Document · PDF

4. 2022 Accountantsverslag Gemeente Son en Breugel

Gemeenteraad 5 juli 2023, gemeente Son en BreugelBij agendapunt: 3. Jaarstukken 20226.110 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Accountantsverslag Gemeente Son en Breugel

31 mei 2023 Eindhoven

Aanbiedingsbrief Gemeente Son en Breugel t.a.v. Gemeenteraad Raadhuisplein 1 5691 AL Son en Breugel Eindhoven, 31 mei 2023 Betreft: Accountantsverslag boekjaar 2022 Geachte leden van de raad, Hierbij bieden wij u het accountantsverslag aan naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2022 van de Gemeente Son en Breugel. Onze opdracht is het controleren van de jaarrekening op de aspecten getrouwheid en rechtmatigheid. In oktober 2022 hebben wij een interim controle uitgevoerd. De bevindingen hieruit zijn met het management besproken en toegelicht aan de auditcommissie. In april 2023 zijn we gestart met de jaareindecontrole die is gericht op het vormen van een oordeel over getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening in overeenstemming met de Nederlandse regels voor financiële verslaggeving en het vastgestelde normenkader. De controle hebben wij eind mei afgerond.

Terugkijkend naar het jaarrekeningproces zien wij dat dit soepeler is verlopen dan vorig jaar. Anderzijds constateren wij dat bij de start van de controle sprake was van achterstanden, in bijzonder ten aanzien van de uitvoering van de VIC en de aanlevering van het onderliggende balansdossier. Deze achterstanden zijn gedurende het traject weggewerkt en er is binnen de deadlines afgerond, met extra inzet van beide kanten. Dit accountantsverslag bevat de belangrijkste bevindingen naar aanleiding van de jaareindecontrole. Waar mogelijk doen wij aanbevelingen gericht op verdere verbetering. Deze aspecten doen geen afbreuk aan ons oordeel omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening 2022.

Wij hebben dit verslag in concept besproken met de gemeentesecretaris, de wethouder financiën en de controller. Tevens wordt dit verslag toegelicht aan de leden van de auditcommissie op 20 juni 2023. Na deze bespreking zal het verslag definitief worden aangeboden aan de gemeenteraad. Wij vertrouwen erop u middels onze rapportage voldoende geïnformeerd te hebben. Tot het geven van een nadere toelichting zijn wij graag bereid. Wij danken de medewerkers van de gemeente en Dienst Dommelvallei voor hun inzet en de plezierige en constructieve samenwerking. Met vriendelijke groet, namens ons hele team,

F.J.A. Verkooijen RA Manager audit 2

Inhoudsopgave 1. Management samenvatting

2. Ons oordeel

3. Bevindingen jaarrekening 2022 1. Begrotingsrechtmatigheid 2. Aanbestedingsrechtmatigheid 3. Grondexploitaties 4. Voorzieningen groot onderhoud 5. Jeugdhulp en WMO 6. Speerpunten van de raad 7. Overige bevindingen

11 12 13 15 17 18 20

4. Overige aspecten

5. Bijlages 1. Tabel fouten en onzekerheden SiSa

Totaal aantal pagina’s:

1. Management samenvatting Ons oordeel Onderwerp

Goedkeurend

Afkeurend

Anders

Toelichting

De jaarrekening 2022 geeft een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten en lasten over 2022 als van de activa en passiva per 31 december 2022 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

De verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties in de jaarrekening 2022 zijn tevens in alle van materieel zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen en zijn in overeenstemming met de wet- en regelgeving zoals opgenomen in het vastgestelde normenkader.

Wel bevindingen

Anders

Toelichting

Wij hebben vastgesteld dat de WNT-verantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening voldoet aan de daaraan te stellen eisen.

Wij hebben de SiSa-bijlage zoals opgenomen in de jaarrekening gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2022. Op grond hiervan melden wij dat geen fouten en/of onzekerheden zijn geconstateerd boven de voor de SiSa geldende rapporteringstoleranties.

Getrouw beeld

Rechtmatigheid

Onderwerp

Geen bevindingen

WNT verantwoording

SiSa-bijlage

1. Management samenvatting Financiële analyse 2022 Saldo baten en lasten voor mutatie reserves in k€ € 3.000 € 1.500 €0 -€ 1.500 -€ 3.000 -€ 4.500 -€ 6.000

-766

-2.220 -5.235

Primaire begroting Begroting na wijziging Realisatie

Resultaat na mutatie reserves in k€ € 3.000 € 1.500 €0

1.050

2.923

-€ 1.500

In de begroting na wijziging was een negatieve bijstelling doorgevoerd van € 4,5 mln, waardoor het begrote saldo van baten en lasten uitkomt op € 5,2 mln negatief. Een belangrijk onderdeel hiervan betrof de verwachte verliesvoorziening op Centrumplan Son van € 4,2 mln. Hiertegenover was ook onttrekking uit de reserves geraamd. Het begrote resultaat na reserves bedroeg € 1 mln positief. Het gerealiseerde saldo van baten en lasten bedraagt € 2,2 mln negatief en valt daarmee € 3 mln positiever uit. Dit financiële voordeel wordt met name gerealiseerd op programma 2 sociale leefomgeving (€ 1,7 mln) en een voordeel van € 0,7 mln op de algemene dekkingsmiddelen.

Het gerealiseerde resultaat na mutatie reserves bedraagt € 2,9 mln positief en is daarmee € 1,8 mln hoger dan begroot. De belangrijkste afwijkingen betreffen: • Hogere algemene uitkering + € 330.000 (programma 1 In- en externe dienstverlening) • Resultaat op opvang Oekraïense vluchtelingen + € 1.150.000 (programma 2 Sociale leefomgeving) • Lagere uitgaven op inkomensregelingen + € 450.000 (programma 2 Sociale Leefomgeving) • Lager resultaat op grondbeleid -/- € 690.000 (programma 4 economische ontwikkeling) • Lagere uitgaven op diverse projecten en stelposten* + € 560.000 (diverse programma’s) In algemene zin is een positief resultaat in lijn met de landelijke tendens. Dit heeft deels te maken met incidentele toegekende budgetten door de rijksoverheid. In de jaarrekening zijn bovenstaande afwijkingen geclassificeerd als structurele of incidentele afwijking. Wij hebben geadviseerd om de wijze van begroten op bepaalde punten (onder andere de verwerking van stelposten en groeipaden) te evalueren.

De jaarrekening laat op de structurele posten een positief resultaat zien. Met de structurele resultaten en afwijkingen houdt de gemeente rekening in de (meerjaren-)begroting. De verwachting is overigens dat de gemeente de komende jaren met forse kostenstijgingen wordt geconfronteerd (personeelskosten, inflatie alsook verbonden partijen). 5

1. Management samenvatting Financiële analyse 2022 Eigen vermogen in € mln € 50,0 39

38,6

39,7

37,5

Opbouw eigen vermogen in € mln

Externe financiering in € mln

€50

€ 20

€40

2,7

€ 30,0

€30

12,4

€ 20,0

€20

€ 10,0

€10

€-

€ 40,0

2019

2020

2021

2022

24,6

2021

2,9 12,5

22,0

2022

Resultaat Algemene reserve Bestemmingsre serve

Solvabiliteit in % van balanstotaal 80,0%

0,1

€ 15

Vlottend 60,0%

€ 10

Vast

16,0 €5

3,7

€0

2,1 2021

76,5%

71,4% 71,9% 57,3%

40,0% 20,0%

33,6% 36,5%

Gemiddelde in NL Son en Breugel

0,0%

2022

37,5% 37,5%

2019

2020

2021

2022

Het eigen vermogen van de gemeente neemt af met € 2,2 mln als gevolg van negatieve saldo van baten en lasten. Het eigen vermogen bestaat voor € 22 mln uit bestemmingsreserves en voor € 12,5 mln uit algemene reserves (voor resultaatbestemming). In 2022 is een nieuwe nota reserves en voorzieningen vastgesteld. Wij hebben de dotaties en onttrekkingen gecontroleerd en daarbij geen onrechtmatigheden geconstateerd. In 2022 zijn door de gemeente vaste leningen aangegaan van € 14 mln, met name ter financiering van het project Dommelhuis en enkele strategische grondaankopen. De verwachting is dat in komende jaren extra externe financiering nodig is onder andere vanwege de nieuwbouw van sporthal de Bongerd. Gezien de huidige renteontwikkeling is het strak monitoren van de liquiditeitsbehoefte belangrijker dan voorheen. De solvabiliteit van de gemeente neemt flink af en bedraagt 57,3% eind 2022. De afname wordt veroorzaakt door een daling van het eigen vermogen en het aantrekken van de externe lening en was vooraf voorzien. Dit kengetal ligt overigens nog boven het landelijk gemiddelde. Op basis van de analyse die is opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen is het weerstandsvermogen van de gemeente ruim voldoende om de risico’s op te kunnen vangen.

Wij merken hierbij op dat door de gemeente ten aanzien van het grondbeleid, voorzieningen groot onderhoud en sporthal de Bongerd geen aparte risico’s zijn gekwantificeerd. © 2023 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Gehanteerde controle en rapporterings-tolerantie

Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2022 uitgevoerd met inachtneming van de volgende toleranties, zoals opgenomen in het controleprotocol. Deze zijn gebaseerd op de begrote lasten en dotatie aan reserves. De werkelijke gerealiseerde lasten in 2022 vallen hoger uit. Wij hebben in onze controle geen rekening gehouden met een hogere goedkeuringstolerantie. Indien de geconstateerde fouten en onzekerheden het bedrag van de goedkeuringstolerantie niet overschrijden kan in beginsel een goedkeurende controleverklaring worden afgegeven.

Grondslag

Omvang

Tolerantie

Fouten

1% van de begrote lasten inclusief dotatie reserves

€ 43.127.000

€

Onzekerheden

3% van de begrote lasten inclusief dotatie reserves

€ 43.127.000

€ 1.293.000

Rapporteringstolerantie

431.000

€ 50.000

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Controleverschillen

In de jaarrekening 2022 resteren onderstaande ongecorrigeerde controleverschillen en onzekerheden met betrekking tot de getrouwheid en rechtmatigheid. Omdat het totaal aan fouten onder de toleranties blijft, heeft dit geen effect op ons oordeel. De totale onzekerheden binnen de WMO en Jeugdzorg blijven binnen de gestelde toleranties en hebben daarmee geen gevolgen voor ons oordeel.

Omschrijving

Getrouwheid / Rechtmatigheid

Omvang fout

Richting

Omvang onzekerheid

Verwijzing

Lasten uit inkoopcontracten welke niet in lijn met de EU aanbestedingsregels tot stand zijn gekomen

Rechtmatigheid

€ 115.000

3.2

Vaststellen levering zorg

Getrouwheid en rechtmatigheid

€ 799.000

3.5

Totaal voor getrouwheidsoordeel

€

€ 799.000

Totaal voor rechtmatigheidsoordeel

€ 115.000

€ 799.000

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Jaarverslag verenigbaar

Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag overeenkomstig het BBV is opgesteld en, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening. De programmaverantwoording hebben wij marginaal getoetst, wat zoveel betekent als het signaleren van mogelijke tegenstrijdigheden. De accountantscontrole omvat derhalve geen oordeel over de inhoudelijke juistheid en/of volledigheid van de informatieverstrekking opgenomen in de programmaverantwoording. Wij denken in algemene zin dat de leesbaarheid en relevantie van uw jaarverslag en jaarrekening kan worden verbeterd door: • Het aantal pagina’s terug te brengen en focus te leggen op de belangrijke onderwerpen en afwijkingen; • Afwijkingen op lasten, baten en corresponderende reserves per taak te bundelen, zodat in één oogopslag duidelijk is wat het effect per taak is op het resultaat na reserves.

Schattingen

De opstelling van de jaarrekening vereist dat het college oordelen vormt en schattingen en veronderstellingen maakt die van invloed zijn op de toepassing van grondslagen en de gerapporteerde waarde van activa en verplichtingen en van de baten en lasten. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. De schattingen en onderliggende veronderstellingen zijn in het kader van onze controleopdracht op aanvaardbaarheid beoordeeld. Hierbij hebben wij geen belangrijke tekortkomingen geconstateerd. In uw jaarrekening zijn de volgende belangrijke schattingen verwerkt: • De waardering van de grondexploitaties en overige grondposities (zie bevinding 3.3) • De waardering van de pensioenvoorzieningen voor (oud)wethouders • De waardering van de voorzieningen groot onderhoud (zie bevinding 3.4) • De inbaarheid van uitstaande geldleningen, in bijzonder inzake De Wolfswinkel (boekwaarde na voorziening € 272.000) • De inbaarheid van debiteuren en de getroffen voorziening voor dubieuze debiteurenposities. In dit kader hebben we reeds in de management letter aandacht gevraagd voor het debiteurenbeheer op de debiteuren sociale zaken.

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Verbonden partijen

In uw jaarrekening zijn diverse bijdragen aan verbonden partijen verwerkt. De (op basis van de financiële impact en risicoprofiel) belangrijkste verbonden partijen betreffen: • GR Dienst Dommelvallei: € 4,6 mln • GR Blink: bijdrage € 1,4 mln

Bovengenoemde bedragen zijn verwerkt op basis van de (concept) jaarcijfers 2022 zoals opgeleverd door de verbonden partij. Wij stemmen in met de huidige verwerking in de jaarrekening. In dit verband wijzen wij u op het volgende: • Wij begrijpen dat bij GR Blink een extern onderzoek is afgerond als onderdeel van het strategisch traject. Dit onderzoek gaat onder andere in op de rechtmatigheid van de huidige samenwerkingsvorm binnen GR Blink. Aanvullend heeft Prezero aangekondigd de samenwerking in GR Blink te beëindigen. Op dit moment is de inrichting en juridische vormgeving van de dienstverlening in de toekomst nog onzeker. Deze situatie is ons inziens toereikend toegelicht in de paragraaf verbonden partijen. • GR Dienst Dommelvallei houdt geen eigen weerstandvermogen aan. Hierdoor komen verliezen en toekomstige tekorten voor rekening van de gemeente. Interne beheersing

Op basis van onze werkzaamheden hebben wij geen significante tekortkomingen in de interne beheersing geconstateerd. In onze management letter hebben wij enkele aandachtspunten opgenomen voor de verdere verbetering van processen die met name toezien op het sociaal domein, het inkoopproces en de invulling van de verbijzonderde interne controle functie. Ten tijde van de eindejaarscontrole is gebleken dat het niveau van de verbijzonderde interne controle nog niet op het gewenste niveau is. Naar de toekomst toe, in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording, moeten hier nadrukkelijk nog stappen worden gezet.

SiSa-bijlage

De SiSa-bijlage en bijbehorende stukken dienen door uw organisatie voor 15 juli a.s. elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. De verplichten tabellen voor fouten en onzekerheden die aangeleverd moeten worden bij het CBS zijn opgenomen achter in het verslag.

3.1 Begrotingsrechtmatigheid Begrotingsrechtmatigheid Bevinding Algemeen

Lasten en dotatie reserves per programma in € mln €0

€ 10

19,4 22,1 21,0

2. Sociale leefomgeving

8,5 9,9 9,6

3. Fysieke en veilige leefomgeving

€ 30

9,9 11,8 11,4

1. Interne en externe dienstverlening

4. Economische en ruimtelijke ordening

€ 20

10,5

Op alle programma’s heeft een opwaartse bijstelling van de lasten plaatsgevonden in de begroting na wijziging anticiperend op hogere lasten. Op basis van de realisatie constateren wij achteraf dat deze bijstelling conservatief is begroot.

Primaire begroting

Binnen het programma economische en ruimtelijke ordening valt op dat de lasten € 3,6 mln lager uitvallen dan opgenomen in de begroting na wijziging hetgeen wordt veroorzaakt door vertragingen in projecten zoals Sonniuspark.

Begroting na wijziging

Ten aanzien van de investeringen hebben wij een overschrijding vastgesteld op het project Dommelhuis. Deze overschrijding is al gemeld in de 2 e bestuursrapportage en in een aparte raadsinformatiebrief en telt daarom niet mee in ons oordeel. Zie verder 3.6.

5,3

6,9

In het kader van de controle hebben wij onderzoek verricht op overschrijdingen van lasten (inclusief dotaties aan reserves) ten opzichte van de geraamde begroting. In 2022 is op geen enkel programma sprake van een overschrijding op de gerealiseerde lasten ten opzichte van de begroting na wijziging. Om die reden is er geen sprake van begrotingsonrechtmatigheden.

Realisatie

3.2 Aanbestedingsrechtmatigheid Aanbestedingsrechtmatigheid Bevinding

Inkoop en aanbesteding

In het kader van de rechtmatigheidscontrole zijn onze controlewerkzaamheden op inkopen en aanbestedingen gericht op het voldoen aan de Europese aanbestedingswetgeving. Dit betekent dat enkel constateringen op het gebied van de Europese aanbestedingswetgeving een effect hebben op ons rechtmatigheidsoordeel. Op basis van de interne inkoopanalyse hebben wij reeds in de management letter melding gemaakt van mogelijke onrechtmatigheden. Tijdens de jaareindecontrole hebben wij de inkoopanalyse over het gehele boekjaar 2022 ontvangen. Daarbij zijn door Dienst Dommelvallei de onrechtmatigheden gekwantificeerd en wij hebben hierop onze eigen controlewerkzaamheden verricht. Op basis hiervan melden wij het volgende: • •

•

Op reeds bekende onrechtmatigheden naar aanleiding van de tussentijdse controle is de fout voor heel 2022 gekwantificeerd op € 115.000. Het ging hierbij om de opdracht ‘maaien van gazons en sportvelden’. Voor 2023 is deze opdracht Europees aanbesteed. Op de overige inkoopdossiers zijn door ons geen afwijkingen van de Europese aanbestedingsdrempels geconstateerd die meetellen in het oordeel van 2022. Wel hebben wij geadviseerd om inkopen als groenonderhoud en advies & ingenieurszaken onder te brengen in een raamovereenkomst om onrechtmatigheden in de toekomst te voorkomen. Wij hebben in onze controle in het bijzonder aandacht besteed aan de inkopen die hebben plaatsgevonden in het kader van de crisisnoodopvang Oekraïense vluchtelingen. Vanwege het korte tijdsbestek en de onzekerheid die gemoeid was met de organisatie van deze opvang, kon vooraf niet een inkoopstrategie worden opgesteld en zijn deze inkopen niet meerjarig Europees aanbesteed. De lasten zien met name toe op beveiligingswerkzaamheden en verbouwingskosten. De organisatie heeft onderbouwd dat binnen de aanbestedingsdrempels is gehandeld. Wij hebben deze onderbouwing beoordeeld en onderliggende documentatie getoetst. Op basis hiervan en het feit dat hierbij sprake is van een uitzonderingsregel (zogenoemde dwingende spoed) stemmen wij in met deze conclusie.

Wij hebben geadviseerd om deze inkoopstromen in bijzonder te blijven monitoren.

3.3 Grondexploitaties Grondexploitaties Bevinding

Grond exploitaties

Geïnvesteerd vermogen in mln€ €4 €2

2,6

€0

-0,5

-€ 2

0,4

Verlies voorziening

-4,7

Centrum Son

-5,7

-€ 4

Sonnius Park

-€ 6

-1,8

-€ 8

-6,6

-€ 10 -€ 12

2022

Overige plannen

Het geïnvesteerde vermogen in lopende exploitaties na aftrek van de voorziening

bedraagt per 31 december 2022 € 8,3 mln negatief (2021: € 8,1 mln negatief). De belangrijkste mutaties betreffen: • Gemaakte kosten + € 1,4 mln (vooral Sonniuspark) • Inbreng Centrum Son vanuit MVA + € 2,6 mln • Mutatie verliesvoorziening -/- € 4,8 mln (Centrum Son: -/- € 4,4 mln) • Terugname winstneming -/- € 0,2 mln • Overige mutaties + € 0,7 mln Het risicoprofiel van uw grondbedrijf neemt toe als gevolg van Centrum Son en enkele toekomstig geplande projecten. De meeste risico’s schuilen in de projecten Centrum Breugel en Centrum Son. De verliesvoorziening op deze twee projecten bedraagt in totaal € 6,6 mln. In de algemene reserve Grex resteert nog € 1,9 mln ter afdekking van (toekomstige) risico’s. Wij hebben vastgesteld dat de tussentijdse winst op Sonniuspark negatief is bijgesteld met € 157.000. Dit als gevolg van een inschatting van hogere kosten om het project te realiseren. Wij hebben geconstateerd dat de tussentijdse winstbijstelling juist is bepaald op basis van de zogenoemde POC methode.

3.3 Grondexploitaties (vervolg) Grondexploitaties – algemeen Bevinding

Centrumplan Son

In december 2022 is de grondexploitatie Centrumplan Son geopend door de raad met een verwacht negatief resultaat van € 4.189.000. Dit verlies is gedekt uit de algemene reserve grondexploitatie. Ten aanzien van deze grondexploitatie melden wij het volgende: • Bij opmaak van de jaarrekening is het totale verwachte verlies toegenomen met een bedrag van € 198.000. Dit wordt veroorzaakt door hogere kosten. Op dit moment is de verliesvoorziening naar verwachting toereikend. • Het project heeft een looptijd tot en met 2030. De grootste risico’s binnen dit project zitten in de kostenkant (nog te realiseren € 3,6 mln) en de opbrengsten kant (nog te realiseren € 1,7 mln). Zowel qua kosten als qua opbrengsten zijn momenteel nog geen vaste overeenkomsten afgesloten. Wij hebben de veronderstellingen van zowel de nog te realiseren baten als de nog te maken kosten doorgenomen en zijn van mening dat deze passend zijn.

Strategische gronden

In 2022 is voor € 4,6 mln aan strategische grondaankopen gedaan in overeenstemming is met raadsbesluiten. Het gaat om gronden voor toekomstige projecten inzake woningbouw. Wij hebben de waardering van deze gronden als onderdeel van de materiële vaste activa getoetst aan de adviesrapportage van de vastgoedtaxateur. Op dit moment is er geen aanleiding om af te waarderen.

VPB positie grondexploitatie

Als gevolg van de invoering van de vennootschapsbelastingplicht (hierna: VPB) voor overheidsinstanties per 1 januari 2016 is het exploiteren van grondexploitaties bij de gemeente aangemerkt als een VPB activiteit. Binnen de jaarrekening is een last verwerkt van € 151.000 gebaseerd op voorlopige aanslag 2022. Daarnaast zijn de aanslagen over vorige jaren verminderd (totaal € 187.000) op basis van een correctie van de voorlopige aanslagen van deze vorige jaren. Aangezien deze aanslagen nog niet definitief zijn, schuilt hierin een risico dat er nabetalingen worden opgelegd over deze voorafgaande jaren.

3.4 Voorzieningen groot onderhoud Voorzieningen groot onderhoud Bevinding De gemeente heeft ter financiering van toekomstig onderhoud aan haar investeringen (gebouwen, wegen, etc.) egalisatie-voorzieningen en reserves gevormd. Een voorziening moet, in tegenstelling tot een bestemmingsreserve, volledig zijn. In het kader van onze jaarrekeningcontrole besteden wij nadrukkelijk aandacht aan de diverse onderhoudsvoorzieningen. Hierbij richten wij ons met name op de volgende vragen: 1. Zijn de jaarlijkse stortingen in de voorzieningen in overeenstemming met de begroting en gebaseerd op een onderhoudsplanning? 2. Zijn de onttrekkingen aan de voorziening in lijn met het doel van de voorziening? 3. Ligt het eindsaldo van de voorziening in lijn met het onderhoudsplan? De standen van de diverse onderhoudsvoorzieningen ultimo 2022 ten opzichte van het plan zijn als volgt: Plan

Stand 31-12-2022 (plan)

Stand 31-12-2022 (realiteit)

Verschil

€ 353.000

Reserve onderhoud wegen

2016-2020

Onderhoud gebouwen *)

2015

€ 608.000

€ 871.000

€ 263.000

Riolering

2016-2022

€ 2.044.000

€ 2.241.000

€ 197.000

*) De voorziening onderhoud gebouwen is ultimo 2022 hoger dan de ramingen in de oorspronkelijke plannen. Dit wordt met name veroorzaakt door achterstanden die zijn opgelopen in de uitvoering van de plannen.

3.4 Voorzieningen groot onderhoud (vervolg) Voorzieningen groot onderhoud Bevinding Wij merken ten aanzien van de getroffen reserveringen voor groot onderhoud het volgende op: • Wij begrijpen dat het een wens is om de huidige middelen voor wegen voortaan onder te brengen in een voorziening. Het wegenbeheerplan en de daaruit volgende onderhoudsplanning is echter verouderd en dient dringend geactualiseerd te worden. • Het meerjarenonderhoudsplan voor gebouwen is sinds 2015 niet meer geactualiseerd. Wij begrijpen dat er wordt gewerkt aan een plan om het beheer van het vastgoed te professionaliseren en de onderhoudskosten en toekomstige investeringen in kaart te brengen. Dit plan zal pas medio 2023 gereed zijn en pas in 2023 leiden tot een update van de voorziening en jaarlijkse dotatie. Voor de jaarrekening 2022 wordt de huidige voorziening in stand gehouden. Op basis van de huidige onderhoudsplannen is de voorziening met een jaarlijkse dotatie van € 75.000 per jaar op korte termijn toereikend. In het nieuwe beheerplan zal echter voor de langere termijn keuzes gemaakt moeten worden inzake uit te voeren onderhoud waarbij onderzocht moet worden of de huidige dotatie moet worden verhoogd.

Wij hebben geadviseerd het beleid en de meerjarenonderhoudsplannen verder te formaliseren en voor te leggen aan de raad en in komende begrotingen rekening te houden met een mogelijke hogere dotatie. • Op dit moment constateren wij – in algemene zin - sterk stijgende prijzen voor grondstoffen en materialen. Het prijspeil waarmee wordt gerekend in de plannen moet aansluiten bij de marktontwikkelingen.

3.5 Jeugdhulp en WMO Jeugdhulp en WMO Lasten Jeugdhulp en WMO in € mln €0

WMO

Jeugd hulp

€1

€2

€3

€4

€5

2021

2,9 2,5 3,0 3,0

Primaire begroting Begroting na wijziging

3,3 3,8 3,7 3,9

Realisatie

Onzekerheid zorglevering in €k Onzekere zorglevering

487.000

€0

€ 200.000

€ 400.000

292.000 20.000

€ 600.000

€ 800.000 € 1.000.000

WMO aanbieders

De bijgestelde begroting voor WMO en Jeugdhulp is mede gebaseerd op historische gegevens uit 2021. Ten aanzien van WMO is die daardoor gedurende het jaar qua lasten omhoog bijgesteld. De realisatie ligt hiermee in lijn. De kosten voor Jeugdhulp bedragen uiteindelijk € 200.000 hoger dan begroot. Ondanks dat de verschillen qua bedrag beperkt zijn, zijn wij van mening dat het budgetbeheer verbeterd kan worden. Hiermee ontstaat tussentijds beter zicht op de ontwikkelingen en kan – eventueel – tijdiger worden bijgestuurd. In april en mei 2022 zijn de productieverantwoordingen van zorgaanbieders ontvangen en is de gemeente gestart met het afstemmen van deze verantwoordingen met de eigen zorgadministratie. Het doel hiervan is onder andere om te bepalen wat er met de verschillende zorgaanbieders nog moet worden verrekend in verband met zorg die tot en met 2022 is geleverd. Wij hebben de afstemming zorgkosten uitvoerig gecontroleerd en concluderen dat bij deze inschatting voorzichtigheid in acht is genomen. Uit onze controle zijn geen materiële verschillen gebleken.

Om te kunnen concluderen dat de zorglasten die zijn verantwoord ook rechtmatig en getrouw zijn, moet worden vastgesteld dat de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk is geleverd. Hiertoe steunt de gemeente op de productieverantwoordingen en accountantsverklaringen die van de zorgaanbieders worden ontvangen. Op basis van aanbieders zonder (goedkeurende) controleverklaring bedraagt de onzekerheid over de geleverde zorg op totaal niveau € 799.000 hetgeen een lichte toename is en opzichte van vorig jaar wat veroorzaakt wordt door enkele faillissementen en een hoger aandeel kleine zorgaanbieders die geen controleverklaring bij de zorglevering hoeven aan te leveren. We constateren dat er controles worden uitgevoerd op de PGB-zorg hetgeen vorig jaar niet werd gedaan. Hierdoor is de PGB-onzekerheid teruggebracht. Daarmee is een eerste stap gezet om zelfstandig een uitspraak te kunnen doen over de zorglevering. Wij hebben geadviseerd om dit verder uit te breiden naar jeugd- en WMO zorg en maatregelen samen te stellen om zelfstandig te kunnen oordelen over deze zorglevering.

3.6 Speerpunten van de raad Overige bevindingen

Uitgaande subsidies

Subsidie aan LEVgroep

Een goede beoordeling van de uitgaande subsidiestromen is van belang in het kader van rechtmatige besteding van middelen. Wij constateren in het kader van de jaarrekening 2022 het volgende: • De gemeente liep fors achter met het vaststellen van subsidies over 2021. Inmiddels zijn de grootste subsidies – vooral de professionele subsidies - alsnog vastgesteld op basis van de beoordeelde eindverantwoordingen. Voor andere subsidies zal door het college ambtshalve vaststelling plaatsvinden. Er resteert een bedrag van € 115.000 waar nog geen besluit over is genomen en dus geen zekerheid is over de rechtmatige besteding. De gemeente is van mening dat geen materiële terugvorderingen worden verwacht over 2021. Deze zijn daarom niet verwerkt in de jaarrekening. Dit heeft daarom geen consequenties voor de financiële rechtmatigheid in 2022. • In de subsidieverordening is geen harde termijn voor vaststelling opgenomen. Formeel bezien wordt daarom niet afgeweken van de door de raad gestelde regels. Vaststelling vindt plaats door de senior beleidsmedewerker. Wij vinden dat uw subsidieverordening dringend toe is aan een update. • De verstrekte subsidies over 2022 zijn allen toegekend op basis van een toekenningsbesluit. In het kader van de vaststelling geldt dat professionele subsidies alle verantwoordingsstukken voor 1 mei 2023 ingediend moeten hebben.

De beoordeling hiervan heeft nog niet plaatsgevonden. Op uw verzoek hebben wij extra aandacht besteed aan de LEVgroep-subsidie. Wij constateren hierbij het volgende: • Ten aanzien van de subsidie 2022 stellen wij vast dat de aanvraag tijdig is ingediend en de beschikkingsverlening tijdig heeft plaatsgevonden. Er is een subsidie toegekend aan LEVgroep van € 752.000. • Er heeft viermaal een ambtelijk gesprek en eenmaal een bestuurlijk overleg plaatsgevonden en er is een tussentijdse rapportage ontvangen in het kader van tussentijdse monitoring. Op basis van de subsidievordering is minimaal twee keer een (bestuurlijk) overleg de norm. In de prestatieafspraken bij de beschikking wordt gesproken over vier ambtelijke gesprekken. De eindverantwoording over 2022 is tijdig ingediend en bevat alle vereiste elementen, maar is nog niet beoordeeld. • De subsidie over 2021 (€ 669.000) is qua bedrag ongewijzigd vastgesteld op 3 mei 2023. De vaststelling is gedaan na de interne beoordeling van de opgeleverde eindverantwoordingsdocumenten en op basis van de diverse tussentijdse overleggen. Hierbij valt op dat bepaalde prestatieafspraken qua lasten en ureninzet – vanwege corona – niet zijn gerealiseerd. Anderzijds is op andere onderdelen juist meer lasten en ureninzet verantwoord. De gemeente is van mening dat hiermee op totaalniveau binnen de afspraken is gehandeld.

3.6 Speerpunten van de raad Overige bevindingen

Dommelhuis

In 2022 zijn aanzienlijke bedragen geïnvesteerd voor de realisatie van Dommelhuis (€ 1,8 mln). De boekwaarde eind 2022 bedraagt € 9,5 mln. Dit project heeft in onze controle nadrukkelijk de aandacht gehad. In dit verband melden wij het volgende: • Wij hebben de investeringen gecontroleerd aan de hand van facturen, opdrachten, e.d. Er zijn geen interne uren noch overheadkosten toegerekend en er is nog niet afschreven. • De presentatie boekwaarde onder de MVA is nog inclusief de verwachte vooraftrek van de BTW. De gemeente houdt rekening met een vooraftrek van € 1,1 mln. Met de belastingdienst loopt nog een onderhandeling over het exacte verrekenpercentage. Een nadelige uitkomst van deze discussie met de fiscus kan leiden tot een aanvullende overschrijding van het krediet. Dit risico is beschreven in de raadsinformatiebrief (hierna: RIB). • In de jaarrekening is vermeld dat het totale krediet van € 9,3 mln (krediet van € 8,4 mln en € 0,9 mln dekking via de grondpositie Centrum Son) is overschreden met € 230.000. De raad is van deze overschrijding op de hoogte gebracht middels de raadsinformatiebrief van 20 december 2022. In deze RIB is aangekondigd dat bij het vaststellen van de jaarrekening 2022 er wordt voorgesteld een apart krediet te verlenen voor de afwikkeling van restpunten ter grootte van € 150.000. De formele besluitvorming hierover moet nog plaatsvinden.

In 2022 en 2023 is tot dusver voor € 15.000 aan kosten gemaakt inzake nazorg. • Het project Dommelhuis heeft nadrukkelijk raakvlakken met de grondexploitatie Centrum Son. Voor de fiscale behandeling (zowel VPB als BTW) is een duidelijk onderscheid tussen het MVA-project Dommelhuis en de grondexploitatie van cruciaal belang. Bovendien hebben wij geadviseerd om in de toekomst kredieten voor investeringsprojecten zuiver op te nemen zonder rekening te houden met eventuele dekking uit grondexploitaties.

3.7 Overige bevindingen Overige bevindingen Bevinding Claim Attero

Opvang Oekraïne

Reeds lange tijd loopt er een juridisch geschil tussen afvalinzamelaar Attero en een grote groep Brabantse gemeenten. In 2023 is duidelijk geworden dat deze gemeenten een nabetaling moeten doen aan Attero in verband met de afvallevering over de jaren 2015 en 2016. Namens de 21 gemeenten in de regio treedt GR Metropoolregio Eindhoven op als partij die de financiële afhandeling met Attero verricht. De nabetaling aan Attero voor deze 21 gemeenten bedraagt circa € 5,6 mln. De gemeente Son en Breugel heeft in haar jaarrekening een voorziening getroffen voor deze kwestie van € 148.000. Dit bedrag betreft het geschatte aandeel van de gemeente in de nabetaling op basis van inwoneraantallen. Over de exacte afrekening loopt nog discussie binnen de regio. Gezien de omstandigheden stemmen wij in met de getroffen voorziening en de toelichting hieromtrent. In 2022 hebben de gemeenten in Nederland als taak gekregen om opvanglocaties voor Oekraïense vluchtelingen te realiseren en exploiteren. De gemeente wordt hiervoor gecompenseerd door het Rijk en dient hiervoor een verantwoording van de kosten te doen middels SiSa. Wij merken ten aanzien van deze regeling het volgende op: • De totale lasten bedragen circa € 1 mln en bestaan voornamelijk uit het realiseren van een opvanglocatie, verstrekken van leefgeld en overige ingekochte diensten zoals beveiliging.

Wij hebben – naast de rechtmatigheidsaspecten van deze inkopen – vastgesteld dat deze lasten juist zijn verantwoord in de jaarrekening. • De bekostiging door het Rijk - op vaste normbedragen per gerealiseerde opvangplek – bedraagt € 2,15 mln. De gemeente heeft hierdoor een voordeel van € 1,15 mln gerealiseerd binnen de jaarrekening, waarvan € 43.000 nog te ontvangen bevoorschotting. Dit bedrag is in basis vrij besteedbaar.

3.7 Overige bevindingen Overige bevindingen Bevinding Verlofsaldi

Met ingang van boekjaar 2022 hebben werknemers de mogelijkheid om niet opgemaakte verlofuren onder voorwaarden om te zetten in spaarverlof. Dit spaarverlof heeft - in tegenstelling tot wettelijk- en bovenwettelijk verlof - geen vervaldatum en kan door de werknemer naar eigen wens worden ingezet om met behoud van loon minder te werken. De verslaggevingsregels (BBV) schrijven voor dat spaarverlof onder voorwaarden financieel tot uitdrukking moet komen in een voorziening. De gemeente heeft met ingang van 2022 geen voorziening spaarverlof aangelegd, aangezien tot op heden geen enkele medewerker heeft aangegeven hiervan gebruik te willen maken. Wij stemmen in met deze verwerkingswijze. De verwachting is dat in de toekomst wel medewerkers gebruik gaan maken van deze regeling, dus dat in de toekomst een voorziening gevormd zal moeten worden. Voor de overige verlofsaldi zijn conform vorige jaren geen verplichtingen gewaardeerd in de jaarrekening. Wij hebben geadviseerd om in 2023 de financiële verplichting ten aanzien van de verschillende soorten verlof (wettelijk, bovenwettelijk, spaarverlof, etc.) in kaart te brengen. Vanuit daar kan er beleid worden gemaakt over de financiële verwerking.

4. Overige aspecten in relatie tot onze controle Onderwerp

Toelichting

Geen sprake van beperkingen in de reikwijdte van onze controle

Er zijn geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle opgetreden. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers van de gemeente en Dienst Dommelvallei de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.

Fraude

De verantwoordelijkheid voor het voorkomen en ontdekken van fraude ligt primair bij het college. Onze rol als accountant is om vast te stellen dat de jaarrekening vrij is van materiële afwijkingen door fouten of fraude. Bij fraude is het risico dat een afwijking niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, omdat fraude vaak samen gaat met activiteiten om de fraude te verhullen. Onze werkzaamheden ten aanzien van fraude bestaan onder andere uit: • Alertheid op fraudesignalen gedurende de controle; • Evalueren en bespreken van mogelijkheden tot fraude en fraudesignalen met het management en college; • Het uitvoeren van een analyse op handmatige journaalposten, onder andere om ingrijpen van het bestuur in de interne beheersing te kunnen identificeren; • Het uitvoeren van controlewerkzaamheden op schattingsposten, onder andere om oneigenlijke beïnvloeding door het management en college te kunnen identificeren; • Het beoordelen van rechten in de financiële administratie en de bankapplicatie alsmede het uitvoeren van een bankanalyse, met als doel om fouten en fraude in de uitgaande betalingen te kunnen identificeren. Er zijn gedurende 2022 door ons geen materiële fraudegevallen geconstateerd en er zijn ons eveneens geen vermoedens van fraude bekend. Daarnaast heeft het college aan ons geen melding gemaakt van geconstateerde fraudegevallen of andere fraudesignalen.

Wij hebben in de management letter geadviseerd om een fraudebeleid op te stellen.

Claims en juridische procedures

Er zijn geen andere belangrijke (dreigende en niet gewaardeerde) claims en/of juridische procedures met een mogelijke materiële impact op de cijfers per ultimo 2022, anders dan toegelicht onder de niet uit de balans blijkende verplichtingen en de paragraaf weerstandsvermogen. 22

4. Overige aspecten in relatie tot onze controle Onderwerp

Toelichting

Gebeurtenissen na balansdatum

Er zijn geen belangrijke gebeurtenissen na balansdatum anders dan hetgeen opgenomen in de toelichting op de jaarrekening.

Geautomatiseerde gegevensverwerking

Wij hebben vanuit onze controle op de jaarrekening geen belangrijke bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.

Onafhankelijkheid

Wij zijn onafhankelijk van uw gemeente en voor zover wij weten, heeft zich geen inbreuk voorgedaan op de van toepassing zijnde regels (Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (VIO)) ten aanzien van onafhankelijkheid.

Openstaande punten

Bespreekpunten afstemmen, LOR opstellen en controleverklaring opmaken.

5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer

Specifieke uitkering of overig

A13

Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen

n.v.t.

A16

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

n.v.t.

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek

n.v.t.

C43

Regeling reductie energiegebruik woningen

n.v.t.

C55

Aanpak energiearmoede

n.v.t.

C62

Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslag enaffaire

n.v.t.

Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)

n.v.t.

D14

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen

n.v.t.

Subsidieregeling sanering verkeerslawaai

n.v.t.

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2022

n.v.t.

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen) _gemeentedeel 2022

n.v.t.

Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen

n.v.t.

Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen

n.v.t.

Tozo 2

n.v.t.

Tozo 3

n.v.t.

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer

Specifieke uitkering of overig

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

Tozo 4

n.v.t.

Tozo 5

n.v.t.

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T

n.v.t.

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekkingen in jaar T

n.v.t.

G10

Wet inburgering 2021_gemeentedeel 2022

n.v.t.

G12

Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel

n.v.t.

G13

Onderwijsroute 2022_ deel gemeente

n.v.t.

Regeling specifieke uitkering stimulering sport

n.v.t.

Regeling Sportakkoord 2020–2022

n.v.t.

H21

Specifieke uitkering clïëntondersteuning

n.v.t.

Regeling specifieke uitkering uitvoering subsidieregeling sanering varkenshouderijen

n.v.t.

Strekking controleverklaring Strekking controleverklaring rechtmatigheid:

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid:

Goedkeurend

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12836993/1