algemene beschouwingen Kadernota 2024-2027

ALGEMENE BESCHOUWINGEN UITGESPROKEN DOOR DE RAADSFRACTIES BIJ DE BEHANDELING VAN DE KADERNOTA 2024-2027

Son en Breugel, 29 juni 2023

1223704 / 1274175

INHOUDSOPGAVE

fractie PvdA / GroenLinks ....................................................... 3 fractie VOOR U! ...................................................................... 5 fractie Dorpsbelang ................................................................ 9 fractie D66 ............................................................................ 11 fractie VVD ............................................................................ 15 fractie CDA ............................................................................ 17 fractie DorpsVISIE ................................................................. 20

2

ALGEMENE BESCHOUWINGEN

fractie PvdA-GroenLinks

Voorzitter, dames en heren, Als aan mij gevraagd wordt, door familie of vrienden, voor welke uitdagingen de gemeente staat dan moet ik altijd even denken. Een eenduidig antwoord kan ik hier nooit op geven. Al snel praat je toch over specifieke onderwerpen, beleid en de cijfers die hier bij horen. Belangrijker is dat hierachter keuzes schuil gaan die van grote invloed zijn op de inwoners van Son en Breugel. Een jaar geleden zijn we in Son en Breugel gekomen tot een bestuursakkoord en ook een raadsagenda waarin bewust diverse onderwerpen nog niet concreet zijn ingevuld. Dit heeft de basis gelegd voor een goede samenwerking in de raad. Vanuit de PvdA-GroenLinks vinden we dit erg plezierig werken. Ook helpt dit ons keuzes te maken. Als Son en Breugel hebben we hiermee laten zien dat het anders kan én anders moet. Dit zie je terug in de kadernota. We blijven investeren in de toekomst door uitbreiding van het aantal woningen, centrumontwikkeling en zorgen voor een stevig vangnet voor inwoners die dit hard nodig hebben. En nog veel meer. Wij zijn dan ook blij te zien dat het college investeert in de toekomst van ons dorp in tijden van onzekerheid. Als Son en Breugel hebben we hiermee laten zien dat het anders kan. Dat zie je ook terug in de kadernota.

Het College zet vooral in op uitbreiding van het aantal woningen, de aanpak van de verkeers- en vervoersproblematiek, centrumontwikkeling, toekomstbestendig maken van bedrijventerreinen en optimalisering van de personeelscapaciteit. Deze prioriteiten spreken ons aan. Wij missen als prioriteiten echter (1) verduurzaming, natuurherstel en klimaatadaptatie; (2) optimalisering van de zorg en (3) vluchtelingenopvang en -integratie. Verder vinden wij het jammer dat de prioriteiten in de kadernota alleen worden aangestipt en niet verder uitgewerkt en dat de relatie tussen prioriteiten en uitgaven en investeringen niet expliciet wordt geduid. Tot slot hebben wij bij sommige prioriteiten de indruk dat het urgentiegevoel en het tempo van het college hoger kan. Maar wellicht kan dit worden opgelost door naast de cijfers ook de visie hierachter toe te voegen aan de kadernota in het vervolg. Om het college dit te verzoeken dient PvdA-GroenLinks een motie ‘Opzet Kadernota’ in. Intussen is de wereld om ons heen in beweging en brengt dit onzekerheid voor inwoners met zich mee. Er is oorlog in Europa en daarbuiten. Klimaatverandering vergroot de armoede en honger in grote delen van de wereld en brengt nieuwe vluchtelingenstromen op gang. Son en Breugel draagt haar steentje bij aan de opvang van vluchtelingen die een veilig verblijf zoeken in Nederland.

We zijn trots hoe gastvrij deze vluchtelingen worden opgevangen en wat inwoners doen om deze vluchtelingen te begeleiden. Maar wij betreuren de achterstand in het huisvesten van vluchtelingen met een verblijfsstatus.

3

De gespannen situatie in de wereld heeft er de afgelopen winter indirect voor gezorgd dat de energieprijzen enorm zijn gestegen. Met als gevolg een grote impact op de bestaanszekerheid van veel mensen. We moeten dan ook voorkomen dat mensen tussen wal en schip belanden. Maatwerk zal hoe dan ook nodig zijn om de inwoners te ondersteunen. De mensen staan centraal in Son en Breugel en we moeten er alles aan doen om mensen weer op weg te helpen. In Noord-Brabant hebben we vorig jaar te maken gekregen met een vollopend energienet. We moeten als gemeente investeren om de vraag naar schone energie aan te kunnen. Wanneer we klimaatmaatregelen nemen, moeten we altijd eerst denken aan mensen voor wie dit niet betaalbaar is. Concreet betekent dit onder andere het haalbaar en betaalbaar maken van isolatie en besparende maatregelen. Intussen zien we dat in ons land door allerlei omstandigheden de realisatie van nieuwe woningen eerder inzakt dan oploopt en dat er ook in onze gemeente nog steeds sprake is van een groeiende woningnood. Juist in deze moeilijke tijden moet de gemeente zich inzetten voor een sociale en duurzame samenleving! We moeten daarom alles doen om de wooncrisis op te lossen. Een dak boven je hoofd is een recht voor iedereen! Het is goed om hier regie op te nemen als overheid, door grond te kopen en te investeren in betaalbare huisvesting.

Tijdens ons recente Politiek Café heeft PvdA-GroenLinks benadrukt waarom de ambities en het tempo op dit terrein omhoog moeten en er een klemmend beroep moet worden gedaan op de inwoners om bouwplannen te ondersteunen en niet te vertragen met bezwaren en procedures. Want laten we niet vergeten dat verschillen in kansen er nog altijd zijn. De gemeente moet daarom een plek zijn waar iedereen zich in herkent én waar iedereen eerlijke kansen krijgt. Verduurzaming om te komen tot een klimaatbestendig dorp is verder essentieel. Het is mooi om te zien dat er initiatieven bestaan in ons dorp om dit voor elkaar te krijgen zoals het afkoppelen van regenwater, (elektrische) deelmobiliteit en vergroening van de openbare ruimte. Als PvdAGroenLinks zien we hiervan de waarde en ondersteunen wij dit van harte. Inzetten op het bestrijden van armoede blijft een belangrijke prioriteit. 4% van de inwoners in Son en Breugel moet rondkomen van een inkomen op of onder het sociaal minimum. Bijna het dubbele hiervan, 6,9%, moet rondkomen van een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Dat in ons dorp zoveel gezinnen en kinderen leven in armoede moeten we niet accepteren! Juist lokaal moeten we dit vroegtijdig signaleren en op de tijd de helpende hand bieden. Ook de vergrijzing vraagt aandacht in de komende jaren.

Een steeds grotere groep oudere inwoners in ons dorp zal een beroep doen op schaarse zorgvoorzieningen, passende woningen en worstelt met een steeds kleiner wordend sociaal netwerk. Eenzaamheid ligt hierbij op de loer. De gemeente moet zich inzetten voor integrale planvorming op wijk- en buurtniveau om mensen te ondersteunen. Zo kunnen we passende oplossingen vinden voor alle inwoners. Voorzitter, de prioriteiten voor PvdA-GroenLinks zijn helder en we zullen naar deze principes blijven handelen. Zo blijven we samen bouwen aan een nog mooier Son en Breugel! Een dorp waarin ongelijkheid kleiner wordt. Waar we investeren in woningen, onderwijs, zorg en openbaar vervoer. Wij zullen hiervoor blijven strijden. Want we weten dat dit alles van waarde is voor nu en de toekomst.

4

ALGEMENE BESCHOUWINGEN

fractie VOOR U! Voorzitter, We kunnen een bloemig verhaal houden over hoe goed onze doelstellingen voor onze gemeente zijn. Dromen, wensen verwachtingen zelfs. We horen ze van alle andere fracties ook. Maar bij deze concreet de kadernota van VOOR U!: • • • • •

• • • • • •

Kwaliteit van wegen en paden incl. toegankelijkheid van paden voor mindervaliden verbeteren, hier is nog veel te weinig aan gedaan. zo snel mogelijk realisatie van sociale huur- en koopwoningen [blijft sterk achterlopen]. initiatieven om nieuwe bouwlocaties te ontwikkelen met vaart oppakken, want die laten veel te lang op zich wachten. De 25 tiny houses in de Bijenlaan eindelijk realiseren, plannen en onderzoeken daarvoor liggen al jaren klaar. inzicht in de investeringskosten Dommelhuis.[ Genant detail is dat ook de gemeentelijke bijdrage in de exploitatiekosten van deze, in onze ogen, historische vergissing ontbreekt in de lijst van subsidies]. inzicht in de nog te verwachten kosten voor het oplossen van de tekortkomingen en gebreken van het Dommelhuis [geluidsoverlast binnen, lekkages dak, toegankelijkheid, hitte etc.]. Het tegengaan van commerciele activiteiten in het Dommelhuis omdat gemeenten daar, samen met het Rijk, al jaren tegen strijden. ecologisch bermbeheer maar wel op een dusdanige manier dat de oerwouden die momenteel her en der in de wijken ontstaan voorkomen worden. een beter functionerend CMD kosten afvalverwerking drukken [die nemen alsmaar toe en hiervoor hebben we samen met de fractie DB al jaren geleden gewaarschuwd]. Concrete energiemaatregelen zoals op grote schaal, dus ook in het centrum, tegels eruit groen erin.

Maar ons belangrijkste speerpunt is het vaart maken met de centrumplannen, waar een dokterspost niet mag ontbreken, en de mobiliteitsplannen die het voor onze inwoners leefbaarder en aantrekkelijker moeten maken. Het lijkt hier wel rijksbeleid: steeds meer vraagstukken die niet worden opgelost en worden afgedaan met een glimlach. Met alle crisissen, inflatie en beperkingen van rijkswege waarmee we moeten dealen, begrijpen we dat het zeker geen gemakkelijke opgave is..

5

Iedereen wil immers dat inwoners met een hulpvraag zo adequaat mogelijk geholpen worden, dat onze jongeren maar ook onze senioren passende woonruimte kunnen vinden, dat we veilig gebruik kunnen maken van onze infrastructuur. Maar ook dat onze voorzieningen zoals scholen, sportaccommodaties, gezondheidscentra, wijkvoorzieningen en culturele ontmoetingscentra goed en voor iedereen toegankelijk zijn, waarin onze aandacht zeker uitgaat naar de realisatie van een bruisend Breugel. Daarnaast willen we een helpende hand uitsteken aan niet-inwoners die op de vlucht zijn en hen zo goed mogelijk laten integreren. Dan heb je ook nog een bloeiend bedrijventerrein waar we trots op zijn en dat we willen faciliteren omdat het voor veel werkgelegenheid en een financiële impuls zorgt. En zeker niet onbelangrijk: onze organisatie moet goed op orde zijn want met een te krap personeelsbestand kan er helemaal niets en kunnen we belangrijke zaken als communicatie en burgerparticipatie ook op onze buik schrijven. Ongetwijfeld zijn we in dit rijtje nog belangrijke zaken vergeten die we eigenlijk als vanzelfsprekend zien. VOOR U! wil vast naast al deze uitermate belangrijke zaken 1 punt uitlichten waar onze focus op ligt omdat in dit punt volgens ons een heleboel samenvalt om van ons dorp een nog mooier, nog leefbaarder en duurzamere plek te maken. En dat is het centrum van Son.

Al vele jaren droomt onze fractie van een dorps, groen centrum. Een centrum waarin iedereen elkaar op een zeer laagdrempelige manier kan ontmoeten en dat een aanzuigende werking heeft op winkelend en recreërend publiek, hetgeen ook de ondernemers ten goede zal komen. Hoe willen we dat bereiken? Stel je voor dat de stenen pleinen in ons dorp veranderen in groene oases met bijvoorbeeld picknicktafels en lampjes in de bomen, met pluktuintjes en speelgelegenheid voor jong en oud. De sfeerimpressies hiervoor liggen bij ons al lang klaar. Veel meer bloeiende planten en heesters plaatsen. Met de hittestress en de tropische regenbuien door klimaatverandering zou juist de gemeente het voorbeeld moeten geven. Niet alleen door het plaatsen van elektrische laadpalen en het optimaliseren van gebruik van zonenergie maar ook door het verwijderen van stenen en het maximaliseren van groen. Een boom werkt immers als een natuurlijke airco.

6

Vorig jaar ontving een inwoner de duurzaamheidsprijs voor zijn plan ter bevordering van de biodiversiteit. Wat hebben we tot nu toe gerealiseerd van zijn plan ? We begrijpen dat het ontwikkelen van een centrumplan samenhangt met een mobiliteitsvisie en we weten dat hieraan gewerkt wordt maar in onze ogen gaat dit zo verschrikkelijk traag. Onze angst is dat er straks weinig tot geen reserves over blijven en dat onze droom die we willen realiseren voor onze inwoners, in duigen valt. Deze angst wordt bevestigd doordat er in het raadsvoorstel instemming gevraagd wordt met beslispunt 6. 150.000 Euro onttrekken aan de reserve centrumontwikkeling Son en Breugel ten gunste van het rupsje nooit genoeg oftewel het Dommelhuis. Hoe is het mogelijk dat boven op de bijna 10 miljoen die dit project gekost heeft nog eens een extra bedrag van 150.000 Euro te storten in de dekkingsreserve nazorg en restpunten Dommelhuis. Nog maar een paar weken geleden heeft onze fractie vragen gesteld over de verantwoordelijke voor de kosten van de gebreken aan dit project. Antwoord van de wethouder was dat deze kosten op conto van de aannemer zouden komen. Dat blijkt dus niet het geval. In december j.l.

zijn we hierover via een RIB geïnformeerd, maar is een mededeling gelijk aan een besluit? Of hebben wij de besluitvorming hierover gemist? Ondanks het feit dat veel inwoners en instanties de weg naar het Dommelhuis gevonden hebben, zijn wij nog steeds van mening dat dit een veel te kostbaar project voor ons dorp is. Ik kan me de tijd nog heugen dat een aantal van de hier vandaag nog aanwezige raadsleden niet konden instemmen met een bedrag van 2 miljoen voor een dergelijk project, maar blijkbaar is men dat inmiddels vergeten. VOOR U! zal hiermee niet instemmen om de kans dat onze centrumplannen een utopie blijken te zijn te verkleinen. Hoe langer er gepraat en uitgesteld wordt, hoe duurder deze projecten worden en iedereen heeft kunnen constateren dat de solvabiliteit van onze gemeente alleen maar terugloopt. Dus wat ons betreft schouders eronder en zo snel mogelijk aan de slag met de centrumplannen en de mobiliteitsvisie zonder het onttrekken van gelden aan de reserves voor deze projecten. Wat ons overigens is opgevallen dat er na de discussie die we vorig jaar gevoerd hebben over de centrumvisie Son en Breugel er nu toch weer teruggevallen is op de een plan centrum Son en een plan centrum Breugel.

7

Dit betekent dat wij onze vraagtekens houden over de 3 miljoen die van centrumplan Breugel destijds overgeheveld zijn naar centrumplan Son. Wij zullen er voor waken dat de plannen voor Breugel hierdoor niet in het geding komen. Door een voor ons te korte termijn voor het indienen van een aantal technische en politieke vragen heb ik afgesproken deze vanavond te stellen.

8

ALGEMENE BESCHOUWINGEN

fractie Dorpsbelang Voorzitter, Allereerst danken wij het college en de ambtelijke staf voor het prepareren van de jaarstukken en het beantwoorden van onze schriftelijke vragen. Al in eerdere algemene beschouwingen hebben wij gesproken over de ‘leefbaarheid’ van ons dorp en hoe die te behouden. We gaven aan dat een goede balans in de samenstelling van onze inwoners daarvoor het belangrijkste uitgangspunt is. Denk aan kenmerken als leeftijd, participatie, inkomen, herkomst e.d. Om die juiste balans te behouden zal aan een aantal voorwaarden voldaan moeten worden. Wat Dorpsbelang betreft betekent dit dat begrippen als inclusief beleid, laagdrempelig, toegankelijkheid en zelfredzaamheid geen loze containerbegrippen mogen zijn, maar gerichte doelen waar wij met betrokkenheid én met oog voor de financiële consequenties naartoe willen werken. Als we de genoemde termen kunnen ombuigen tot samenredzaamheid, dán komen we ergens. Het essentiële verschil van onze benadering ten opzichte van het beleid van het college laat zich het beste zien in de jaarstukken onder het kopje ‘Top 10-risico’s’.

De eerste zin van de tekst op pagina 73 onder punt 2 ‘CMD algemeen’ luidt: “We gaan er vanuit dat het verandertraject leidt tot een reductie van de uitgaven en het beroep op de voorzieningen.” Voorzitter, Dorpsbelang vindt dat het uitgangspunt nóóit mag zijn dat er minder beroep op voorzieningen wordt gedaan. Júist het gegeven dat er een groter beroep op voorzieningen wordt gedaan, maakt duidelijk dat mensen de weg naar het CMD en hun samenwerkende partners weten te vinden. Dat daarmee de kosten kúnnen stijgen, kán als consequentie hebben dat we meerkosten moeten incalculeren. Maar, voorzitter, hebben we het dan over kosten als gevolg van indiceringen óf willen wij aan de voorkant juist extra investeren om daarmee het inzetten van zwaardere hulp te voorkomen? Jarenlang blijkt nu al dat meer van hetzelfde – dus meer professionals, hogere financiële bijdragen – niet tot het gewenste effect leidt, dat wil zeggen lagere kosten en minder behoefte aan zware ondersteuning. En op precies dat láátste willen wij de financiële vinger leggen. Kosten besparen in het sociale domein bereik je alleen door efficiënter te werken, NIET door minder ondersteuning te bieden. Dus moeten wij ervoor zorgen dat de juiste ondersteuning geboden kan worden en moeten we extra inzetten op preventie.

Hierbij is de rol van het maatschappelijk middenveld essentieel! Wij pleiten daarom met kracht voor meer (financiële) middelen en faciliteiten voor de maatschappelijke organisaties binnen de sociaal-culturele en zorg-maatschappelijke velden. Dáár ligt het verdienmodel pal voor onze neus waar we met z’n allen naar op zoek zijn. Dáár zijn de

9

organisaties actief die bewezen hebben van toegevoegde waarde te zijn. Zij hebben de positie om snel te kunnen signaleren, laagdrempelig te kunnen opvangen, ja zelfs om te voorkómen dat er zwaardere hulpvragen ontstaan. Maar daarin mogen zij wel wat beter erkend en herkend worden! Dorpsbelang wil niets afdingen op de noodzaak van het inzetten van professionele hulp. Maar wij vinden dat het tijd wordt voor een omslag in het denken en doen! Andersom denken, doen en financieren zal op de korte maar zeker op de langere termijn onze samenleving méér opleveren dan voortdurend extra professionals toevoegen aan het sociaal domein en denken dat je daarmee de problemen oplost. Wij zullen hiervoor een motie indienen. Voorzitter, in de meicirculaire lezen we bij het onderwerp Wmo dat het abonnementstarief verdwijnt en de inkomensafhankelijke bijdrage wordt heringevoerd. Daarbij wordt de verwachting uitgesproken dat de uitgaven lager worden omdat inwoners mogelijk af gaan zien van een beroep op de Wmo. Daar zit voor ons een grote zorg dat inwoners zorg gaan mijden, omdat de eigen bijdrage ongunstig uitpakt voor de kwetsbare middengroep! Graag hierop een reactie van het college. Voorzitter, een ander punt waar wij tijdens deze algemene beschouwingen speciaal aandacht voor vragen is ons zwembad. Het verbaast ons in hoge mate dat er niet één woord over het zwembad wordt geschreven.

Dit terwijl het zwembad een van de mooiste voorzieningen is die ons dorp rijk is en helemaal past binnen het concept ‘Positieve gezondheid’ en het actieprogramma De Stap naar Gezonder. Bij de subsidietoekenning in 2017 hebben we een heel traject afgesproken met kpi’s en verplichtingen. Voor zover ik weet is daar door de exploitant helemaal aan voldaan, hoewel daar vanuit het college nooit over is gerapporteerd. Voorzitter, wij vinden het zwembad uit het oogpunt van veiligheid (zwemvaardigheid) en gezondheid (bewegen) een ontzettend waardevolle voorziening (zeg maar een natte sporthal), waarvan heel veel inwoners (jong en oud) met veel plezier gebruikmaken. Hoewel wij erkennen dat het om veel geld gaat (hoewel, vergelijk dat eens met een sporthal), zouden wij op zijn minst een serieuze poging willen doen om de bedragen vrij te maken. Samen met het CDA en andere partijen zal Dorpsbelang hiervoor een amendement indienen. Afrondend voorzitter, wij leven in onzekere tijden. Prijsstijgingen en vertragingen liggen op de loer. Goed personeel is moeilijk aan te komen en onzeker is hoe de oorlog in Oekraïne zich zal ontwikkelen. Tegelijkertijd zijn er veel plannen en projecten die op uitvoering wachten. Het is daarom van belang dat wij als raad samen met het college kritisch blijven kijken naar de prioriteiten.

Tot slot zeggen wij dank aan de collega’s van de overige partijen voor de prettige en constructieve samenwerking in de afgelopen periode.

10

ALGEMENE BESCHOUWINGEN

fractie D66 Geachte voorzitter, overige leden van het college en collega-raadsleden, Programma 1 Interne en externe dienstverlening In de kadernota stelt het college 6 prioriteiten voor het komend jaar. Wij kunnen ons voor een groot deel in deze prioriteiten vinden. De focus op goed en voldoende personeel voor het gemeentelijke apparaat vinden wij ook belangrijk. Wel willen we hierover opmerken dat er niet alleen in het aantal ambtenaren moet worden gedacht, maar dat er ook eens echt goed gekeken moet worden naar de werkprocessen en hoe die te optimaliseren zijn. Er is structureel een half miljoen per jaar extra nodig. 1. Onze vraag aan de wethouder is dan ook: Gaan we dit terugzien in de dienstverlening en hoe maakt u dit meetbaar? Programma 2 Sociale Leefomgeving De voorzieningen moeten op peil blijven, want we willen een aantrekkelijk dorp zijn. Dat betekent dat de basisscholen goed gefaciliteerd moeten worden, dat we de zorg, denk aan de huisartsen en tandartsen, voor het dorp behouden. Wijkgebouwen zoals De Boerderij, Braecklant en het Dommelhuis moeten in orde zijn want zijn essentieel als maatschappelijke lijm in ons dorp.

We lezen in de kadernota over het Dommelhuis, over de Boerderij, maar niet over Braecklant en het feit dat deze voorziening, zo belangrijk voor de Gentiaan, het Harde Ven, Sonniuspark, momenteel ernstig aan het verpauperen is en vrezen we als D66 fractie ook spoedig te gevaarlijk voor gebruik gaat worden. Daarom willen wij dat er snel gewerkt wordt aan een nieuw Braecklant. Dat kan niet langer wachten. Het is tijd voor een nieuw Braecklant waar de Gentiaan, het Harde Ven en Sonniuspark volop gebruik van kunnen maken. 2. Onze vraag aan de wethouder is dan ook: Is het er voor de gebruikers nog wel veilig? Een andere belangrijke voorziening in ons dorp is het zwembad. Zwemmen houdt mensen gezond en vitaal. Zwemles is van levensbelang en moet – is onze nadrukkelijke overtuiging - voor ieder kind toegankelijk zijn en gestimuleerd worden. Wij vinden dit met het oog op de zwemveiligheid heel belangrijk. Het zwembad is een voorziening die wij willen behouden voor het dorp. Voor de aantrekkelijkheid van ons dorp en voor de veiligheid van ieder kind. Daarom roepen we op om in de komende periode met elkaar te gaan denken over de toekomst van het zwembad in Son en Breugel.

11

We vinden daarom, samen met CDA, Dorpsbelang en hopelijk alle andere partijen dat we het zwembad moeten steunen maar stellen ons ook voor dat we een tegenprestatie mogen vragen aan de eigenaar van het zwembad, in de vorm van bijvoorbeeld een maatschappelijke bijdrage, als het aanbieden van zwemlessen tegen een fors gereduceerd tarief voor kinderen van statushouders en andere vluchtelingen, maar ook van andere ouders die de kosten voor zwemlessen slecht kunnen dragen. 3. Daarom dienen we met de CDA, Dorpsbelang en hopelijk alle andere partijen een amendement in om de bijdrage van de gemeente nog éénmaal te verlengen en in de komende periode met elkaar na te denken over de toekomst van het zwembad in Son en Breugel. Een prioriteit van het college waar we ook blij mee zijn is het zorgen voor een stevig financieel vangnet voor inwoners die daar tijdelijk op zijn aangewezen. Veel beleidswijzigingen en nieuw beleid voor het programma Sociale leefomgeving dragen daar direct of indirect aan bij, en dat is nodig, dus dat doet ons deugd. Zo gaan we nog meer investeren in een goede inburgering en een betere jeugdzorg en komt er een regeling waardoor volwassenen met een laag inkomen financieel geholpen worden om deel te nemen aan sportieve en culturele activiteiten. Zo zorgen we ervoor dat iedereen mee kan doen. De lokaal sociaal bemiddelaar is gelukkig nu eindelijk gestart.

Zij kan inwoners helpen die zijn vastgelopen in het systeem en wij als D66 fractie gaan actief monitoren dat ze ingeschakeld kan worden door die inwoners die haar hulp goed kunnen gebruiken. In de kadernota zien we dat de lokaal sociaal bemiddelaar begroot is voor twee jaar zodat ook als de evaluatie positief uitvalt er nu feitelijk geen budget is gereserveerd voor een voortzetting per eind 2024. Dit lijkt haast wel een technische fout. Want we gaan toch uit van dat we dit willen voortzetten, dat het een succes is? We gaan er toch niet uit van dat het geen succes zal zijn? Dit moet ook voor meer dan twee jaren begroot worden. Net als bijvoorbeeld het ‘preventief groepsaanbod voor kinderen van gescheiden ouders’. Dit loopt wel door in de begroting, terwijl we het hier nog over een pilot hebben. Overigens hebben wij over dat experiment ouders gehoord die zich afvragen waarom een gemeente zich hiermee zou willen bemoeien. De tweede vraag was hoe men aan gegevens kwam welke kinderen van gescheiden ouders zijn en of daar gegevens voor na worden getrokken? Op al deze vragen hadden wij geen antwoord, maar gezien hier jaarlijks 36.000 euro vrij voor wordt gemaakt zijn wij wel nieuwsgieriger geworden. Wij hopen dan ook dat voor deze pilot een goede evaluatie onderdeel is. 4.

Onze vraag aan de wethouder is dan ook: Bent u van plan de lokaal sociaal bemiddelaar door te laten lopen of wordt dat pas bekeken bij voldoende aanbod? Zo ja, is de wethouder er dan van op de hoogte dat elk nieuw gestart “bedrijf” een aanloop van minimaal 2 jaar nodig heeft om zijn of haar positie in te nemen in het geheel? Wilt u overwegen in de begroting in elk geval nog een extra jaar te begoten teneinde de lokaal sociaal bemiddelaar een kans van slagen te geven? Een belangrijk financieel vangnet is de participatiewet uitkering, de bijstandsuitkering. Bedoeld als tijdelijke steun, maar voor veel mensen vaak een langdurige aangelegenheid. Een uitkering waarbij het vooral gaat om plichten voor de bijstandsgerechtigde, controle en handhaven door de gemeente. De vraag is in hoeverre dit stimulerend werkt voor die bijstandsgerechtigde en voldoende ruimte geeft om de stappen te zetten richting betaald werk met alle toeslagen, controle, regels en

12

beperkingen. Daarom pleiten wij voor een gemeentelijke proef met een basisinkomen voor een vrijwillige groep inwoners die nu een PW-uitkering ontvangen. In deze proef mogen de inwoners met een basisinkomen zelf bepalen hoe ze de juiste stappen willen zetten naar werk en of ze hulp willen inschakelen of juist niet. En ze mogen daarbij bijverdienen tot 120% van hun basisinkomen om dit aan te vullen. Momenteel wordt er al volop geëxperimenteerd met het basisinkomen in verschillende Nederlandse steden, maar nog niet in kleine gemeenten. Wij zijn ervan overtuigd dat het ook in een dorp als Son en Breugel goed voor onze inwoners kan werken en daarom dienen we een motie in die oproept om een experiment met het basisinkomen in onze gemeente mogelijk te maken. Wij als D66 fractie hebben ons inhoudelijk grondig voorbereid en willen onze collega raadsleden uitnodigen mee te doen. 5. Onze vraag aan de wethouder is dan ook: We zouden graag zien dat U dit initiatief steunt en mee gaat werken aan deze proef. Hoe staat U daar tegenover en hoe kunnen we U als college enthousiasmeren mee te doen zodat we hier met z’n allen een groot succes van kunnen maken? De Onderwijsachterstandenbeleid OAB middelen worden verminderd.

Dit verbaast ons als D66 fractie omdat we landelijk alleen maar signalen hebben gehoord dat in de huidige moeilijke financiële tijden voor ouders de druk en vraag om steun groter en groter lijkt te worden en dat ouders deze hulp nodig hebben, meer dan ooit. 6. Vandaar onze vraag aan de wethouder: Blijft dit voldoende voor de kinderen die het nodig hebben in Son en Breugel - denk ook aan instroom asielzoekers - of worden hier kinderen en hun ouders de dupe van? Wij verwachten namelijk dat de vraag zal toenemen de komende jaren. Het is de wens van het college om te starten met het opstellen van een kunst- en cultuurbeleid. Dit spreekt ons erg aan en we denken dat dit hard nodig is. Om te helpen dit proces op gang te brengen, willen wij graag de kar trekken en een samenspraakbijeenkomst hierover organiseren dit najaar. 7. We hopen op enthousiaste reacties van onze collega-raadsleden en de wethouder. Het aanbod staat in ieder geval. “Inclusiviteit moet je doen”, hebben we onze burgemeester bij haar aantreden horen zeggen. Daar zijn we het roerend mee eens. We moeten er werk van maken. We zien er alleen niks van terug in de kadernota en dat is een grote lacune. Er is een samenspraakbijeenkomst geweest, een hele tijd terug al weer, maar deze heeft nog geen concreet vervolg gekregen en dat wordt hoog tijd. Er moet een inclusiviteitsagenda komen.

Wij willen oproepen met onze motie ‘inclusiviteitsagenda’, om eenmalig 20.000 euro te reserveren (uit de algemene reserves) en een plan te gaan maken. Huur iemand in en ga aan de slag. “Inclusiviteit moet je doen”! 8. Wij zouden hier graag een reactie van de wethouder hierop willen hebben. Programma 3 Fysieke en veilige leefomgeving Komend jaar wordt er werk gemaakt van een mobiliteitsplan. We kijken hier naar uit en hopen dat de inwoners zich laten horen en gehoord zullen worden door de raad en college van wethouders. Onze inzet als D66 is in ieder geval een plan waarin verkeersveiligheid voorop staat, waarin ruimte is voor

13

voetgangers en fietsers, waarin fietsen in plaats van de auto te pakken wordt gestimuleerd en waarin we dit plan aangrijpen om verkeershinder van doorgaand woon-werkverkeer en vrachtwagens goed aan te pakken. In de kadernota zien wij geen bedrag opgetekend voor extra groenvoorziening welke middels een motie unaniem is aangenomen voor de wijk de Vloed. De wethouder heeft eerder wel toegezegd daar met een afvaardiging vanuit de wijk te kijken naar de groenvoorziening en een plan daarvoor op te zetten. 9. Onze vraag aan de wethouder is dan ook: Kunt u ons bevestigen dan de kosten hiervoor zijn opgenomen in de kadernota? Programma 4 Economische en ruimtelijke ontwikkeling Woningen bouwen, dit is het allerbelangrijkste voor het komende jaar en de vele jaren erna. Gebrek aan capaciteit bij de gemeente voor de begeleiding hiervan is een grote zorg bij onze D66 fractie. 10. Onze vraag aan het college is dan ook: Wat gaat het college doen om te zorgen dat de plannen die er zijn niet nog meer vertraging oplopen? De centrumontwikkeling van Son is ook een prioriteit die we gemeenschappelijk hebben. Ook hier speelt verkeer een belangrijke rol. Wij gaan voor een goed bereikbaar en autoluw centrum waar het heerlijk is om te winkelen, te verblijven op een van de terrassen, of om een evenement bij te wonen. Een goede wandelverbinding met Breugel langs de Dommel hoort daarbij.

We roepen de wethouder op om niet te wachten tot we een centrumvisie hebben op papier maar om van deze prioriteit veel eerder werk van te maken. 11. Wij zouden hier graag een reactie van de wethouder op hebben. Ten slotte willen we aandacht vragen voor de huisvesting van statushouders en de asielopvang. Het lukt ons als gemeente al heel lang niet om de taakstelling te halen voor de huisvesting van statushouders. Daarnaast vinden we dat wij als gemeente een bijdrage moeten leveren aan een landelijke opgave, namelijk het opvangen van asielzoekers. Wij doen nog niet genoeg. Laten we niet wachten op de spreidingswet die ons voorschrijft wat we moeten doen, maar laten we regie houden en dit nu gaan faciliteren. 12. Vragen aan het college hierover: Hoe gaat u ervoor zorgen dat we onze taakstelling voor de huisvesting van statushouders nu wel gaan halen? En vindt u ook dat wij als Son en Breugel asielzoekers moeten opvangen en hier proactief actie in moeten ondernemen? Met deze vragen sluiten wij onze algemene beschouwing af, geachte voorzitter. Dank aan iedereen voor de aandacht.

14

ALGEMENE BESCHOUWINGEN

fractie VVD

2023 is het jaar voor dit college. Na 2 jaar stilstand (2021 jaar voor de verkiezingen, 2022 te snel na de verkiezingen) moeten we nu kunnen zien wat het college echt wil gaan doen. Zo zijn we begonnen te lezen….. U raadt het al, voorzitter. Als we naar de jaarstukken 2022 kijken zien we een ruim overschot. Dat was niet gepland, dus dat roept om een verklaring. En die geeft het college: veel onderwerpen zijn wel gepland geweest, maar niet in uitvoering gebracht. En dat roept vragen op. Deze vragen worden deels van een antwoord voorzien in de voorliggende kadernota. Ook hier hanteert het college de 4 programma’s die we ook in het bestuursakkoord van een jaar geleden zien. Mooi dat maakt het voor ons gemakkelijk. Maar hoewel hier de echte implementatie van het bestuursakkoord zouden moeten terug vinden zien we dat niet… Programma 1 is heel belangrijk. Hoe zorgen we ervoor dat we de taken die de gemeente heeft kwalitatief goed kunnen blijven / gaan uitvoeren. De secretaris heeft ons een aantal maal bijgepraat over hoe hij dat wil gaan doen. En hier zien we nu ook concrete plannen staan. Dat is mooi, maar toch hebben we daar nog wat vragen bij. Wat we begrijpen is dat we een goede management structuur neerzetten voor dit bedrag. Noodzakelijk maar in ons optiek niet genoeg.

We zien met als voorbeeld 2022, dat we niet toekomen aan veel voorgenomen besluiten en als we iets doen er veel dure externen worden aangetrokken. We vinden dat er meer uitvoerend personeel of nog meer samenwerking moet worden gezocht. Als je zelfstandig wilt blijven moet je wel zelf je broek kunnen ophouden. Kunnen we dat met deze injectie? Hoeveel extra ambtenaren komen er over de jaren bij? Programma 2 is sociale leefomgeving Ook de VVD Son en Breugel vindt dat inwoners die hulp nodig hebben die hulp moeten kunnen krijgen. We denken dat het college hier met de voorgenomen plannen goed aan doet. In overleg met de wethouder zijn we langzaam maar zeker in staat ook de kosten beter te voorspellen en hopelijk in de toekomst beter in budget te houden. In control zijn. Ook de accountant gaf hier nog wat advies die we graag omgezet zien in beleid, ondanks de ontwijkende antwoorden van de wethouder. Eens wethouder? We zien nog weinig ideeën over de verplichtingen die we als gemeente hebben om statushouders te huisvesten. De gemeente heeft best wat vastgoed in eigendom die de beperkte aantallen mensen zouden kunnen helpen.

15

Programma 3 is zeer teleurstellend. Wonen, dat is nummer 1 onderwerp in ons dorp. Starters, doorgroeiers maar ook ouderen die kleiner willen wonen kunnen geen kant op. Recent hebben we van de wethouder begrepen dat van de ontwikkellocaties die in kaders als koers staan, slechts een beperkt aantal binnen de komende 3 jaar gerealiseerd kunnen worden. Ook heel veel uitleg waarom. Maar daar kopen de inwoners niks voor. De ambitie was om in deze raadsperiode 250 huizen te realiseren. We denken dat als het er 50 worden dat het dan ruim geschat is. Hier verwachten we een veel grotere inspanning om aan de doelstelling, en de verwachting van de inwoners te voldoen. Creativiteit, plannen die wel kunnen, bureaus inschakelen die op dit terrein ons kunnen helpen. Tijdens de Dijsselbloem sessie hoorden we ideeën over bijvoorbeeld huizen tegen de A50, de hoek planetenlaan/vresselseweg is ook al eens besproken. Braecklant samen doen met de Plus, cafetaria de Gentiaan en de dokterspost geeft ruimte om een misschien wel 30 huizen/ appartementen te bouwen. De Eindhovenseweg afsluiten en daar een nieuwe wijk oprichten. Zo maar een paar ideeën waar we wel mee vooruit kunnen. We zouden graag zien dat het college veel meer actie neemt om aan de eigen doelstelling te voldoen. Programma 4 is naar onze mening ook mager.

Ekkersrijt wordt geroemd maar wat gaan we nu doen aan de 2e aansluiting? Daarmee kan dan ook het oostelijk deel van Ekkersrijt floreren en nog meer werkgelegenheid genereren voor onze inwoners. Natuurlijk moet de gemeente Eindhoven meewerken, maar door de ook voor hen belangrijke huizen op de Eindhovense weg te realiseren, dienen we ook hun doel. De Middenstand in Son en Breugel lijkt op dit moment behoorlijk te draaien. Actief beleid om dit in de gaten te houden en zelfs te verbeteren zien we niet. We zien graag een actieve houding van het college naar deze ondernemers. Kan dat wethouder? Samenvattend komen we tot de conclusie dat het college moeite heeft om het voorgenomen beleid te implementeren. Het enige programma waar extra aandacht voor is, is de eigen organisatie. We denken dat dit een focus is die niet past bij wat onze inwoners verwachten. Daarom zien we graag meer activiteit en beleid in de fysieke leefomgeving en in de economische en ruimtelijke ontwikkeling. De vraag aan het college hoe de door het bestuur programma gecreëerde verwachtingen wel kunnen worden geïmplementeerd.

16

ALGEMENE BESCHOUWINGEN

fractie CDA Voorzitter, Allereerst willen we het college en de betrokken ambtenaren bedanken voor de voorliggende stukken die wederom duidelijk opgesteld zijn. Ook de leden van de raad willen we bedanken, want het afgelopen jaar heeft laten zien dat we ondanks onze verschillen, op inhoud met elkaar debatteren. En ook op inhoud besluiten nemen. Dat is niet alleen hoe het hoort, maar het maakt ook onze samenwerking prettiger. De coronaperiode ligt achter ons en dat betekent dat alle aandacht weer gericht kan worden op onze hoofdtaak: de basis op orde dus. Sturen op wat écht nodig is. Hier is geld voor nodig. Op het oog zijn we rijk, maar de overschotten zijn mede te danken aan geld dat niet is uitgegeven zoals projecten die zijn doorgeschoven. Mooi moment dus om die gelden te heroverwegen. Op de eerste plaats moet het geld naar onze basisvoorzieningen. Denk hierbij aan de bibliotheek, stoepen en wegen, het Dommelhuis, de huisartsenpraktijk, maar ook het zwembad. Omdat tot onze verbazing het zwembad ontbreekt in de kadernota zullen we met een amendement komen om in ieder geval voor één extra jaar de subsidieverlening terug in de kadernota te plaatsen. Deze raad heeft ondanks herhaald verzoek tot op de dag van vandaag geen evaluatie debat met elkaar hierover kunnen voeren.

Wij vinden het belangrijk dat we voor zo’n belangrijke voorziening in ons dorp een gegrond besluit moeten kunnen nemen en dat is nu onmogelijk. Het Dommelhuis is een belangrijke basisvoorziening en het is goed dat we de toegankelijkheid verbeteren, maar de tijd van extra’s is voorbij. Dat geldt ook voor de Dienst Dommelvallei. Afgelopen jaren is er extra geld naartoe gegaan, maar de ICT-afdeling blijft achter en trekt nu zelf aan de bel. Er zijn onzekerheden over ons afvalbeleid. Dit jaar zal duidelijk worden wie onze nieuwe afvalverwerker wordt en onder welke voorwaarden. Ook hier is het goed om kritisch de markt te volgen. Wanneer we ons bestuursakkoord, het collegeprogramma en dus al deze doelstellingen willen bereiken, hebben we een goed en stabiel ambtenarenapparaat nodig. We zien hier het afgelopen jaar al hele goede ontwikkelingen. Het verhogen van het personeelsbudget is nodig om toekomstbestendig te zijn. Maar we vragen expliciet aandacht voor niet alleen het investeren in vacatures, maar zeker ook het verbeteren van interne werkprocessen. Met name op het gebied van de dienstverlening naar onze inwoners vinden wij dat er nog flinke stappen genomen moeten worden! Vorig jaar bij het bespreken van de jaarrekening en de kadernota hebben we uitgebreid stil gestaan bij het CMD.

We willen het college complimenteren voor het voortvarend aanpakken om tot verbeteringen te komen bij het CMD. Zeker de manier waarop de raad geïnformeerd wordt en de mogelijkheid voor de raad om suggesties te doen. Dit wordt ervaren als bijzonder constructief. We verwachten wel het komende jaar ook resultaten te gaan zien.

17

Het positief financieel beeld binnen het Sociaal domein wordt mede veroorzaakt door ‘onderuitputting’. Wat het CDA betreft moeten we ervan uit kunnen gaan dat de uitbreiding van het ambtenarenapparaat ook het effect zal hebben op het terugdringen van deze onderuitputting en juist binnen het sociaal domein? Zeker voor de inwoners die ondersteuning nodig hebben is het wrang dat de financiën niet het probleem zijn maar medewerkers om de ondersteuning uit te voeren en communicatie over de mogelijkheden. Wij hebben vertrouwen in de ondersteuning van de armoederegisseur daarbij en zullen blijven hameren op eenvoudige en heldere communicatie en een goede monitoring in dit domein. Voorzitter, Son en Breugel is een groene gemeente. En dat willen we blijven. Het is belangrijk dat we de leefbaarheid in zowel het binnen- als buitengebied op een goed niveau houden. Beide hebben elkaar nodig ter versterking en ondersteuning van het maatschappelijk welzijn. Er wordt al hard gewerkt aan thema’s zoals duurzaamheid, klimaat en energiebeleid. Flinke en noodzakelijke thema’s zoals energiebesparing, de duurzaamheidsaanpak Ekkersrijt, duurzame mobiliteit, het zoekgebied Sonniuswijk en de warmtetransitie zijn in gang gezet en ondersteunen we van harte. Wat betreft het CDA is voorlichting en hulp bij energiebesparing voor particulieren stap 1. Maar is nog veel werk aan de winkel.

Bijvoorbeeld de hemelwaterafkoppeling. Hier mag wel een tandje bij, want op de huidige manier krijgen we onze wateropdracht niet voor elkaar. Wanneer we ons centrum anders gaan inrichten zal het CDA het college vragen om water op te gaan vangen en zoals in veel andere gemeenten een ‘water speelplaatsje’ in te richten zodat mensen ook in ons centrum afkoeling kunnen opzoeken. Wat betreft het Natuurnetwerk Brabant hebben we een vraag voor het college. Heeft de gemeente Son en Breugel ook wat te bieden in grond? Met andere woorden, hebben we ruilgronden in bezit om aspirant verkopers tegemoet te komen in het gebied van ‘Dommeldal uit de Verf’? Son en Breugel ligt centraal in Zuidoost-Brabant. De MRE-regio maakt een stormachtige groei door. Deze schaalsprong raakt de inwoners op meer deelgebieden dan alleen op het economische vlak. We merken allen dat het aanbod van betaalbare woningen schaars is, de mobiliteit en de kwaliteit van het OV onder druk staan. De transitie naar een toekomstbestendig energiesysteem leidt nu al tot grote problemen op het energienetwerk. In de regio is er sprake van netcongestie en deze problematiek zal nog jaren aanhouden. Dat bleek wel uit de RIB van afgelopen maandag. Het zal een grote inspanning vereisen van alle betrokken partijen om onze regionale en lokale doelstellingen nog waar te kunnen maken de komende jaren. Daar maken we ons zorgen over.

En dan de woningbouw… We hebben een flinke woningbouw opgave. Terwijl we nú al geen woningen meer hebben voor onze eigen kinderen en ouders. De vele plannen die er zijn, lopen om allerlei redenen vast. Dit vraagt niet alleen van het Rijk, maar van ons allemaal een creatieve geest. Denken in mogelijkheden in plaats van onmogelijkheden. Uit landelijk onderzoek is gebleken dat 5 à 10 % van de senioren hun huis wil splitsen. In de gemeente Langstraat (en later ook Nieuwegein) gaat men vanuit de gemeente een campagne draaien over Duo-wonen. Wethouders zeggen daar: “als burgers niet weten dat je zo kunt wonen, kun je er ook niet over nadenken dat dit een oplossing is voor de oude dag”. Laten we daar een voorbeeld aan nemen en ook in onze gemeente dit concept meer onder de aandacht brengen.

18

Wat betreft Ekkersrijt hebben we een mooie parel in handen die door het versterken van het vestigingsklimaat en ondernemersklimaat nog verder kan groeien op kwalitatief vlak. Minder grote blokkendozen, maar meer bedrijvigheid met toegevoegde waarde. De meubelboulevard heeft een regionale functie en dit moeten we behouden door een relevant en gevarieerd winkelaanbod te blijven bieden. We blijven dan ook hameren op een goede 2e ontsluiting van Ekkersrijt. Het CDA wil dat er vaart gemaakt wordt met het mobiliteitsplan en de (her)ontwikkeling van het centrum van Son en het centrum van Breugel. Er zijn mooie plannen in de maak. Het wordt tijd om keuzes te maken en aan de slag te gaan. Zou het er 1-1-2024 dan eindelijk van gaan komen dat de Omgevingswet ingevoerd gaat worden? Laten we er voor zorgen dat we er klaar voor zijn, of op zijn minst zicht hebben op een soepele invoering. Een goede visie waar we samen aan kunnen gaan werken de komende jaren. Dat is wat de inwoners van ons verwachten. En het CDA is er klaar voor om op basis van positieve politiek samen met de andere partijen hier vorm aan te geven. Want alle plannen uit ons bestuursakkoord, het college programma en dus ook deze kadernota kunnen we niet alleen realiseren. Daarvoor moeten we samenwerken. Met elkaar, zoals we hier nu zitten, met ons ambtenaren apparaat, onze regio gemeenten en met de provincie.

Maar uiteindelijk doen we dit voor onze inwoners. Zij willen steeds meer betrokken worden. Participatie helpt ons om tot goede besluiten te komen. Laten we hier dan ook snel met elkaar duidelijke afspraken over maken. Voorzitter, er moet veel gedaan worden. Het CDA is er klaar voor. Aan de slag.

19

ALGEMENE BESCHOUWINGEN

fractie DorpsVISIE #SamenOnsDorp Voorzitter, Samen ons dorp zijn! Deze raadsperiode zijn we goed van start gegaan. De kadernota voor 2024-2027, vormt het kader voor het college waarbinnen zij de meerjarenbegroting gaat vormgeven. Primair wordt uitvoering gegeven aan de doelstellingen uit het raadsprogramma en het daaruit vloeiende collegeprogramma voor Son en Breugel 2022-2026. Wij, het college en de raad, zijn goed op weg om de ambities hierin te realiseren. Echter mogen en kunnen we niet achteroverleunen. Wij zullen in onze beschouwing vanavond per domein, te weten het Algemene domein, het Sociale domein en tenslotte het Ruimtelijke domein onze visie delen. Wij zullen ingaan op zowel het nieuw voorgesteld beleid als het benoemen van aandachtspunten die DorpsVisie wenst te adresseren. Kijkende naar het Algemene domein met daarin, Programma 1 Interne en externe dienstverlening: Is het goed om te lezen dat het college de interne organisatie onder de loep heeft genomen om deze voor te bereiden op de taken en bedreigingen die op ons af kunnen komen. DorpsVisie heeft in haar algemene beschouwingen de afgelopen jaren het college meermaals gewezen op de mogelijkheid om aan de raad extra financiële middelen te vragen als dit nodig zou zijn om de afgesproken doelen te bereiken. Wij zien nu dat het college dit ook daadwerkelijk voorgenomen heeft.

Bijna 600.000 euro vraagt men om de aansturing en het strategisch vermogen van de organisatie te verbeteren. Wij hopen dan ook echt door het beschikbaar stellen van deze stevige extra gelden, zowel aan de interne (lees Son en Breugel) organisatie als de gemeenschappelijke organisatie (Dienst Dommelvallei), dat we hierdoor onze ambities kunnen realiseren. De snelheid van het uitvoeren is en blijft echter wel een belangrijk aandachtspunt. Wij zullen dan ook actief de bestuurlijke planning blijven volgen en hopen dat we de komende jaren veel beloofde zaken voor elkaar krijgen!

20

Dit vraagt ook van ons als raad t.a.v. extra ambities en wensen die wij vragen, om rekening te houden met de beperkte capaciteit omdat inhuur ook niet altijd voorhanden is. Voorzitter, Wanneer we naar de regio kijken willen wij graag het volgende meegeven: Wij vinden het belangrijk dat activiteiten die samen met de regio kunnen worden uitgevoerd ook samen opgepakt worden. Zo maken we optimaal gebruik van de deskundigheid in onze organisatie en ook van die bij de organisaties in Dommelvallei en de overige MRE-gemeenten. Wel blijven we hierbij onze samenwerkingsorganen kritisch volgen, met name op het aanleggen van reserves voor onvoorziene kosten. Uiteindelijk zijn wij, als gezamenlijke gemeenten verantwoordelijk voor de tekorten en dienen wij te waken voor spaarpotten die afzonderlijke organen aan leggen. Vervolgens kijken wij naar het Sociale domein te weten, Programma 2 Sociale leefomgeving: Gezondheid is ons grootste goed. Voor een gezond bestaan is naast een gezonde leefomgeving onder andere een evenwichtige financiële huishouding van onze inwoners en een passende plek om te wonen vereist. Naast woningen horen ook voorzieningen. Uit de deze week gepubliceerde CBS-cijfers bleek maar weer dat Son en Breugel er qua voorzieningenniveau en de bereikbaarheid daarvan er goed voor staat! Maar dit betekent niet dat we klaar zijn immers er liggen nog voldoende uitdagingen.

Dit brengt ons tot het punt waar wij als DorpsVisie al eerder aandacht voor vroegen, het thema Brede Welvaart. Wij zijn blij te constateren dat de oproep tot het brede welvaartsperspectief aandacht krijgt in de regio. Zeker in relatie tot de schaalsprong en de bijbehorende uitdagingen. Wij blijven op het standpunt dat groei alleen kan wanneer deze ondersteund wordt door voorzieningen. Daarnaast is het belangrijk dat eenieder er de vruchten van moet kunnen plukken. Wij vragen daarbij bijzondere aandacht voor de huisvesting van de tweetal gezondheidscentra (centrum en gentiaan), Braecklant en de sporthallen. Wij kijken reikhalzend uit naar de doorstart van het CMD waar de personele bezetting inmiddels op orde is en de uitvoering van het plan van aanpak tot een juiste dienstverlening en korte wachttijden moeten leiden. Daarnaast verwachten wij veel van de pilot “de stap naar gezonder”. Zelfregie moet leiden tot een lagere belasting van de zorgsector. Son en Breugel beschikt over mooie faciliteiten op het gebied van sport en cultuur. Dit willen we graag zo houden, vanwege het belang van deze sectoren voor onze gezondheid en de sociale cohesie binnen ons dorp. Ook hier dienen zich echter grote uitdagingen aan. Door individualisering en vergrijzing blijkt het steeds lastiger om het grote vrijwilligersbestand in stand te houden.

21

In 2018 heeft een herijking van ons subsidiebeleid plaatsgevonden. Wij lezen in de stukken dat het college de ‘wens’ heeft om te starten met het opstellen van een evenementenbeleid, kunst- en cultuurbeleid en een hernieuwd beleid subsidies en andere bijdragen. Ook wij zien graag dat deze een goede vaste plek in het subsidiebeleid krijgen. In de tussentijd is enige beleidsvrijheid gewenst zodat aanvragen toegekend kunnen worden. De opmerking van de accountant inzake de verantwoording van subsidiegelden dient te worden opgepakt. Ook de accountant heeft aangegeven dat de subsidieverordening dringend toe is aan een update. We zijn dan ook blij om te zien dat deze in de bestuurlijke planning staat en gaan ervan uit dat deze dit jaar nog aangeboden gaat worden aan ons als raad. De nieuwbouw van Buitenste Binnen vordert met rasse schreden en ook met de uitbreiding van de Bloktempel en de Ruimte en de aldaar gehuisveste kinderopvang kan worden gestart. Daarmee is de huisvesting van het basisonderwijs voor de komende decennia op orde. Dit is hard nodig willen we een aantrekkelijke gemeente blijven voor jonge gezinnen.

Ruimtelijke domein, Programma 3 Fysieke en veilige leefomgeving: Programma 4 Economische en ruimtelijke ontwikkeling: Son en Breugel heeft zeer betrokken inwoners, zeker daar waar het hun fysieke leefomgeving betreft! Het is dan ook belangrijk dat onze inwoners tijdig meegenomen worden met wat er in hun buurt gebeurt. Met name zien we dat we tekortschieten in het vooraf mee nemen van wijkbewoners als wij onderhoud plegen aan ons openbaar groen of onze grijze infrastructuur. Vraag aan het college: Hoe gaat u de communicatie richting de inwoner verbeteren? Om u alvast een denkrichting mee te geven heeft DorpsVisie het volgende voorstel: wij zouden graag een focuspagina zien (zoals van A naar Beter.nl) welke een helder beeld geeft welke werkzaamheden waar (per wijk) gepland zijn in een periode, wat er gaat gebeuren, waarom en wie het uitvoert en wie de contactpersoon is. Hiermee centraliseren we alle geplande onderhoudswerkzaamheden aan wegen, groenonderhoud, enz. Hiermee hoeft niet meer per afzonderlijke werkzaamheid gecommuniceerd te worden. Vraag aan het college: Gaat u hier werk van maken? Als wij nog even bij het onderwerp communiceren blijven zagen wij onlangs nog een slecht voorbeeld hiervan: namelijk in het Sonniuspark, al meerdere jaren wachten onze inwoners op de realisatie van een 'park’. Deze kwam tijdens de bijeenkomst over de Pumptrack naar voren.

Eerst is met hen een plan uitgewerkt om vervolgens geconfronteerd te worden met dat dit gebied nu ineens potentieel zoekgebied is voor een pumptrack. Vraag aan het college: Wat is de status van dit beoogde park met waterpartij in het Sonniuspark?

22

Over de Pumptrack gesproken, DorpsVisie heeft nog steeds vertrouwen dat we deze kunnen realiseren! Het zou toch geweldig zijn om onze kinderen achter de tv, laptop, iPad schermen uit te krijgen en dat ze heerlijk buitenspelen op datgeen wat ze zelf graag willen en wat ook nog eens de gezondheid ten goede komt! Een goed initiatief van een aantal jongeren uit ons dorp, opgepakt door de Jeugdgemeenteraad en doorgezet naar ons de Gemeenteraad van dit mooie dorp. De media hebben het vooral over de tegenstanders, maar wij hebben ter plaatse ook openingen gehoord en denken dat het nog steeds wel mogelijk is. Wel lazen wij in de 1e Bestuursrapportage dat het college een additionele 20.000 euro vraagt ter voorbereiding. De raad heeft eerder 80.000 euro beschikbaar gesteld waarbij hij het reëel vindt dat naast de gemeentelijke bijdrage ook een eigen financiële inspanning wordt geleverd in het verwerven van middelen. Vraag aan college: Waar zijn deze extra gelden voor nodig, is daarvoor de reeds verleende 80K niet meer voldoende? Wel hopen wij op een snel vervolg en duidelijkheid voor de initiatiefnemers. Ook de Mobiliteits- en de Centrumvisie staan voor DorpsVisie hoog op de agenda! We kijken dan ook vol verwachting uit naar de komende bijeenkomsten waarna we begin komend jaar de visies kunnen vaststellen.

Ook onze visie op wonen en de woningbouwopgave vinden wij minstens zo belangrijk! Als wij het levendige dorp willen blijven wat wij allen zo waarderen kan het uitblijven van goede passende huisvesting voor (onze) jongeren niet ontbreken. Evenementen organiseren zich niet vanzelf en de schappen bij de supermarkt worden ook niet ’s nachts vanzelf gevuld. Wij willen dan ook oproepen om vaart te blijven maken met ontwikkellocaties als Planetenlaan-Eind en Driehoek Noord, maar zeker ook mogelijkheden die zich in het Zand voordoen door de strategische aankoop van gronden aldaar. Door nog meer in te zetten en meer regie op de woningmarkt te voeren, zoals het instrument Koopgarant: waar we sociaal bouwen om sociaal te houden, kunnen we onze ambities wellicht halen. Voorzitter, Afrondend wil DorpsVisie nog iets anders onder de aandacht brengen. Van ik naar wij! Samen Ons Dorp zijn! We wonen in een geweldig mooi dorp. We hebben goede voorzieningen. We hebben een centrum met veel aanbod en weinig leegstand. We hebben met Ekkersrijt een economische toplocatie! Maar we hebben ook een paar stevige uitdagingen. Eén van de grootste uitdagingen is echter IK en niet ik in de persoon die dit voordraagt, maar de IK van individualisering. We willen huizen voor onze ouderen om door te stromen, we willen woningen voor onze kinderen om te starten en we willen dat allemaal morgen gerealiseerd hebben.

Helaas zien we dat bij veel van dit soort uitdagingen het individuele belang boven het algemene belang wordt gesteld.

23

De IK wil hier immers geen overlast van ondervinden en de IK wil dat niet in zijn achtertuin. DorpsVisie staat voor #SamenOnsDorp. We kunnen het niet altijd iedereen 100% naar de zin maken. Maar tegelijkertijd blijven wij oproepen om er in ONS dorp samen de schouders onder te blijven zetten. En ook met elkaar beslissingen te blijven nemen waar misschien niet iedereen in eerste instantie blij mee is, maar waarbij we altijd samen het beste voor ons mooie dorp voor ogen houden!

24