Document · PDF

3. Accountantsverslag Gemeente Son en Breugel def 20-6-25 getekend

Gemeenteraad 26 juni 2025, gemeente Son en BreugelBij agendapunt: Jaarstukken 20245.798 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Accountantsverslag Gemeente Son en Breugel

20 juni 2025 Eindhoven

Aanbiedingsbrief Gemeente Son en Breugel t.a.v. Gemeenteraad Raadhuisplein 1 5691 AL Son en Breugel

Ondanks de extra inzet van Dienst Dommelvallei en de gemeente om de beheersing en verantwoording van de SiSa middelen te verbeteren, is deze controle uiteindelijk pas medio mei afgerond. De samenwerking is daarbij plezierig.

Eindhoven, 20 juni 2025

Dit accountantsverslag bevat de belangrijkste bevindingen naar aanleiding van de jaareindecontrole. Waar mogelijk doen wij aanbevelingen gericht op verdere verbetering. Deze aspecten doen geen afbreuk aan ons oordeel omtrent de getrouwheid van de jaarrekening 2024.

Betreft: Accountantsverslag boekjaar 2024 Geachte leden van de raad,

Hierbij bieden wij u het accountantsverslag aan naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2024 van de Gemeente Son en Breugel. Onze opdracht is het controleren van de jaarrekening op het aspect getrouwheid. In het kader van onze opdracht hebben wij in oktober 2024 een interim controle uitgevoerd. De bevindingen hieruit zijn reeds in een separate management letter gerapporteerd.

Wij hebben dit verslag in concept besproken met de controller, gemeentesecretaris en wethouder financiën. Tevens wordt dit verslag toegelicht aan de leden van de auditcommissie op 10 juni 2025. Na deze bespreking zal het verslag definitief worden aangeboden aan de gemeenteraad. Wij vertrouwen erop u middels onze rapportage voldoende geïnformeerd te hebben. Tot het geven van een nadere toelichting zijn wij uiteraard gaarne bereid.

In overleg met Dienst Dommelvallei hebben wij in maart een tussentijdse controle uitgevoerd op de specifieke uitkeringen (de zogenoemde SiSa bijlage) en de inkoopanalyse, vooral met als doel om vertraging in het proces van de controle te voorkomen.

Met vriendelijke groet, namens ons hele team,

In april en mei hebben wij de jaareindecontrole uitgevoerd. De jaareindecontrole is gericht op het vormen van een oordeel over de jaarrekening in overeenstemming met de Nederlandse regels voor financiële verslaggeving.

T.M.M. van Lierop RA MSc Extern accountant

ValidSigned by T.M.M. lierop RA MSc on 20-06-2025

Inhoudsopgave 1. Samenvatting

2. Ons oordeel

3. Bevindingen jaarrekening 2024 1. Rechtmatigheid 2. Grondbedrijf 3. Voorzieningen groot onderhoud 4. Jeugdhulp en WMO 5. Overige bevindingen

10 13 15 17 18

4. Overige aspecten

5. Bijlages 1. Tabel fouten en onzekerheden SiSa 2. Tabel fouten en onzekerheden TOZO

1. Samenvatting - oordeel Ons oordeel Onderwerp

Goedkeurend

Afkeurend

Anders

Toelichting

De jaarrekening 2024 geeft een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten en lasten over 2024 als van de activa en passiva per 31 december 2024 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

Geen bevindingen

Wel bevindingen

Anders

Toelichting

Getrouw beeld

Onderwerp

Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de financiële rechtmatigheid en is opgesteld in overeenstemming met de kadernota rechtmatigheid en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Omdat de niet-acceptabele onrechtmatigheden hoger zijn dan de vastgestelde tolerantiegrens, nemen wij in onze controleverklaring een aanvullende paragraaf ter benadrukking van deze aangelegenheid op.

Rechtmatigheidsverantwoording

WNT verantwoording

SiSa-bijlage

Wij hebben vastgesteld dat de WNT-verantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening voldoet aan de daaraan te stellen eisen.

Wij hebben de SiSa-bijlage zoals opgenomen in de jaarrekening gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2024. Op grond hiervan melden wij dat geen fouten en/of onzekerheden zijn geconstateerd boven de voor de SiSa geldende rapporteringstoleranties. 4

1. Samenvatting - financiële analyse Financiële analyse 2024 Saldo baten en lasten voor mutatie reserves in k€ € 1.000

€0 -€ 1.000

-1.490 -1.980

-809

-€ 2.000 Primaire begroting Begroting na wijziging Realisatie

Resultaat na mutatie reserves in k€* € 1.500

€0

-851

-999

-290

-€ 1.500 Primaire begroting Begroting na wijziging Realisatie

De primaire begroting na reserves van de gemeente Son en Breugel bedroeg € 851.000 negatief. Dit bedrag is gedurende het jaar enerzijds negatief bijgesteld door hogere kosten in het sociaal domein en personeel (€ 800.000 in de 1e berap) en anders positief bijgesteld door hogere bijdragen van het Rijk (€ 717.000 in de 2e berap). Bij uw gemeente worden begrote tekorten in het jaar gedekt door de algemene reserves. Hierdoor wijkt het gepresenteerde resultaat in uw P&C documenten af van het hiernaast gepresenteerde resultaat na mutatie reserves. Het gerealiseerde saldo van baten en lasten bedraagt € 809.000 negatief. Dit saldo valt € 1,2 mln positiever uit dan begroot na wijziging. Dit komt met name door de voordelen op programma 2 Sociale leefomgeving, Het resultaat na mutatie reserves is € 709.000 hoger dan begroot.

De belangrijkste afwijkingen betreffen: • Resultaat op opvang asielzoekers (TGO) en Oekraïners + € 1.525.000 (programma 2 Sociale leefomgeving) • Minder bijstandsuitkeringen aan statushouders + € 390.000 (programma 2 Sociale leefomgeving) • Extra storting in de voorziening wethouderspensioen -/- € 320.000 (programma 1 in- en externe dienstverlening) • Hogere personeelskosten (met name door inhuur) -/- € 320.000 (programma 1 in- en externe dienstverlening) • Voorziening wachtgeld -/- € 280.000 (programma 1 in- en externe dienstverlening) • Diverse (per saldo) nadelen -/- € 286.000 (diverse programma’s) Van het positieve resultaat na reserves is het grootste gedeelte als incidenteel aangemerkt. Met de structurele resultaten en afwijkingen – vooral op personeelskosten - houdt de gemeente rekening in de (meerjaren)begroting. Voor de komende jaren worden op dit moment tekorten voorzien. Hierdoor is strak sturen op het begrotingssaldo van belang. De effecten van de wijziging in de algemene uitkering uit de voorjaarsnota dienen nog financieel te worden verwerkt in komende jaren.

1. Samenvatting – financiële analyse Financiële analyse 2024 Eigen vermogen in € mln € 50,0

Opbouw eigen vermogen in € mln €40

39,7

€ 40,0

37,5

36,7

35,9

€ 30,0

2,2 €30

10,7

€20

€ 20,0

€10

€ 10,0 €2021

2022

2023

2024

€-

23,8

€ 40

0,6 11,6

23,7

Externe financiering in € mln

Resultaat

€ 20

Bestemmingsre serve

€ 10

Vlottend

2024

71,9% 57,3% 48,6%

60,0%

39,0%

10,0 32,6

Vast

40,0% 20,0%

14,4

€0 2023

80,0%

8,0

€ 30

Algemene reserve

Solvabiliteit in % van balanstotaal

37,5% 38,9% 39,5% 39,5% Gemiddelde in NL Son en Breugel

0,0%

2023

2024

2021

2022

2023

2024

Het eigen vermogen van de gemeente neemt af met € 0,8 mln en bedraagt € 35,9 mln eind 2024. De algemene reserves zijn desondanks toegenomen, met name als gevolg van de toevoeging van het jaarresultaat 2023. De bestemmingsreserves zijn in omvang ongeveer gelijk aan voorgaand jaar. De solvabiliteit van de gemeente neemt af en bedraagt 39% eind 2024. Deze dalende trendlijn hangt nadrukkelijk samen met het investeringsniveau van de gemeente in de afgelopen jaren. In 2024 is de totale externe financiering toegenomen met € 16,2 mln naar € 40,6 mln. Hiermee zijn in 2024 - naast de reguliere bedrijfsvoering - onder andere de projecten de Bongerd (€ 6,6 mln) en de uitbreiding van basisschool de Ruimte (€ 1,1 mln) gefinancierd. In de begroting is rekening gehouden met hogere rentelasten. De liquiditeit per eind 2024 bedraagt nog € 2,3 mln. Onder de vorderingen staat aanvullend een eenmalige positie inzake de afrekening tijdelijke opvang asielzoekers (TGO) van € 2,9 mln.

Het weerstandsvermogen van de gemeente ligt het op hetzelfde niveau als vorig jaar en bedraagt eind 2024 € 9,8 mln. Dit is voldoende om de risico’s (€ 1,7 mln) te kunnen dekken. Daarnaast zijn in 2024 de risico’s inzake de lopende grondexploitaties in kaart gebracht en gekwantificeerd op € 222.000. Dit kan worden opgevangen door de beschikbare reserve grondexploitaties van € 1,8 mln. Er zijn door de gemeente geen risico’s gekwantificeerd voor de strategische gronden. Wij merken ten aanzien van uw vermogenspositie op dat nog geen rekening is gehouden met de financiële consequenties van de voorziening wegen © 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Gehanteerde goedkeurings- en rapporteringstolerantie

Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2024 uitgevoerd met inachtneming van onderstaande toleranties. Indien de geconstateerde fouten en onzekerheden het bedrag van de goedkeuringstolerantie niet overschrijden kan in beginsel een goedkeurende controleverklaring worden afgegeven.

Controleverschillen

Grondslag

Omvang

Tolerantie

Fouten

1% van de gerealiseerde lasten inclusief dotatie reserves

€ 60.395.000

€ 604.000

Onzekerheden

3% van de gerealiseerde lasten inclusief dotatie reserves

€ 60.395.000

€ 1.812.000

Rapporteringstolerantie

€ 50.000

In de jaarrekening 2024 resteren onderstaande ongecorrigeerde controleverschillen en onzekerheden met betrekking tot de getrouwheid. Omdat het totaal aan controleverschillen onder de toleranties blijft, heeft dit geen effect op ons oordeel.

Omschrijving Vaststelling levering zorg Totaal getrouwheidsoordeel

Omvang fout -

Richting -

Omvang onzekerheid € 509.000

Verwijzing 3.4

€ 509.000

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Jaarverslag verenigbaar

Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag overeenkomstig het BBV is opgesteld en, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening. De programmaverantwoording hebben wij marginaal getoetst, wat zoveel betekent als het signaleren van mogelijke tegenstrijdigheden. De accountantscontrole omvat derhalve geen oordeel over de inhoudelijke juistheid en/of volledigheid van de informatieverstrekking opgenomen in de programmaverantwoording.

Schattingen

De opstelling van de jaarrekening vereist dat het college oordelen vormt en schattingen en veronderstellingen maakt die van invloed zijn op de toepassing van grondslagen en de gerapporteerde waarde van activa en verplichtingen en van de baten en lasten. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. De schattingen en onderliggende veronderstellingen zijn in het kader van onze controleopdracht op aanvaardbaarheid beoordeeld. Hierbij hebben wij geen belangrijke tekortkomingen geconstateerd. In uw jaarrekening zijn de volgende belangrijke schattingen verwerkt: • De waardering van de grondexploitaties en overige grondposities (zie bevinding 3.2); • De waardering van de voorzieningen groot onderhoud (zie bevinding 3.3); • De waardering van de overige voorzieningen, waaronder de personele voorzieningen. • De inbaarheid van uitstaande geldleningen. • De inbaarheid van debiteuren en de getroffen voorziening voor dubieuze debiteurenposities.

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Verbonden partijen

In uw jaarrekening zijn diverse bijdragen aan verbonden partijen verwerkt. De (op basis van de financiële impact en risicoprofiel) belangrijkste verbonden partijen betreffen: • GR Dienst Dommelvallei: bijdrage € 6,0 mln • GR Blink: bijdrage € 1,8 mln • Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost: bijdrage € 0,95 mln Bovengenoemde bedragen zijn verwerkt op basis van de (concept) jaarcijfers 2024 zoals opgeleverd door de verbonden partij. Wij stemmen in met de huidige verwerking in de jaarrekening. In dit verband wijzen wij u op het volgende: • De kosten voor de Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost gaan de komende jaren omhoog. Bovendien is daar beperkt weerstandsvermogen beschikbaar om hogere kosten en risico’s op te vangen. Wij adviseren dit goed te monitoren.

Interne beheersing

Op basis van onze werkzaamheden hebben wij geen significante tekortkomingen in de interne beheersing geconstateerd. In onze management letter hebben wij enkele aandachtspunten opgenomen voor de verdere verbetering van processen. De belangrijkste aandachtspunten van interne beheersing betreffen: • Naleving van het inkoopbeleid en de aanbestedingswetgeving. Uit de rechtmatigheidsanalyse blijkt dat diverse niet in lijn met de wetgeving tot stand zijn gekomen. • Doorontwikkeling van de Verbijzonderde Interne Controle in samenwerking met Dienst Dommelvallei. Om tussentijds beter bij te sturen is het verstandig dat de uitvoering meer risicogericht plaatsvind en tijdiger gedurende het jaar. • Verbetering van de tussentijdse monitoring op zorgkosten en de totstandkoming van de prognose. • Betere beheersing en verantwoording van de ontvangen specifieke uitkeringen en subsidies (met name SiSa)

SiSa-Bijlage

De SiSa-bijlage en bijbehorende stukken dienen door uw organisatie voor 15 juli a.s. elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. De verplichten tabellen voor fouten en onzekerheden die aangeleverd moeten worden bij het CBS zijn opgenomen achter in het verslag.

3.1 Rechtmatigheid Rechtmatigheid

Algemeen

Met de rechtmatigheidsverantwoording legt het college B&W verantwoording af over drie aspecten van de financiële rechtmatigheid, met inachtneming van de landelijke kaders (bijvoorbeeld de Kadernota rechtmatigheid) en de gestelde kaders door het bestuur (o.a. de financiële verordening, het controleprotocol en het normenkader). Hierbij is rekening gehouden met een tolerantiegrens van 1% (zijnde € 604.000) en een rapporteringsgrens van € 50.000. Onze rol als accountant betreft het vaststellen dat eventuele rechtmatigheidsafwijkingen juist en volledig zijn opgenomen en toegelicht, rekening houdend met bovenstaande grenzen. Wij hebben hiervoor de uitkomsten van de Verbijzonderde Interne Controle (VIC) geïnspecteerd en de ingenomen standpunten getoetst. Het college is van mening dat er onrechtmatigheden zijn begaan boven de tolerantiegrens. Hiermee is er onrechtmatig gehandeld binnen de kaders. Zie onderstaand de gemelde onrechtmatigheden:

Criteria

Onze controle verklaring

Criteria

Gemelde afwijking

Waarvan acceptabel

Ons oordeel

Voorwaardencriterium

€

1.024.000

Akkoord, zie toelichting volgende dia

Begrotingscriterium

€

835.000

€

Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium

Totaal rechtmatigheidsoordeel

€ 1.859.000

€

440.000

Akkoord, zie toelichting volgende dia Akkoord

440.000

Ons inziens is bovenstaande tot stand gekomen binnen de spelregels en op getrouwe wijze weergegeven in de rechtmatigheidsverantwoording. Wij kunnen ons vinden in de argumentatie waarom de afwijkingen op het begrotingscriterium als acceptabel zijn benoemd. De bijbehorende toelichting, in de paragraaf bedrijfsvoering, geeft het gewenste inzicht. Omdat de niet acceptabele afwijkingen hoger zijn dan de vastgestelde tolerantiegrens, nemen wij in onze controleverklaring een aanvullende paragraaf ter benadrukking van deze aangelegenheid op.

3.1 Rechtmatigheid (vervolg) Rechtmatigheid (vervolg) Voorwaarden criterium

Ten aanzien van dit criterium zien de risico’s vooral toe op naleving van de aanbestedingswetgeving. Door de organisatie is een uitgebreide inkoopanalyse opgesteld waarbij is getoetst of is voldaan aan de aanbestedingswetgeving. Hieruit volgt een onrechtmatigheid ter grootte van € 1.024.000 die toeziet op een tiental inkooprelaties. Wij zijn het eens met de getrokken conclusies en de opgenomen toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering. Wij merken verder vanuit deze inkoopanalyse de volgende zaken op: • Op het gebied van inhuur bedraagt de onrechtmatigheid € 730.000. Het merendeel van deze inhuurovereenkomsten is inmiddels beëindigd. Voor de overeenkomsten die nog wel lopen, blijft de onrechtmatigheid ook in 2025 van kracht • De overige onrechtmatigheden zien toe de opvang/beveiliging van Oekraïense vluchtelingen (€ 188.000) en gladheidsbestrijding (€ 107.000). Voor de opvang/beveiliging van Oekraïense vluchtelingen is inmiddels een Europese aanbesteding doorlopen, waarvan de overeenkomst op 1 januari 2025 is ingegaan. Wat betreft gladheidsbestrijding geldt dat de onrechtmatigheid in 2025 blijft voortbestaan zolang hiervoor geen aanbesteding plaats vindt. • Voor inkopen waarbij het extern bureau (Bizob) niet is ingeschakeld constateren wij dat de onderliggende inkoopstrategie met enige regelmaat ontbreekt.

Dit leidt in sommige gevallen tot afwijkingen van de gids proportionaliteit zonder dat hiervoor een motivering is uitgewerkt. Deze gevallen zijn niet gemeld als onrechtmatigheid.

3.1 Rechtmatigheid (vervolg) Rechtmatigheid (vervolg) Begrotingscriterium

Voor dit criterium is aangesloten bij de Kadernota Rechtmatigheid 2024 (zie schema hiernaast), de financiële verordening, en het aanvullend raadsbesluit genomen rondom de definitie van het begrip ‘tijdigheid’. Op basis hiervan constateert het college per programma het volgende: • De lasten op programma 1 ‘Interne en externe dienstverlening’ zijn € 440.000 hoger dan begroot Dit ziet toe op de storting in de voorziening wachtgeld bestuurders en de extra storting in de voorziening wethouderspensioen na ontvangst van de actuariële berekeningen. Deze overschrijding is acceptabel omdat dit passend is binnen het bestaande beleid en niet meer verwerkt kon worden in de tussentijdse rapportage. • De lasten op programma 2 ‘Sociale leefomgeving’ zijn € 352.000 hoger dan begroot door extra inhuur. Dit zijn op basis van de kaders als niet-acceptabel aangemerkt. • De totale overschrijding op investeringskredieten bedraagt € 43.000. Deze zijn als niet-acceptabel aangemerkt op basis van de kaders. • Op de andere programma’s is sprake van een financieel voordeel. Melding van deze voordelen bij de jaarrekening is op basis van het aanvullend raadsbesluit tijdig en daarmee rechtmatig. Wij stemmen hiermee in. Los hiervan adviseren wij om het budgetbeheer, met name rondom programma 2 Sociale leefomgeving aan te scherpen zodat eventuele mee- en tegenvallers eerder tussentijds kunnen worden verwerkt.

3.2 Grondbedrijf Grondbedrijf - grondexploitaties Bevinding Grond exploitaties

Geïnvesteerd vermogen in mln€

per 31 december 2024 € 5,1 mln negatief (2023: € 6,8 mln negatief). De belangrijkste mutaties betreffen: • Gemaakte kosten + € 2,1 mln (waarvan € 1,2 mln Sonnius Park) • Dotatie verliesvoorziening -/- € 0,5 mln (waarvan -/- € 0,2 mln Centrum Breugel) • Winstneming + € 0,1 mln (Sonnius Park)

€4 €2

€0

3,0 0,8

Verlies voorziening

-€ 2 -€ 4

-7,6

-8,1

-€ 6 -€ 8 -€ 10

2024

Het geïnvesteerde vermogen in lopende exploitaties na aftrek van de voorziening bedraagt

Diverse grondexploitat ies

De gemeente heeft in 2024 ingezet op een nauwkeurige actualisatie van de grondexploitaties. Dit heeft geleid tot een betere inschatting van de planontwikkelingskosten en daardoor een toename van de verliesvoorziening. De verliesvoorziening ziet toe op Centrum Breugel € 3,1 mln (2023: € 2,9 mln), Centrum Son € 4,7 mln (2023: € 4,6 mln) en Akkerpad € 0,2 mln (2023: nihil). Wij stemmen in met de getroffen verliesvoorzieningen. De voornaamste onzekerheden binnen de lopende exploitaties schuilen volgens ons in: • Centrum Son, aangezien de gebiedsvisie nog niet duidelijk is. • Centrum Breugel, vanwege een lopende VPB discussie met de belastingdienst. Het risico bestaat dat de belastingdienst niet instemt met (een gedeelte van) de verantwoorde verliesvoorziening. • Sonnius Park, vanwege onzekerheid over exacte omvang van de nog te maken kosten. Ter dekking van de risico’s op de grondexploitaties is nog een reserve van € 1,8 mln beschikbaar. 13

3.2 Grondbedrijf (vervolg) Grondbedrijf – overig Bevinding Strategische gronden

In 2024 is voor € 500.000 aan strategische gronden aangekocht. Hiermee bedraagt het totaal aan strategische gronden circa € 11,3 mln. Het gaat hierbij om gronden voor toekomstige woningbouwprojecten of natuurgebieden. Wij hebben de waardering van deze gronden als onderdeel van de materiële vaste activa getoetst en geconstateerd dat deze passen binnen de visie van de gemeenteraad. Op dit moment is er dan ook geen aanleiding om af te waarderen. Vanwege de omvang van de strategische grondposities adviseren wij u periodiek de risico’s van het grondbedrijf in kaart te brengen (bijvoorbeeld middels een risico-rapportage) en de raad hierin mee te nemen.

3.3 Voorzieningen groot onderhoud Voorzieningen groot onderhoud Bevinding De gemeente heeft ter financiering van toekomstig onderhoud aan haar investeringen (gebouwen, wegen, etc.) egalisatie-voorzieningen en reserves gevormd. Een voorziening moet, in tegenstelling tot een bestemmingsreserve, volledig zijn. In het kader van onze jaarrekeningcontrole besteden wij nadrukkelijk aandacht aan de diverse onderhoudsposities. Hierbij richten wij ons met name op de volgende vragen: 1. Zijn de jaarlijkse stortingen in de voorzieningen in overeenstemming met de begroting en gebaseerd op een onderhoudsplanning? 2. Zijn de onttrekkingen aan de voorziening in lijn met het doel van de voorziening? 3. Ligt het eindsaldo van de voorziening in lijn met het onderhoudsplan? De standen van de diverse onderhoudsvoorzieningen ultimo 2024 ten opzichte van het plan zijn als volgt: Plan

Storting

Stand 31-12-2024 (plan)

Stand 31-12-2024 (realiteit)

Verschil

€0

2015-2034

€ 91.000

€ 566.000**

€ 909.000

€ 343.000

2023-2027

n.v.t.

€ 1.388.000

€ 2.066.000

€ 678.000

Onderhoud wegen*

Onderhoud gebouwen Riolering ***

*) Zie hiervoor verder de volgende dia. **) Conform de meest recente doorrekening uit 2022. ***) De voorziening riolering dient enerzijds voor het onderhoud en anderzijds ter egalisatie van de tarieven en is daarmee geen ‘zuivere’ onderhoudsvoorziening. © 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.

3.3 Voorzieningen onderhoud (vervolg) Voorzieningen groot onderhoud Bevinding Groot onderhoud wegen

Groot onderhoud gebouwen

In 2024 heeft de raad besloten de reserve wegen om te zetten naar een voorziening. Het onderliggende wegenbeheerplan is echter nog niet gereed en financieel doorgerekend. De gemeente heeft wel een concept financiële doorkijk gemaakt. Op dit moment is een goed beeld van de benodigde middelen voor groot onderhoud wegen nog niet voorhanden. Ondanks dat beslote n is tot het vormen van de een voorziening, is dit financieel nog niet verwerkt in de jaarrekening. Dit dient in 2025 te geschieden om in lijn te handelen met het raadsbesluit. Intussen hebben wij kennis genomen van de concept financiële doorkijk. Wij merken hierbij op: • In 2024 is voor circa € 755.000 aan wegonderhoud uitgevoerd. Dit is ten laste van de exploitatie geboekt. De reserve ad € 362.000 is in 2024 ten guste van het resultaat vrijgevallen. De netto lasten in 2024 bedragen daardoor € 393.000. • Een egalisatievoorziening vereist dat er sprake is van gelijke omvang aan stortingen. Hieraan wordt momenteel niet voldaan. • In het concept plan wordt feitelijk niet ‘gespaard’ voor toekomstig onderhoud. De dotatie en onttrekking zijn jaarlijks met elkaar in evenwicht en eind 2033 bedraagt de voorziening weer nihil. De huidige stand van de voorziening is nog gebaseerd op het oude meerjarenonderhoudsplan uit 2015.

In 2022 is nog wel een actualisatie op hoofdlijnen gedaan, op basis waarvan de waardering in de jaarrekening akkoord is bevonden. Inmiddels is het nieuwe meerjarenonderhoudsplan gemeentelijke gebouwen & maatschappelijke accommodaties vastgesteld en zal in werking treden vanaf boekjaar 2025. De nieuwe dotatie voor dit plan zal vanaf dat moment € 276.000 bedragen. Wij hebben vastgesteld dat de voorziening en het nieuwe plan volledig zijn en alle gebouwen omvat. Hierbij is wel rekening gehouden met bezuinigingen, waarbij gerichte keuzes zijn gemaakt in de mate van onderhoud voor panden die de gemeente niet van plan is om lange tijd in eigendom te houden. Wij merken hierbij aanvullend nog op dat uit de doorrekening blijkt dat de voorziening vanaf 2031 negatief loopt. Dit betekent dat de geplande dotatie van € 276.000 verhoogd moet worden.

3.4 Jeugdhulp en WMO Jeugdhulp en WMO Zuivere lasten Jeugdhulp en WMO in € mln €0

€2

WMO

3,4 3,6 3,7 3,6

Jeugd hulp

5,0 3,9 5,2 5,5

€4

€6

2023 Primaire begroting Begroting na wijziging Realisatie

Onzekerheid zorglevering in €K Op basis van PV en CV

283

Rest onzekerh eid

260

€0

€ 200

Jeugd

259

549

222

€ 400

€ 600

Wmo

€ 800

PGB's

€ 1.000 € 1.200

De primaire begroting voor WMO en Jeugdhulp is mede gebaseerd op historische gegevens uit 2023. Gedurende 2024 is de begroting op Jeugdhulp fors naar boven bijgesteld van € 3,9 mln naar € 5,2 mln. In de realisatie valt op dat de werkelijke kosten Jeugdhulp nogmaals hoger uitvallen, namelijk € 5,5 mln. Een verdere stijging in kosten werd tussentijds al als risico aangekaart. De kostenstijging komt met name voort uit zelfstandig leven jeugd en forse toename in crisiszorg. Hieruit blijkt dat het exact voorspellen van kosten – met name bij Jeugdhulp – lastig is. In april 2025 zijn de productieverantwoordingen van zorgaanbieders ontvangen en is de gemeente gestart met het afstemmen van deze verantwoordingen met de eigen zorgadministratie. Het doel hiervan is onder andere om te bepalen wat er met de verschillende zorgaanbieders nog moet worden verrekend in verband met zorg die tot en met 2024 is geleverd. Wij hebben de afstemming zorgkosten uitvoerig gecontroleerd en concluderen dat bij deze inschatting voorzichtigheid in acht is genomen. Uit onze controle zijn geen materiële verschillen gebleken. Om te kunnen concluderen dat de zorglasten die zijn verantwoord ook rechtmatig en getrouw zijn, moet worden vastgesteld dat de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk is geleverd.

Hiertoe steunt de gemeente op de productieverantwoordingen en accountantsverklaringen die van de zorgaanbieders worden ontvangen. Op basis van aanbieders zonder (goedkeurende) controleverklaring bedraagt de onzekerheid over de geleverde zorg op totaal niveau € 1.091.000. Deze onzekerheid is hoger dan voorgaand jaar. De gemeente heeft achteraf aanvullende werkzaamheden verricht, waaronder gerichte cliëntonderzoeken bij WMO als onderdeel van het herindicatieproces, om deze onzekerheid verder terug te brengen. De resterende onzekerheid bedraagt zodoende nog € 509.000. Wij hebben dit bedrag aangemerkt als onzekerheid in dit verslag. Wij adviseren om binnen dit proces standaard risico-gerichte werkzaamheden in te bouwen om de resterende onzekerheid verder te kunnen verminderen. 17

3.5 Overige bevindingen Overige bevindingen Personele voorzieningen Verlofsaldi

Wethouders pensioen

Wachtgeld voorziening

Naar aanleiding van de CAO wijziging is sinds 2022 een voorziening spaarverlof gevormd. De hoogte van de voorziening is in 2024 toegenomen tot € 185.000 (2023: € 78.000). Er zijn tot op heden nog geen spaarverlof-uren ingezet, waardoor er nog geen onttrekkingen aan de voorziening hebben plaatsgevonden. Het overig bovenwettelijk verlof betreft 8.292 uur en is daarmee afgenomen ten opzichte van voorgaand jaar (8.633). Om die reden vormt de gemeente hiervoor conform de vaste beleidslijn voor de financiële verwerking van ‘bovenmatig’ verlof geen voorziening. De bovenwettelijke verlofverplichtingen zijn toegelicht onder de niet uit de balans blijkende verplichtingen. Wij vinden dit een passende verwerkingswijze. De gemeente is verplicht om binnen hun eigen financiën een voorziening aan te houden voor de pensioenverplichtingen van (oud) wethouders. Deze voorziening bedraagt eind 2024 € 1,7 mln en is op basis van de juiste parameters (rente, levensverwachting etc.) bepaald. De toename met € 356.000 ten opzichte van vorig jaar komt vooral door aanpassing van de rekenrente. Wij merken op dat de financiering van deze pensioenverplichtingen in de toekomst waarschijnlijk overgaat naar het ABP en dat het af te storten bedrag van de gemeente mogelijkerwijs niet overeenkomt met de huidige voorziening. De gemeente heeft hiermee geen rekening gehouden in het weerstandsvermogen.

Wij adviseren deze ontwikkeling nauwlettend te volgen. De gemeente is bij het aftreden van burgemeesters en/of wethouders verplicht om wachtgeld uit te keren. Op basis van de verslaggevingsregels dient hiervoor een voorziening getroffen te worden. Deze voorziening is berekend op € 281.000, gebaseerd op het laatst verdiende salaris, eventuele af te trekken neveninkomsten en de maximale periode van drie jaar en twee maanden dat het recht op wachtgeld bestaat. De voorziening is per 31-12-2024 gevormd.

3.5 Overige bevindingen Overige bevindingen Bevinding Opvang Oekraïne

Opvang asielzoekers

Sinds 2022 hebben de gemeenten in Nederland als taak gekregen om opvanglocaties voor Oekraïense vluchtelingen te realiseren en exploiteren. De gemeente wordt hiervoor gecompenseerd door het Rijk en dient hiervoor een verantwoording van de kosten te doen middels SiSa. Wij merken ten aanzien van deze regeling het volgende op: • De totale lasten bedragen circa € 1,2 mln en bestaan voornamelijk uit het verstrekken van leefgeld en overige ingekochte diensten zoals beveiliging en inzet coördinatoren. Wij hebben vastgesteld dat deze lasten juist zijn verantwoord in de jaarrekening. • De bekostiging door het Rijk – met name op vaste normbedragen per gerealiseerde opvangplek – bedraagt € 2,5 mln. De gemeente heeft hierdoor een voordeel van € 1,3 mln gerealiseerd binnen de jaarrekening. Tussentijds was dit voordeel geprognotiseerd op € 0,9 mln. • De gemeenteraad heeft in 2023 besloten om vanuit de voordelen op deze regeling een reserve vluchtelingen te vormen ter afdekking van toekomstige kosten rondom de opvang van vluchtelingen. In 2024 is € 500.000 toegevoegd aan deze reserve en € 14.000 onttrokken voor leerlingenvervoer Oekraïense kinderen.

In 2024 heeft de gemeente een tijdelijke opvanglocatie (TGO) voor asielzoekers geopend. Ten aanzien van deze opvanglocatie merken wij het volgende op: • De totale lasten bedragen circa € 4,1 mln, met name voor de bouw, onderhoud, beveiliging en algehele coördinatie van de opvanglocatie. • De gemeente heeft gekozen voor een forfaitaire vergoeding via het COA, waardoor een bijdrage per bed per nacht wordt ontvangen. De totale baten betreffen € 5,3 mln. Per eind 2024 dient hiervan nog € 2,9 mln ontvangen te worden. Dit bedrag is inmiddels wel ontvangen. • De gemeente is van mening dat de BTW terug te vorderen is via het btw-compensatiefonds. Dit vraagstuk is voorgelegd aan de belastingdienst. Tot op heden heeft deze hierover nog geen standpunt ingenomen. Het hiermee samenhangende bedrag (€ 748.000) is voorlopig nog niet gewaardeerd in de jaarrekening. • De TGO is gesloten per 17 januari 2025. Dit betekent nog een klein deel van kosten en baten in komend jaar.

3.6 Overige bevindingen Overige bevindingen Bevinding Uitgaande subsidies

Een goede beoordeling van de uitgaande subsidiestromen is van belang in het kader van rechtmatige besteding van middelen. Wij constateren in het kader van de jaarrekening 2024 het volgende: • De gemeente loopt achter met het vaststellen van subsidies over 2023. In totaal heeft voor € 184.000 aan uitgaande subsidies nog geen vaststelling plaatsgevonden. Dit komt met name doordat deze partijen nog geen eindverantwoording hebben ingediend. Hierdoor is het nog onduidelijk of de subsidiegelden rechtmatig zijn besteed en of er eventuele terugvorderingen nodig zijn. De gemeente heeft hiervan melding gemaakt in de rechtmatigheidsverantwoording, vooral omdat de termijnen voor de indiening van de eindverantwoording niet zijn nageleefd. Voor de financiële rechtmatigheid is geen bedrag gekwantificeerd. • Inmiddels is een nieuwe Algemene subsidieverordening 2024 vastgesteld, hierin zijn de regels en termijnen verder verduidelijkt.

4. Overige aspecten in relatie tot onze controle Onderwerp

Toelichting

Geen sprake van beperkingen in de reikwijdte van onze controle

Er zijn geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle opgetreden. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers van de gemeente en Dienst Dommelvallei de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.

Fraude

De verantwoordelijkheid voor het voorkomen en ontdekken van fraude ligt primair bij het college. Onze rol als accountant is om vast te stellen dat de jaarrekening vrij is van materiële afwijkingen door fouten of fraude. Bij fraude is het risico dat een afwijking niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, omdat fraude vaak samen gaat met activiteiten om de fraude te verhullen. Onze werkzaamheden ten aanzien van fraude bestaan onder andere uit: • Alertheid op fraudesignalen gedurende de controle; • Evalueren en bespreken van mogelijkheden tot fraude en fraudesignalen met het management en college; • Het uitvoeren van een analyse op handmatige journaalposten, onder andere om ingrijpen van het bestuur in de interne beheersing te kunnen identificeren; • Het uitvoeren van controlewerkzaamheden op schattingsposten, onder andere om oneigenlijke beïnvloeding door het management en college te kunnen identificeren; • Het beoordelen van rechten in de financiële administratie en de bankapplicatie alsmede het uitvoeren van een bankanalyse, met als doel om fouten en fraude in de uitgaande betalingen te kunnen identificeren. Er zijn gedurende 2024 door ons geen materiële fraudegevallen geconstateerd en er zijn ons eveneens geen vermoedens van fraude bekend. Daarnaast heeft het college aan ons geen melding gemaakt van geconstateerde fraudegevallen of andere fraudesignalen.

Wij hebben in de management letter geadviseerd om een fraudebeleid op te stellen.

Claims en juridische procedures

Er zijn geen belangrijke (dreigende en niet gewaardeerde) claims en/of juridische procedures met een mogelijke materiële impact op de cijfers per ultimo 2024.

4. Overige aspecten in relatie tot onze controle Onderwerp

Toelichting

Gebeurtenissen na balansdatum

Er zijn geen belangrijke gebeurtenissen na balansdatum.

Geautomatiseerde gegevensverwerking

Wij hebben vanuit onze controle op de jaarrekening geen belangrijke bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.

Duurzaamheid

Hoewel het geen wettelijke verplichting is om een duurzaamheidsverantwoording op te stellen, ligt er voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen nadrukkelijk wel een rol op het gebied van duurzaamheid. Bovendien groeit ook de vraag naar transparante verslaglegging hierover. In dit kader is in het najaar de ‘Handreiking duurzaamheids-rapportage en verantwoording voor decentrale overheden’ uitgebracht met richtlijnen en praktijkvoorbeelden. Ondanks dat uw gemeente over diverse duurzaamheidsaspecten rapporteert in het jaarverslag, via de website en via beleidsdocumenten, heeft de gemeente geen centraal duurzaamheidsbeleid. Wij denken dat het opstellen van een duurzaamheidsbeleid, het benoemen van meetbare doelen en het op structurele wijze monitoren en verantwoorden bijdraagt aan de rol die uw gemeente vervult op het gebied van duurzaamheid. Wij gaan hierover graag met u in gesprek.

Onafhankelijkheid

Wij zijn onafhankelijk van uw gemeente en voor zover wij weten, heeft zich geen inbreuk voorgedaan op de van toepassing zijnde regels (Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (VIO)) ten aanzien van onafhankelijkheid.

Openstaande punten

LOR opstellen Controleverklaring opmaken

5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer

Specifieke uitkering of overig

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek

n.v.t.

C62

Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire

n.v.t.

C92

Regeling specifieke uitkering informatiepunten Digitale Overheid

n.v.t.

C94

Regeling houdende regels verstrekking specifieke uitkering aan gemeenten verduurzaming […] van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties

n.v.t.

Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)

n.v.t.

D14

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen

n.v.t.

E44B

Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021-2027 (SiSa tussen medeoverheden)

n.v.t.

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2024

n.v.t.

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking) _gemeentedeel 2024

n.v.t.

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) _gemeenteldeel 2024

G10

Wet inburgering 2021_gemeentedeel 2024

n.v.t.

G12

Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel 2024

n.v.t.

G13

Onderwijsroute_ deel gemeente 2024

n.v.t.

Regeling specifieke uitkering stimulering sport 2024-2025

n.v.t.

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

Zie bijlage 2

5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer

Specifieke uitkering of overig

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

H21

Specifieke uitkering cliëntondersteuning

n.v.t.

H30

Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026

n.v.t.

J55

Aanpak energiearmoede

n.v.t.

J94

Regeling houdende regels verstrekking specifieke uitkering aan gemeenten verduurzaming […] van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties

n.v.t.

J105

Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls

n.v.t.

K28

Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid

n.v.t.

Regeling specifieke uitkering uitvoering subsidieregeling sanering varkenshouderijen

n.v.t.

M16

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

n.v.t.

Strekking controleverklaring Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:

Goedkeurend

5. Bijlage 2 – Tabel fouten en onzekerheden TOZO Nummer

Specifieke uitkering of overig

Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen

n.v.t.

Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen

n.v.t.

Tozo 2

n.v.t.

Tozo 3

n.v.t.

Tozo 4

n.v.t.

Tozo 5

n.v.t.

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T

n.v.t.

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekkingen in jaar T

n.v.t.

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15629135/3