Vaststellen Natuurvisie 2040

Raadsvoorstel Onderwerp:

Natuurvisie

Portefeuillehouder:

W.M. van Doorn

Documentnummer:

200806088

Zaaknummer:

0847200718730

Datum:

9 december 2025

1. Samenvatting voor de burger Met onze partners en inwoners is de nu voorliggende ‘Natuurvisie 2040 – Basis voor Natuur in Someren’ gemaakt. Met de Natuurvisie leggen we een belangrijke basis voor meetbare verbetering van de natuur in de hele gemeente Someren. Voor de algemene natuurkwaliteit is het namelijk niet genoeg als we ons alleen focussen op de bescherming van natuur in de natuurgebieden. Ook de alledaagse soorten in het landschap en rondom huis – zoals haas, egel en huismus – komen steeds minder voor. Het verdwijnen van deze soorten gaat niet alleen ten koste van het natuurlijke systeem, maar ook van de beleving van het landschap. Want wat is ‘ons Zummers’ landschap nou precies zonder een haas? De Natuurvisie moet leiden tot een breed draagvlak en een duidelijke focus om de natuurkwaliteit binnen de gemeente boven een minimaal niveau, een Basiskwaliteit Natuur, te brengen. Hiermee zorgen we niet alleen voor een gezonde leefomgeving voor alle plant- en diersoorten die hier voorkomen, maar ook voor ons als mens. Wanneer de basis op orde is, kan de natuur namelijk tal van diensten voor de samenleving als geheel opleveren. Denk aan meer capaciteit voor waterberging- en buffering, schoon drinkwater, verkoeling in de zomer, minder droogte, recreatie en een aantrekkelijk landschap.

Het vaststellen van de Natuurvisie vormt een belangrijke eerste stap om samen met partners, inwoners en belanghebbenden de koers uit te zetten naar een goede basis en gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier.

2. Inleiding Het college heeft bij haar aantreden opdracht gegeven om een Natuurvisie voor de gemeente Someren op te stellen. De ‘Natuurvisie 2040 – Basis voor Natuur in Someren’ legt de ambities en doelen voor de langere termijn op het gebied van natuur en biodiversiteit binnen de gemeente vast. Het vormt een belangrijk fundament om samen met onze partners en inwoners te werken aan een meetbare verbetering en instandhouding van de (basiskwaliteit) natuur. Daarmee dragen we bij aan een klimaatbestendige, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving voor mens, plant en dier. Met de Natuurvisie geven we onder meer invulling aan een deel van opgaven die zijn opgenomen in de Omgevingsvisie onder het thema ‘Waardevol groen en blauw’. De Natuurvisie biedt een helder kader en draagvlak voor de verdere uitwerking en concretisering van de doelen voor natuur in een opvolgend (uitvoeringsgericht) programma.

3. Advies 1. De Natuurvisie 2040 vast te stellen.

4. Beoogd effect Een vastgesteld strategisch beleidsdocument dat handvatten biedt voor het positioneren en bewaken van het belang, de waarde en urgentie van natuur bij alle besluiten over de inrichting, het beheer en gebruik van de fysieke leefomgeving. Dat richting geeft aan de opgave om aanwezige natuurwaarden binnen onze gemeente te behouden, te versterken of te ontwikkelen.

5. Argumenten 1.1 Met de Natuurvisie verankeren we het belang van natuur in beleid Het verankeren van beleid op dit thema vormt een speerpunt onder thema 1.5 (Duurzaamheid, natuur, milieu en energie) van de programmabegroting 2024-2027 (onderdeel programmaplan Fysiek Domein): ‘Someren wil in 2050 energieneutraal zijn, waarbij duurzaamheid, natuur en milieu als integraal onderdeel verankerd zijn in het beleid.’ 1.2 De Natuurvisie legt een reële ambitie vast De centrale ambitie van de Natuurvisie is om overal in de gemeente een minimale Basiskwaliteit Natuur te bereiken. Hiermee brengen we de basisvoorwaarden die nodig zijn om algemene soorten algemeen te houden, zoals voldoende water en ruimte, op orde. Basiskwaliteit Natuur biedt een helder streefdoel voor het minimum aan natuurkwaliteit – een ondergrens – voor een goed functionerend ecosysteem. 1.3 Onder de Omgevingswet is natuur is een verplicht af te wegen aspect van de fysieke leefomgeving Onder de Omgevingswet is het onderwerp natuur een verplicht af te wegen aspect binnen alle ruimtelijke plannen en besluitvormingsprocedures. De Natuurvisie vormt een belangrijke bouwsteen voor integrale belangenafwegingen binnen de gemeente Someren.

1.4 De Natuurvisie bevordert een integrale aanpak van meerdere opgaven De Natuurvisie geeft aan hoe met het werken aan natuur tegelijkertijd een bijdrage geleverd wordt aan andere ruimtelijke en maatschappelijke opgaven. Bijvoorbeeld doelen op het gebied van klimaat, water, recreatieve routes en zoneringen, welzijn en een gezonde leefomgeving. Het leggen van verbindingen tussen deze opgaven en het natuurdomein is essentieel om de gewenste Basiskwaliteit Natuur te kunnen realiseren. 1.5 Aan de Natuurvisie is een breed participatieproces voorafgegaan De Natuurvisie is tot stand gekomen in nauwe afstemming en samenwerking met inwoners, partners, maatschappelijke organisaties en een brede groep belanghebbenden. De opgehaalde ideeën, zorgen en lokale kennis zijn vertaald naar gedragen streefbeelden en (gebiedsgerichte) oplossingsrichtingen. Zo is een uitvoerbare visie ontstaan die breed wordt ondersteund.

2/4

6. Kanttekeningen 1.1 Afhankelijkheid van bovenlokale beleidskaders en ontwikkelingen De Natuurvisie richt zich met het concept Basiskwaliteit Natuur op het creëren van minimale condities op gebied van milieu, inrichting en beheer. Op sommige maatregelen ter verbetering van het milieu heeft de gemeente geen directe invloed. Bijvoorbeeld omdat deze maatregelen afhankelijk zijn van bovenlokaal beleid dat nog in ontwikkeling is, zoals het provinciale beleid voor overgangsgebieden grenzend aan het Natura2000-netwerk. Met de uitwerking van de Natuurvisie in een programma valt hier echter wel meer op te sturen en te anticiperen. 1.2 Discussie over het begrip Basiskwaliteit natuur leidt af van voortvarende aanpak Mogelijke discussie over hoe de Basiskwaliteit Natuur in een bepaald gebied gedefinieerd wordt kan remmend werken op de aanpak van het beoogde natuurherstel en de uitvoering van maatregelen. In de Natuurvisie geven we aan dat de insteek van de gemeente is om binnen gebiedsprocessen stakeholders (grondeigenaren, beheerders, andere overheden) te betrekken bij zowel uitvoering van de nulmeting als de uiteindelijke maatregelen. Werken aan Basiskwaliteit Natuur is een gezamenlijk proces van ‘doenleren-beter doen’.

1.3 Verschillende visies vragen om nauwkeurige afstemming Doordat er binnen de gemeente veel belangen en taakvelden zijn, is het een opgave om zoveel mogelijk recht te doen aan de vastgestelde en nog vast te stellen visies. Uiteindelijk moeten deze samenvloeien in een aangescherpte Omgevingsvisie (2.0). Bij het uitwerken van de Natuurvisie in een programma houden we rekening met andere vigerende beleidskaders en passen we zoveel mogelijk maatwerk toe.

7. Financiën Aan de Natuurvisie zijn geen financiële consequenties verbonden. Voor uitvoeringsprojecten die voort zullen vloeien uit het nog op te stellen programma is nog geen financiering beschikbaar. Hiervoor zullen ofwel via de jaarlijkse P&C-cyclus, ofwel per project via aparte voorstellen, kredietaanvragen worden voorgelegd aan de raad. Ook andere partijen waar we mee samenwerken kunnen projecten aandragen en (mede) financieren. Daarnaast zijn structurele en incidentele middelen voor natuurherstel vanuit provincie, Rijk en/of Europa te verwachten. Bijvoorbeeld vanuit de provinciale Aanpak Landelijk Gebied, het Landelijke Programma Natuur en vanuit het Gemeenschappelijke Landbouwbeleid van de EU. Projecten en maatregelen die de gemeente of haar samenwerkende partners initiëren op Somerens grondgebied kunnen hierop meeliften. Een uitgewerkt financieringsplan zal onderdeel uitmaken van het vervolgtraject naar een vastgesteld programma.

8. Communicatie Het besluit over de Natuurvisie zal op de gebruikelijke wijze worden gepubliceerd en nadrukkelijk onder de aandacht gebracht worden van inwoners, stakeholders en overige belangstellenden.

3/4

9. Uitvoering Na vaststelling van de Natuurvisie wordt direct overgegaan tot het opstellen van een uitvoeringsgericht programma. Hierin worden de ambities en doelen uit de Natuurvisie geconcretiseerd en gekoppeld aan een gemeentelijke inzet van middelen. Voor het opstellen van het programma zal blijvende afstemming en samenwerking worden gezocht met de partijen die betrokken zijn geweest bij de visievormende fase.

Burgemeester en wethouders van Someren, de secretaris,

burgemeester,

J. Weekers

D. Blok

Bijlage(n)

O

Concept raadsbesluit

X

Natuurvisie, documentnr. 200806620

X

NO

4/4