Vaststellen van verordening Meedoen 2024 en van de verordening Individuele inkomenstoeslag 2024

Raadsvoorstel Onderwerp:

Vastellen verordening Meedoen 2024 en verordening individuele inkomenstoeslag

Portefeuillehouder:

W.M. van Doorn

Documentnummer:

200511791

Zaaknummer: Datum:

0847200511790 27 september 2023

1. Samenvatting voor de burger Er liggen nieuwe versies van de minimaverordening Meedoen en de Verordening Individuele inkomenstoeslag ter besluitvorming voor. Aanpassing is nodig om de regelingen meer in lijn te brengen met die van andere Peelgemeenten (harmoniseren) en een aantal nieuwe regelingen in te voeren (gezinstoeslag, kindtoeslag 12-18jr en werktoeslag) waarmee we aanbevelingen uit de eerder uitgevoerde minimaeffectrapportage in de praktijk willen gaan toepassen.

2. Inleiding Op 24 mei jl. is er regio bijeenkomst georganiseerd waarbij de harmonisatie van de regelingen Meedoen/Participatie en Individuele Inkomenstoeslag (IIT) centraal stond. Het is al langer de wens om deze regelingen meer gelijk te trekken binnen de vijf Peelgemeenten: te ‘harmoniseren’. Een terugkoppeling van deze bijeenkomst is via het griffienieuws verzonden. Noodzaak De noodzaak om te harmoniseren komt voort uit de situatie van lokale regelingen, die soms op onderdelen substantieel maar ook vaak maar in beperkte mate van elkaar verschillen. Deze diversiteit aan verschillen in de regelingen maken de werkprocessen voor uitvoerende organisaties onnodig complex en inefficiënt. Ook is het voor inwoners soms lastig te begrijpen dat er grote verschillen zijn tussen gemeenten terwijl zij bijvoorbeeld wel hetzelfde werk doen bijvoorbeeld bij Werkbedrijf Senzer. Harmonisatieproces Het proces van harmoniseren is een zoektocht omdat gemeenten een verschillend vetrekpunten hebben. Sommige gemeenten stellen nu een inkomensgrens van 100% bijstandsnorm en anderen, waaronder gemeente Someren hanteren 120%. Het is niet mogelijk en wenselijk gebleken om op hetzelfde moment 1 regionale verordening vast te stellen en de lokale regels in te trekken. De regionale raadsbijeenkomst wees uit dat er verschil tussen gemeenten mogelijk moet blijven.

Daarom is ervoor gekozen om regionale verordeningen te maken voor de regeling Meedoen en de individuele inkomenstoeslag welke als basis gaan dienen voor de lokale verordeningen. In sommige artikelen kan bijvoorbeeld een lokaal tarief ingevuld worden (bij Meedoen). Ook kunnen bepaalde artikelen wel of niet worden opgenomen afhankelijk of we een bepaalde regeling lokaal willen aanbieden of niet. Dit geldt

bijvoorbeeld bij de IIT voor de werktoeslag, gezinstoeslag of extra kindtoeslag. De consequentie is wel dat wanneer een gemeente een van deze regelingen in de IIT wil aanbieden dat die niet lokaal aanpasbaar is. Het is niet zo dat er na deze besluitvorming 1 regionaal inkomensbeleid is. Echter op sommige onderdelen is er wel veel meer uniformiteit dan eerder het geval was. Wanneer de regiogemeenten de regelingen procesmatig hetzelfde inrichten zullen de werkprocessen voor onze uitvoeringsorganisaties Peelgemeenten en Senzer eenvoudiger efficiënter zijn. Regionale Participatieraad/ Participatiecommissie De belangen van onze inwoners worden behartigd door de regionale participatieraad (RPR). Deze raad bestaat uit een afvaardiging van de lokale participatieraden. In Someren heet de lokale participatieraad de Participatiecommissie. De voorzitter van de Participatiecommissie heeft zitting in de Regionale Participatieraad. De RPR wordt meegenomen in het harmonisatieproces. Zij krijgt regelmatig updates over de ontwikkelingen en kan dus meedenken over en reageren op deze ontwikkelingen. Ook is de RPR voorafgaand aan de regio brede raadsbijeenkomst geïnformeerd. De RPR ziet graag dat alle inkomensregelingen hun norminkomen verhogen naar 130% van de bijstandsnorm.

Hier is als regio een negatief antwoord op gegeven omdat de regiogemeenten proberen te harmoniseren op 120% voor de IIT en regeling Meedoen. Voor sommige gemeenten is dit al een flinke stap. De reactie van de RPR op het regionale antwoord moet nog ontvangen worden. Aangezien Someren al een inkomensnorm hanteert van 120% van de bijstandsnorm wordt er in dit voorstel verder niet over verhoging van de inkomensnorm gesproken. Voor de rest is de RPR positief over de ontwikkelingen. Aanvullend is met de voorzitter van de Participatiecommissie gesproken over de voorgenomen veranderingen in Someren. Op alle voorgestelde veranderingen is een positieve reactie gekomen. Er worden geen nadelen voor onze inwoners gezien. Aanpassingen In de nieuwe verordeningen zijn voorstellen tot aanpassing opgenomen, gebaseerd op de MER-rapportage die in september 2022 is uitgevoerd. Daarnaast is ingezet op het op een lijn brengen van processen. Het is mogelijk om de nieuwe onderdelen los van elkaar wel of niet in te voeren in de nieuwe verordeningen.

3. Advies 1.

Vast te stellen de Verordening bijdrage Meedoen Someren 2024 waarin de ambtshalve betaling wordt ingevoerd;

2.

In te stemmen met het verkorten van de referte periode voor de individuele inkomenstoeslag naar 1 jaar en dit op te nemen in de Verordening individuele inkomenstoeslag Someren 2024 (art. 1 onder c);

3.

In te stemmen met de regeling werktoeslag en deze op te nemen in de Verordening individuele inkomenstoeslag Someren 2024 (art. 3 lid 3);

4.

In te stemmen met de regeling gezinstoeslag tweeouderparen en deze op te nemen in de Verordening individuele inkomenstoeslag Someren 2024 (art. 4 lid 1 onder d);

5.

In te stemmen met de regeling extra kindtoeslag per kind in de leeftijd 12-18jr voor tweeouderparen en deze op te nemen in de Verordening individuele inkomenstoeslag Someren 2024 (art. 4 lid 1 onder e); 2/6

6.

Vast te stellen de resterende artikelen van de Verordening individuele inkomenstoeslag Someren 2024;

7.

Het benodigde budget op te nemen als structurele kosten in de begroting 2024. Bij conforme besluitvorming over punten 1-5 zijn de geschatte budgetten voor: a.

Ambtshalve betaling Meedoen ad € 36.000

b.

Gezinstoeslag ad € 14.000

c.

Extra kindtoeslag ad € 10.000

4. Beoogd effect 

Meer overeenstemming tussen de lokale inkomensregelingen zodat de werkprocessen efficiënter kunnen worden georganiseerd.



Aanvullende regelingen invoeren waarmee bepaalde groepen extra ondersteuning krijgen die op basis van de Minima effectrapportage onevenredig veel noodzakelijke kosten maken en bovendien een groter percentage van de doelgroep wordt bereikt.

5. Argumenten 1.1 Op proces harmoniseren regeling Meedoen Someren is de enige gemeente die nu de declaratiebasis hanteert voor haar regeling Meedoen. Dit betekent dat voor Someren nu separate processen ingeregeld zijn die arbeidsintensief zijn. Mensen kunnen declaraties indienen vanaf een minimum van € 50, dat betekent dat per uitkering van € 200 er 5 momenten kunnen zijn van behandeling (1x administratief toekennen en 4x controleren en uitbetalen). Daarnaast kan de betaling nu ook met terugwerkende kracht over een voorgaand jaar plaatsvinden, omdat ook over de laatste maanden van het jaar een declaratie ingediend moet kunnen worden. Ook hierin zijn wij de enige gemeente in de regio. De wens is om dit proces minder arbeidsintensief te maken en aan te haken bij de bestaande processen bij Peelgemeenten. Middels het ambtshalve betalen van de bijdrage wordt hieraan voldaan en hoeven onze inwoners met een bijstandsuitkering deze bijdrage dan niet meer aan te vragen. Hierdoor gaan we meer mensen bereiken met deze regeling. Daarnaast wordt er ook een aanvraagprocedure ingericht, zoals die ook al wordt gehanteerd voor de andere Peelgemeenten. Tenslotte wordt door de harmonisatie de regeling Meedoen per kalenderjaar afgehandeld. 1.2 declaratie is drempelverhogend De inwoners voor wie de Meedoen regeling is bestemd hebben een maximum inkomen van 120% van de bijstandsnorm.

Het is voor hen een hele opgave om geld voor iets ‘leuks’ voor te schieten en pas na een tijdje weer terug te krijgen. Dit zorgt voor en hoge drempel en relatief laag gebruik van de regeling. In 2022 is er ongeveer 400 x € 200 uitbetaald terwijl we ongeveer 600 huishoudens hadden onder de inkomensgrens van 110% (de inkomensgrens in 2021) van de bijstandsnorm. Het is daarom te gemakkelijk om te veronderstellen dat inwoners die er nu geen gebruik van maken het niet nodig hebben. 1.3 Meer inwoners die vallen in de doelgroep worden bereikt In de Minima-effectrapportage wordt ook geadviseerd om meer en beter te communiceren over de regelingen. Met ambtshalve betaling zal de regeling meer mensen bereiken omdat ze de bijdrage nu niet 3/6

meer hoeven aan te vragen. Het aantal aanvragen in de regio zal verminderen omdat de aanvragen dan alleen nog komen van nieuwe instroom na de peildatum en de groep zonder bijstandsuitkering.

2.1 Lang(er) wachten verergert problematiek Deurne hanteert al een referte periode van 1 jaar, Laarbeek en Gemert-Bakel ook maar dan alleen voor eenoudergezinnen met minderjarige kinderen. De wens in de regio is om de referteperiode in de regio te harmoniseren naar 1 jaar voor alle huishoudens. In de praktijk blijkt namelijk dat een langere wachttijd onwenselijk is, omdat huishoudens vaak al na 1 jaar in de financiële problemen komen. 2.2 Een periode van 3 jaar geeft een zware administratieve last In de praktijk is er sprake van veel administratief werk, zowel bij de inwoner als de betrokken beroepskrachten, met het aanleveren en checken van de documenten. Over de volledige periode van 3 jaar lang dient elke maand bewijsmateriaal aangeleverd te worden. Daarbij komt dat wanneer die bewijslast niet voor elke maand aanleverbaar is, de aanvraag moet worden afgewezen. 3.1 Uitstroom uit bijstand stimuleren Laarbeek, Gemert-Bakel en Deurne hanteren de werktoeslag al. De werktoeslag neemt de eventuele drempel van een grote inkomensval weg om uit de bijstand door te stromen naar arbeid. Wanneer er een baan wordt aanvaard, waardoor het inkomen boven 120% van de bijstandsnorm uit komt, vervalt het recht op IIT. Met deze regeling blijft dit recht behouden voor 2 jaar tot een inkomen van 130% van de bijstandsnorm. 4.1.

en 5.1 MER-conclusies implementeren in inkomensregelingen De inhoudelijke onderbouwing voor het toevoegen van de regelingen gezinstoeslag en extra kindtoeslag is gebaseerd op de uitkomsten van de Minima-effectrapportages, uitgevoerd in Someren en Deurne. Uit dit onderzoek blijkt dat tweeouderparen met een minimum inkomen financieel extra kwetsbaar zijn, kwetsbaarder dan eenoudergezinnen. Zij maken relatief meer kosten waardoor ze niet uitkomen met hun inkomen. Deze doelgroep verdient extra aandacht in ons beleid. In de nieuwe verordening IIT zijn daarom 2 extra regelingen toegevoegd om tweeouderparen extra te ondersteunen zoals in de Minimaeffectrapportage wordt voorgesteld. 6.1 Ook minder inhoudsbepalende technische wijzigingen zijn nodig Naast grote substantiële wijzigingen die worden voorgesteld zijn er ook wijzigingen die meer technisch van aard zijn. Zo worden de beleidsregels IIT geïntegreerd in de verordening, de dubbele boete in de IIT geschrapt en worden minimale technische verschillen tussen de lokale verordeningen voorkomen. 7.1 Financiële consequenties goed verwerken Uiteraard dienen de financiële consequenties goed verwerkt te worden in de begroting 2024. Het benodigde bedrag hangt af van besluitvorming op bovengenoemde punten. Bij conforme besluitvorming is het totaal aangevraagde budget (ad. € 60.000) nodig.

Wanneer over een aantal regelingen negatief wordt besloten is er minder budget nodig. In de financiële paragraaf wordt het budget per onderdeel uiteengezet.

4/6

6. Kanttekeningen 1.

Na conforme besluitvorming is er geen 100% harmonisatie in de Peelregio op het gebied van inkomensregelingen;

2.

Geen totale vrijheid meer in de lokale verordeningen. Keuzemogelijkheid op inhoud blijft gehandhaafd, maar vooral bij technische omschrijvingen worden de verordeningen eenvormiger;

3.

Bij een ambtshalve betaling is er geen controle op de daadwerkelijke besteding van het geld. Echter is de definitie van zowel de vigerende als de nieuwe verordening zo ruim dat er heel veel onder kan vallen. Daarnaast stimuleert het loslaten wel de eigen regie en verantwoordelijkheid van onze inwoners.

7. Financiën GR Peelgemeenten heeft samen met de gemeenten de voorgestelde wijzigingen doorgerekend met een data-analist in dienst van gemeente Deurne. Op basis van het huidig gebruik en cijfers van bijvoorbeeld het CBS over de doelgroep (aantal huishoudens/ personen/ inkomen etc.) zijn er financiële inschattingen gemaakt per gemeente om bepaalde wijzigingen door te voeren. Voor Someren zijn de volgende inschattingen gemaakt Ambtshalve betaling Meedoen € 36.000 Gezinstoeslag 2 ouderparen

€ 14.000

Extra kindtoeslag

€ 10.000

Werktoeslag

€0

Referte periode

€ PM

Totaal

€ 60.000

Werktoeslag: wanneer iemand uitstroomt uit de bijstand stopt deze direct. Het niet meer hoeven uit te keren van een bijstandsuitkering heeft overall een groter financieel voordeel dan het nog maximaal 2 jaar uitbetalen van de individuele inkomenstoeslagen. Echter dit vertaalt zich niet 1-op-1 door in de gemeentefinanciën omdat uitkeringen via Senzer betaald worden. Stijgt het inkomen boven de 130% van de bijstandsnorm vervalt het recht ook. Uitstroom uit de bijstand willen we graag stimuleren waar dat kan. Referte Periode: Wanneer de referteperiode wordt verkort komen mensen eerder in aanmerking voor de IIT. Dus in theorie zouden niet meer mensen er structureel gebruik van gaan maken. Het is niet mogelijk gebleken om dit vooraf financieel goed in beeld te brengen. We moeten de in- en uitstroom monitoren. Er wordt in de begroting 2024 € 57.000 extra structureel budget aangevraagd. Dit bedrag is gebaseerd op de aanvraag in de kadernota. Op dat moment was de impact nog niet volledig doorgerekend. Er wordt nu geschat dat er € 60.000 nodig dit is niet doorgevoerd in de begroting. Afhankelijk van de besluitvorming over de verschillende onderdelen worden bovenstaande bedragen wel of niet structureel opgenomen in de gemeentebegroting 2024.

5/6

8. Communicatie 

Na besluitvorming worden de nieuwe verordeningen officieel gepubliceerd en de huidige verordeningen en beleidsregels ingetrokken.



Onze samenwerkingspartners zijn betrokken bij dit veranderproces maar intern bij Senzer en Peelgemeenten zullen meer medewerkers op de hoogte moeten worden gebracht van de veranderingen.



Daarnaast zal er gecommuniceerd worden dat onze inkomensregelingen zijn aangepast (o.a. via het ‘t Contact, sociale media en de gemeentelijke website)

9. Uitvoering De uitvoering van de verordeningen is belegd bij de gemeenschappelijke regelingen Senzer en Peelgemeenten. Zij zullen de werkprocessen aanpassen. De periode nov-dec 2023 zullen zij hiervoor gebruiken zodat de nieuwe verordeningen vanaf 1 januari 2024 zijn ingeregeld.

Burgemeester en wethouders van Someren, de secretaris,

de burgemeester,

J. Koppers-Van der Krabben

D. Blok

Bijlage(n)

O

Concept raadsbesluit verordening Meedoen 2024, documentnr. Djuma

X

NO

200511792 Concept raadsbesluit Verordening IIT 2024, documentnr. Djuma

X

200513085 Was-wordt tabel Meedoen, documentnr. Djuma 200524863

X

Was-wordt tabel IIT, documentnr. Djuma 200524862

X

6/6