadering van 22 februari ’21 is het toetredingsverzoek tot de GR Blink besproken. Meerdere leden van de commissie gaven aan dat zij nog vragen hadden ten aanzien van:  De inhoudelijke vergelijking tussen een Europese aanbesteding en Blink  De procedure van een Europese aanbesteding in relatie tot het toetredingsproces Blink.  De planning van het besluit Met deze memo wil het College graag zo veel mogelijk de vragen van de commissie vóór de raadsvergadering van 18 maart ’21 beantwoorden. 1. Europese aanbesteding vs. Blink Toetreden tot een gemeenschappelijke regeling en het uitvoeren van een Europese aanbesteding zijn twee verschillende vormen waarmee de gemeente invulling kan geven aan haar wettelijke plichten op basis van de wet milieubeheer. De GR (overheidsmodel) gaat uit van langdurige en vergaande samenwerking tussen gemeenten die samen een taak oppakken en (laten) uitvoeren. De gemeenten willen samen sturen in een complexe opgave en koppelen hier nadrukkelijk ook een aantal publieke belangen (bijvoorbeeld duurzaamheid, sociale doelen) aan. De Europese aanbesteding (marktmodel) gaat uit van een aantal taken die periodiek in de markt gezet worden. Hierbij gaat het alleen om de uitvoering van die taken.

De gemeente moet specifiek benoemen welke taken zij aanbesteed en is meerjarig contractueel gebonden aan de opdracht aan de marktpartij. De organisatie van de beleidsontwikkeling, contractbeheer, inzamelsysteem, regie van de afvalverwerking, etc. blijft, in het aanbestedingsmodel, echter in handen van de gemeente. Het is in deze rol waar de echte meerwaarde zit van een gemeenschappelijke regeling omdat zij de deelnemende gemeenten ook op dit gebied ontzorgen. Om de vergelijking tussen Baetsen en Blink goed te kunnen maken vergelijken we de 2 modellen op 3 niveaus: a) Operationeel (inzameling, milieustraat, verwerking, contractbeheer en (digitale) dienstverlening) b) Tactisch (beleidsadvisering, aanbestedingen, rolverdeling) c) Strategisch (circulariteit, lange termijn opgaven, invloed t.o.v. markpartijen) a) Operationeel De operationele vergelijking is opgedeeld in 3 delen.  Inzameling en milieustraat  Verwerking  Overige taken Per thema is de huidige situatie vergeleken met de toetreding tot Blink. Het doel is om inzicht te geven in de verschillen tussen het marktmodel en het overheidsmodel.

Inzameling (totale waarde circa 1,2 miljoen per jaar): Voor de aanbesteding om te komen tot een contract zie uitleg bij aanbestedingen. Huidige situatie Toetreding GR Blink Opmerkingen (marktmodel) (overheidsmodel) Huishoudelij Baetsen Blink (eigen Blink werkt niet met zijbeladers en heeft k afval (Rest, (onrechtmatige organisatie) geen uitruk- of loslocatie in de gemeente, GFT, PMD) dienstverlening waardoor de inzameling iets duurder is. vanwege overtreden EA-regels) OPK Baetsen (Box als Blink (Box als Loopt via dezelfde inzamelaar onder aannemer) onderaannemer) Glas Renewi Blink (Suez) Vergelijkbare dienstverlening KCA Baetsen Blink (Suez) Vergelijkbare dienstverlening Textiel Sympany Sympany (regierol Loopt via dezelfde inzamelaar kan ook belegd bij Blink Luiers Renewi Blink Vergelijkbare dienstverlening GHA Baetsen via Blink via Milieustraat Vergelijkbare dienstverlening Milieustraat Milieustraat Baetsen Blink Vergelijkbare dienstverlening Verwerking (totale waarde circa 2.7 miljoen per jaar): Voor de aanbesteding om te komen tot een contract zie uitleg bij aanbestedingen. Huidige situatie Toetreding GR Blink Opmerkingen (marktmodel) (overheidsmodel) Rest Attero (Moerdijk) Attero (Moerdijk) Lopend contract. Tot stand gekomen dankzij Blink/Cure GFT Attero (Deurne) Attero (Deurne) Nieuw contract in 2020.

Tot stand gekomen dankzij Blink PMD Afvalfonds/Nedvang Afvalfonds/Nedvang Landelijke regeling OPK Box (los contract) Box Glas Renewi (los contract) Blink (Suez) Vergelijkbare dienstverlening KCA Via Baetsen Blink (Suez) Vergelijkbare dienstverlening Textiel Sympany (los Sympany Loopt via dezelfde inzamelaar contract) Luiers Renewi Blink Vergelijkbare dienstverlening GHA Via Baetsen Via Blink (Suez) Vergelijkbare dienstverlening

Huidige situatie (marktmodel) Overige operationele taken Contractbe Gemeente heer (alle contracten inzamelen en verwerken)

Toetreding GR Blink (overheidsmodel)

Opmerkingen

Blink (Binnen Blink is hiervoor specifieke deskundigheid en capaciteit structureel in de organisatie opgenomen

Containerm anagement

Blink

In de huidige situatie is er beperkt capaciteit voor goed contractbeheer. Dit kan leiden tot tegenvallers. Voor recente tegenvallers zie b.v. de 2e berap van 2020 met €100.000 aan lagere opbrengsten en €245.000 aan hogere kosten (financieel tekort €345.000). Een deel hiervan is direct te relateren aan ontoereikend contractbeheer. Vergelijkbare dienstverlening. Blink biedt ook containermanagement aan bij omgekeerd inzamelen, mocht de gemeente ooit deze wens hebben.

Baetsen

2

Toegangssy steem

Gemeente

Blink

Digitale dienstverle ning (afvalkaland er, burgerporta al, website) Klantenserv ice Communica tie verbeteren scheidingsg edrag burgers Educatie scholen

Gemeente

Blink

Baetsen/Gemeente

Blink

Gemeente

Blink

Gemeente

Blink

Rapportage s

Gemeente/Baetsen

Blink (Blink heeft voorbeelden van haar rapportages getoond op bijeenkomst 4 januari 2021

Sinds het moratorium op ondergronds inzamelen staat uitrol nieuw toegangssysteem stil. Er is op korte termijn noodzaak voor een nieuw systeem. Onwenselijk om het proces mee te nemen in de Europese aanbesteding van inzameling huishoudelijk afval, vanwege mogelijkheid wisselende aanbieders.  Afvalkalender (vergelijkbare dienstverlening)  Burgerportaal (extra dienstverlening)  Website (vergelijkbare dienstverlening) Gezamenlijke taken van gemeente en Baetsen (meldingen) gaat over naar 1 partij Communicatiestrategie komt nu vanuit de gemeente en is sinds 2016 niet verder ontwikkeld. Blink heeft in 2020 conceptuele communicatie ontwikkeld gericht op gedragsverandering bij burgers Gebeurt nu vanuit zwerfafvalbudget. Lastig om echt vorm te geven vanwege capaciteitsvraag. Is nog steeds een wens. Huidige rapportages komen nu in Excel. Inzamelingcijfers (vanuit Baetsen) zijn enige rapportages die up to date zijn. Dit maakt sturing lastiger.

De dienstverlening die een gemeenschappelijke regeling kan bieden is van een totaal andere aard. Dit komt omdat de gemeenschappelijke regeling (in dit geval Blink) en de gemeente (nagenoeg) dezelfde belangen hebben. Een marktpartij en de gemeente hebben maar ten delen gelijke belangen. Daarom kan de samenwerking met een marktpartij (behoudens PPS constructies) niet op dezelfde manier middels het periodiek uitvoeren van aanbestedingen worden ingericht. Het zijn daarbij vooral taken die in de huidige organisatie erg kwetsbaar zijn (gebleken). De takenvergelijking tussen de marktpartij en de gemeenschappelijke regeling is daardoor ongelijk, gaat in die zin mank omdat een GR in feite een vooruitgeschoven post van de gemeente is om die de gemeente in haar publieke taken en verantwoordelijkheden te ontzorgen. De gemeente gaat in het Blink model naar een regierol en krijgt er een deskundige partner bij, terwijl ze nu ook (een deel van) de uitvoering en het contractbeheer moet organiseren en er op beleidsmatig vlak alleen voor staat. Daarbij behoudt de gemeente binnen Blink vat op de operationele taken, diensten en producten, zoals uitgevoerd door de GR, via de p&c-cyclus (rapportages), de DVO’s en SLA’s, en vooral door haar deelname aan de overlegstructuur op beleidsmatig, financieel en bestuurlijk niveau.

Optioneel: beheer openbare ruimte: Blink zou in de toekomst ook een aantal taken vanuit de beheer openbare ruimte kunnen overnemen vanuit Son en Breugel. In het huidige voorstel is er bewust voor gekozen om dit nog niet mee te nemen. Mocht de samenwerking in Blink succesvol zijn dan kunnen we serieus onderzoeken of hier meerwaarde te halen is. b) Tactisch In de vergelijking voor de beleidsadvisering kijken we naar 3 thema’s  Aanbestedingen

3

 

Beleidsadvisering wijzigingen inzameling Rolverdeling in de beleidsadvisering

Aanbestedingen De gemeente kiest er voor een aantal uitvoeringsgerichte taken in het domein Afvalbeheer niet in eigen beheer uit te voeren. Daarom dient zij een keuze te maken tussen het aansluiten bij een samenwerkingsverband als Blink of voor het aanbesteden van alle diensten die hierboven genoemd zijn in de inzameling, verwerking en dienstverlening. De Europese aanbesteding van de inzameling kost elke 5 jaar veel capaciteit, maar is nog uitvoerbaar. De aanbesteding voor de verwerking van Restafval en GFT kan de gemeente al niet meer zelfstandig uitvoeren, hiervoor is aanhaking bij Blink en/of Cure voor nodig. Overige contracten vragen elke 2-3 jaar capaciteit van het ambtelijk apparaat (exclusief externe advisering). Bij toetreding tot Blink neemt Blink de verantwoordelijkheid van alle aanbestedingen in de inzameling en de verwerking over. Blink kwalificeert, vanwege haar karakter als overheidsgedomineerd bedrijf immers ook als aanbestedende dienst. Blink is ook een in afvalinzameling en verwerking specialiseerde organisatie, die voor alle deelnemende gemeenten integraal aanbestedingen uitvoert. Door deze kennis en het schaalvoordeel kan Blink veel doelmatiger en efficiënter contracten afsluiten. Beleidsadvisering wijzigingen inzameling In de Samenwerkingsovereenkomst met Baetsen is er expliciet gekozen om beleidsadvisering t.a.v. ondergronds inzamelen mee te nemen.

De beleidsadvisering ging over hoe de gemeente de invoering van ondergronds inzamelen operationeel het beste kan uitrollen. De daadwerkelijke capaciteit om de effecten van zo’n beleidswijziging in beeld te brengen en de bewonersparticipatie uit te voeren is extern ingekocht. Voor elke grotere beleidswijziging zal er altijd nog externe capaciteit en kennis (buiten de inzamelaar en gemeente) nodig zijn voor een succesvolle uitrol. In praktijk is de beleidsmatige ondersteuning vanuit de huidige inzamelaar onvoldoende uit de verf gekomen. Er zijn nationaal weinig goede voorbeelden van een partnerschip model tussen gemeente en markt. In praktijk blijft de rolverdeling beperkt tot de gemeente die beleid ontwikkeld en de marktpartij die de inzameling uitvoert. Dit zal in een situatie waarin de gemeente periodiek contracten afsluit middels aanbestedingen zo blijven. Het doorvoeren van tussentijdse wijzingen, optimalisatie en/of uitrol van nieuw beleid, is binnen een aanbesteed contract relatief moeilijk toepasbaar. De contractpartij heeft de (financiële- en operationele)voorwaarden van de inschrijving immers gebaseerd op de uitgangspunten uit de aanbesteding. De gemeente moet dus eerst zelf het nieuwe beleid bepalen, dit vertalen in een nieuwe aanbesteding en na aanbesteding (bij de start van het nieuwe contract) het nieuwe beleid implementeren. M.u.v.

kleine wijzingen zijn tussentijdse wijzingen binnen het contract beperkt toepasbaar. Bij toetreding tot Blink kan Blink de beleidsadvisering voor wijzigingen in de afvalinzameling integraal overnemen. Zij kunnen zowel adviseren over de effecten op de inzameling als de gemeente helpen met de beleidsmatige verandering bestuurlijk en met participatie te organiseren. Er is dus sprake van een partij die zowel kan ondersteunen in het bestuurlijke proces als de daadwerkelijke uitrol van het beleid. Dit versterkt dus de mogelijkheid van een succesvolle uitrol van systeemwijzigingen als omgekeerd inzamelen, diftar, etc. Doordat de samenwerking niet tot stand is gekomen door een aanbesteding kunnen dergelijke wijzingen in gezamenlijk overleg geïmplementeerd worden. Bijsturing tijdens de implementatiefase is daarbij ook nog goed mogelijk. Beleidswijzingen op het gebied van inzameling kunnen ook effect hebben op de verwerking van ingezamelde afvalstromen. Maatregelen om de hoeveelheid restafval te verminderen hebben immers invloed op de hoeveelheid ingezameld en te verwerken andere afvalstromen (zoals GFT, OPK, glas, etc.). Er kan (bijv. door de invoering van omgekeerd inzamelen) ook een verschuiving ontstaan van inzameling in de wijk, naar inzameling op het milieupark. Hierdoor moet het milieupark bijv.

langer (of op meer dagen) geopend worden, aftransport frequenter worden uitgevoerd, etc. Inzameling en verwerking moet dus goed op elkaar aangesloten zijn. Als inzameling (in de wijk en op het milieupark) en verwerking namens de gemeente door één partij (in dit geval Blink) gecoördineerd wordt, zijn dergelijke wijzingen (incl. de consequenties daarvan) tijdig te ondervangen. Deze situatie is heel anders wanneer de gemeente voor de verschillende aspecten periodiek aparte contracten afsluit middels aanbestedingen. Er is dan veel minder bewegingsruimte om dergelijke wijzingen in de

4

bestaande contractuele verplichtingen te ondervangen (zonder bijv. financiële consequenties of heraanbestedingen).

Rolverdeling in de beleidsadvisering In de vergelijking is het belangrijk om er rekening mee te houden dat de organisatievorm ook bepalend is voor de rol die de gemeente inneemt t.o.v. de uitvoerende partij. In het marktmodel is contactbeheer een continu proces en alle activiteiten die geen onderdeel zijn van het contract vragen hernieuwde onderhandelingen. In de aanbesteding staat de gemeente, bij voldoende inschrijvers, relatief sterk om een goede prijs/kwaliteit te bedingen. Bij aanpassingen gedurende de looptijd van het contract ligt dit anders, bijvoorbeeld als gevolg van veranderende inzichten, omdat je in praktijk niet meer van aanbieder kunt wisselen. Daarnaast verhinderd de aanbestedingswetgeving om een gegund contract qua inhoud en omvang gedurende de looptijd te wijzigen. Hierdoor ontstaat een nieuwe aanbestedingsplicht. Hiervan kan sprake zijn in dien de gemeente gedurende de looptijd van een inzamelcontract van zijbelading naar omgekeerd inzamelen wil overstappen Binnen de GR is er volledige transparantie over bedragen die horen bij activiteiten. Daarom gaat de discussie niet meer over de hoogte van de kosten of de vraag of de wijziging wel doorgevoerd kan worden, maar over de gewenste dienstverlening. De GR organisatie heeft daardoor een vrijere rol om de gemeente te adviseren, vanuit het perspectief van de gemeente.

De GR heeft geen direct belang bij de keuze, maar brengt enkel mogelijkheden en de gevolgen van de te maken keuzes in kaart. Dit is vergelijkbaar met de advisering vanuit Bizob of de Odzob. Dit is anders dan bij een marktpartij waar ook veel kennis aanwezig is, maar ook direct commercieel belang zit bij een keuze. c) Strategisch Strategisch gezien richt de discussie zich vooral op richting geven aan mogelijke veranderingen in de toekomst. Het gaat om thema’s waar de gemeente wel belang bij heeft, maar in praktijk zelf(standig) niet over gaat. Denk o.a. aan:  Circulariteit  Veranderende wet- en regelgeving  Positie ten opzichte van marktpartijen Circulariteit De gemeente Son en Breugel heeft de ambitie om steeds meer grondstoffen terug de kringloop in te krijgen. Een belangrijk middel hiervoor is de scheiding van huishoudelijk afval. Hiervoor heeft de Rijksoverheid het VANG-programma gelanceerd dat iedere gemeente ertoe moet brengen om in 2025) de hoeveelheid restafval zo veel mogelijk te reduceren en zo veel mogelijk waardevolle stromen weer een nieuw leven te geven. Hoe zuiverder de scheiding van afvalstromen, hoe beter de grondstof gerecycled kan worden. De gemeente scoort vrij goed in het scheiden van afval. Voor de volgende stap in de grondstofrevolutie moet de verwerking van de afvalstromen meegenomen worden.

Als kleine gemeente is er echter niet de tijd, capaciteit of de schaalgrootte om dit te doen. Blink heeft in hun Strategisch meerjarenprogramma (SMP) een aantal afvalstromen (GFT, Elektronica, Textiel en Kringloop) benoemd waarmee ze de circulariteit verder willen ontwikkelen. Aansluiting bij Blink zorgt ervoor dat de gemeente mee kan liften in dit proces en daarmee meer mogelijkheden creëert om aan de doelen van het VANG-programma te gaan voldoen. Veranderende wet- en regelgeving Op landelijk niveau is de gemeente Son en Breugel een erg kleine speler. Als gemeente hebben we geen invloed op het landelijk beleid. Blink behoort echter tot een van de partijen die landelijk op verschillende niveaus meedenkt over de toekomst van de afvalinzameling. Via Blink kan de gemeente meedenken over de toekomst van de wet- en regelgeving over afval en mogelijke initiatieven die hierin te ontplooien zijn. Blink kan in dit proces ook de belangen van Son en Breugel passend vertegenwoordigen, waar de gemeente dit individueel niet lukt. Positie ten opzichte van marktpartijen De afvalwereld is de afgelopen jaren sterk vernauwd. Er zijn voor de inzameling van huishoudelijk afval nog maar 3 landelijke spelers op de inzamelmarkt (Remondis, Suez en Renewi). In de verwerking van afval heeft een vergelijkbare vernauwing plaatsgevonden. Dit toenemende gebrek aan keuze heeft er in geresulteerd dat

5

gemeenten er meer en meer voor kiezen om zich te verenigen in publiek georiënteerde bedrijven zoals gemeenschappelijke regelingen De machtsverhoudingen tussen gemeenten en inzamelaars zijn daardoor veranderd. Individuele kleine gemeenten maken daarom meer en meer de keuze tussen aansluiten bij een dergelijk samenwerkingsverband in plaats van het aanbesteden van de inzamel- en verwerkingstake. In de relatie is de marktpartij steeds meer leidend geworden. Het strategisch voordeel van een gemeenschappelijke regeling is dat bij een toename van schaalgrootte de invloed op marktpartijen evenredig groeit. Een illustratie hiervan is de textieldiscussie tijdens corona. Blink en Cure hebben afspraken kunnen maken met de textielinzamelaar/-verwerker over de betaling van toegezegde bedragen per ton, terwijl Son en Breugel dit niet heeft kunnen doen. Dit zorgde voor een afname van de opbrengsten in Son en Breugel van €40.000,- in 2020. 2. Proces aanbesteding vergelijken met toetreding tot een GR Een financiële vergelijking tussen een aanbesteding en toetreding tot een GR Voor een gemeenschappelijke regeling, omdat het in feite gaat om een overheidssamenwerking, is het mogelijk om een prijsaanbieding te doen zonder dat dit in strijd is met de aanbestedingsregels. Zij concurreren namelijk niet met marktpartijen buiten hun deelnemende gemeenten.

De GR heeft het alleenrecht van deze gemeenten voor het uitvoeren van de omschreven taken. Voor die nader omschreven taken geldt dat de gemeente die zonder aanbestedingsverplichtingen in opdracht van Blink kan geven. Daarbij geldt de beperking dat de GR alleen die werkzaamheden voor deelnemende gemeenten mag uitvoeren. De rest van de markt laten zij dus ongemoeid. Vanuit de aanbestedingswet is het mogelijk om, via marktconsultatie of marktverkenning, een prijsindicatie te vragen bij een marktpartij. Ervaring leert echter dat er geen realistisch beeld ontstaat, omdat de prijsindicatie vrijblijvend is. Concurrentie of het gebrek eraan kan ertoe leiden dat er een hogere of lagere prijs geboden wordt. Gemeenten kunnen aanbieders niet juridisch houden aan de eerder genoemde indicatie. De betrouwbaar beeld van de prijs kan enkel verkregen worden via het doorlopen van een Europese aanbesteding. De prijs die marktpartijen bieden wordt pas aan het eind van het proces zichtbaar voor de gemeente, na de kwalitatieve beoordeling. Als we als gemeente wel vooraf bij een aanbieder om een prijsindicatie vragen heeft dit directe negatieve consequenties voor de verdere procedure (zie hieronder). De onzekerheid over de daadwerkelijke tarieven binnen een aanbesteding zijn structureel verbonden aan dit inkoopmodel.

Om toch een financiële vergelijking te maken van Blink is de marktconformiteit van de aanbieding van Blink getoetst bij een extern adviesbureau. Buitenorganisatie advies heeft hier samen met United Quality naar gekeken en geconcludeerd dat de tarieven en kostenopbouw van Blink marktconform zijn. De aanbieding van Blink is hierbij getoetst aan aanbiedingen van commerciële en (andere) overheidsgedomineerde inzamelaars voor soortgelijke dienstverlening aan gemeenten. Buiten Organisatieadvies heeft ook een bredere vergelijking gemaakt van de twee hoofdopties opnieuw aanbesteden en toetreden tot Blink. Daarbij is, op basis van de overbruggingsaanbieding van de huidige inzamelaar voor 2021 een inschatting gemaakt van het te behalen kostenniveau in een aanbesteding. Parallelle procedure van een EA en toetreding tot een GR Theoretisch is het mogelijk om de procedure van de Europese aanbesteding en de toetreding tot een GR samen te laten lopen. Het is ten alle tijden mogelijk om de Europese aanbestedingsprocedure in te trekken. Als overheid mag je dan niet binnen afzienbare termijn een vergelijkbare opdracht in de markt zetten. Dit is echter geen probleem als de gemeente kiest voor aansluiting bij een GR, omdat dit geen aanbesteding is. In praktijk is een parallelle procedure echter problematisch. Er zijn hier een aantal redenen voor:  De GR is gebaseerd op vertrouwen en samenwerking.

De gemeenten binnen de GR zullen door het parallelle proces geen vertrouwen hebben in de bereidheid tot samenwerking van de potentiële deelnemer. Alle gemeenteraden binnen de GR moeten toestemming geven voor deelname. Als er onvoldoende vertrouwen is in serieuze deelname gaan deze gemeenteraden niet akkoord met deelname. Vanuit dit perspectief zullen de Blink gemeenten het toestemmingsverzoek van Son en Breugel niet in procedure brengen indien er tegelijkertijd een aanbesteding vanuit Son en Breugel op de markt wordt gezet..  De afvalwereld is klein. Daarnaast zijn raadsstukken openbaar. Alle relevante commerciële marktpartijen zullen inmiddels op de hoogte zijn van een mogelijke toetreding van Son en Breugel tot Blink. Ervaring uit andere gemeenten leert dat commerciële marktpartijen geen benchmark willen zijn voor een GR. Zij zullen niet inschrijven of minder aandacht besteden aan de inschrijving. Het

6



 

kostenvoordeel van een aanbesteding zal daarmee waarschijnlijk verdampen en/of er is een verhoogd risico op onvoldoende (of geen) inschrijvingen. Een vergelijking op basis van prijs/kwaliteit tussen aanbesteding en toetreding tot een GR is pas mogelijk als de Europese aanbestedingsprocedure is doorlopen. De hoogte van de inschrijving mag pas uit de kluis nadat de rest van het proces doorlopen is. In de huidige planning zal dit begin oktober zijn. Vanaf oktober is er onvoldoende tijd om een toetredingsproces tot een GR te doorlopen. Laat staan om een afvalinzameling goed over te dragen, zodanig dat deze per 1 januari 2022 operationeel is. Prijzen die in een aanbesteding worden aangeboden zijn vertrouwelijk (valt onder geheimhoudingsplicht) en mogen niet zo maar voor ander doeleinden (zoals benchmark) gebruikt worden. Uit de Aanbestedingswet, Gidsproportionaliteit en relevante rechtspraak volgt dat een gemeente die een aanbesteding publiceert uitdrukkelijk het voornemen moet hebben om daadwerkelijk een overeenkomst te sluiten o.b.v. de gepubliceerde aanbesteding. Bij een tweesporen model (toetreding parallel aan aanbesteding) heeft de gemeente deze intentie niet. Dit maakt de gemeente juridisch kwetsbaar. De gemeente kan dan verplicht worden om de kosten voor de inschrijvers te vergoeden.

Een parallel proces is dus in praktijk een gemankeerde keuze voor een Europese aanbesteding, omdat marktpartijen de aanbesteding onvoldoende serieus nemen en de huidige deelnemers van de GR Blink hierdoor hun bedenkingen over de door Son en Breugel te maken keuze zullen hebben. Hierdoor ontstaat een onacceptabel zicht op een vacuüm in de afvalinzameling en verwerking per 1 januari 2022. Dit is niet in het belang van de inwoners van Son en Breugel. Informatievoorziening Baetsen De Samenwerkingsovereenkomst met Baetsen is het startpunt van de vergelijking met de optie toetreding tot de GR Blink. De huidige dienstverlening is het basisscenario in de vergelijking en wordt ook qua prijs/kwaliteit van de inzameling goed ingeschat. Het uitgangspunt van een aanbesteding is dat de gemeente bepaalt welke diensten zij inkoopt. Een uitnodiging aan Baetsen voor een dialoog in de commissie over wat zij in de toekomst kan betekenen, moet dus gepaard gaan met inzicht in wat de gemeente wil bereiken en hoe. Anders kan Baetsen enkel een feitenvrije vergelijking maken. Door dit inzicht te verstrekken bevoordelen we de informatievoorziening van Baetsen in het kader van een mogelijke Europese aanbesteding. Dit heeft consequenties:  Dezelfde informatie moet gedeeld worden met alle concurrenten, waarmee we de positie van de gemeente binnen de aanbesteding op voorhand verzwakken.

 Het proces van de Europese aanbesteding zal direct lijden onder het actief uitnodigen van Baetsen om in te spreken. Het vertrouwen van concurrenten op een eerlijke aanbesteding neemt af. Concurrenten (met name regionale spelers) van Baetsen kunnen dit actief tegen de gemeente gebruiken. Hiervan hebben wij al signalen ontvangen. Deze conclusie baseren we op een aantal redenen:  Concurrenten zullen de uitnodiging ervaren als dat de gemeente voorsorteert op de toekomstige leverancier.  Voor het huidige overbruggingscontract is niet de juiste aanbestedingsprocedure doorlopen (zie memo 5 november 2020) en de concurrenten zijn hiervan op de hoogte. Zij hebben vanwege de buitengewone omstandigheden geen bezwaar ingediend bij de gemeente.  De concurrenten zijn al kritisch over de eerder doorlopen aanbestedingsprocedures tussen Son en Breugel en Baetsen. Zij volgen de Europese aanbesteding en toetreding tot Blink waakzaam. Bij mogelijke voorsortering kunnen zij bezwaar aantekenen richting de gemeente.  De kans aanzienlijk is dat wij een bezwaar gegrond moeten verklaren en daar negatieve consequenties aan moeten verbinden. Het uitnodigen van Baetsen om in te spreken in een commissie kan uitgelegd worden als een handeling in strijd met het transparantie- en gelijkheidsbeginsel van de Europese aanbesteding.

Het is dus niet in het belang van de gemeente om Baetsen actief uit te nodigen. 3. Besluitvorming Waarom is het toetredingsproces niet 2-3 jaar geleden gestart?

7

Binnen de gemeente is er 0.4 FTE beschikbaar voor de hele beleidsketen van de afvalinzameling. Voor de meeste gemeenten van vergelijkbare grootte is hier circa 1 FTE voor beschikbaar (zie rapport Buiten organisatieadvies). Het gaat hierbij om:  Contractbeheer.  Aanbestedingen inzameling en verwerking afvalstormen.  De hele beleidscyclus (inclusief wijzigingen hier binnen).  Alle overige activiteiten (zie overzicht pagina 2-3). In praktijk betekent dit dat alle grotere processen (Europese aanbestedingen, ingrijpende beleidswijzigingen) capaciteit vragen vanuit het hele cluster duurzaamheid. De ambities op andere thema’s (milieu, energietransitie, duurzame mobiliteit, klimaatadaptie) worden tijdelijk verlaagd om deze processen op te pakken. In rustigere jaren vanuit afval is er dan ruimte voor andere ambities. Er is geen capaciteit beschikbaar om ver vooruit te werken. Het taak van het afvalbeheer vraagt echter wel om een kwalitatieve en kwantitatieve inzet, om ontwikkelingen voldoende te kunnen volgen en op tijd bij te sturen. De kwetsbaarheid hiervan, op afval maar ook voor de andere thema’s, is een van de belangrijkste redenen waarom het college het toetredingsverzoek richting de raad heeft gedaan. Bij toetreding heeft is er meer ruimte om op de lange termijn te gaan sturen binnen het afvaldomein, binnen de strategische kaders van Blink.

Kan de beslissing op een later moment? Theoretisch is het mogelijk om een parallelle procedure te volgen. In praktijk is dit echter nadelig voor de gemeente. Om een Europese aanbesteding goed te doorlopen moet deze uiterlijk in april 2021 starten. Bij de start in april zal de procedure begin oktober zijn afgerond (exclusief eventuele juridische procedures) en is er voldoende tijd om een mogelijke nieuwe inzamelaar in te werken. Een latere start zal gevolgen hebben voor de inwerkingsprocedure, mocht er een andere inzamelaar uit de aanbesteding komen, en zal dan leiden tot meer fouten in de inzameling vanaf 1-1-22. Daarom is uitstel van de beslissing onwenselijk. Kan er op een later moment een keuze gemaakt worden voor de inzamelfrequenties Ja, de keuze voor het inzamelschema hoeft niet op 18 maart 2021 gemaakt te worden. Dit mag ook in de maanden hierna. Het is echter wel noodzakelijk om dan actief te kiezen voor toetreding tot de GR Blink. Niet omdat de tijdslijn van Blink dit eist, maar dat het alternatief (Europese aanbesteding) dan niet meer mogelijk is.

8