Vaststellen van Integraal Kostendekkingsplan Openbare Ruimte 2023

Raadsvoorstel Onderwerp:

Kostendekkingsplan Openbare Ruimte 2023

Opsteller:

Nooijen, Sander

Portefeuillehouder:

A.A.H. Swinkels

Documentnummer:

200452808

Zaaknummer:

0847200448997

Datum:

1 februari 2023

1. Samenvatting voor de burger In 2022 is met drie kostendekkingsplannen voor de vakdisciplines wegen, verkeer en groen inzichtelijk gemaakt welke budgetten jaarlijks benodigd zijn voor onderhoud en vervanging (vernieuwing). De benodigde investeringen voor vervanging zijn hoger dan vooralsnog is voorzien in de begroting. Dit om zo de openbare ruimte integraal aan te kunnen pakken, dat leidt tot meerkosten voor herinrichting, nodig om in te kunnen spelen op de huidige eisen, wensen en maatschappelijke opgaven, te kunnen dekken. Door de financiële afschrijving van deze investeringen op te rekken van 25 jaar naar de realistischere termijn van 35 jaar ontstaat echter meer dan voldoende financiële ruimte voor deze investeringen. Deze extra ruimte wordt (mede) ingezet om de toename van kosten voor onderhoud te dekken. De onderhoudskosten stijgen vooral bij het groenonderhoud, omdat er tot nu toe slechts beperkt rekening is gehouden met areaaluitbreiding en prijspeilstijging. Er resteert daarmee jaarlijks nog een tekort van circa driehonderd duizend euro. Voorgesteld wordt om het structurele begrotingsresultaat hiervoor in te zetten.

2. Inleiding Eerder heeft u het Mobiliteitsplan Someren behandeld. Daarbij werd aangekondigd dat er een college- en raadvoorstel zou volgen over de integrale kostendekking van het onderhoud en vervanging van de openbare ruimte. Met een kostendekkingsplan (KDP) wordt per vakdiscipline in beeld gebracht welke bedragen jaarlijks benodigd zijn voor verantwoord beheer, bestaande uit onderhoud en vervanging. Zo’n plan wordt opgesteld op basis van het op dat moment aanwezige areaal, de onderhoudsstrategie en het prijspeil van januari van dat jaar. De kapitaalgoederenparagraaf is het instrument om tussentijds areaaluitbreiding en opgetreden prijsindexaties te verwerken. Kostendekkingsplannen worden meestal eens per 4 á 5 jaar geactualiseerd of eerder in het geval de onderhouds- en vervanging strategieën al eerder achterhaald blijken te zijn. Met deze werkwijze wordt voldaan aan de wettelijke taak op het gebied van deze kapitaalgoederen. Daardoor zijn er voldoende middelen beschikbaar voor regulier beheer en onderhoud van de kapitaalgoederen en worden onveilige situaties en kapitaalvernietiging voorkomen. In 2017 zijn de nu nog gebruikte kostendekkingsplannen voor groen en wegen opgesteld. De actuele situatie en maatschappelijke opgaven vragen om een integrale aanpak van de openbare ruimte en een actualisatie van deze kostendekkingsplannen.

3. Advies 1.

Een afschrijvingstermijn van 35 jaar te hanteren bij investeringen voor rehabilitaties van verharding, fysieke maatregelen t.b.v. verkeersveiligheid en groenvervanging;

2.

In te stemmen met de conform de kostendekkingsplannen benodigde investeringen voor rehabilitatie van verharding, fysieke maatregelen t.b.v. verkeersveiligheid en groenvervanging;

3.

In te stemmen met het bijstellen van de begroting voor de conform de kostendekkingsplannen benodigde structurele kosten voor onderhoud aan wegen, advisering en kleine aanpassingen voor verkeer en onderhoud aan groen.

4. Beoogd effect Met het al eerder behandelde mobiliteitsplan is inzichtelijk gemaakt welke investeringen nodig zijn op het gebied van verkeer/mobiliteit. Met het bijgevoegde KDP wegen 2023 en het KDP Groen 2023 is met de kennis van nu zo realistisch mogelijk weer gegeven welke budgetten nodig zijn voor onderhoud en vervanging (rehabilitatie) van de verharding en het groen wat in beheer is. Uitgangspunt daarbij is een (qua financiën en veiligheid) verantwoord beheer, waarbij rekening wordt gehouden met de noodzaak om integraal te werken wat leidt tot hogere investeringen, om zo in te kunnen spelen op het huidige beleid en de actuele maatschappelijke opgaven.

5. Argumenten In de bijlagen zijn de kostendekkingsplannen voor wegen en groen te zien, daarin is aangegeven welke bedragen jaarlijks benodigd zijn voor onderhoud en vervanging en hoe daar toe is gekomen. Het mobiliteitsplan is eerder al aan u gepresenteerd (zaaknummer 200431567). Daarnaast is een overzicht bijgevoegd waarin is weergegeven wat de gevolgen voor de begroting zijn van de nieuwe kostendekkingsplannen. Hieronder zijn in het kort de voornaamste argumenten per beslispunt aangegeven. 1.1 Een afschrijvingstermijn van 35 jaar is realistischer Conform de BBV voorschriften en de provinciale richtlijnen dienen investeringen voor vervangingen van wegen en groen te worden geactiveerd. In het verleden werden deze investeringen incidenteel begroot. Het is zaak dat de afschrijvingstermijn zo realistisch mogelijk is, zodat de totale kapitaallasten van vervangingen op termijn zo constant mogelijk zijn. Omdat deze investeringen pas sinds 2017 worden geactiveerd, stijgt het totaal van kapitaallasten de komende jaren nog flink. Momenteel wordt de afschrijvingstermijn van 25 jaar gebruikt. Gemiddeld genomen is de levensduur van verharding en groen echter hoger. Doordat de technische levensduur van circa 50 jaar, met name binnen de bebouwde kom, vaak niet gehaald wordt a.g.v.

diverse ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld de warmtetransitie, wordt uitgegaan van een financiële afschrijvingstermijn van 35 jaar. 1.2 Een langere afschrijvingstermijn zorgt voor extra investeringsruimte Het bijstellen van de afschrijvingstermijn van 25 naar 35 jaar zorgt voor 40% extra investeringsruimte bij komende investeringen. Daarnaast ontstaat er ruimte in de begroting doordat ook de jaarlijkse kapitaallasten van al eerder uitgevoerde investeringen lager worden. 2.1 Extra investeren voor rehabilitaties is nodig om in te kunnen spelen op de actuele opgaven In de basis wordt bij beheer ingezet op het beheer van het huidige areaal in de huidige vorm. Bij de rehabilitatie/vervanging van de openbare ruimte, welke jaren oud is, blijkt een herinrichting vaak noodzakelijk. Omdat het huidige gebruik en eisen, de klimaatopgave die er is, wensen vanuit 2/5

verkeersveiligheid of de omgeving, enzovoorts daar om vragen. Deze integrale aanpak van de openbare ruimte met herinrichten is nodig om het huidige beleid waar te kunnen maken, daarvoor is extra financiële ruimte nodig; 2.2 Jaarlijks investeringsruimte voor fysieke maatregelen t.b.v. verkeersveiligheid voorkomt incidenteel investeren; Momenteel wordt incidenteel geïnvesteerd voor maatregelen t.b.v. verkeer. Door dit beter structureel te dekken wordt dit zoveel mogelijk voorkomen en worden pieken en dalen in investeringen zoveel als mogelijk voorkomen. 3.1 Een kleine bijstelling van het onderhoudsbudgetten voor wegen is nodig om het huidige onderhoudsregime voort te zetten In de onderhoudscycli is het onderhoudspeil gelijk gebleven aan dat van de laatste jaren, conform de landelijke richtlijnen. De enigszins bijgestelde onderhouds- en rehabilitatiemaatregelen leiden tot lichte toename van de kosten; 3.2 Een bijstelling van de onderhoudsbudgetten voor groen is nodig om het huidige onderhoudsregime voort te zetten De bedragen in de begroting voor het groenonderhoud sluiten niet meer aan bij het beleid. Dit komt met name doordat areaaluitbreidingen en het gestegen prijspeil de laatste jaren niet zijn verwerkt in de begroting. Dat resulteert er soms zelfs in dat buiten het wensbeeld niet gehandhaafd kan worden.

Om het door u vastgestelde beeldkwaliteit te kunnen behouden is een bijstelling van de budgetten dan ook noodzakelijk; 3.3 Bijstelling van onderhoudsbudgetten is nodig om te kunnen voldoen aan de wettelijke taken als beheerder Tekort aan financiële middelen zorgt op termijn voor achterstallig onderhoud, met schades en geslaagde aansprakelijkheidsstellingen tot gevolg. Dit wordt zoveel als mogelijk voorkomen door de onderhoudsbudgetten bij te stellen.

6. Kanttekeningen 1.1 Een weg of groenelement kan eerder aan vervanging toe zijn dan de afschrijvingstermijn is afgelopen Er kunnen, met name binnen de bebouwde kom, ontwikkelingen zijn waardoor een verharding of groenelement binnen 35 jaar aangepakt dient te worden. Het grootste deel van het areaal zal echter langer mee gaan dan 35 jaar, de technische levensduur is namelijk langer. Daardoor leidt incidenteel eerder vervangen niet tot problemen. 2.1 Het leidt structureel tot een jaarlijks hogere investering voor de openbare ruimte Herinrichten leidt tot hogere projectkosten, dus wordt er meer geïnvesteerd. Maar door de afschrijvingstermijn op te rekken naar een realistischere termijn van 35 jaar, zijn de jaarlijkse kapitaallasten van de investeringen lager. De totale kapitaallasten van de investeringen voor wegen/verkeer/groen worden de komende járen zelfs fors lager dan nu nog is voorzien in de begroting. 3.1 Het leidt tot een toename van de jaarlijkse benodigde middelen voor onderhoud en kapitaallasten van/voor wegen, verkeer en groen Volgens de nieuwe kostendekkingsplannen zijn de totale kosten in de exploitatie voor wegen/verkeer/groen hoger dan tot nu toe is voorzien. Het onderhoudsniveau blijft echter ongewijzigd.

Nadat er in 2021 een verantwoorde bezuiniging is doorgevoerd door het bijstellen van de onderhoudscycli van elementenonderhoud, is een verdere bezuiniging niet verantwoord. Bij de huidige cycli is het uitgangspunt dat de juiste vorm van onderhoud op het juiste moment uitgevoerd kan 3/5

worden. Wanneer het onderhoudsniveau naar beneden moet worden bijgesteld leidt dit op termijn tot veel kostbaardere onderhoudsmaatregelen en dus hoger beheerkosten.

7. Financiën In de bijlage is aangegeven wat de door de nieuwe kostendekkingsplannen benodigde aanpassingen in de begroting zijn, gesplitst in de benodigde middelen voor onderhoud en middelen voor investeren, vervolgens nog gesplitst per vakdiscipline. De benodigde extra middelen kunnen gedekt worden uit het structurele begrotingsresultaat na het vaststellen van de eerste begrotingswijziging.

8. Communicatie De kostendekkingsplannen per vakdiscipline zijn ervoor om de benodigde financiële ruimte te creëren, om de visie en het beleid uit te kunnen voeren. De voorbereiding van fysieke werkzaamheden volgen later. Met name bij rehabilitatie/vervanging is burgerparticipatie een issue. Dit krijgt een plek in het proces van de projecten conform de participatieladder. Op het moment dat een projectplan wordt opgesteld vindt afstemming plaats met team Communicatie hierover.

9. Uitvoering Wanneer wordt ingestemd met dit voorstel kan het integraal programmeren verder opgepakt worden. Naast de gegevens van de kostendekkingsplannen worden dan ook op basis van de huidige kwaliteitsgegevens, alle opgaves en wensen die er liggen en in overleg met alle vakdisciplines binnen de openbare ruimte en andere afdelingen, een integraal ‘uitvoeringsplan’ openbare ruimte opgesteld.

Burgemeester en wethouders van Someren, de secretaris,

de burgemeester,

J. Koppers-Van der Krabben

D. Blok

4/5

Bijlage(n)

O

Bijlage 1: Integraal kostendekkingsplan Openbare ruimte, financieel

X

NO

overzicht, documentnr. Djuma 200452803 Bijlage 2: Kostendekkingsplan Wegen 2023, documentnr. Djuma

X

200452804 Bijlage 3: Toelichting op Kostendekkingsplan Groen, documentnr. Djuma

X

200461108 Bijlage: Raadsbesluit Integraal Kostendekkingsplan Openbare Ruimte,

X

documentnr. Djuma 200452822

5/5