Wensen en bedenkingen Fondsbeheer Woonfonds VEX en robuuste structuur fondsbeheer MRE
Tekst van het document
Raadsvoorstel Onderwerp:
Wensen en bedenkingen Fondsbeheer Woonfonds VEX en robuuste structuur fondsbeheer MRE
Portefeuillehouder: Documentnummer: Zaaknummer: Datum:
P.F.C.W. van der Broeck 200805084 0847200792018 16 december 2025
1. Samenvatting voor de burger Het inrichten van fondsbeheer heeft tot doel het technisch mogelijk maken van de beschikbaarstelling aan gemeenten van de private cofinanciering van de Wonen VEX regeling en tegelijkertijd binnen de MRE samenwerking tot een opschaalbare en eenduidige fondsenbeheerstructuur komen.
2. Inleiding In het convenant Beethoven (28 maart 2024) is afgesproken de realisatie van 17.000 (extra) woningen en 2.280 aanvullende studenteneenheden te versnellen. In het verlengde hiervan is door het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Eindhoven op 2 juli 2025 de Verordening Woningbouwversnelling Beethoven Vastgoed Exploitatie (VEX) MRE vastgesteld. In dezelfde periode is ook door het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening de direct hiermee samenhangende Regeling specifieke uitkering woningbouwversnelling Metropoolregio Eindhoven ingesteld en is de 1e tranche voor het doen van aanvragen voor gemeenten opengesteld. De openstelling van de 2e tranche is in het voorjaar van 2026 voorzien. De daadwerkelijke beschikbaarstelling van de met deze afspraak gemoeide private gelden vindt aan het eind van de realisatie van de woningen plaats. Dat betekent dat “de techniek” moet worden georganiseerd om de, in dit geval, private cofinanciering aan het einde van ieder bouwproject ook daadwerkelijk bij de desbetreffende gemeente te krijgen. Daartoe is het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Eindhoven voornemens om de Woonfonds BV en de Bestuursstichting Woonfonds op te richten.
Gezien het belang van onze Brainportregio en de al eerder bij de MRE in beheer gebrachte fondsen is het voorstel om gelijktijdig de “moeder” Fondsbeheer BV op te richten waaronder de Woonfonds BV en mogelijke ander (toekomstige) fondsen worden ondergebracht. Op deze manier ontstaat een opschaalbare en eenduidige fondsbeheerstructuur binnen de MRE-samenwerking.
3. Advies 1. De bijgevoegde brief met wensen en bedenkingen namens de gemeenteraad van Someren vast te stellen en toe te zenden aan het Algemeen Bestuur van de MRE.
4. Beoogd effect Wensen en bedenkingen op het door het Algemeen Bestuur van de MRE oprichten van de Fondsbeheer B.V., de Woonfonds B.V. en de Bestuursstichting Woonfonds door bijgevoegde concept-zienswijzebrief naar voren te brengen bij het Dagelijks Bestuur van de Metropoolregio Eindhoven.
5. Argumenten 1.1
De voorgestelde structuur van het fondsbeheer faciliteert het doorgeleiden van private
cofinanciering van het regionale bedrijfsleven naar de MRE-gemeenten. De directe aanleiding voor de inrichting van een fondsbeheerstructuur binnen de MRE-samenwerking is gelegen in de Beethoven afspraken over woningbouwversnelling door interventie in de vastgoedexploitatie. De middelen voor deze interventie komen tot stand door bijdragen van gemeenten en het regionale bedrijfsleven, in dit specifieke geval betreft dit enkel één private partner. De voorgestelde structuur is er onder andere op gericht om de private cofinanciering onder zo optimaal mogelijke juridische en fiscale condities voor de MRE-gemeenten beschikbaar te krijgen. De gesprekken over fiscaliteit met de belastingdienst zijn opgestart. De gesprekspartners bij de belastingdienst zijn ook betrokken bij de eerder gemaakte vergelijkbare afspraken over het Brainport Partnerfonds en het Regionaal Mobiliteitsfonds MRE. De MRE wordt in deze gesprekken ondersteund door BDO. Mochten er in de toekomst nog met Beethoven vergelijkbare deals volgen dan maakt het positioneren van de Woonfonds BV als eerste dochtermaatschappij onder de moedermaatschappij Fondsbeheer BV het gemakkelijk(er) om ook het beheer van toekomstige fondsen in deze structuur onder te brengen. 1.2
De publieke zeggenschap is geborgd.
2/5
Het realiseren van woningen is een maatschappelijke opgave, waarbij publieke zeggenschap, c.q. betrokkenheid van de MRE-gemeenten gewenst is. De benodigde -inhoudelijke- subsidieregelingen zijn in de zomerperiode door het ministerie en het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Eindhoven vastgesteld. In de voorgestelde structuur is ook de betrokkenheid van de MRE-gemeenten bij het (technisch) fondsbeheer is geborgd. Het eigendom van de beide BV’s ligt volledig bij het Regionaal Openbaar Lichaam MRE. Het benoemingsrecht voor de besturen van beide BV’s ligt bij het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Eindhoven. Dat geldt ook voor 4 van de 5 bestuurszetels van de Bestuursstichting Woonfonds. 1.3
De voorgestelde structuur minimaliseert de risico voor de MRE-gemeenten.
Door onderbrenging van elk (potentieel) fonds in een separate BV worden financiële en juridische risico’s geïsoleerd. Daardoor kunnen potentiële andere fondsen niet worden geraakt. Ook minimaliseert het eventuele risico’s voor de MRE-samenwerking (met een beperkte begrotingsomvang) en daarmee voor de 21 in de MRE samenwerkende gemeenten. Overigens is in het specifieke geval van het Woonfonds VEX het financiële risico sowieso beperkt omdat ieder aanvragende gemeente zelf 25% financiert en cofinanciering pas na gereedkomen van het project wordt verstrekt. 1.4
Alternatieve constructies zijn verkend
De volgende alternatieve constructies zijn verkend en afgevallen: a)
Onderbrenging van de private bijdrage voor de VEX-maatregel in het Brainport Partnerfonds.
Omdat er in dit geval sprake is van de bijdrage van slechts één bedrijf heeft dit geen meerwaarde. b)
Geen overkoepelende BV. Dat betekent dat voor iedere toe te voegen te beheren fonds opnieuw
een juridische, fiscale en administratieve toetsing plaats zou moeten vinden. Daarnaast zou dit betekenen dat eventuele geschillen direct doorwerken naar de MRE, waar daar met een overkoepelende BV een buffer tussen zit. c)
Geen bestuursstichting. Het beschikbaar stellen van een zetel in het stichtingsbestuur maakt het
mogelijk om inzicht te geven aan (private) partners zonder dat dit doorslaggevende invloed impliceert. Alternatief zou zijn om (private) partners te betrekking in een raad van commissarissen (RvC). Maar dit biedt aan partner een indirecte en weinig gedetailleerde vorm van inzicht. 1.5
De raden van de MRE-gemeenten worden gevraagd om zienswijze te geven bij de voorgenomen
oprichting van beide BV’s en de stichting. Het Algemeen Bestuur heeft op 22 oktober 2025 kennisgenomen van het voornemen tot het oprichten van de bestuursstichting en beide besloten vennootschappen en het voor een zienswijzeprocedure voorleggen aan de raden van de deelnemende gemeenten. Daarmee wordt invulling gegeven aan art. 25.2.b van de Gemeenschappelijke Regeling Metropoolregio Eindhoven 2024.
6. Kanttekeningen 1.1
Er zijn bij de MRE-samenwerking nog andere fondsen in beheer.
De Metropoolregio Eindhoven beheert al jaren het Stimuleringsfonds. Dit fonds is beperkt van omvang en wordt jaarlijks gevoed door de MRE-gemeenten. Vrij recentelijk zijn hier nog twee fondsen aan toegevoegd. De RegioDeal “Thuis in Brainport” is een fonds dat zich richt op een beperkte set concrete projecten en heeft een beperkte looptijd. Het Regionaal 3/5
Bereikbaarheidsfonds MRE is een fonds gevoed door de MRE-gemeenten, dat ook dienstdoet als “doorgeefluik” naar gemeenten van middelen die beschikbaar worden gesteld vanuit het door het regionale bedrijfsleven, via het Brainport Partnerfonds, gevoede Bereikbaarheidsfonds Brainport. De relatief beperkte omvang en het karakter van het Stimuleringsfonds en Regio Deal “Thuis in Brainport” maken het niet logisch en noodzakelijk om deze onder te brengen de voorgestelde beheersstructuur. Gezien de financiële omvang in relatie tot de reguliere MRE-begroting en de potentiële looptijd van het Regionaal Bereikbaarheidsfonds MRE ligt een verkenning naar de meerwaarde van onderbrenging van dit fonds in de voorgestelde BV-beheerstructuur voor de hand. 1.2
Het risico is niet gekwantificeerd.
In het voorstel wordt onder 7.3 Financiële aandachtspunten genoemd: • Risico’s: Risico’s van de verschillende fondsen mogen niet landen bij de MRE of haar gemeenten. De structuur borgt dat financiële risico’s worden geïsoleerd van de MRE Dit aandachtpunt wordt onderschreven. Niettemin vraagt dit aandacht omdat het voorstel de eventuele risico’s niet nader kwantificeert. De MRE wordt 100% eigenaar van de “moeder” BV en de “dochter” BV. Het is niet wenselijk dat de risico’s in deze BV via de risicoparagraaf in de MRE begroting worden afgedekt. 1.3
De exacte invulling van de bestuursposities in beide BV’s en de stichting is nog niet bekend.
De oprichting van twee BV’s en de bestuursstichting brengt de nodige bestuursposities met zich mee die door het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Eindhoven, in verbinding tot de MRE-gemeenten moeten worden ingevuld. De door de MRE beschikbare documentatie geeft geen uitsluitsel over hoe de selectie van kandidaat bestuurders plaatsvindt. Het aantal bestuurszetels bij beide BV’s wordt bovendien nog door het Algemeen Bestuur van de MRE nader bepaald. 1.4
Er is sprake van een publiek-private belangenafweging in de samenstelling van de
bestuursstichting. Bij de bestuursstichting betreft het vijf zetels waarvan de MRE benoemingsrecht heeft op vier daarvan. Eén zetel wordt benoemd door de private partner. Bij een tegenstrijdig belang van één bestuurder zijn de andere bestuurders nog bevoegd. Met het benoemingsrecht van MRE voor de 4 zetels is het publieke belang geborgd. Private partijen kunnen immers met slechts 1 zetel nooit tot een meerderheid van 2/3e komen.
7. Financiën Er zijn geen financiële consequenties voor de gemeente (zoals verhoging van de inwonerbijdrage) verbonden aan de oprichting van beide BV’s en bestuursstichting, c.q. deze inrichting van het fondsbeheer binnen de MRE-samenwerking.
8. Communicatie De communicatie over deze inrichting van het fondsbeheer wordt in beginsel verzorgd door de Metropoolregio Eindhoven. Op 26 november jl. is voor college- en raadsleden door de Metropoolregio Eindhoven een webinar georganiseerd waarin het voorstel nader werd toegelicht en waar eventuele vragen zijn beantwoord.
4/5
Na besluitvorming door uw raad zal uw zienswijzebrief naar de Metropoolregio Eindhoven worden verzonden.
9. Uitvoering Uitvoering •
Zienswijzeperiode: van 23 oktober 2025 tot en met 23 januari 2026. DE MRE is op de hoogte dat
de reactie uit Someren enige dagen later komt. •
Dagelijks Bestuur, verzending overzicht wensen en bedenkingen, reactienota en definitief voorstel
aan colleges en raden: 9 februari 2026 •
Algemeen Bestuur: 25 februari 2026
Hierna volgt de implementatie, waaronder de formele oprichting van beide BV’s en de bestuursstichting en de bemensing van de benodigde bestuursposities.
Evaluatie De door beide BV’s en de bestuursstichting op te stellen jaarstukken worden door het Dagelijks Bestuur ter bespreking in het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Eindhoven geagendeerd. Burgemeester en wethouders van Someren, de secretaris,
de burgemeester,
J. Weekers
D. Blok
Bijlage(n)
O
Aanbieding wensen en bedenkingen wonen VEX fonds, documentnr. Djuma 200813123
X
Concept akte van oprichting Fondsbeheer BV, documentnr. Djuma 200813126
X
Concept akte van oprichting Woonfonds BV, documentnr. Djuma 200813125
X
Concept akte van oprichting Bestuursstichting, documentnr. Djuma 200813128
X
Memo voorgenomen BV structuur fondsen MRE, documentnr. Djuma 200813127
X
Concept raadsbesluit, documentnr. Djuma 200808700
X
Concept zienswijze brief, documentnr. Djuma 200808701
X
NO
5/5