7. Notitie ASD Regiovisie Beschermd Wonen 2022-2026

15-2-2022

Notitie: Reactie op de Regiovisie Doordecentralisatie Beschermd Wonen 20222026 Inleiding In september 2021 heeft ASD Son & Breugel een adviesaanvraag ontvangen over de Regiovisie Doordecentralisatie Beschermd Wonen 2022-2026. Door een vergissing aan de kant van de ASD is deze aanvraag niet in behandeling genomen. Er is daarom ook geen schriftelijk advies uitgebracht. We betreuren deze vergissing zeer, omdat Beschermd Wonen een belangrijk onderwerp is waar de ASD graag bij betrokken wil zijn. We hebben de Regiovisie bestudeerd. Deze notitie bevat onze belangrijkste bevindingen en aandachtspunten/zorgen. De doelstelling en plannen van de Regiovisie gaan over de periode 2023 tot 2026 en het beleid dat wordt gebaseerd op deze visie reikt nog verder. Hopelijk zal de gemeente Son en Breugel deze reactie in de komende jaren meenemen bij het concrete gemeentelijk beleid met betrekking tot deze Regiovisie.

Commentaar Beschermd Wonen is meer dan Beschermd Thuis Sociale inclusie is de kern van de regiovisie. De ASD staat natuurlijk volledig achter deze visie. Daarnaast wordt er uitgegaan van het landelijke uitgangspunt Van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis: Ondersteuning, bescherming en begeleiding moet zoveel mogelijk plaatsvinden in de eigen sociale omgeving en gericht zijn op herstel en zelfredzaamheid. Juist tussen deze visie en dit uitgangspunt schuilt een tegenstrijdigheid. Wat is de definitie van Beschermd Wonen? Beschermd Wonen is een specifieke vorm van begeleid wonen. Beschermd Wonen is voor mensen met psychische of psychosociale problemen die (nog) niet zelfstandig kunnen wonen, ook niet wanneer ze daarbij ambulante begeleiding zouden krijgen. Zij hebben 24 uur per dag ondersteuning (evt deels op enige afstand of afroep) en een veilige woonplek nodig. Bij beschermd wonen leren mensen hoe zij voor zichzelf kunnen zorgen. Zij krijgen hulp om hun dag in te delen. En hulp om beter om te gaan met hun psychische kwetsbaarheid of hun verslaving. Doordat begeleiding dagelijks aanwezig is kunnen zij goed volgen hoe het met bewoners gaat en op elk moment ondersteunen als dat nodig is. Goede Beschermd Wonen-ondersteuning is feitelijk niet goed mogelijk als mensen ergens alleen wonen. Begeleiding is dan niet nabij, maar alleen ambulant beschikbaar.

Bij ouders blijven wonen is zeker niet de gewenste oplossing: Vaak is er sprake van een onveilige of zelfs onhoudbare thuissituatie en is het belangrijk dat ouders los kunnen komen van de begeleiding van hun kind. We pleiten niet voor intramurale woonvormen, maar juist wel voor meer lokale wooninitiatieven. Woonprojecten waar mensen met vergelijkbare begeleidingsvraag een eigen woning hebben, maar wel dicht bij elkaar wonen. Waar begeleiding inderdaad heel de dag nabij bereikbaar kan zijn en o.a. sociale contacten laagdrempelig kunnen worden gestimuleerd.

Door het zo te organiseren is in dit soort woonvorm van Beschermd Wonen ook sprake van Beschermd Thuis en dus passend in de Regiovisie. Herstel en succesvolle zorg In de Regiovisie wordt herstel centraal gesteld en afbouw van ondersteuning is de inzet van de zorg. Dat is zeker een logisch streven voor iedereen die kan herstellen. Bij een deel van de psychische problematiek is herstel echter niet zomaar (geheel) mogelijk. Bij anderen is de groei langzaam en de herstelperiode daarom lang. Criteria op basis van zogenaamde objectieve gegevens, tijd en geld, zijn makkelijk vast te stellen. Het zegt echter heel weinig van het succes van de zorg. Meer inhoudelijke doelen, zoals bijvoorbeeld de mate van zelfstandigheid/redzaamheid zijn moeilijker na te gaan. Dat vraagt vertrouwen in de zorgverleners. Te vroeg een begeleiding afsluiten om reden van geld/tijd levert risico op terugval en vervolgens op veel duurdere zorg. Door bij de indicatiestelling ervan uit te gaan dat er herstel moet zijn binnen afzienbare tijd, wordt daarnaast veel stress veroorzaakt bij de betrokkene die de groei niet doormaakt. Ervaring leert nu al dat bij huidige indicatie-stellingen groei verwacht wordt en dat onvoldoende herstel al als vreemd/niet acceptabel wordt beoordeeld . Mensen met psychische problematiek hebben vaak te maken met perioden waarin het beter of slechter met hen gaat.

De ambitie om een sluitende keten van Beschermd Wonen naar ambulante begeleiding te hebben, waarbinnen soepel op- en afgeschaald kan worden is daarom zeker belangrijk en zelfs noodzakelijk. Voorwaarde om dit proces goed te kunnen laten verlopen is dat de indicaties ook even soepel op- en afgeschaald kunnen worden. Beschikbaarheid woningen Beschikbaarheid van betaalbare zelfstandige woonruimte is noodzakelijk om de doelstellingen in de Regiovisie tot uitvoer te kunnen brengen. De ambitie is dat iedere gemeente zorgt voor voldoende beschikbare en betaalbare huisvesting voor doorstroom- en uitstroom. Op papier is dit een mooie ambitie, maar in praktijk geldt dat er onvoldoende geschikte woningen zijn. In Son en Breugel wordt dat nu al ervaren binnen het Doorpakken-woonproject. Door- en uitstroom loopt volledig vast, omdat er geen betaalbare woningen beschikbaar zijn. Creatieve oplossingen (zoals sociale urgentie) zijn echt nodig om doorstroom enigszins mogelijk te maken. Op de oproep van de adviesraad Veldhoven om ook zorg te dragen voor woonruimte voor de bewoners die onder de WLZ vallen, is de reactie dat huisvesting voor mensen met een WLZ-indicatie buiten deze Regiovisie valt. Het is een goede ontwikkeling dat mensen met een langdurige psychische problematiek tegenwoordig een WLZ beschikking kunnen aanvragen.

Dit haalt de druk van jaarlijks een Wmo beschikking moeten aanvragen bij hen weg. Dit neemt niet weg dat dit nog steeds wel inwoners van onze gemeenten zijn, die net als mensen met een Wmo beschikking moeten meetellen in de behoefte aan zorgaanbod en woonaanbod en die ondersteund zouden moeten worden door het zorgloket richting die zorg en woonmogelijkheid.

Samenvatting/conclusie Voorwaarde voor goed beleid voor de brede doelgroep Beschermd Wonen is begeleiding en ondersteuning op maat. Het loslaten van de uitgangspunten van Beschermd Wonen, de onvoorspelbaarheid van een traject, het ontbreken van een flexibele ketenbenadering en de beperkte beschikbaarheid van geschikte woonruimte zijn significante risicofactoren die in de visie nog onvoldoende zijn onderkend en opgelost. Dit levert een serieus risico op voor een succesvol beleid gebaseerd op deze visie.