ALGEMENE BESCHOUWINGEN Kadernota 2021

ALGEMENE BESCHOUWINGEN

UITGESPROKEN DOOR DE RAADSFRACTIES BIJ DE BEHANDELING VAN DE KADERNOTA 2021

Son en Breugel, 24 juni 2021 253124 – Algemene beschouwingen Kadernota 2021

INHOUDSOPGAVE FRACTIE VVD……………………………………………………….

BLZ. 3

FRACTIE DORPSVISIE SON EN BREUGEL…………………… BLZ. 5 FRACTIE PVDA/GROENLINKS…………………………………..

BLZ. 8

FRACTIE VOOR U!..................................................................... BLZ. 10 FRACTIE D66……………………………………………………….. BLZ. 12 FRACTIE DORPSBELANG SON EN BREUGEL……………….

BLZ. 13

FRACTIE CDA............................................................................

BLZ. 15

2

Algemene beschouwingen fractie VVD

De laatste kadernota van een raadsperiode. Een traditioneel moment van successen vieren en duidelijk maken wat er bereikt is. Dit wordt een beetje lastig gemaakt door Corona. Het afgelopen jaar was het minder gemakkelijk om grote stappen vooruit te maken. Aan de andere kant zien we in de stukken dat Corona ons financieel enorm helpt. Méér uitgaven voor het rijk betekent meer inkomsten voor de gemeenten, en zowel de jaarrekening als de meicirculaire laten financieel mooie cijfers zien. Een uitgelezen kans dus om extra menskracht in te huren en grote stappen vooruit te zetten. We zouden dus grote verwachtingen kunnen hebben van de kadernota en van de mogelijkheden voor komend jaar. Het college vertelt in de inleiding van de kadernota waar de accenten moeten liggen en geeft daarvoor 11 speerpunten. Terecht dat we deze even doorlopen en een aantal verduidelijkingsvragen stellen. Een aantal speerpunten zijn concreet: Het realiseren van het dorpshuis Daar wordt hard aan gewerkt, dus dit punt zal wel ingevuld worden. In het collegeprogramma wordt echter ook nadrukkelijk gesproken over het vraagstuk van de jaarlijkse exploitatie.

Hoe krijgen we die kloppend? College: Wanneer ontvangt de raad een uitgewerkte, geactualiseerde exploitatie waarin ook de recent gemaakte afspraken en verantwoordelijkheden tussen de verschillende gebruikers en de gemeente vastgelegd zijn? Ontwikkeling Ruysdaelstraat Terecht dat dit een speerpunt is en het had na de eerste besprekingen in 2018 al verder uitgewerkt moeten zijn. Er lijkt nu wat te gaan gebeuren. Wij steunen deze ontwikkeling en hopen dat er resultaten komen. Het realiseren van sporthal de Bongerd en: voortgang realisatie onderwijshuisvesting Wij als VVD hebben altijd graag willen investeren in het bruisend maken van Breugel en zetten daar de menselijke kant en samenwerking centraal, zoals ook gesteld in de diverse beleidsnota’s in de afgelopen 12 jaar. Inmiddels is er in deze raadsperiode besloten dat de school weg gaat uit het dorpshart en dat de sporthal groter wordt. Over een integrale aanpak van het bruisend maken van het dorpshart van Breugel wordt niet meer gesproken. Het geheel lijkt uiteen gevallen in een paar bouwprojecten en de stenen staan centraal in plaats van de mens. College: krijgen wij nog een integraal plan om Breugel te laten bruisen. Niet met stenen, maar vanuit menselijk perspectief? Nieuwe vergaderwijze gemeenteraad Deze ontwikkeling steunen we.

We vinden het wel essentieel dat we de nieuwe vergaderwijze goed volgen zodat er inderdaad geleerd en geëvalueerd kan worden. Naast deze speerpunten is er een aantal die we niet concreet genoeg vinden Het in de greep krijgen van de kosten binnen het sociaal domein. Daar wordt nu 3 jaar aan gewerkt. Het wordt dus tijd dat er grip gekregen wordt. In deze kadernota wordt echter geconstateerd dat ook in 2021 er nog steeds extra geld nodig is. Maar ook hier zien we graag meer concreetheid:

3

College: Hoe gaat u grip krijgen? Hoe meet u de voortgang en welke concrete stappen gaat u zetten? Instandhouden van dienstverlening aan burgers en “de basis van de gemeentelijke organisatie op orde brengen” Prima prioriteit en helemaal mee eens. Maar we missen concreetheid: Over het WAT het college dan wil doen en HOE ze dat doen en wat de FINANCIELE gevolgen ervan zijn is in de kadernota niets te vinden. College: Hoe is het met de uitvoering van Basis op orde? Kunnen we daar een evaluatie van verwachten? Wat zijn de knelpunten en hoe gaat u dat oplossen? En daarnaast is er een aantal waar we ons afvragen waarom dat een speerpunt is: Uitvoeren toezicht in het kader van VTH Dit is ons een basistaak. In de kadernota is verder niets te vinden over wat het college concreet voorstelt, hoe het accent dan komt te liggen en wat de toegevoegde waarde is voor de inwoners. College: waarom ziet u dit punt als speerpunt de komende periode? Informatieveiligheid Prima dat daarop geïnvesteerd wordt. Maar wordt vooral uitgevoerd door de Dienst Dommelvallei, die daar goed mee bezig is. College: waarom ziet u dit punt als uw speerpunt de komende periode? Het voortzetten van onze rol in regionaal verband Dit lijkt ons vanzelfsprekend maar het wordt niet verder uitgelegd.

College: waarom ziet u dit punt als accent de komende periode? Wat gaat er mis in de huidige situatie en wat wilt u verbeteren? Conclusie: bij de speerpunten zien we een aantal terechte accenten, maar weinig integraliteit, weinig ambitie en weinig concreetheid. We kunnen veel punten steunen, maar zouden zelf een aantal van de open deuren niet tot speerpunt verheven hebben. Er staat vrij weinig in waar je het niet mee eens kunt zijn en dus zien wij geen reden om deze kadernota niet te steunen. We verwachten wel dat dit najaar in de begroting veel zaken concreter uitgewerkt zijn. En natuurlijk geeft deze kadernota ook ruimte aan de nieuwe raad om eigen, concrete accenten te leggen na de verkiezingen.

4

Algemene beschouwingen fractie DorpsVISIE Son en Breugel De afgelopen maanden beginnen we vaak onze inbreng op hetzelfde punt. Dat is vandaag niet anders: “Corona, COVID19; het afgelopen hectische jaar online vergaderen en afstand houden. Vooral dat laatste voelde voor veel mensen heel onnatuurlijk, verdrietig zelfs. We hebben van velen afscheid moeten nemen op een manier die eigenlijk niet past bij het gevoel elkaar juist dan te willen vasthouden. In het afgelopen jaar hebben we allemaal de druk ervaren om met al deze maatregelen om te gaan. Echter tegelijk ook nog ons werk doen zowel voor ouderen als jongeren. De druk op velen van ons was hoog. De zorg hebben we al vaker genoemd. Twee groepen willen wij er vandaag in het bijzonder uitlichten: “Onze ambtenaren, waaronder nadrukkelijk onze Boa’s”. Zij hebben veel moeten bijschakelen, terwijl de ‘dagelijkse business’ door moest blijven draaien. En zeker de GGD. Daar hebben we veel van gevraagd en verwacht. Ook zij hadden te maken met telkens weer veranderende maatregelen. We hebben het bij de behandeling van de GGD begroting al gezegd: “Een heel knappe prestatie”. Zeker omdat de integratie van de Jeugdzorg ‘gewoon’ doorgang moest vinden.

In de GGD visie op de website lezen we onder meer: “De GGD Brabant-Zuidoost streeft - onder regie van de gemeenten – door middel van preventie naar gezondheidswinst van alle inwoners, om zo een bijdrage te leveren aan de kwaliteit van hun leven en zelfredzaamheid te vergroten.” Dat past in de lopende ontwikkelingen in ons dorp. De omgevingswet, de versterking van het CMD, meer aandacht voor een gezonde levensstijl. Een goede basis voor publieke gezondheid wordt steeds belangrijker. Corona is niet de eerste, maar ook zeker niet de laatste gezondheidscrisis. In onze huidige wereld gaan die waarschijnlijk steeds vaker voorkomen. Laten we de GGD daar in de komende jaren goed op voorbereiden. De nu geleerde lessen bovendien écht in de GGD organisatie verankeren. In Duitsland hebben ze dat besluit inmiddels al genomen. Voorzitter, afgelopen jaar hebben we in deze raad veel gedaan om de sociale kracht van onze samenleving te versterken. Dat hebben we nu nog meer nodig dan ooit. Onder meer hebben we eindelijk het besluit genomen om een toekomstbestendig dorpshuis te realiseren en is de uitvoering al aardig op gang. Ook is in Breugel gestart met de renovatie van de Boerderij en hebben we een uitspraak gedaan over de bouw van een nieuwe sporthal voor de Bongerd. Stuk voor stuk plekken, waar naast kunst, cultuur, sport en spel, vooral het samenkomen en samenzijn centraal staat.

We hebben, zoals al gezegd een nieuwe start gemaakt met de ondersteuning in zorg en welzijn met een nieuwe aanpak voor het CMD met onze partners in zorg en welzijn. We hopen daar spoedig de resultaten van te merken.

5

We hebben een sociaal bemiddelaar om in sommige lastige zaken met overleg toch tot oplossingen te komen voor inwoners die het nodig hebben. We vragen het college wel wat de status daar van is. Daarnaast willen in deze raad van het college weten wanneer we bijvoorbeeld inzicht krijgen in het nieuwe bedrijfsplan en de afspraken met partners. Een paar weken geleden is een eerste uitkering toegekend uit het ingestelde coronafonds, voor inwoners en ondernemers die tussen wal en schip vallen en buiten alle andere steunmaatregelen. We hebben besloten om het geld voor activiteiten en evenement vrij te geven, zodat we goede initiatieven om met elkaar in contact te blijven en elkaar te blijven steunen kunnen ondersteunen. Daar zijn enkele mooie voorbeelden van geweest. Nu de directe crisis voorbij lijkt te gaan deze zomer, roepen we iedereen op, juist nu, een beroep op deze middelen te doen. Hiermee immers bouwen we onze samenleving niet alleen economisch, maar zeker ook sociaal maatschappelijk weer op. Voor iedereen maar zeker voor ouderen en voor jongeren. De middelen zijn er, dus schroom niet om een bijdrage te vragen! Kortom, vele zaken, die juist hen, die het nodig hebben, niet alleen horen of lezen maar als het goed is ook direct merken. Daar doen wij het voor. De komende tijd staan er ook nog een paar belangrijke onderwerpen op de agenda.

We spreken nog voor de zomer over versterking van ons armoedebeleid. Dat leidt voor de 700 mensen in Son en Breugel die dat direct betreft hopelijk tot een daadwerkelijke verbetering van en meer rust in hun leven. Daarnaast bespreken we binnenkort met inwoners het nieuwe groenbeleid. Iets waar we allemaal direct bij betrokken zijn in onze eigen straat en wijk. Ook kijken we uit naar de eerste versie van de invoering van de omgevingswet. Daarin moet, zeker in de toekomst, veel samenkomen: zoals gezondheid, nieuwe energiebronnen, invulling van onze kostbare ruimte etc.. Dat vraagt veel van ons en van onze organisatie in de komende jaren. In de laatste fase van deze periode zijn wij als raad op een nieuwe manier gaan vergaderen. Dat gaat soms nog met vallen en opstaan en we hebben nog een hoop te leren, maar over het algemeen zijn wij niet ontevreden. Eén punt lichten we er uit: Participatie. Dat woord wordt door iedereen gebruikt en het heeft inmiddels vele betekenissen. Wat is participatie, wie participeert dan en wanneer? Wat is beeldvorming door de raad? Hoe bereiden we betrokken inwoners en ondernemers daar op voor? Hoe geven we uitleg aan nieuw beleid en nieuwe maatregelen zodra we daartoe besloten hebben en inwoners daar vragen over hebben? Daarvoor dient DorpsVISIE vanavond met het CDA een motie in die zij verder toelichten.

Het gaat er om ook de Rekenkamercommissie te vragen hun korte analyse in het rapport “Meldingen Openbare Ruimte” over participatie in beleidsvorming en -uitvoering verder uit te diepen. Dit is een vraag die inmiddels ook bij andere gemeenten wordt opgepakt en samenwerken geeft ons daarbij wellicht nog meer nieuwe ideeën.

6

Kortom voorzitter, Er is een hoop gebeurd en in gang gezet. Wat ons betreft gaan we nu geen grote nieuwe initiatieven nemen en eerst deze klussen afmaken. Gelukkig gaat het in onze regio economisch nog steeds voor de wind. Dat toont de kracht van onze regio en de samenwerking. Laten we daar aan verder bouwen. We onderschrijven dan ook de prioritering van het college in deze kadernota. Bovendien dienen we nog een motie in te weten: “Motie Overzicht stand van zaken van de moties”. Deze ook samen met het CDA en zij zullen ook de inhoud van die motie nader toelichten. Voorzitter, ter afronding. Onze gemeente heeft een hectisch, druk en ook een heel bijzonder jaar achter de rug met verdrietige en mooie momenten. DorpsVISIE zet zich er voor in om samen weer nieuwe mooie momenten op te bouwen en te beleven in ons dorp. Want alleen samen kunnen we het fijnste dorp zijn.

7

Algemene beschouwingen fractie PvdA / GroenLinks Voorzitter, dames en heren, Inleiding Een jaar geleden hielden we onze eerste algemene beschouwingen die in het teken van Corona stonden. Wij gaven toen aan dat het niet de angst mag zijn die regeert, maar juist hoop en visie. Wij wilden niet stilstaan, maar vol energie bouwen aan een gezonde, duurzame, eerlijke en sociale toekomst! En hoewel de sporen die Corona heeft achtergelaten in diverse gezinnen, bij ondernemers en bij verenigingen nog lang zichtbaar zullen zijn, hebben we het afgelopen jaar ook gezien hoe Son en Breugel veerkracht toont. Hoe mooie, sociale initiatieven ontstaan, juist als samenleven even wat minder vanzelfsprekend is, doordat we afstand moeten houden. We zagen ook hoe raadsleden van alle partijen elkaar wisten te vinden als het ging om steun aan hen die het moeilijk hebben.

We willen in deze algemene beschouwingen dan ook zeker onze waardering uitspreken voor al die ambtenaren die Son en Breugel niet alleen op de rit hielden met veel kunst- en vliegwerk, maar ook tijd en ruimte vonden om te blijven bouwen aan een mooier Son en Breugel! Verbetertrajecten in het sociaal domein zijn in gang gezet, het Dorpshuis wordt gebouwd, in Breugel zijn belangrijke keuzes gemaakt, de energie strategie vormt een duurzaam kompas, de omgevingsvisie krijgt kleur en er is hard gewerkt om de nieuwe werkwijze van de gemeenteraad te ondersteunen vanuit het gemeentehuis. Een grote prestatie waarvoor we de hele organisatie veel dank verschuldigd zijn! Druk op organisatie vraagt om maken van keuzes We maken ons daarbij wel zorgen over de toenemende druk op de organisatie. We lezen dat diverse tijdelijke en permanente vacatures moeilijk in te vullen zijn, waardoor de druk op de resterende medewerkers verder toeneemt. Dat betekent dat wij als raad in onze kaderstellende rol en ook in onze controlerende rol scherpe keuzes moeten maken. Geen vraag kan beantwoord worden en geen plan of motie kan uitgevoerd worden zonder schaarse ambtelijke capaciteit aan te spreken. Er is dan ook een sterke noodzaak om focus aan te brengen.

Wij kunnen ons prima vinden in de focus die het college heeft aangebracht voor de komende periode met een aantal speerpunten in de kadernota en we zullen dan ook terughoudend zijn met het aandragen of ondersteunen van goedbedoelde nieuwe initiatieven. Steeds zal allereerst de vraag beantwoord moeten worden of er voldoende uitvoeringscapaciteit beschikbaar is en zo niet, of we dan bereid zijn een ander initiatief tijdelijk stop te zetten. Alleen door consequent keuzes te maken kunnen we als raad bijdragen aan het beheersbaar houden van de druk op de organisatie. Solide financiële situatie Financieel laat deze kadernota een solide beeld zien. Voor alle jaren 2022 tot 2025 laat deze kadernota een structureel overschot zien. Er is dus ruimte voor nieuw beleid in de nieuwe raadsperiode. Zo sluiten wij graag een periode af; niet de rekening voor je uit schuiven, maar juist ruimte bieden voor nieuwe plannen. Maar wat ons betreft gaan we die ruimte dus niet nu invullen, maar geven we de inwoner de kans om die ruimte in te vullen door volgend jaar maart te kiezen voor de partij met de meest sociale en duurzame plannen van Son en Breugel. Sociaal en Duurzaam Son en Breugel Wanneer in de komende periode de steunmaatregelen vanuit de overheid worden afgebouwd, zullen we lokaal alle zeilen bij moeten zetten om te voorkomen dat mensen tussen wal en schip landen.

Maatwerk zal hoe dan ook nodig zijn. De mens staat in Son en Breugel centraal en we maken gebruik van regelingen om mensen weer op weg te helpen.

8

We zullen nooit accepteren dat een wet, regel of budget plafond ervoor zorgt dat een buurman of -vrouw aan de kant staat, dat schulden onbeheersbaar worden of dat jongeren al opgegeven zijn voordat ze überhaupt een eerlijke kans hebben gekregen. Het bestrijden van armoede is een van de belangrijkste prioriteiten voor Son en Breugel. In 2018 leefden ongeveer 700 inwoners onder de armoedegrens. En dat terwijl het gemiddelde vermogen per huishouden in Son en Breugel maar liefst 345.000 euro bedraagt. Zo’n 4% van de huishoudens moet rondkomen van een inkomen op of onder het sociaal minimum, terwijl 5% van de huishoudens een vermogen heeft van meer dan 1 miljoen euro! Dat in zo’n rijk dorp nog steeds honderden gezinnen en tientallen kinderen leven in armoede is voor ons niet te verkroppen. Juist op lokaal niveau kunnen we problemen vroegtijdig signaleren en de helpende hand bieden. Ook willen we tempo maken met de realisatie van sociale huurwoningen op de Ruysdaelstraat. Voor de inwoners met een beperking die zo toe zijn aan een eigen plek in een vertrouwde omgeving, met passende zorg aan huis. Voor de jongeren die al lang wachten om hun vleugels te spreiden, maar ook voor bijvoorbeeld die oudere die graag een grote eengezinswoning wil verruilen voor een kleiner appartement in een sociale woonomgeving dichtbij het centrum.

En we zullen onze verantwoordelijkheid nemen als het gaat om duurzaamheid. We zullen niet alleen aan de slag gaan met makkelijke maatregelen zoals isoleren en zonnepanelen op daken, maar we zullen ook aan de slag gaan met duurzame warmtebronnen en opwek van windenergie ter vervanging van de kolencentrales waar we nu nog afhankelijk van zijn. We investeren in natuurontwikkeling, en in bos- en groenbeheer. We richten ons dorp in met zoveel en divers mogelijk groen, waarmee we meer ruimte maken voor insecten, vogels en andere dieren.

En zo voorzitter, willen wij ook de komende jaren samen blijven bouwen aan een mooier Son en Breugel. Een dorp waarin iedereen zeker kan zijn van goede voorzieningen, van een gezonde, groene, duurzame omgeving en van een betaalbare woning.

9

Algemene beschouwingen fractie VOOR U!

Voorzitter, Met enige verbazing hebben we vernomen dat we er dit jaar financieel bijzonder gunstig voor staan. Na een tekort van 1 miljoen op het sociaal domein nog maar een jaar geleden, schieten we nu omhoog naar een positief saldo van 1,6 miljoen. De gemeente doet het financieel naar behoren, aldus de wethouder. En dat wordt ook beaamd als we lezen dat Son en Breugel door Ekkersrijt op de 2e plaats van de jaarlijkse ranglijst toplocaties staat. Daar mogen we trots op zijn. Maar we hebben ook kunnen concluderen dat we er zo gunstig voor staan door o.a. onze grondexploitatie die het nodige geld in het laatje heeft gebracht. Deze bron is echter spoedig uitgeput en hoe houden we onze financiën dan op orde? Honderden gemeenten dreigen te gaan staken als de rijksoverheid niet snel extra geld beschikbaar stelt. De afgelopen tien jaar namen gemeenten door de decentralisaties allerlei landelijke zaken over, maar hun budget groeide nauwelijks mee. Daarbovenop kwam de coronacrisis. Er is te weinig geld voor jeugdzorg, WMO en andere posten. Deze kosten hebben een structureel karakter. We hebben de gemeentelijke belastingen al moeten verhogen om de begroting sluitend te krijgen. De stakende gemeenten dreigen o.a. de omgevingswet [waarop ook onze gemeente financieel dreigt leeg te lopen] te gaan negeren.

We zitten in de raad om iets voor onze inwoners te betekenen maar zijn vooral aan het bezuinigen. Ondertussen zijn er in onze gemeente allerlei grote projecten in ontwikkeling of al gerealiseerd. En hebben wij als klap op de vuurpijl toch een positief saldo van 1,6 miljoen. Maar wacht! Een miljoen hiervan reserveren we voor werkzaamheden uit 2020, die zijn blijven liggen en voor onverwachte uitgaven in 2021. Welke werkzaamheden zijn precies blijven liggen wethouder? In de bijgeleverde BERAP hebben we kunnen constateren dat er van de ruim 60 projecten en investeringen slechts 2 de status afgerond hebben.

10

Het zinnetje: ’het project kan niet worden afgesloten’ heb ik zo’n 60 keer voorbij zien komen. Wat zijn de kosten van al deze nog af te ronden projecten? - De omgevingswet is weer een half jaar uitgesteld en de financiële gevolgen zijn niet duidelijk. -Er zijn een aantal medewerkers vertrokken of ziek. Dit legt een grote druk op de organisatie doordat veel kennis en kunde niet meer voorhanden is en inhuur van geschikt personeel is moeilijk omdat er weinig capaciteit beschikbaar is. Voor het sociaal domein hebben we besloten extra krachten aan te stellen in de vorm van een armoederegisseur en een sociaal bemiddelaar. Dat is hard nodig want we mogen geen enkele inwoner tussen de wal en het schip laten belanden. Wij stemmen hier dan ook zeer zeker mee in maar er gaan wel personeelskosten mee gepaard. Ook is al bekend dat er dit jaar een incidenteel bedrag van rond de 300.000 Eur nodig zal zijn voor het CMD/sociaal domein. We hebben nergens uit kunnen halen wat nou de uiteindelijke kosten van het dorpshuis zijn aan de eindstreep. Of wat de exploitatiekosten van dit project gaan bedragen. Er worden zelfs gelden onttrokken aan de reserves voor Breugel Bruist om zaken voor het Sonse dorpshuis te kunnen bekostigen. Een gedeelte van het dure, nieuwe gemeentehuis gaan we na ruim 2 jaar inkomstenderving verhuren aan de HEMA.

Dit was bij uitstek een pracht locatie geweest voor het CMD, de bieb of beiden. Fijn dat hier huuropbrengsten terugvloeien naar de gemeentelijk portemonnee, maar het blijft in onze ogen raar.

Voorzitter, wij hebben een hele lijst waarvoor we graag gelden vrij zouden maken. Daar staat bovenaan dat we de stoepen veilig begaanbaar willen hebben. Waarschuwingsborden maken de stoepranden helaas niet minder glad. En als al deze zaken uitgevoerd zouden worden, ben ik benieuwd of we dan nog steeds kunnen spreken van een positief financieel resultaat.

11

Algemene beschouwingen fractie D66 Voor ons ligt de “beleidsarme” kadernota over 2021. Zelf vinden wij het weinig beleidsarm en zijn positief over de nog te nemen stappen tot aan de volgende verkiezingen. Dat is echter niet het enige, we willen in elk geval stilstaan, onze dank uitspreken en ook zeker onze complimenten geven aan het college en alle betrokken ambtenaren. Corona heeft ook hen in een bepaalde positie geduwd van waaruit zij hebben moeten werken. Een tijd waarbinnen zij van onmogelijkheden, mogelijkheden hebben gemaakt. Wanneer je dan kijkt naar alles wat er gerealiseerd is verdient dat wat ons betreft heel veel respect. Dat willen wij hier vandaag dan ook uitgesproken hebben. Heugelijk feit daarnaast is natuurlijk dat we het zo goed gedaan hebben met elkaar dat er ruimte blijft voor de nog te nemen stappen tot de volgende verkiezingen. We verliezen daarbij natuurlijk niet uit het oog dat er achterstanden zijn in het afwikkelen van bouwaanvragen en principeverzoeken en dat deze ook op korte termijn worden weggewerkt. Daarbij realiseren wij ons terdege dat de markt niet meewerkt en dat het niet gemakkelijk is om personeel of externen te werven. Nogmaals bieden wij aan om bij de raad aan te kloppen wanneer dit gepaard zou gaan met grotere geldbedragen, zoals eerder door iedereen toegezegd, geld voor benodigde ambtenaren mag niet het probleem zijn.

We hebben met elkaar gewerkt aan een CMD visie welke op dit moment verder wordt uitgewerkt, het zal moeten gaan leiden naar een betere verbinding onderling en richting de inwoners van ons dorp. Goed te realiseren dat vanuit het rijk nu ook het signaal is gekomen dat wanneer je iets gaat decentraliseren, het daarmee als rijk niet volledig terzijde kan gaan schuiven. Er blijft een verantwoordelijkheid liggen. Het lijkt er op dat zij dit op gaan pakken door de compensatie en wij zijn benieuwd wat Son en Breugel ten deel zal gaan vallen. Buiten deze post vallen ons de lage bedragen en termijnen op van een lokaal sociaal bemiddelaar en een armoederegisseur. Wanneer je de werkgeverslasten van deze bedragen afhaalt blijft er wel heel weinig aan uren staan! Blij zijn wij met groenvisie Ekkersrijt, fijn dat er zo breed aandacht voor komt. Hoe groener des te beter in Son en Breugel. Voor vanavond willen wij afsluiten door stil te staan bij onze inwoners en de wijze waarop zij in het afgelopen jaar met Corona geconfronteerd zijn geweest. Sommigen hebben naasten verloren, zijn ernstig ziek geworden of zijn hun inkomen verloren. Wij hopen dat zij ons weten te vinden wanneer wij iets voor hen mogen betekenen.

12

Algemene beschouwingen fractie Dorpsbelang Son en Breugel Voorzitter. Zowel uit de jaarstukken, de 1e bestuursrapportage én de kadernota blijkt de enorme impact van de pandemie op onze samenleving en dat de naweeën ervan nog lang voelbaar blijven. Geld dat tot nu toe niet is uitgegeven moet nu wel op tafel komen. Plannen die in de ijskast werden gezet, worden ontdooid waarbij onzeker is of de bijbehorende budgetten nog passen na deze veranderde omstandigheden. En ook de inkomsten uit de financiën vanuit het Rijk staan onder druk. Kortom naast het optimisme dat we nu hopelijk het ergste hebben gehad, zullen we ons schrap moeten zetten om de sociale en economische gevolgen van de pandemie op te vangen. Daarvoor zullen we gezamenlijk de juiste prioriteiten moeten stellen, met een vooruitziende blik en daarbij behoedzaam moeten manoeuvreren. In deze beleidsarme kadernota heeft het college een aantal accenten benoemd. In dat rijtje mist Dorpsbelang: de participatie van onze inwoners, de omgevingsvisie én de RES. Daarnaast hadden wij ook het sociaal domein/CMD verder uitgewerkt willen zien. Wat Dorpsbelang betreft zal het accent voor in ieder geval het komend jaar expliciet liggen op: Gezondheid in zijn breedste vorm: Fysieke gezondheid, geestelijke gezondheid en welzijn; De omgevingsvisie/ de RES; Organisatie; Participatie van onze inwoners. Ad1.

Gezondheid Wij delen weliswaar de aandacht die het college al in de kadernota geeft aan het CMD/ sociaal domein. Maar ook het college constateert dat de opgelegde bezuiniging van € 350.000,- geen haalbare kaart is. Iets waar Dorpsbelang al meteen haar twijfels over heeft geuit. Deze bezuiniging wordt nu voor een deel geprobeerd te bereiken, door de eenmalige bijdrage jeugd ( € 205.000,-} hiervoor in te zetten. Voorzitter dat is geen bezuiniging, dat is schuiven met geld dat toevallig voorhanden is. Daarmee lossen we geen structureel probleem op. Dat is ‘n noodverbandje aanleggen met zo’n krammetje dat meteen weer loslaat. Dorpsbelang zoekt liever naar structurele oplossingen, om de werkelijke oorzaak van een probleem aan te pakken. Het aanstellen van een sociaal bemiddelaar (€ 20.000,-) en een armoederegisseur (30.000,-) zijn initiatieven vanuit de beste bedoelingen, maar wij zouden nog een ander voorstel willen doen. Laten we nu eens anders naar de systematiek van de schuldhulpverlening aankijken. Iemand komt binnen met een schuld van bv. €5.000,Schuldhulpverlening raakt betrokken en maakt bij aanvang een inschatting over de kansen van bemiddeling. Maar intussen loopt de schuld verder op.

Vaak blijkt dat er ook nog andere problemen zijn, psychische problemen en problemen binnen de familie wat kan leiden tot veel gebruik van andere professionals en daardoor leidend tot nog hogere bedragen. Besloten kan worden dat de gemeente de (rest) schuld overneemt in het geval de onkosten van de hulpverlening het bedrag van de schuld gaan overstijgen. We zouden daarmee veel geld kunnen besparen. Immers beter € 5.000,- als verlies afschrijven dan een veelvoud aan urenkosten betalen aan professionals. Dorpsbelang dient hiertoe een motie in. Motie Kosten van schuldhulpverlening 2. De omgevingsvisie/ RES.

13

Een breed maatschappelijk vraagstuk waar ook onze andere twee speerpunten een belangrijk onderdeel van zijn. Er wordt maar een summiere beschrijving aan gewijd waarbij zelfs gesuggereerd wordt dat Son en Breugel vanwege de zware belasting voor de organisatie, blijkbaar niet berekend is op haar taak in deze. We kunnen dus weer een extra vraag om financiën verwachten. Maar de invoering van de omgevingswet is niet iets dat pas een jaar speelt en ook is al langer bekend dat dit veel vraagt van de organisatie. Wij hadden intussen al wél concrete acties verwacht om dit op te lossen. Als de ambities en de wensen van de raad opgeschreven worden, ben je zo klaar. Dan zijn de keuzes gemaakt en kunnen we verder. 3. Organisatie Wij maken ons inmiddels wél ernstig zorgen over de staat waarin de bedrijfsvoering van het gemeentehuis zich momenteel bevindt. Dat Son en Breugel vooral een “opleidingsgemeente is”, waar we graag “high potentials” aantrekken die de gemeente ook weer verlaten is niet erg. Maar als het kader verdwijnt dat voor de begeleiding van die jonge ambtenaren moet zorgen, dan hebben we een groot probleem. Het bijstellen van onze ambities kan een eerste stap zijn om de boel weer in balans te brengen.

Want ook de raad kan niet goed functioneren als het ambitieniveau én de taken die vanuit het Rijk op ons af komen, tezamen met een hoog ambitieniveau van de raad niet meer aansluiten op het ambtenarenpotentieel. Het zand in de ambtelijke molen brengt de bestuurlijke molen tot stilstand en onze inwoners zijn daarvan de dupe. Ook aan burgerparticipatie heb je dan als inwoner niet veel. 4. Participatie van onze inwoners. Goed overleg vóóraf voorkomt veel juridische kosten en inzet van ambtelijke uren. Wat zien we daarvan terug? Binnen de diverse projecten wordt het mondjesmaat ingezet. De nieuwe vergaderstructuur zou hier soelaas moeten bieden en wij begrijpen dat er kinderziektes zijn. We zullen na afloop van de proef moeten bepalen of de kosten die hiermee gemoeid zijn in verhouding zijn tot datgene wat we willen bereiken c.q. bereikt hebben. Tenslotte nog een punt dat ons zorgen baart. De herijking gemeentefonds (pag. 6). Juist omdat er op basis van de huidige cijfers een ruwe inschatting kan worden gemaakt vragen wij ons af of het niet verstandiger is de bedragen toch alvast mee te laten wegen en niet in een pm post te plaatsen. Wij gaan nu praten en maken keuzes t.a.v. de plannen die we willen uitvoeren en wat het mag kosten. Daar zadelen we na de verkiezingen de volgende raad mee op.

Dorpsbelang vindt dat wij onze verantwoordelijkheid ook naar de nieuwe raad moeten nemen en een zwaar weer scenario moeten incalculeren. Het gaat uiteindelijk om een bedrag van €760.000. Dan kan het in de toekomst alleen maar meevallen. Wij horen graag wat de andere partijen ervan vinden van het plan van het college om deze post als pm post op te nemen. Voorzitter. Dorpsbelang komt tot de conclusie dat we met de knelpunten zoals benoemd in de jaarstukken, de berap en de kadernota een toekomst vol onzekerheden in gaan. De begroting is fragiel en ruimte voor nieuw beleid is er nauwelijks. Wij hopen vanavond dus op een vruchtbare inhoudelijke discussie om samen tot de juiste, door de raad gedragen voorstellen te komen. Dank u wel.

14

Algemene beschouwingen fractie CDA

Bouwen aan een nog mooier, transparanter en groener Son en Breugel Na drie jaar kijken we terug en naar voren. Het CDA werkt vanaf 2018 aan meer betrokkenheid van inwoners bij de besluitvorming. Een betrokken, betrouwbare en transparante overheid kan niet zonder die inwoners tot een gewogen besluitvorming komen. Niet iedereen zal zijn gelijk halen, maar iedereen kan wel zijn inbreng leveren. De raad maakt hierdoor een betere afweging. De nieuwe bestuursstijl gaat hierbij helpen. En het is spannend want we staan nog maar aan het begin van het leerproces. Laten we elkaar dan ook leertijd gunnen. Het CDA heeft ook tijdens de eigen fractievergaderingen altijd de deur open gehouden voor onze inwoners. Die gesprekken hebben geleid tot meer kwaliteit van onze inbreng hier aan tafel. En gelukkig ook geleid tot aanpassing van plannen. (Begoniastraat en Zonhove) Het CDA durft lastige keuzes te maken. Wij zeggen nee tegen uitbreidingslocaties en ja tegen het behoud van groen. En het nieuwe groenbeleidsplan, gaan we samen met onze inwoners en belangenverenigingen verder opstellen. Het CDA gelooft in inbreidingslocaties, en een actief grondbeleid door de gemeente. Voor koop maar voor sociale woningbouw. Er is een schrijnend tekort aan passende woonruimte voor een- en tweepersoons huishoudens. Sociaal moet sociaal blijven en geen speculatieobject worden.

Daarom willen we erfpachtconstructies voor inzetten om dit te bereiken. Speculanten kopen woningen op als belegging en bieden ze vervolgens duur te huur aan. De onderkant van de markt wordt hierdoor onbetaalbaar. Wij vinden dit ongewenst en daarom zullen we hiervoor een motie indienen. Het CDA heeft niks met populisme. Even snel scoren met halve waarheden in de media. Laten we elkaar serieus nemen en respectvol behandelen. Juist, als we het oneens zijn met elkaar. Verkeersveiligheid was een speerpunt voor het CDA. Veel fiets- en voetpaden zijn aangepakt en we hebben meer dan 10 km (!) trottoir vernieuwd en er zijn heel wat kilometers veilig verlichte fietspad bij gekomen. Wij zijn blij dat er na zoveel jaren discussiëren een DORPSHUIS in het voormalige Petrus Banden kerkgebouw komt. Een plan dat er geweldig uitziet, en veel goede functies herbergt. Eindelijk krijgt Son en Breugel een huis waar alle inwoners naar uit te kijken en samenkomen na corona tijd. Want wat hebben we dat gemist! Samen met onze inwoners moet nu bekeken worden hoe de rest van het centrum vormgegeven wordt. Denk aan een horecaplein. Denk aan het verlagen van de Nieuwstraat zodat de twee pleinen Kerkplein en Raadhuisplein samen één worden. En we willen ondergronds parkeren serieus onderzoeken. Het CDA omarmt de omgevingswet. Integrale planvorming met betrokkenheid van onze inwoners.

Helaas zijn niet al onze wensen uitgekomen. “Breugel Bruist” had van ons sneller mogen verlopen. Er zijn goede eerste stappen gezet, maar nu moeten we doorpakken. Dat geldt voor de nieuwe grote sporthal, de basisscholen en de woningbouw. De plannen hebben draagvlak bij de betrokkenen dus nou moeten we eindelijk aan de slag in Breugel. In het Sociale Domein zijn er de afgelopen jaren veel taken bij gekomen. Dat had organisatorische en flinke financiële gevolgen waarvoor het rijk nu eindelijk de portemonnee lijkt te gaan trekken. Kijk maar naar het extra bedrag in de meicirculaire voor de Jeugdzorg. We moeten dat geld goed gebruiken door vroegtijdige hulp aan te bieden om escalatie te

15

voorkomen en we moeten de veel te lange wachttijden aanpakken. Beter inzet van specialistische zorg en snellere inzet bij de minder zware jeugdproblematiek. Naast de Jeugdzorg, verdient álle zorg continu onze aandacht. De CMD raadswerkgroep heeft een nieuwe visie neergelegd met betere werkwijzen om de taakstelling te halen. Betere zorg tegen lagere kosten moet dit opleveren. Zorg moet voor iedereen betaalbaar en bereikbaar blijven! De Jeugd heeft de toekomst. De jongerenwerkers van de LEV groep zijn hierin belangrijk. Maar, waarom gaan we nu uitbreiden? We hebben nog geen goed zicht op de resultaten met de huidige inzet. Ons voorstel is om dat eerst beter in beeld te krijgen voor we extra gaan investeren. Onze fractie heeft regelmatig aangegeven “Klare taal” een belangrijk onderwerp te vinden, maar een post van 18.000 euro voor training en een taalcoach, vinden wij een onbegrijpelijk hoge post. Dit moet toch echt goedkoper kunnen? Het CDA staat sinds jaar en dag voor sociale rechtvaardigheid: ‘iedereen moet kunnen meedoen’. Armoedebestrijding is een belangrijk speerpunt geweest. Wij hebben actief bijgedragen aan nieuw CMD beleid, het opsporen van verborgen armoede en het instellen van een armoederegisseur en sociaal bemiddelaar. Waarom wordt de armoederegisseur niet voor een lagere tijd begroot? We zien de rol slechts voor één jaar opgenomen.

Hoe zit dit? De inkomensgrens is verhoogd en dat is een mooi begin, maar de echte aandacht moet wat ons betreft liggen op de juiste communicatie. Ook ondernemers die de dupe werden van corona hebben we samen met de raad een lokale regeling kunnen aanbieden. We hebben op lokaal niveau het verschil gemaakt. En dat doen we ook voor onze inwoners die zorg nodig hebben, denk aan de zorgwoningen in de Ruysdaelstraat. We vragen opnieuw aandacht voor het hertenkamp. We zien kansen om deze om te bouwen tot een kinderboerderij. Wat is nodig om dit te realiseren? Hoe werven we meer vrijwilligers? Welke investering wil de gemeente doen om dit mooie plan te realiseren? Een enquête in ons dorp geeft veel steun aan dit idee. Laten we het samen oppakken. Voor alle kinderen van ons dorp. Plannen maken doen wij niet meer alleen! Die tijd is geweest en ligt achter ons. Want de omgeving is van ons allemaal! Het is onze (!) taak (college en raad) om de stem van die inwoner te activeren en mee te wegen in onze besluiten. Te lang zijn onze inwoners gezien als vijanden. Gelukkig zien we onze inwoners steeds meer als meedenkende partners! We willen weten hoe de burgerinspraak en raadscommunicatie geregeld is en door onze inwoners ervaren wordt en daarom zullen wij hiervoor een motie indienen. Als een nulmeting die aansluit bij de nieuwe bestuursstijl. De ambtelijke organisatie staat onder druk.

Son en Breugel is een kleine gemeente die zelfstandig wil blijven. Financieel staan we er gelukkig goed voor. Maar we lopen tegen de grenzen aan van ons kunnen terwijl onze inwoners steeds meer service en kwaliteit verlangen. Vaak is een functie maar door één ambtenaar bezet of heeft die zelfs meerdere taakgebieden. Als die op scholing is, met vakantie of ziek wordt, ligt alles stil. Dat is niet meer van deze tijd. Gaan we nee zeggen? Gaan we lastige keuzes maken, of gaan we meer samenwerken met andere gemeenten? De inwoner eist toegankelijkheid en hoogwaardige dienstverlening van ons. Die zullen we blijven leveren! Het woord motie is al vele malen gevallen vandaag. Zelfs als een motie unaniem door de raad wordt aangenomen is de status en de uitvoering ervan onzeker en onduidelijk. Met het

16

oog op publieke transparantie en bestuurlijk toezicht vinden wij het nodig dat er een register van moties wordt aangelegd waarin door de griffie wordt bijgehouden welke moties zijn ingediend en wat hun status is. Wij zullen hiervoor, inderdaad, een motie indienen. De energietransitie is de grootste uitdaging van deze eeuw. Weinig inwoners realiseren het zich, maar in elk huis zal worden geboord, getimmerd en gesleuteld! Het CDA wil naar zuiniger en duurzamer, maar wel verantwoord. Acceptabel, betaalbaar en organiseerbaar dus! Wij hoeven niet voorop te lopen. Isoleren en daken volleggen is wat ons betreft de eerste stap. Gasloos is oké, maar in het goede tempo en betaalbaar. Kostenneutraal is ons streven: iedere woning duurzamer tegen dezelfde netto kosten. Investeringen verdienen zichzelf terug. Dat geldt ook voor het afkoppelen van hemelwater. Roep de hulp in van een coach als het lastig wordt. Help elkaar als je vastloopt. Goed voor het riool, uw tuin en uw portemonnee. Verder roepen we al onze inwoners op om van ons dorp een fietsdorp te maken. De fiets is de baas in Son en Breugel. Niet de auto! De fiets past bij de omvang van ons dorp, ons dagelijks leven en onze veiligheid, De fiets is gezond, stil en zelfs energieopwékkend. Ons motto luidt dan ook: “We pakken de fiets, en anders niets, …. behalve als het echt niet anders kan”.

Met het nieuwe gemeentehuis, het ambtenarencentrum, de renovatie van de Boerderij, de Toren, het Raadhuis en het Dorpshuis hebben we flink geïnvesteerd. Deze spaarcenten zijn geïnvesteerd in onszelf, in elkaar, in het behoud van ons verleden en in onze toekomst. Een betere investering is niet denkbaar, vinden wij. Maar we moeten ook op de centen passen. Ook een volgende raad heeft geld nodig om de nieuwe uitdagingen aan te gaan. Daarom zijn we blij met het stabiele meerjarenvooruitzicht van het college. Samenvattend, Son en Breugel is de afgelopen 3 jaar mooier en beter geworden. Maar er blijft nog veel te dromen over. Dromen die het CDA graag samen met de inwoners van ons dorp wil realiseren. Laten we de schouders eronder zetten zodat we deze positieve koers kunnen voortzetten.

17