6. Sfeerimpressie Regiovisie Beschermd Wonen

Zaaknummer 1082334 / documentnummer 1122172 Sfeerimpressie van het audioverslag van de politieke avond van de gemeente Son en Breugel, gehouden op donderdag 17 februari 2022 (via Microsoft Teams) Sessie 1: Regiovisie Doordecentralisatie Beschermd Wonen Aanwezig: Deelnemers: Mevrouw J. Goossens (voorzitter) Mevrouw M. Weerts (griffier) De heer F. Meulenbroeks (DorpsVISIE) De heer D. Pasanea (VVD) Mevrouw M. Bonnier (CDA) Mevrouw E. Brocken (Dorpsbelang) De heer W. Buurke (PvdA/GroenLinks) De heer S. Philippi (VOOR U!) De heer F. Verhagen (D66) De heer P. Spooren (Hart voor Son en Breugel) Wethouder P. van Liempd (portefeuillehouder) Andere aanwezigen: Mevrouw M. van Kempen Mevrouw M. Prins De heer F. Das Mevrouw J. Verhoof

Adviesraad Sociaal Domein (ASD) Stichting Doorpakken ambtelijke ondersteuning notulist

Opening De voorzitter opent de digitale vergadering om 19.30 uur en heet iedereen welkom. Deze is ook te volgen via livestream. Dit is een beeldvormende vergadering om zo veel mogelijk informatie te krijgen. De politiek en het debat spelen hier nog geen rol. Deze komen pas aan de orde in de oordeelsvormende vergadering. Aan het eind van de vergadering wordt gevraagd of men voldoende informatie heeft. Mocht dit niet het geval zijn kan er nog een extra vergadering komen. Er wordt geen sprekersvolgorde gehanteerd. Zij vraagt de leden om, ter controle van hun aanwezigheid, te benoemen dat men deelneemt aan de vergadering. Gevraagd wordt de beschikbare tijd in acht te nemen en per ronde één vraag te stellen. Regiovisie Doordecentralisatie Beschermd Wonen Eerst worden de gasten uitgenodigd om te spreken. Er ligt al een schriftelijke reactie vanuit de ASD. Mevrouw Van Kempen geeft een nadere toelichting op de schriftelijke reactie van de ASD. Haar belangrijkste zorg is dat de visie uitgaat van sociale inclusie, maar mensen met psychosociale problematiek die gebruik moeten maken van Beschermd Wonen zijn er nog niet aan toe zelfstandig te kunnen wonen. De visie van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis gaat er wel vanuit dat men zelfstandig gaat wonen of bij de ouders.

Begeleiding kan dan alleen ambulant zijn, met het risico dat men niet goed ziet hoe het met deze mensen gaat gedurende de dag. Daarmee verdwijnt iemand in de anonimiteit. Spreekster hoopt dat hiermee rekening gehouden wordt in het beleid en dat ervoor wordt gezorgd dat mensen in een Beschermd Wonen-omgeving wonen waarin zij goed ondersteund worden. Mevrouw Prins is onlangs toegetreden tot het bestuur van Stichting Doorpakken en is ook een ouder van één van de bewoners uit de doelgroep Beschermd Wonen. Mochten er vragen zijn, dan zal zij deze beantwoorden. Dorpsbelang ziet een knelpunt ten aanzien van de huisvesting en wil weten of er ten behoeve van deze visie integraal regionaal overleg is geweest over woningbouw, om deze groep mensen op een adequate manier te huisvesten. Anders is het ambitieniveau van deze visie gedoemd te mislukken. Spreekster vraagt zich af of binnen het MRE en de SGE integraal regionaal overleg heeft plaatsgevonden. Sessie 1: Regiovisie Doordecentralisatie Beschermd Wonen – 17-02-2022

1

Wethouder Van Liempd bevestigt dat hier een punt van zorg zit, gezien de huidige overspannen woningmarkt. Het probleem is gesignaleerd. Ook is er in de regio nog wel wat te winnen bij het samenbrengen van de beleidsterreinen zorg en wonen. Vooral ook omdat ze verschillend georganiseerd zijn. Hier wordt aan gewerkt. Er is op dit moment geen integraal overleg. Het is wel de bedoeling dat dit gaat gebeuren. Bij de decentralisatie ligt een verantwoordelijkheid voor iedere deelnemende gemeente om stappen hierin te zetten. PvdA/GroenLinks is blij met de opmerkingen van de ASD, omdat daarin de risico’s zijn genoemd ten aanzien van de regionale visie. Gevraagd wordt de nodige aandacht hieraan te besteden, omdat het belangrijk is dat er aandacht is voor deze risico’s. VOOR U! is blij met hetgeen mevrouw Van Kempen inbrengt, met name de zorg die er ligt rondom de psychosociale problematiek bij cliënten die huisvesting zoeken. Uit ervaring weet spreker dat dit een groot probleem is. Tevens wordt de vrees van Dorpsbelang onderschreven, met name over het integraal overleg. Spreker is benieuwd wat de wethouder concreet gaat doen om invloed uit te oefenen op de doordecentralisatie namens de gemeente Son en Breugel.

Wethouder Van Liempd antwoordt dat hij namens deze gemeente deelneemt aan het beleidsoverleg Beschermd Wonen en ook aan de stuurgroep Beschermd Wonen om de belangen van de Dommelvallei gemeenten naar voren te brengen. Het begin van de oplossing is het signaleren. De beweging van de decentralisatie, het meer in de directe omgeving huisvesten van mensen in een Beschermd Wonen of een Beschermd Thuis-traject, is een landelijke beweging. In de regio wordt hieraan handen en voeten gegeven. Iedereen heeft last van de overspannen woningmarkt, waarbij bouwen de enige oplossing is. D66 vindt dat de visie theoretisch klopt, maar de praktische uitvoering is op sommige punten problematisch. Bijvoorbeeld de huisvesting. De gemeente is verantwoordelijk voor de doorstroom en moet hiervoor met een plan komen. Komt er een plan van aanpak vanuit de gemeente wat gericht is op de doorstroming? Prestatieafspraken met woningcorporaties kunnen hier bijvoorbeeld onder vallen. Wethouder Van Liempd antwoordt dat men zich moet realiseren dat deze opgave niet vandaag of morgen is opgelost. De doordecentralisatie beslaat een langere tijd. Het is wel degelijk zo dat planmatig en in overleg met woningbouwcorporaties gekeken moet worden naar de mogelijkheden. De woningbouwopgave die er ligt is een uitdaging. D66 vraagt zich af wanneer de wethouder met een plan van aanpak gaat komen.

Wethouder Van Liempd kan nog geen planning geven. Men is druk met de 15 regiogemeenten om deze visie vast te stellen en vervolgens moet een inkooptraject opgestart worden. Daarop zit een behoorlijke druk op om dit voor 1 januari 2023 geregeld te hebben. De rest komt daarna. Het CDA begrijpt dat de periode 2023 – 2026 wordt gebruikt om meer inzicht te krijgen. Is het zo dat het echt een harde stop is en men dit per 1 januari 2026 anders gaat doen, of gaat men dit de komende drie jaar langzaam anders doen? Wethouder Van Liempd zegt dat de overgang langzaam gaat. Nieuwe cliënten zullen volgens het nieuwe model instromen. De historische cliënten blijven onder de oude afspraken vallen en via de financiering vanuit de centrumgemeente lopen. Het is een ingroeimodel waarbij regionale afspraken worden gemaakt over de verantwoordelijkheden, zowel financieel als met betrekking tot de inkoop. De heer Spooren merkt op over de financiën dat aangegeven wordt dat er iets meer geld bijkomt. In de afgelopen periode was er geld te weinig. Is het geld dat erbij gaat komen voldoende of een druppel op een gloeiende plaat, ook met het oog op de inflatie? Wethouder Van Liempd antwoordt dat nog niet is doorgerekend met de inflatiecijfers. Het is echter niet zo dat door geldgebrek er de afgelopen periode geen zorg verleend is in Son en Breugel.

Het was wel krap, maar de centrumgemeente heeft hierin meebewogen. Daarnaast is de regio er in de nieuwe verdeelsystematiek als voordeelregio uitgekomen, waardoor men meer geld krijgt dan in het verleden. Daardoor heeft men het gevoel dat er voldoende geld beschikbaar om regionaal te voldoen aan de benodigde zorgverlening. Ook zal er geld overblijven om met innovatieve maatregelen en innovatieve projecten te kijken hoe nog meer maatwerk geleverd kan gaan worden. Sessie 1: Regiovisie Doordecentralisatie Beschermd Wonen – 17-02-2022

2

De VVD vindt het goed dat de ASD zijn zorgen uitspreekt. De komende tijd moet in ieder geval naar een bepaalde structuur gekeken worden om de vraagstukken op de agenda te krijgen. Wellicht kan het onderwerp terugkomen in de periodieke bespreking van de Monitor Sociaal Domein. Wethouder Van Liempd antwoordt dat hij reeds heeft aangegeven wat de prioriteitstelling is in het eerste jaar. Daarna heeft men drie jaar de tijd om te komen tot structuurveranderingen, bijvoorbeeld als het gaat om het aantal cliënten en de lokale vraag naar woonruimte. Bij dit proces wordt de raad betrokken. Het is niet haalbaar om dit op de korte termijn al te integreren in de Monitor Sociaal Domein. De regio heeft namelijk nog niet alle antwoorden en inzichten. Als men concreet weet wat de behoefte is in Son en Breugel komt het onderwerp terug bij de raad. De raad zit wat dat betreft ook aan de knoppen voor de zorg en het realisreren van woningprojecten. DorpsVISIE vraagt hoe de vertaalslag naar onze gemeente gaat plaatsvinden voor wat betreft zorg, woningbouw en de evenwichtige belasting van alle doelgroepen.

Als deze visie wordt aangenomen, kan de wethouder dan tevens een planning presenteren over de ontwikkeling van de zorg en de vertaalslag naar de woningbouw voor de komende jaren, rekening houdend met de verschillende doelgroepen? Wethouder Van Liempd kan dit nog niet aangeven, omdat de komende tijd nodig is om de inzichten te krijgen. Een deel van de vraag heeft betrekking op woningbouw voor andere doelgroepen en daar gaat deze portefeuillehouder niet over. De raad wordt wel betrokken bij alle woningbouwprojecten, waardoor goed te volgen is wat er gerealiseerd wordt. Op enig moment zal vanuit de regio duidelijk worden waar men in Son en Breugel rekening mee moet houden. Men heeft nog ruimte nodig om inzicht te krijgen. D66 hoort dat er behoefte is aan een plan van aanpak omtrent de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor de doorstroom. Dit heeft niet alleen te maken met woningbouw, maar ook met de toewijzing. Wellicht dat huisvesting toch al eerder meegenomen kan worden, aangezien dit een groot knelpunt is. Spreker vraagt hoe ouderinitiatieven passen in deze visie. Wethouder Van Liempd verwijst naar de visie waarin een kopje staat over ouderinitiatieven. Men kan nu niet met de woningbouwopgave aan de slag omdat er nog geen inzicht is. Dit inzicht ontstaat de komende drie jaar. Het CDA begrijpt dat men overgaat naar een solidariteitsmodel bij de financiën.

Hoe gaat de communicatie naar de inwoners en begeleiders in de overgangsperiode? Hoe zorgt men voor een goede continuïteit van de dienstverlening? Dit wordt straks immers de financiële verantwoordelijkheid van de herkomstgemeente. Wethouder Van Liempd antwoordt dat het blijft zoals het nu is. Als mensen zich melden voor Beschermd Wonen wordt lokaal gekeken of men daarvoor in aanmerking komt en dan wordt het doorgezet naar de centrumgemeente die een beschikking afgeeft. De beschikking wordt voor de nieuwe instroom lokaal gemaakt. Dorpsbelang is geschrokken van de opmerking van de wethouder dat hij niet gaat over alle woningbouw. Er wordt gezocht naar integraal samenwerken op verschillende beleidsterreinen. Er wordt uitleg gevraagd over pagina 11, over de uitstroom naar de herkomstgemeente tenzij er sprake is van herstelfactoren. Over welke inwoner wordt hier gesproken, iemand die in deze gemeente terecht is gekomen? Hoe is dat stappenplan richting bepaalde cliënten? Als dit niet duidelijk is kan er veel onrust ontstaan bij mensen die hier niet van oorsprong wonen. Gevraagd wordt deze constructie toe te lichten. Wethouder Van Liempd antwoordt dat men gezamenlijk verantwoordelijk is voor de wonigbouwopgave, maar de vraag ging net over een ander deel van de woningbouw die geen directe relatie heeft met de doelgroep die vandaag wordt besproken.

De verwarring is te verklaren omdat het gaat over het woonplaatsbeginsel, wat landelijk nog niet is uitgekristalliseerd. De gedachte is dat iemand in de nieuwe situatie geholpen wordt in zijn eigen sociale omgeving en hierin terugkeert. De heer Das licht toe dat het woonplaatsbeginsel is bedoeld om inwoners te laten terugkeren naar de gemeente van herkomst. Dat geldt alleen voor nieuwe cliënten na 1 januari 2023. Dit gaat niet op voor de huidige cliënten. Dit uitgangspunt is opgenomen omdat men er van uit gaat dat het herstel het Sessie 1: Regiovisie Doordecentralisatie Beschermd Wonen – 17-02-2022

3

beste kan plaatsvinden in de gemeente van herkomst. Maar wat is dan die gemeente van herkomst? Als men 24-uurs opvang wenst, kan het zijn dat men uitstroomt naar een omliggende gemeente. Als de cliënt uitbehandeld is kan deze weer terugkeren naar de gemeente van herkomst. Bij iemand zonder vaste woon- en verblijfplaats wordt het lastiger. In de ambtelijke voorbereidingsgroep is een eerste aanzet hiervoor besproken, die vervolgens wordt besproken in het ambtelijk overleg en daarna wordt voorgelegd aan de stuurgroep en het portefeuillehoudersoverleg Beschermd Wonen. Dit zal niet gebeuren op korte termijn. In maart zal er op landelijk niveau eerst nog een aanvulling plaatsvinden op het woonplaatsbeginsel. VOOR U! merkt op dat er een grote vraag is naar Beschermd Wonen vanuit diverse vlakken. Toch blijkt nog niet duidelijk wat straks de instroom gaat worden. Kan er regionaal een inschatting worden gemaakt hoeveel mensen aanspraak hierop maken? Wethouder Van Liempd antwoordt dat veel factoren hierbij een rol spelen. Een aantal factoren is nog niet duidelijk, zoals het aantal cliënten bij Beschermd Wonen die zullen uitstromen naar de WLZ. Het woonplaatsbeginsel kan effect hebben, maar dit is nog niet precies bekend. Er is een enorme krapte op de woningmarkt die niet snel opgelost zal zijn, maar wat dit lokaal betekent in Son en Breugel voor deze doelgroep is lastig te zeggen.

Dat is ook afhankelijk van de afspraken over de voorzieningen die in de centrumgemeente voorhanden blijven. Mevrouw Van Kempen merkt op over de uitstroom naar de WLZ, dat het wel gaat over inwoners van de gemeente die een woning nodig hebben. De woningopgave blijft in die zin gelijk, want beide groepen zitten in dezelfde woonvormen met dezelfde woonbehoefte. Wethouder Van Liempd antwoordt dat dit klopt. Het is wel zo dat mensen die uitstromen naar de WLZ niet vallen onder de reikwijdte van deze regiovisie. DorpsVISIE vraagt in hoeverre Zonhove wordt betrokken bij deze visie. Wethouder Van Liempd antwoordt dat dit volledig los staat van elkaar. De voorzitter constateert dat dit onderwerp kan doorgaan naar de oordeelsvormende fase. Sluiting De voorzitter sluit deze beeldvormende vergadering om 20.15 uur en dankt ieder voor de inbreng. De sessiegriffier,

M. Weerts

Sessie 1: Regiovisie Doordecentralisatie Beschermd Wonen – 17-02-2022

4