2. Jaarstukken 2025

Jaarstukken 2025

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Algemene inleiding .................................................................................................................................. 3 Resultaatbestemming .......................................................................................................................... 3 Doorschuiven onttrekking reserves...................................................................................................... 4 Algemene toelichting en inleiding bij programma's ................................................................................. 5 Programma 1. Interne en externe dienstverlening .................................................................................. 6 Programma 2. Sociale leefomgeving .................................................................................................... 12 Programma 3. Fysieke en veilige leefomgeving .................................................................................... 25 Programma 4. Economische en ruimtelijke ontwikkeling ......................................................................

36 Paragrafen ............................................................................................................................................. 46 Lokale heffingen ................................................................................................................................. 46 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................................... 52 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................ 65 Financiering........................................................................................................................................ 71 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................... 74 Verbonden partijen ............................................................................................................................. 79 Inleiding .......................................................................................................................................... 79 Gemeenschappelijke regelingen ....................................................................................................

80 Vennootschappen en coöperaties .................................................................................................. 89 Stichtingen en verenigingen ........................................................................................................... 91 Grondbeleid........................................................................................................................................ 97 Wet open overheid ........................................................................................................................... 101 Beleidsindicatoren ............................................................................................................................ 102 Jaarrekening ........................................................................................................................................ 106 Balans .............................................................................................................................................. 106 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ........................................................................ 107 Toelichting op de balans ..................................................................................................................

112 Niet in de balans opgenomen verplichtingen ................................................................................... 120 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening ...................................................................... 122 Het overzicht van baten en lasten per taakveld ............................................................................... 123 Toelichting op het overzicht van baten en lasten............................................................................. 126 Vennootschapsbelasting .............................................................................................................. 126 Begrotingsrechtmatigheid ............................................................................................................ 127 Analyse overzicht van baten en lasten......................................................................................... 129 Overzicht onvoorzien.................................................................................................................... 129 Overzicht van de incidentele baten en lasten .............................................................................. 129 Overzicht van de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves ...........................

130 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) ............ 131 Rechtmatigheidsverantwoording jaarrekening 2025........................................................................ 132 Overzicht van investeringen en projecten ........................................................................................ 133 Reserves en voorzieningen ............................................................................................................. 137 Overzicht van reserves en voorzieningen .................................................................................... 137 Toelichting op de reserves ........................................................................................................... 139 Toelichting op de voorzieningen .................................................................................................. 144 Overige gegevens, waaronder de accountantsverklaring ............................................................... 147 Bijlage Single Information Single Audit (SISA) ................................................................................ 147 Subsidie Bereikbaarheidsakkoord ...................................................................................................

163 Bijlagen ................................................................................................................................................ 165 Jaarverslag bestuurlijke en ambtelijke integriteit 2025 .................................................................... 165 Subsidieoverzicht ............................................................................................................................. 166 Jaarverslag bezwaarschriftencommissie en juridische zaken 2025 ................................................ 168

Jaarstukken 2025 2

Algemene inleiding Inleiding Voor u ligt de jaarrekening waarin we verantwoording afleggen over het gevoerde beleid en de financiële resultaten over 2025. Ambities In 2025 hadden we opnieuw te maken met achterblijvende inkomsten uit het gemeentefonds en wederom forse kostenstijgingen van jeugdzorg en WMO. De aanspraak op de jeugdzorg en WMO nam toe. Ook hadden we te maken met hogere kosten per casus. Om voor 2025 en verder een gezonde financiële huishouding te kunnen behouden, was het noodzakelijk dat we maatregelen namen. We hanteerden voor 2025 – en ook voor de jaren daarna - acht uitgangspunten waaraan we de maatregelen toetsten om te komen tot een gezonde financiële positie. De acht uitgangspunten zijn: 1. Een structureel sluitende begroting 2. Het basisniveau van voorzieningen en ondersteuning voor inwoners is op orde 3. Geen kapitaalvernietiging door al genomen besluiten ter discussie te stellen 4. Nieuwe feiten en inzichten kunnen leiden tot heroverweging van eerdere besluitvorming 5. Meer zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid van inwoners 6. Inwoners die ergens baat bij hebben betalen mee aan de kosten 7. Organisaties en verenigingen genereren subsidie-inkomsten en cofinanciering daar waar mogelijk 8. Bij gebiedsontwikkelingen moeten inkomsten gegenereerd worden om maatschappelijke ontwikkelingen mogelijk te maken.

Ondanks deze financiële onzekerheden hebben we verder kunnen werken aan onze ambities. Zoals het optimaliseren van het (financiële) vangnet voor onze inwoners, de afronding van MFA De Bongerd, de verduurzaming van onze gemeente en het toekomstbestendig maken van Ekkersrijt. Woningbouw was ook vorig jaar prioritair. We hebben we het huisvestingsprogramma vastgesteld, we hebben meer mogelijkheden voor inwoners gecreëerd voor het delen van woningen/percelen en we hebben we actief ingezet op het verkrijgen van externe financiering voor woningbouwontwikkeling, zoals binnen de Beethovendeal. Personeel Wij ervaren de grote uitdaging om in een krappe arbeidsmarkt de juiste medewerkers te behouden en te werven. Goed werkgeverschap is daarom cruciaal. Daarnaast is het voor het behouden en werven van nieuwe medewerkers van groot belang dat we als gemeentelijke organisatie als een aantrekkelijke werkgever bekend staan. Ook het thema privacy en informatieveiligheid wordt steeds groter. Al deze ontwikkelingen vragen om meer kennis en vaardigheden van medewerkers. In 2025 schonken we specifiek aandacht aan de ontwikkeling van medewerkers op deze onderwerpen. Vorig jaar hebben we verder gewerkt aan het optimaliseren van de dienstverlening.

De doorontwikkeling van de organisatie onder de programmanaam Samen Werkt* vertalen we jaarlijks naar activiteiten op vier sporen; met elkaar, slim geregeld, goed georganiseerd, ieder zijn plek. Dit vraagt voortdurend aandacht. Jaarrekeningresultaat In onderstaande tabel is weergegeven hoe het saldo zich heeft ontwikkeld van primaire raming in de meerjarenbegroting 2025 tot aan het resultaat. 2025 Vastgestelde meerjarenbegroting 2025-2028

-753.053

1e begrotingswijziging 2025 (septembercirculaire 2024)

-301.081

1e bestuursrapportage 2025

-857.127

Jaarrekening 2024

373.180

2e bestuursrapportage 2025

199.680

Resultaat jaarrekening 2025 na 2e berap

-295.124

Resultaat 2025

-1.633.525

De structurele kostenstijgingen en tegenslagen zijn gecompenseerd door incidentele opbrengsten. Echter door de structurele kostenstijgingen zijn de opgaves voor 2026 en verder nog zeer uitdagend.

Jaarstukken 2025 3

Hieronder volgt een toelichting op de resultaten in de periode tussen de 2e bestuursrapportage en 31 december 2025. De uitgebreide analyse op taakveldniveau is opgenomen per programma. Analyse jaarrekeningresultaat na 2e bestuursrapportage

Bedrag

1. Interne en externe dienstverlening Voorziening wethouderspensioenen

-708.000

Voorziening verlofsparen

-121.000

Inkoop BIZOB (meer uren afgenomen)

-91.000

Algemene uitkering

148.000

OZB (m.n. niet-woningen)

156.000

Bijstellen voorziening dubieuze debiteuren en btw suppletie

-175.000

Personeel

-56.000

2. Sociale leefomgeving Grip op jeugd

196.000

Onderwijshuisvesting (advieskosten projecten)

95.000

Wmo

-119.000

Jeugd

-554.000

Opvang Oekraïense vluchtelingen

291.000

TGO Ekkersrijt (BTW)

745.000

Bijstandsverlening en loonkostensubsidie

-184.000

3. Fysieke en veilige leefomgeving 4. Economische en ruimtelijke ontwikkeling Verkoop openbaar groen

90.000

Advieskosten gebiedsontwikkeling

-110.000

Grondexploitatie

423.000

Bouwleges

-268.000

Overige verschillen Overige verschillen

-53.000

Totaal

-295.000

Resultaatbestemming Het voorstel is om het volledige nadelige jaarrekeningresultaat van € 295.124,- te dekken via de reserve vrije bestedingsruimte.

Doorschuiven onttrekking reserves Bij de jaarrekening maken we elk jaar inzichtelijk welke verschuivingen er zijn geweest in de onttrekkingen aan de reserves. Onderstaand overzicht geeft aan welke onttrekkingen of stortingen we voor volgend jaar voorstellen om beschikbaar te stellen. Uitvoering van de werkzaamheden heeft niet of gedeeltelijk plaatsgevonden. Doorschuiven reserves

Bedrag

1. Interne en externe dienstverlening Organisatieontwikkeling. Dit proces loopt door in 2026.

54.603

2. Sociale leefomgeving Planmatig onderhoud cultureel erfgoed. Niet alle onderhoudswerkzaamheden aan de gemeentelijke monumenten zijn in 2025 uitgevoerd. Dit staat nu gepland voor 2026.

29.200

3. Fysieke en veilige leefomgeving Beheer plan kunstwerken in de openbare ruimte. Voor het opstellen van een beheerplan voor kunstwerken in de openbare ruimte

16.773

4. Economische en ruimtelijke ontwikkeling Bedrijfsvoering Ekkersrijt Middelen zijn nodig om werkzaamheden voortkomend uit het Masterplan Ekkersrijt uit te voeren.

24.500

Totaal

125.076

Jaarstukken 2025 4

Algemene toelichting en inleiding bij programma's Algemene toelichting en inleiding bij programma's In de programmaverantwoording worden de toelichtingen per programma weergegeven. Ingegaan wordt op de drie “wat”-vragen: • Wat wilden we bereiken? • Wat hebben we ervoor gedaan? • Wat heeft het gekost? De afwijkingen > € 25.000,- tussen begroting na wijziging en realisatie 2025 worden per taakveld toegelicht bij het onderdeel “Wat heeft het gekost”. Uitgangspunt is het saldo van baten en lasten van het taakveld met uitzondering van de afwijkingen op de: • kapitaallasten; • directe salarislasten en overhead. De afwijkingen op die onderdelen worden niet per taakveld maar hieronder toegelicht. In programma 2 Sociale leefomgeving worden de afwijkingen op de taakvelden die betrekking hebben op zowel Wmo als op Jeugd in z’n totaliteit toegelicht. Alle programma's

Bedrag

Kapitaallasten

-40.000

Directe salarislasten en overhead

-1.142.000

Totaal

-1.182.000

Jaarstukken 2025 5

Programma 1. Interne en externe dienstverlening Portefeuillehouder(s) Suzanne Otters-Bruijnen Mireille Bonnier Steven Grevink Jelle de Jong

Inleiding Dit programma gaat over de kwaliteit van onze in- en externe dienstverlening. De kwaliteit van onze dienstverlening uit zich onder andere in het gemak waarmee inwoners en ondernemers producten en diensten kunnen afnemen bij de gemeente en het gemak waarmee zij met de gemeente in contact kunnen komen. We hanteren daarbij het uitgangspunt dat de klant kiest op welke manier hij contact met de gemeente wil hebben. Dat kan via het online portaal zijn, via e-mail, website, telefoon, sociaal media, per brief, via een baliebezoek of in een persoonlijk gesprek. Alle kanalen zijn beschikbaar en dat houden we zo. De mogelijkheden van onze digitale dienstverlening nemen toe, mede dankzij de invoering van het zaakgericht werken. De digitale dienstverlening wordt transparanter, gaat sneller en de mogelijkheden om in contact te komen met de juiste persoon zijn toegenomen. We zien dan ook dat inwoners voor steeds meer producten en diensten gebruikmaken van de digitale weg. We kijken binnen dit programma niet alleen naar de dienstverlening zelf, maar ook naar de voorwaarden om kwalitatief goede dienstverlening te kunnen leveren.

Is de capaciteit van onze organisatie op orde en in hoeverre dragen de werkwijzen van het gemeentebestuur en de medewerkers bij aan de kwaliteit van de dienstverlening? Is het besluitvormingsproces bijvoorbeeld transparant en begrijpelijk en zijn inwoners voldoende betrokken en geraadpleegd? En, hoe kunnen wij optimaal gebruikmaken van de deskundigheid en kracht binnen onze Son en Breugelse samenleving? De doelstellingen binnen dit programma richten zich daarom niet alleen op de dienstverlening zelf, als ook op de mate van participatie en de wijze van organisatie.

Wat wilden we bereiken? Thema

Doelstellingen

Dienstverlening 1. Meer ondersteuning voor inwoners bij de digitale benadering van onze producten en diensten. 2. Meer mogelijkheden om contact met de gemeente te leggen door dienstverleningskanalen uit te breiden en op elkaar af te stemmen. 3. Optimalere processen met focus op doorlooptijden, wachttijd, verwerkingstijd en afhandeltermijn. Participatie

4. Plannen en projecten komen in samenwerking met belanghebbenden tot stand. 5. Via de Jeugdgemeenteraad denken jongeren actief mee over het realiseren van plannen en leren zij hoe de lokale democratie werkt. 6. Inwoners, organisaties en ondernemers worden betrokken bij gemeentelijke plannen, en vinden onze beleids- en besluitvorming transparant en begrijpelijk.

Organisatie

7. Profilering van de gemeente Son en Breugel als goede werkgever door middel van arbeidsmarktcommunicatie en de ontwikkeling van een arbeidsmarktstrategie. 8. Een stabiele organisatie waarin bestuurlijke opdrachten en ambities in evenwicht zijn met de mogelijkheden van de eigen organisatie en die van de gemeentelijke partners. 9. Een organisatie met voldoende kennis, vaardigheden en ervaring, anticiperend op toekomstige behoeften. 10. Een dienstverlenende, wendbare organisatie waarin medewerkers zich veilig, betrokken en gewaardeerd voelen en werkgeluk ervaren en waarin ontwikkeling mogelijk is.

Jaarstukken 2025 6

Relevante beleidsnota's Naam

Periode

Vastgesteld in de raad

Planning vaststelling nieuw beleidsplan

Informatiebeleid Dommelvallei

2021-2025

3 juni 2021

n.v.t.

Visie op Bestuurlijke Toekomst

onbepaalde tijd

18 juni 2015 en 2 november 2017

n.v.t.

Bestuursakkoord Samenwerken in, aan, voor, met 2022-2026 Son en Breugel

7 juli 2022

n.v.t.

Beleidskader Integriteit 2015

onbepaalde tijd, vanaf maart 2015

26 maart 2015

n.v.t.

Persoonlijk en dichtbij

n.v.t.

12 juni 2012

n.v.t.

Visie op dienstverlening

n.v.t.

Commissie AZ 14 januari n.v.t. 2015

Nota activering, waardering en afschrijving

n.v.t.

20 juni 2013

n.v.t.

Nota reserves en voorzieningen

n.v.t.

17 februari 2022

n.v.t.

Financiële verordening

n.v.t.

13 juli 2023

2026

Nota risicomanagement en weerstandsvermogen n.v.t.

21 maart 2013

n.v.t.

Belastingverordeningen

7 november 2024

Worden jaarlijks vastgesteld

2025

Wat hebben we ervoor gedaan? Dienstverlening 1. Meer ondersteuning voor inwoners bij de digitale benadering van onze producten en diensten We voerden onderzoek uit om de huidige status van onze website op het gebied van digitale toegankelijkheid in lijn te brengen met de wet digitale overheid (Wdo). Vervolgens zijn de resultaten uit het onderzoek verwerkt en zorgden we er zo voor dat onze website voor een zo breed mogelijke doelgroep te gebruiken is. De Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) stelt regels voor het digitale verkeer tussen inwoners en bestuursorganen. De processen die horen bij de producten die nu online digitaal aangevraagd kunnen worden, zoals geboorteaangifte, zijn in lijn gebracht met deze wet. 2. Meer mogelijkheden om contact met de gemeente te leggen door dienstverleningskanalen uit te breiden en op elkaar af te stemmen. In de eerste 3 kwartalen van 2025 voerden we een pilot uit met een live-chat. Deze pilot was een onderdeel van het onderzoek naar de Omnichannel aanpak. De pilot wees uit dat de er onvoldoende vraag is naar uitbreiding naar dienstverleningskanalen met een live-chat functionaliteit. De huidige automatische chatbot GEM beantwoorde de vraag van een inwoners meestal al met de juiste informatie.

Als automatische chatbot GEM de vraag van een inwoner niet goed beantwoordde, werd hij/zij doorgeschakeld naar een chatgesprek met een medewerker. De live-chat werd daarvoor dusdanig weinig gebruikt dat besloten is om dit geen opvolging te geven. 3. Optimalere processen met focus op doorlooptijden, wachttijd, verwerkingstijd en afhandeltermijn. De beoogde partij voor het uitvoeren van het feedbackonderzoek kon niet garanderen dat voldaan werd aan de eisen van de AVG waardoor dit onderzoek niet heeft plaatsgevonden. Desondanks konden een aantal burgerzakenprocessen met behulp van landelijke richtlijnen toch verder geoptimaliseerd worden.

Jaarstukken 2025 7

Wat hebben we ervoor gedaan? Participatie 4. Plannen en projecten komen in samenwerking met belanghebbenden tot stand. Op 3 juli 2025 heeft de gemeenteraad het beleidskader en de participatieverordening 'Samen Son en Breugel' vastgesteld. In het beleidskader en de verordening staan heldere kaders en beleidsregels over de wijze waarop we ruimte geven aan invloed van inwoners, lokale maatschappelijke partijen en ondernemers. Er blijft ook ruimte voor maatwerk, omdat geen enkel vraagstuk hetzelfde is en de situatie bepalend is voor hoe wij met anderen samen denken, samen besluiten en samen doen. 5. Via de Jeugdgemeenteraad denken jongeren actief mee over het realiseren van plannen en leren zij hoe de lokale democratie werkt. In de Jeugdgemeenteraad zijn alle basisscholen met elk 2 leden vertegenwoordigd: 1 lid uit groep 7 en 1 lid uit groep 8. Vanwege deze structuur wijzigt de samenstelling van de Jeugdgemeenteraad elk jaar en besteden de scholen dus ook elk jaar aandacht aan democratie en verkiezingen. De Jeugdgemeenteraad heeft in 2025 totaal 7 keer vergaderd. Daarnaast waren de volgende werkgroepen actief: Armoede, Sport, Schone natuur en Online veiligheid.

Afgelopen jaar hebben de leden onder andere een autoloze schooldag en een sponsorloop georganiseerd, een kerstpakkettenactie opgezet, het parcours van de pumptrackbaan gekozen, meegedacht over de inrichting van een jongerencentrum, een voorwoord geschreven voor Sjors Sportief en Sjors Creatief en ideeën voor vergroening van het dorp besproken. Ook hebben de leden van de Jeugdgemeenteraad een actieve rol gehad bij de opening van Koningsdag, de herdenkingen op 4 mei en 17 september en de Oliebollenparty. In maart heeft de Jeugdgemeenteraad een werkbezoek gebracht aan TommyTomato op Ekkersrijt. 6. Inwoners, organisaties en ondernemers worden betrokken bij gemeentelijke plannen, en vinden onze beleids- en besluitvorming transparant en begrijpelijk. Het in 2023 vastgestelde Reglement van orde is in februari 2025 op onderdelen aangepast. Het gaat hierbij onder andere om de werkwijze van de agendacommissie, de vereisten voor burgerleden, de stemverklaring, de sprekersvolgorde en werksessies. Bij de actualisatie is het Inloopuur komen te vervallen. De gemeenteraad heeft in april 2025 een themabijeenkomst over Vrouwen en politiek georganiseerd en in mei 2025 een Gemeenteraadsmarkt. In het najaar vond een cursus Gemeentepolitiek plaats: aan 25 deelnemers is gedurende 3 avonden de werkwijze rondom gemeentelijke besluitvorming toegelicht en zijn de mogelijkheden voor invloed besproken.

De gemeenteraad heeft in 2025 geen samenspraakbijeenkomst georganiseerd.

Wat hebben we ervoor gedaan? Organisatie 7. Profilering van de gemeente Son en Breugel als goede werkgever door middel van arbeidsmarktcommunicatie en de ontwikkeling van een arbeidsmarktstrategie. Wij ervaren de grote uitdaging om in een krappe arbeidsmarkt de juiste medewerkers te behouden en te werven. Goed werkgeverschap is daarom cruciaal. Daarnaast is het voor het behouden en werven van nieuwe medewerkers van groot belang dat we als gemeentelijke organisatie als een aantrekkelijke werkgever bekend staan. Binnen Dommelvallei is een recruiter aangesteld die specifiek wordt ingezet op dit thema. In 2024 werd een arbeidsmarktstrategie ontwikkeld en een arbeidsmarktcommunicatieplan opgeleverd dat in 2025 werd uitgevoerd. Zo is gewerkt aan het verbeteren van ons sollicitatieproces. Arbeidsmarktcommunicatie is nu een geïntegreerd onderdeel van onze procedure. Daarnaast namen we deel aan regionale initiatieven zoals het project “Ruimte voor Groei”. Dit is een leer- werktraject voor professionals op hbo- en academisch niveau die worden omgeschoold (“zij-instromers”) voor functies in het ruimtelijk domein.

Jaarstukken 2025 8

8. Een stabiele organisatie waarin bestuurlijke opdrachten en ambities in evenwicht zijn met de mogelijkheden van de eigen organisatie en die van de gemeentelijke partners. Een van de aspecten van goed werkgeverschap is dat er een goede balans is tussen bestuurlijke ambities en wat de organisatie aan kan. Daaraan wordt continu aandacht besteed en daarin heeft het management een signalerende en sturende rol. Ook in 2025 was het een uitdaging om deze balans te behouden, rekening houdend met verloop van medewerkers, de krappe arbeidsmarkt en de vele opgaven. 9. Een organisatie met voldoende kennis, vaardigheden en ervaring, anticiperend op toekomstige behoeften. De ontwikkelingen om ons heen gaan snel. Denk aan steeds meer digitaal, datagericht werken en de ontwikkeling van Artificial intelligence (AI). Deze ontwikkelingen volgen we, waarbij we ons realiseren dat de toepassingen daarvan afhankelijk zijn van de mogelijkheden en beperkingen van onze organisatie. Ook de aandacht voor privacy en informatieveiligheid wordt steeds groter. Al deze ontwikkelingen vragen om meer kennis en vaardigheden van medewerkers. Ook in 2025 schonken we specifiek aandacht aan de ontwikkeling van medewerkers om daarmee in te spelen op toekomstige behoeften. Mede daarom hebben we het opleidingsbudget vanaf 2026 laten verhogen.

De doorontwikkeling van de organisatie onder de programmanaam Samen Werkt* vertalen we jaarlijks naar activiteiten op 4 sporen; met elkaar, slim geregeld, goed georganiseerd, ieder zijn plek. Dit vraagt voortdurend aandacht. 10. Een dienstverlenende, wendbare organisatie waarin medewerkers zich veilig, betrokken en gewaardeerd voelen en werkgeluk ervaren en waarin ontwikkeling mogelijk is. Om goed in te spelen op alle ontwikkelingen om ons heen is het belangrijk dat we beschikken over een wendbare en dienstverlenende organisatie. Een absolute voorwaarde voor een goede dienstverlening, zowel intern als naar onze inwoners, is dat we beschikken over enthousiaste medewerkers die werkgeluk ervaren en beschikken over de juiste competenties, houding en gedrag. Wat we in dat opzicht verwachten van medewerkers, hebben we vastgelegd in de nieuwe werkwijze dienstverlening, die in 2024 werd vastgesteld door het college van B en W. In 2025 hebben we aandacht besteed aan het optimaliseren van de dienstverlening. In dat kader zijn we begonnen aan het organiseren van bijeenkomsten / workshops gericht op wat goed gaat, wat beter kan en wat iedereen daar zelf aan kan bijdragen. In 2026 rollen we dit verder uit. Strategisch personeelsbeleid De komende jaren geven we verder vorm aan het creëren van een evenwichtig potentieel van kennis, vaardigheden en ervaring binnen de organisatie.

Dit betekent, het anticiperen op toekomstige personeelsbehoeften (bestaande versus vereiste vaardigheden) en het borgen van kennis binnen de organisatie. Zodoende anticiperen we al in een vroeg stadium op medewerkers die binnen een aantal jaren de pensioengerechtigde leeftijd bereiken en de organisatie gaan verlaten. Daarnaast bieden vacatures de mogelijkheid om de taakinvulling binnen functies te herzien. In het strategisch personeelsbeleid leggen we ook vast wat voor organisatie we willen zijn. We geloven dat een professionele organisatie met enthousiaste medewerkers die graag samenwerken, de basis is voor een goede dienstverlening.

Bijdrage verbonden partijen aan dit programma Dienst Dommelvallei Dienst Dommelvallei is het samenwerkingsverband van de gemeenten Geldrop-Mierlo, Nuenen en Son en Breugel. Binnen Dienst Dommelvallei zijn de bedrijfsvoeringstaken financiën, personeel & organisatie, informatievoorziening en kwaliteit & control voor de drie gemeenten ondergebracht. Daarnaast hebben de gemeenten Son en Breugel en Nuenen de taken met betrekking tot werk en inkomen en dienstverlening ondergebracht in Dienst Dommelvallei. Sinds 2024 is de belastingheffing ondergebracht bij de Belastingsamenwerking Oost-Brabant (BSOB). In 2025 heeft de omzetting van een 'klassieke GR' naar een Bedrijfsvoeringsorganisatie plaatsgevonden. Uitvloeisel daarvan is dat de bestuurlijke structuur is gewijzigd en het organisatieplan is aangepast om daarmee de dienstverlening aan en onderlinge samenwerking van de vier organisaties te versterken.

Jaarstukken 2025 9

Regionaal Historisch Centrum Eindhoven (RHCe). Het Regionaal Historisch Centrum Eindhoven (RHCe) maakt onderdeel uit van de gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Eindhoven. RHCe heeft taken op het gebied van toezicht, behoud en het openbaar maken van de cultuurhistorische informatie.

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo (afwijking budget 2025) wordt weergegeven als positief als het gerealiseerde bedrag hoger is dan de begroting. Bij de lasten is een positief bedrag dus een nadeel, bij de baten een voordeel. Door afronding kunnen er verschillen ontstaan omdat tellingen uit het financieel systeem komen en daarom soms afwijken. Bedragen x € 1.000,Omschrijving

Primaire begroting 2025

Begroting na wijziging 2025

Realisatie 2025

Afwijking budget 2025

Lasten 0.10 Mutaties reserves programma 1

0

573

573

0

0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten

-753

0

-295

-295

0.1 Bestuur

2.295

2.274

2.572

298

927

972

1.227

255

0.4 Overhead

9.209

8.998

8.876

-122

0.5 Treasury

118

159

126

-34

0.61 OZB woningen

105

105

123

18

0.62 OZB niet-woningen

24

24

30

6

0.64 Belastingen Overig

30

30

45

15

0.8 Overige baten en lasten

199

1

14

13

4

-63

-67

-3

12.159

13.074

13.224

150

39

2.127

2.261

134

0.2 Burgerzaken

0.9 Vennootschapsbelasting (Vpb) Totaal Lasten Baten 0.10 Mutaties reserves programma 1 0.1 Bestuur

2

2

3

1

0.2 Burgerzaken

295

302

396

94

0.4 Overhead

226

226

388

162

0.5 Treasury

107

101

126

24

0.61 OZB woningen

3.172

3.087

3.167

80

0.62 OZB niet-woningen

3.061

3.061

3.202

141

0.64 Belastingen Overig

15

15

18

4

0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds

30.473

31.423

31.572

148

0.8 Overige baten en lasten

150

0

-175

-175

Totaal Baten

37.540

40.345

40.959

614

Saldo (baten -/- lasten)

25.381

27.270

27.735

465

Jaarstukken 2025 10

Analyse 1. Interne en externe dienstverlening

I/S Bedrag

0.1 Bestuur

-297.000

Omdat op 1-1-2028 de wethouderspensioenen aan het ABP overgedragen moeten worden hebben we aan een onderzoek meegedaan die onderzocht of onze voorziening toereikend was. Hieruit bleek dat wij aanzienlijk (afgerond € 708.000) meer moeten storten dan begroot. Dit heeft 2 oorzaken. We moeten ook het partnerpensioen overdragen (terwijl wij alleen het ouderdomspensioen begroten) en het ABP rekent met een dekkingsgraad (wij rekenen met 100% en het ABP ten tijde van het onderzoek met 115,2%). Omdat voor dit doel in de reserve Wet toekomst pensioenen een bedrag van € 193.000 zat hebben we dit uit de reserve als dekking onttrokken. Vorig jaar, bij de jaarrekening 2024 is een voorziening gevormd voor wachtgeld voormalige bestuurders. Het exploitatiebudget is in 2025 echter niet verlaagd. Hierdoor is er een voordeel ontstaan van €321.000 op het onderdeel voormalig personeel. Daarnaast is er een voordeel op de salariskosten van € 80.000 onder andere door een lagere doorbelasting voor de Wet Open overheid. 0.4 Overhead

285.000

Op dit taakveld zijn er veel verschillende voor- en nadelen. Per saldo is er een voordeel op de personele lasten (inclusief verrekeningen voor overhead) op dit taakveld van € 425.000. Hier staan wel nadelen op andere taakvelden tegenover. De kosten voor huisvesting zorgen voor een nadeel (€ 51.000) net als het Inkoopbureau Bizob (nadeel € 91.000). De overige verschillen zijn per saldo € 49.000 (nadelig). 0.61 OZB woningen

80.000

De invorderingskosten en de invorderingsopbrengsten (in de vorm van aanmaningen en dwangbevelen) hebben via de BSOB per saldo minder kosten en meer opbrengsten opgeleverd van in totaal € 70.000. De resterende € 10.000 heeft met ontvangsten van dubieuze debiteuren te maken. Maar deze valt weg tegen een afboeking op de post onvoorzien voor ongeveer hetzelfde bedrag. 0.62 OZB niet-woningen

135.000

De totale OZB-opbrengst lag uiteindelijk afgerond € 155.000 hoger dan de begroting na wijziging. Dit lag met name op het onder deel niet-woningen. Het eigenarendeel was daar € 135.000 hoger. Voor de gebruikers was dit € 6.000. De OZB opbrengst voor eigenaren woningen gaf een voordeel van € 14.000. 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds

148.000

In de decembercirculaire gemeentefonds 2025 heeft het Rijk extra middelen beschikbaar gesteld. 0.8 Overige baten en lasten

-175.000

Er was een verwacht dat we nog een bedrag zouden ontvangen door een BTW-suppletie over voorgaande jaren. Dit is echter lager uitgevallen waardoor er een nadeel is ontstaan van € 175.000. 0.10 Mutaties reserves programma 1

135.000

Er is € 193.000 uit de reserve Wet toekomst pensioenen onttrokken. Dit omdat er "aanzienlijk" meer in de voorziening wethouderspensioenen gestort moest worden. Daarnaast is een onttrekking aan de reserve Organisatieontwikkeling niet volledig nodig gebleken, dit zorgt voor een nadeel op het programma. 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten

295.000

Voor een analyse op het resultaat wordt verwezen naar de algemene inleiding Kapitaallasten

73.000

Nadeel op de toegerekende rente Directe salarislasten en overhead

-267.000

Zie de algemene toelichting en inleiding bij programma's Overig

53.000

Totaal

465.000

Jaarstukken 2025 11

Programma 2. Sociale leefomgeving Portefeuillehouder(s) Steven Grevink Jelle de Jong Mireille Bonnier

Inleiding Ook in 2025 zijn positieve gezondheid, welbevinden en ontwikkelmogelijkheden voor onze inwoners centrale pijlers geweest voor onze inzet ten behoeve van de sociale leefomgeving. Het opstellen van het nieuwe cultuurbeleid, waar we in 2025 mee zijn begonnen, is een goed voorbeeld van het verder invulling geven aan de sociale leefomgeving. Ons instrumentarium om deze opgaven handen en voeten te geven en te vertalen in resultaten, bestaat voor een belangrijk deel uit goede voorzieningen voor inwoners, vrijwilligers en professionals. Onder voorzieningen verstaan we hier ondersteuningsmogelijkheden voor individuele inwoners door hulp en (financiële) steun. Dit doen we vanaf eind december in een eigen locatie van het Centrum Maatschappelijke Deelname (cmd.). Daarnaast verlenen we subsidies aan onder meer professionele welzijnsorganisaties en vrijwilligersorganisaties. Voorzieningen zijn ook accommodaties en bijeenkomsten/evenementen. Het programma heeft betrekking op alle inwoners als het gaat om preventie, gezonde leefstijl, ontwikkeling, ontmoeting en ontspanning. Hiervoor is onder meer ingezet op een passend aanbod van culturele activiteiten. Het programma gaat daarnaast specifiek in op ondersteuning van kwetsbare inwoners en jeugdigen. Ook voor de opvang is in 2025 veel aandacht geweest. Denk aan de voortgezette opvang van Oekraïense vluchtelingen.

Wat wilden we bereiken? Thema

Doelstellingen

Maatschappelijke participatie

1. We ondersteunen inwoners die niet op eigen kracht kunnen participeren. 2. Ondersteuning en zorg vindt zoveel als mogelijk plaats in het voorliggend veld. 3. De toegang naar zorg en ondersteuning is laagdrempelig, effectief en (kosten)efficiënt.

Ontmoeting

4. Son en Breugel kent een voldoende en gevarieerd aanbod van laagdrempelige ontmoetingsfuncties in de wijken, onder andere in de vorm van onderwijs-, sport- en verenigingsgebouwen. 5. We ondersteunen lokale initiatieven gericht op maatschappelijke participatie.

Jeugdigen

6. Ten behoeve van een goede ontwikkeling van peuters en voorkomen onderwijsachterstanden, hebben we toereikende voorschoolse voorzieningen en een erkend programma voor VVE (voor- en vroegschoolse educatie). 7. We hebben in qua capaciteit en kwaliteit goede schoolgebouwen voor een toereikend en gedifferentieerd onderwijsaanbod. 8. Jeugdigen en hun ouders krijgen ondersteuning wanneer zij problemen ondervinden in opgroei- en opvoedsituaties. 9. We investeren in het voorliggend veld en zetten dit samen met de kracht van onze gemeenschap in om een goede ontwikkeling van jeugdigen te stimuleren.

Positieve gezondheid 10. Met voorlichting en ondersteuning stimuleren we inwoners zo gezond mogelijk te leven. We zetten cultuur, sport en bewegen in als instrumenten ter bevordering van fysieke en mentale gezondheid en om maatschappelijke participatie te stimuleren. Erfgoed

11. Wij houden cultureel erfgoed en monumenten in stand.

Relevante beleidsnota's Naam

Periode

Vastgesteld in de raad

Cultuurbeleid gemeente Son en Breugel 2025-2030

2025-2030 27 februari 2025

n.v.t.

Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) gemeente Son en Breugel 2025

vanaf 2025 15 mei 2025

n.v.t.

Maatschappelijk Vastgoedbeleid 2026-2029

2025 2029

2029

Visie Sport en bewegen

vanaf 2014 6 februari 2014

Cultureel Erfgoed gemeente Son en Breugel

2021 2030

18 december 2025

Planning vaststelling nieuw beleidsplan

n.v.t.

Jaarstukken 2025 12

Naam

Periode

Vastgesteld in de raad

Planning vaststelling nieuw beleidsplan

Re-integratieverordening Participatiewet 2023

n.v.t.

22 februari 2024

n.v.t.

Lokaal Gezondheidsbeleid

2021-2024 17 december 2020

2026

Visie wonen met zorg

n.v.t.

2026

Beleidskader Sociaal Domein

2023-2026 20 april 2023

2027

Jeugd- en jongerenbeleid

2025 e.v.

29 januari 2026

2031

Integraal HuisvestingsPlan (IHP) 2024-2028

2024-2028 22 februari 2024

2028

Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs 2025

vanaf 2025 10 februari 2025

n.v.t.

Verordening maatregelen Pw, Ioaw en Ioaz 2024

2024 e.v.

december 2024

n.v.t.

Verordening individuele inkomenstoeslag

2022 e.v.

december 2021

2026

Integraal beleidskader armoedebestrijding & schuldhulpverlening

2023-2026 19 januari 2023

2027

Verordening Schuldhulpverlening Son en Breugel

2021 e.v.

4 februari 2021

Begin 2026

Verordening maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2026

2026 e.v.

29 januari 2026

n.v.t.

Verordening en uitvoeringsbesluit Jeugdhulp

2023

23 maart 2023

2026

Verordening bekostiging leerlingenvervoer

2022

22 september 2022

2026

Mantelzorgbeleid

2024-2029 14 november 2024

2030

Vrijwilligersbeleid

2004

2027

29 augustus 2013

Wat hebben we ervoor gedaan? Maatschappelijke participatie 1. We ondersteunen inwoners die niet op eigen kracht kunnen participeren. Participatiewet in Balans In 2025 hebben we, in voorbereiding op de invoering van de verbeterde Participatiewet, de uitgangspunten menselijke maat, vertrouwen en eenvoud structureel toegepast in de dienstverlening aan inwoners. Daarbij hebben we ingezet op doelgroepgerichte begeleiding en maatwerk, passend bij de persoonlijke situatie en mogelijkheden van de inwoner. Waar nodig boden wij inkomensondersteuning in combinatie met gerichte begeleiding richting participatie, dagbesteding of werk. Om deze werkwijze te borgen hebben we beleidsregels vastgesteld en zijn medewerkers getraind in het werken volgens deze uitgangspunten. De dienstverlening is integraal georganiseerd vanuit het Centrum voor Maatschappelijke Deelname (cmd.), in nauwe samenwerking met ons sociaal ontwikkelbedrijf WSD. Hierdoor konden inwoners met verschillende ondersteuningsbehoeften gericht worden begeleid. Perspectief op Meedoen In 2025 hebben we de intensieve begeleiding van inwoners met een langdurige uitkering voortgezet. Door middel van persoonlijke begeleiding, activerende trajecten en doelgroepgerichte methodieken hebben we gewerkt aan het vergroten van perspectief op maatschappelijke participatie, dagbesteding of (beschut of regulier) werk.

Voor jongeren met een ondersteuningsvraag op het gebied van werk of scholing hebben we ingezet op een samenhangende aanpak met ketenpartners, waaronder het cmd., het Doorstroompunt en Kwikstart van WSD. Deze aanpak is gericht op vroegtijdige ondersteuning, het voorkomen van uitval en het creëren van duurzame ontwikkel- en werkperspectieven. Wet inburgering In 2025 hebben we uitvoering gegeven aan de taken vanuit de Wet Inburgering 2021. Doel hierbij is dat vergunninghouders en andere inburgeringsplichtige nieuwkomers zich zelfstandig kunnen redden in onze samenleving. De begeleiding bestond uit een brede intake, het opstellen van het Plan Inburgering en Participatie (PIP) en periodieke voortgangsgesprekken. We hebben ingezet op een tijdige start van de inburgering, waar mogelijk al tijdens het verblijf in het AZC. In 2025 zijn voor 40 nieuwkomers PIP’s opgesteld, waarvan 11 nieuwkomers nog in een opvanglocatie verbleven.

Jaarstukken 2025 13

Om de kwaliteit van de dienstverlening te versterken hebben we geïnvesteerd in een meer integrale aanpak binnen het cluster Werk en Inkomen. Dit deden we door deelname aan het Werkatelier Samenloop Participatiewet en Wet Inburgering 2021 van Divosa. Ook zijn we gestart met het organiseren van collegiale ontmoetingen, waar consulenten werk, inkomen en inburgering casuïstiek op het snijvlak van de Participatiewet en de Wet Inburgering met elkaar bespreken. In 2025 is binnen de regionale samenwerking de dienstverleningsovereenkomst voor inkoop en contractmanagement van de B1-leerroute verlengd. Het contract met Werkvloertaal voor uitvoering van de B1-leerroute is verlengd voor de duur van 1 jaar tot 31 december 2026. We treffen voorbereidingen voor een nieuwe regionale aanbesteding van de B1 leerroute. Deze regionale samenwerking op het gebied van inkoop en contractmanagement zorgt voor continuïteit en kwaliteitsborging van de inburgeringsroutes. WSD voert voor onze gemeente de zelfredzaamheidsroute (Z-route) uit. Een aantal jonge inburgeraars zijn bij WSD gestart in de pilot Jongeren in de Z-route, waarbij zij een op maat gemaakt participatieprogramma volgen. Ook zet WSD een opstartcoach in die inburgeraars begeleidt tijdens hun traject richting participatie en werk.

De coach helpt inburgeraars taal- en cultuurverschillen te overbruggen en hiermee de effectiviteit van het inburgeringsprogramma te vergroten. Armoedebestrijding en Schuldhulpverlening In 2025 hebben we verder uitvoering gegeven aan het integraal beleidskader armoedebestrijding en schuldhulpverlening. Hierbij had goede communicatie over alle bestaande (gemeentelijke) regelingen en het bereiken van de doelgroep huishoudens met een laag inkomen onze prioriteit. We benutten hiervoor ook specifiek de armoederegisseur, waarbij we zagen dat de bekendheid en het netwerk van verschillende organisaties, instellingen en stichtingen steeds groter wordt. In 2025 heeft de armoederegisseur onder andere een gastles aan basisschoolkinderen verzorgd en is zij aangesloten bij een bijeenkomst voor senioren. Ook de folder Minimaregelingen is geactualiseerd naar het aanbod van 2025 en wederom verspreid onder de doelgroep bijstandsgerechtigden en op diverse zichtlocaties en bij organisaties neergelegd. Verder hebben we het aanbod via het Volwassenenfonds in 2025 uitgebreid met de mogelijkheid om ook voor cultuur een bijdrage aan te kunnen bieden. Inwoners van 18 jaar en ouder met een laag inkomen kunnen nu kiezen of ze een bijdrage voor sport of voor cultuur willen ontvangen, zodat ze bijvoorbeeld lid kunnen worden van een sportvereniging of een schildercursus kunnen volgen.

Het Sociaal Noodfonds en de regeling om vervoer via Automaatje is ingezet en bekostigd voor inwoners die gebruik maakten van de Voedselbank maar geen eigen vervoer hebben. Vanaf 1 januari 2026 richten we de uitvoering van schuldhulpverlening anders in. In 2025 hebben we besloten om dit vanaf 2026 in eigen beheer te gaan doen, zodat we tevens stappen kunnen gaan zetten in de verbetering van de kwaliteit van zowel schuldhulpverlening als vroegsignalering. We hebben 2025 gebruikt om de benodigde voorbereidende werkzaamheden te verrichten, zodat we per 1 januari 2026 kunnen starten met consulenten schuldhulpverlening in eigen dienst. Laaggeletterdheid en versterken van basisvaardigheden Op basis van de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB) zijn gemeenten verantwoordelijk voor het organiseren van educatie voor inwoners van 18 jaar en ouder met beperkte basisvaardigheden (taal-, reken-, en/of digitale vaardigheden). Het Rijk stelt hiervoor middelen beschikbaar die steeds per regio worden verdeeld. Om deze middelen in te kunnen zetten, moet een regionaal educatief programma opgesteld worden met alle deelnemende gemeenten uit de desbetreffende regio. Vanwege het aflopen van het Regionaal Educatief Programma 'Een integrale aanpak van laaggeletterdheid 2021-2025' hebben we in 2025 samen met de deelnemende regiogemeenten gewerkt aan het opstellen van een nieuw programma voor 2026-2029.

Hierbij is naast een gezamenlijke aanpak ook ingestoken op maatwerk per gemeente, vanwege (lichte) onderlinge verschillen in de doelgroep. 2. Ondersteuning en zorg vindt zoveel als mogelijk plaats in het voorliggend veld. Indicatievrije dagbesteding De indicatievrije dagbesteding in het Dommelhuis, waarmee in 2024 een pilot is gestart, is in 2025 gecontinueerd. Deze indicatievrije dagbesteding bevordert de gezondheid (door een bewegingsprogramma) en zorgt voor meer sociale contacten van met name senioren. Deze dagbesteding heeft daardoor een belangrijk preventief effect en de zien de eerste positieve effecten op de instroom van (duurdere) geïndiceerde dagbesteding.

Jaarstukken 2025 14

Vanuit De Boerderij is het initiatief genomen om De Boerderij open te stellen als de Huiskamer van Breugel. Vanuit Archipel wordt indicatievrije inloop aangeboden. De LEVgroep beschouwt de Huiskamer als werklocatie voor Breugel en werkt van daaruit richting de Breugelse gemeenschap. Dit heeft er onder andere toe geleid dat er sprake is van steeds meer aanloop en is er een vernieuwend aanbod tot stand gekomen. Dit leidde ertoe dat het voor het bestuur van de Boerderij een hele uitdaging was om voldoende gastvrouwen te werven voor de Huiskamer. Toegang tot jeugdvoorzieningen Zoals in begroting aangeven hebben we maatregelen genomen om de grip op de jeugdhulp verder te vergroten. Specialistische jeugdhulp is niet altijd het beste antwoord op zorgvragen. Een start is gemaakt met het ontwikkelen van nieuwe vormen van dagbesteding en het collectieveren van individuele hulpvragen. Culturele activiteiten, sport en beweging zijn hierbij belangrijke instrumenten. Doel is om jeugdigen met een lichte ondersteunings- of begeleidingsvraag niet meteen toe te leiden naar specialistische jeugdhulp, maar in het voorliggend veld een alternatief (en zoveel mogelijk gecombineerd) aanbod te doen. Hierin werken we samen met de huisartsen, de praktijkondersteuners en de GGD-jeugdarts. 3. De toegang naar zorg en ondersteuning is laagdrempelig, effectief en (kosten)efficiënt.

Centrum voor Maatschappelijke Deelname (cmd.) Het cmd. blijft de komende jaren in ontwikkeling. Het afgelopen jaar hebben we de Toegang doorontwikkeld zodat er een zorgvuldige uitvraag wordt gedaan en inwoners sneller bij het juiste team terecht komen. Het toegangsteam van het cmd. beschikt over hoogwaardige expertise die meteen kan worden ingezet bij ondersteuningsvragen van inwoners. Door middel van enkele gesprekken worden inwoners die zelfredzaam zijn in hun kracht gezet. Voor inwoners die ondersteuning nodig hebben en niet beschikken over een sociaal netwerk worden maatwerkvoorzieningen ingezet. Met ingang van 2025 is de uitvoering van de jeugdwet inbesteed en zijn de jeugdconsulenten die tot 2025 in dienst waren van gesubsidieerde netwerkpartners in dienst getreden bij de gemeente. Dit is gepaard gegaan met een vermindering van de subsidie aan die netwerkpartners. Verhuizing cmd. Het cmd. is in december 2025 verhuisd naar een zelfstandige locatie aan Heistraat 6. Het pand biedt een prettige en vertrouwde sfeer voor zowel inwoners als medewerkers. De toegang is voor inwoners laagdrempelig en gemakkelijk te vinden. In samenspraak met ZorgSaam Son en Breugel zijn de nodige voorzieningen getroffen om het pand toegankelijk te maken voor mindervaliden. Heroriëntatie op de netwerkorganisatie De netwerkorganisatie cmd.

bestond eind 2025 (inclusief de gemeente) uit 6 netwerkpartners. We blijven onderzoeken of we bepaalde disciplines, die we nu bij meerdere organisaties afnemen, kunnen onderbrengen bij minder netwerkpartners of eventueel zelf kunnen organiseren. Dit heeft er toe geleid dat we in 2025 hebben besloten de wettelijke taak schuldhulpverlening en vroegsignalering met ingang van januari 2026 zelf te gaan uitvoeren. In 2025 hebben we dit voorbereid en dit is per januari 2026 geeffectueerd. De subsidieverlening voor de uitvoering van deze taak is per januari 2026 beëindigd. Al met al hebben de hiervoor beschreven ontwikkelingen geleid tot een afname van subsidiestromen, minder aansturingsrelaties en een overzichtelijker speelveld. Hiermee besparen we ambtelijke capaciteit en is de benodigde overhead op de subsidieverlening afgenomen.

Jaarstukken 2025 15

Wat hebben we ervoor gedaan? Ontmoeting 4. Son en Breugel kent een voldoende en gevarieerd aanbod van laagdrempelige ontmoetingsfuncties in de wijken, onder andere in de vorm van onderwijs-, sport- en verenigingsgebouwen. Ontmoeting in de wijk Met het beschikbaar stellen van het krediet voor het nieuwe Braecklant en een gezondheidscentrum is een belangrijke stap gezet richting behoud en verbetering van de leefbaarheid in De Gentiaan. In overleg met het bestuur van Braecklant is, met het oog op de winterperiode, besloten om per 1 oktober 2025 de deuren te sluiten. Aan de bestaande gebruikers van Braecklant zijn alternatieve locaties aangeboden. Alle gebruikers hebben elders onderdak aangeboden gekregen. De inkoop- en aanbestedingsprocedure voor de architect heeft plaatsgevonden. Tevens zijn er flora- en faunaonderzoeken uitgevoerd. Daarbij is de vermoedelijke aanwezigheid van een (of meer) vleermuis/vleermuizen geconstateerd, waardoor het pand nog niet gesloopt kon worden. Met inwoners in De Gentiaan, die zich verenigd hebben in Buurkracht, zijn verkennende gesprekken gevoerd om mee te denken over de positionering van het nieuwe Braecklant als gemeenschapshuis. Dit participatietraject krijgt in 2026 verder vorm. Er zijn in MFA Dommelhuis aanpassingen doorgevoerd die leiden tot een betere bruikbaarheid en toegankelijkheid voor bezoekers met een beperking.

De beoogde verkennende gesprekken met de besturen van Braecklant, Dommelhuis en De Boerderij, met als doel de samenwerking bij de exploitatie van deze wijkaccommodaties te optimaliseren, worden in 2026 opgestart. Maatschappelijke accommodaties MFA De Bongerd is in het eerste kwartaal officieel geopend. De renovatie van De Landing is in 2025 van start gegaan en verloopt volgens planning. Accommodatie plannen (AP) en vastgoedbeleid Eind 2025 is het Maatschappelijk Vastgoedbeleid 2026-2029 vastgesteld. Daarin hebben we een aantal beleidsmatige uitgangspunten en kaders geformuleerd. Hiermee leggen we de verbinding met onze maatschappelijke opgaven op het gebied van het sociaal domein, duurzaamheid, ruimtelijke ontwikkeling en instandhouding en vervanging van maatschappelijk vastgoed. Gelijktijdig is vanuit dit beleid de stap naar het Accommodatieplan Direct Vastgoed gezet. Voor het onderdeel onderwijshuisvesting is dit met de vaststelling op 22 februari 2024 van het Integraal Huisvestingsplan 2024-2028 (IHP), al gebeurd. 5. We ondersteunen lokale initiatieven gericht op maatschappelijke participatie. Participatie en ontmoeting In 2025 zijn initiatieven gericht op ontmoeting blijven ondersteunen. Het subsidiebeleid ondersteunde bijvoorbeeld de vrijwilligersorganisaties.

Hiermee stelden we deze organisaties in staat om op laagdrempelige wijze een aanbod te creëren voor sport, cultuur en ontmoeting voor diverse doelgroepen. Tevens is een nieuwcultuurnota opgesteld waarin we inzetten op ontmoetingsmogelijkheden voor en tussen de jeugdige en oudere inwoners van onze gemeente.

Jaarstukken 2025 16

Wat hebben we ervoor gedaan? Jeugdigen 6. Ten behoeve van een goede ontwikkeling van peuters en voorkomen onderwijsachterstanden, hebben we toereikende voorschoolse voorzieningen en een erkend programma voor VVE (voor- en vroegschoolse educatie). Peuteropvang en Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) Alle kinderen in Son en Breugel verdienen de kans om gezond en veilig op te groeien en zich goed te ontwikkelen. Voorschoolse voorzieningen, zoals kinder- en peuteropvang, dragen bij aan de vroege ontwikkeling van cognitieve- en sociale vaardigheden. Het onderwijsachterstandenbeleid (OAB) richt zich erop dat alle kinderen dezelfde ontwikkelkansen krijgen. In 2025 hebben we het OAB-beleid geactualiseerd en herzien in nauwe samenwerking met de kinderopvangorganisaties, de basisscholen en de jeugdgezondheidszorg. De resultaten en de verbeterpunten uit de peutermonitor 2024-2025 hebben hierbij als belangrijke basis gediend. In het beleid hebben we afspraken vastgelegd over een sterke doorgaande lijn in de voor- en vroegschoolse educatie en zijn concreet resultaatafspraken over de ontwikkeling van kinderen met de basisscholen gemaakt. We bieden een gesubsidieerd aanbod voor peuters met (een risico) op een onderwijsachterstand en een aanbod voor peuters wiens ouders geen gebruik kunnen maken van de kinderopvangtoeslag.

Door het gewijzigde OAB-beleid was het ook noodzakelijk om de subsidieregeling voorschoolse voorzieningen in 2025 te herzien. Aan deze subsidieregeling hebben we de Sociaal Medische Indicaties (SMI) toegevoegd. 7. We hebben qua capaciteit en kwaliteit goede schoolgebouwen voor een toereikend en gedifferentieerd onderwijsaanbod. Lopende projecten De uitbreiding van basisschool De Bloktempel is eind 2025 gestart. Integraal HuisvestingPlan (IHP) In de eerste termijn (2024-2028) van het IHP doen we 2 haalbaarheidsonderzoeken: 1. Integrale verkenning van de uitbreidingsmogelijkheden van het onderwijs en opvang binnen de deelgebieden Breugel en Son Zuid. 2. Onderzoek naar afweging Renovatie/ Nieuwbouw voor de Emiliusschool, inclusief nieuwbouw van het zwembad. Hierin wordt ook naar de (integrale) gebiedsontwikkeling van Zonhove gekeken en de kansen die dit vanuit het bewegingsonderwijs kan bieden. Deel 1 van het haalbaarheidsonderzoek is in 2025 afgerond voor De Sonnewijzer en De Stokland. Naar aanleiding van dit onderzoek wordt een raadsvoorstel opgesteld voor de uitbreiding van De Stokland en De Sonnewijzer. Deel 2 met betrekking tot de Emiliusschool is in 2025 gestart en loopt door in 2026. Ook wordt de uitbreiding/inbreiding inclusief verduurzaming van De Harlekijn (Son Zuid) in 2026 verder onderzocht.

Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs In 2025 is de nieuwe verordening vastgesteld door de gemeenteraad. Deze sluit aan bij de aankomende wetswijzigingen en het eerder vastgestelde IHP. 8. Jeugdigen en hun ouders krijgen ondersteuning wanneer zij problemen ondervinden in opgroei- en opvoedsituaties. Centrum voor Maatschappelijke Deelname (cmd.) Ouders en jeugdigen kunnen uitdagingen of problemen ervaren tijdens het ontwikkelen en opvoeden. Bij de Toegang van het cmd. onderzoeken we bij een jeugdhulpvraag of er voorliggend passende ondersteuning mogelijk is. In een aantal gevallen zijn gesprekken bij de Toegang voldoende om jeugdigen in hun kracht te zetten en is de hulpvraag opgelost. Is dat niet geval, dan doen we onderzoek naar de mogelijkheden van specialistische jeugdzorg. Met het Plan van Aanpak Grip op Jeugdhulp en Wmo is de Toegang doorontwikkeld, alsook het voorliggend veld in 2025. Ook de praktijkondersteuners Jeugd bij de huisartsen en de GGD jeugdarts hanteerden deze werkwijze. De lijnen tussen deze partners zijn kort, zodat er onderling afgestemd kan worden over het aanbod voor jeugdigen.

Jaarstukken 2025 17

Hervormingsagenda Jeugd De landelijke trend dat problemen binnen gezinnen en bij jeugdigen zelf complexer worden, zagen we ook in Son en Breugel. Het gaat hierbij ook om een toename aan het aantal jeugdigen en gezinnen met complexe problematiek. De hulpvragen die hieruit voortvloeien vragen om een meervoudige en integrale aanpak. Met het Plan van Aanpak Grip op Jeugdhulp en Wmo is gestart met de doortonwikkeling van Stevige Lokale Teams, een van de pijlers van de Hervormingsagenda Jeugd. 9. We investeren in het voorliggend veld en zetten dit samen met de kracht van onze gemeenschap in om een goede ontwikkeling van jeugdigen te stimuleren. Investering preventief aanbod jeugd Naast de ondersteuning die vanuit het cmd. wordt geboden, is er al voorliggend aanbod. Denk hierbij aan groepstrajecten voor kinderen van gescheiden ouders, de echtscheidingsaanpak "Als je uit elkaar gaat", het eetteam en regionale programma's zoals STORM, een preventieve interventie ter bevordering van het mentale welzijn van jongeren. We merken dat gezinnen en jeugdigen op deze manier op een laagdrempelige manier ondersteund kunnen worden. Tegelijkertijd zien we dat dit niet voldoende is om de problemen in het jeugddomein aan te pakken. Om de ontwikkeling van minder vraag naar en inzet van jeugdhulp te kenteren, is een stevige doorontwikkeling nodig van het voorliggend veld.

Voorbeelden hiervan zijn de betrokkenheid van verenigingen en het maatschappelijk middenveld, maar ook het lichte ondersteuningsvragen niet meer beantwoorden met individuele jeugdhulptrajecten, maar met groepstrajecten. Specialistische kennis en kunde in huis halen bij het cmd. zorgt er ook voor dat jeugdigen ondersteund kunnen worden zonder lange jeugdhulptrajecten bij een zorgaanbieder. Zo kunnen we gezinnen en jeugdigen laagdrempeliger en efficiënter ondersteunen. Dit voorkomt complexe trajecten in de specialistische jeugdhulp die niet altijd het beoogde effect hebben. Tevens leidt dit tot een kostenbesparing op de middellange en lange termijn. Ook hebben we in 2025 het nieuwe Jeugd- en Jongerenbeleid opgesteld. Dit hebben we samen met jeugdigen, lokale professionals en verschillende interne collega's ontwikkeld op basis van lokale input en data uit meerdere monitors. In december 2025 heeft de gemeenteraad dit onderwerp in een beeldvormende sessie behandeld.

Wat hebben we ervoor gedaan? Positieve gezondheid 10. Met voorlichting en ondersteuning stimuleren we inwoners zo gezond mogelijk te leven. We zetten cultuur, sport en bewegen in als instrumenten ter bevordering van fysieke en mentale gezondheid en om maatschappelijke participatie te stimuleren. Lokaal Sportakkoord Het Lokaal Sportakkoord is sinds 2023 van kracht. Hiervoor waren ook in 2025 middelen beschikbaar via het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). In overleg met de Sportraad zijn deze middelen in 2025 voor de uitvoering van het nieuwe Sportakkoord ingezet. Via het NOC*NSF hebben we in 2025 een KISS-rapportage (Kennis en Informatiesysteem Sport) uit laten voeren. Deze rapportage geeft inzicht in de trends en ontwikkelingen in de ledenaantallen van de afgelopen jaren. De komende jaren geven we verder uitvoering aan het sportakkoord. GROZzerdam/DE STAP naar Gezonder GROZzerdam heeft zich door ontwikkeld naar de brede beweging DE STAP naar Gezonder en in 2025 is definitief afscheid genomen van de term GROZzerdam. Een nieuwe lichting is gestart (totaal 3 groepen) met Samen Fit en Veilig. In maart is de Stap naar Gezonder Beurs georganiseerd in het Dommelhuis. Dit trok circa 300 tot 350 bezoekers. In het voorjaar is in Son en Breugel, vanuit Senioren Vitaal Brabant, de campagne "praat vandaag over morgen" uitgevoerd.

Themagewijs zijn ouderen meegenomen in hun bewustwordingsproces van het ouder worden en hoe zij daarop kunnen inspelen. In het najaar is het informerend huisbezoek uitgevoerd waarvoor 80- en 85- jarigen zijn aangeschreven. Hierbij is ook gebruik gemaakt van de DESTAP-naar-gezonder-kaart die als hulpmiddel kan worden gebruikt bij het in kaart brengen van eigen gezondheid en welbevinden.

Jaarstukken 2025 18

Samenwerking zorgverzekeraars De samenwerking met zorgverzekeraars is geformaliseerd via het IZA (Integraal Zorg Akkoord). Dit is vertaald in het zogenaamde regiobeeld. In 2025 is een start gemaakt met een actualisatie van het Regiobeeld. De samenwerking met de zorgverzekeraars is vertaald in een aantal Transformatieplannen voor de regio (15 gemeenten in Eindhoven/De Kempen). Daarnaast zijn er op landelijk niveau Transformatieplannen opgesteld, waaronder De buurt als ecosysteem. Dit Transitieplan richt zich op een deel van Son en Breugel. De regie ligt bij Zuidzorg, maar ook andere thuiszorgaanbieders zijn aangesloten evenals de gemeente. Daarnaast is in Son en Breugel een van de zogenaamde Wijk-Up-teams! actief. Een Wijk-Upteam! richt zich op de versterking van de samenwerking in en tussen de 1e lijn (huisartsen, thuiszorg, apotheken en het sociaal domein). Vanuit het GALA is verdere invulling gegeven aan de ketenaanpakken valpreventie. Het GALA geeft ook nadere invulling aan de afspraken die in het IZA zijn gemaakt over de regionale samenwerking tussen zorgverzekeraars en gemeenten op het terrein van gezondheidsbevordering en preventie en de inrichting van ketenaanpakken die meerdere domeinen beslaan (Wet publieke gezondheid, Wet maatschappelijke ondersteuning, Zorgverzekeringswet en Jeugdwet).