Toestemming verlenen GR 10 voor de Jeugd.

Raadsvoorstel Onderwerp:

Toestemming treffen GR Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd en informele zienswijze Ontwerpbegroting 2026

Portefeuillehouder:

K.W.H.M. Kusters

Documentnummer:

200725656

Zaaknummer: Datum:

0847200686189 20 mei 2025

1. Samenvatting voor de burger Begin 2025 hebben de gemeenten binnen de regio ‘Een 10 voor de Jeugd’ de vorming van de verplichte gemeenschappelijk regeling voor de inkoop van specialistische jeugdhulp in gang gezet. De gemeenteraad van Someren heeft op 27 februari 2025 besloten geen zienswijze hierover kenbaar te maken. In dit voorstel wordt de gemeenteraad gevraagd kennis te nemen van de uitgebrachte zienswijzen van andere gemeenteraden, kennis te nemen van de definitieve gemeenschappelijke regeling en het college toestemming te verlenen deze te treffen. Daarnaast is de Ontwerpbegroting 2026 van de nieuwe GR voorbereid. De gemeenteraad wordt gevraagd een informele zienswijze uit te brengen over de ontwerpbegroting 2026.

2. Inleiding Sinds 2018 werken de gemeenten binnen de regio Een 10 voor de Jeugd samen aan de inkoop van specialistische jeugdzorg. Door de landelijke Hervormingsagenda Jeugd en de komende Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg is het noodzakelijk deze samenwerking juridisch te formaliseren in een gemeenschappelijke regeling. De voorgestelde GR richt zich op de regionale inkoop van specialistische jeugdzorg en waarborgt een stevige regionale organisatie voor deze zorg. Dit draagt bij aan de continuïteit en kwaliteit van de jeugdzorg voor de meest kwetsbare kinderen en leidt bovendien door vergroting van het inkoopvolume tot kostenbesparingen. In het kader van de totstandkoming van de GR is een zienswijzeprocedure doorlopen in de 11 betrokken gemeenten. Deze procedure heeft drie zienswijzen opgeleverd, met name gericht op financiële grip en kostenbeheersing. De bestuurders vanuit de 11 gemeenten die straks het bestuur zullen vormen van de GR hebben de door andere gemeenteraden uitgebrachte zienswijzen besproken en waar dat nodig werd beoordeeld verwerkt in de definitieve tekst van de regeling.

De gemeenteraad van Someren wordt nu verzocht kennis te nemen van de zienswijzen en de daarop gebaseerde conclusies, en het college toestemming te verlenen om de Gemeenschappelijke regeling Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd te treffen. Als de raden hun toestemming hebben gegeven geldt dat de nieuwe GR een eigen begroting krijgt. Om vanaf 2026 operationeel te kunnen zijn is een Ontwerpbegroting 2026 van de te treffen GR in de voorbereiding al opgesteld. Deze wordt nu gelijktijdig aangeboden aan de gemeenteraden waarbij zij de mogelijkheid krijgen om, informeel, maar uiteraard wel volwaardig, hun zienswijzen daarbij kenbaar te maken aan het college.

3. Advies 1.

Kennis te nemen van de uitgebrachte zienswijzen op de ontwerp-GR.

2.

Kennis te nemen van de conclusies die zijn getrokken naar aanleiding van de zienswijzen.

3.

Het college toestemming te verlenen om de Gemeenschappelijke regeling Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd te treffen.

4.

Een zienswijze kenbaar te maken richting het college bij de Ontwerpbegroting 2026 van de GR Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd waarin het Algemeen Bestuur na oprichting geadviseerd wordt om: -

Rekening te houden met de aantekening dat gemeentes vanaf 2026 moeten bezuinigen, omdat zij flink gekort worden op de algemene uitkering van het rijk;

-

Rekening te houden met het project Zero Based Budgetting (ZBB) en eventuele taakstellende bezuinigingen.

4. Beoogd effect De Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg verplicht gemeenten om regionaal samen te werken bij de inkoop van specialistische jeugdzorg en daarvoor een gemeenschappelijke regeling te treffen. De 11 samenwerkende gemeenten binnen Een 10 voor de Jeugd zullen bij Algemene Maatregel van Bestuur aangewezen worden als jeugdregio en dienen dus gezamenlijk een GR te treffen. Op grond van artikel 1 van de Wet gemeenschappelijke regelingen dienen de colleges van burgemeester en wethouders voordat zij de GR treffen daartoe toestemming te verkrijgen van de gemeenteraad. De toestemming van de gemeenteraad kan slechts worden onthouden wegens strijd met het recht of het algemeen belang. De GR zal naar verwachting per 1 januari 2026 operationeel zijn. Tot die tijd blijven de huidige samenwerkingsafspraken gelden.

5. Argumenten 1.1 & 2.1 Zienswijzen en borging van financiële grip Er zijn drie zienswijzen kenbaar gemaakt. De kern van de zienswijzen en de wijze waarop deze gewogen zijn door de colleges is weergegeven in Bijlage 1. Uit de zienswijzen blijkt vooral een zorg over de beheersing van kosten en het behoud van financiële grip door de gemeenten. Het college onderschrijft, net als de colleges van de andere 10 gemeenten, dit belang. In de overwegingen van de GR is dat ook opgenomen zodat het geborgd is in het oprichtingsdocument. De colleges zullen binnen het bestuur van het openbaar lichaam hier dan ook actief 2/8

op sturen. Dat uitgangspunt wordt dan ook meegenomen in de op te stellen begroting van de GR en de wijze van contracteren van jeugdhulpaanbieders. 3.1 De samenwerking van de 11 gemeenten is al succesvol gebleken De huidige samenwerking binnen Een 10 voor de Jeugd heeft zich bewezen als een effectieve structuur voor de inkoop van specialistische jeugdzorg. De GR bouwt hierop voort en biedt een juridisch en organisatorisch kader voor verdere optimalisatie. 3.2 Het treffen van de GR volgt uit de wettelijke verplichtingen De Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg en de Hervormingsagenda Jeugd maken het treffen van een GR verplicht voor de aangewezen jeugdregio’s. De formele toestemming van de gemeenteraden is een noodzakelijke stap daarbij. De toestemming kan slechts onthouden worden bij strijd met het recht of het algemeen belang. 3.3 De wijzigingen na de zienswijzeprocedure zijn technisch van aard Na de voorlegging van de ontwerp-GR aan de raden zijn enkele technische wijzigingen doorgevoerd welke ook opgenomen zijn in bijlage 1. Deze wijzigingen betreffen vooral redactionele aanpassingen en verduidelijkingen, zonder gevolgen voor de inhoud of governance van de regeling. 4.1 De gehanteerde zienswijzeprocedure voorziet erin dat de raad tijdig betrokken wordt bij de vaststelling van de begroting van de GR.

De GR Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd bestaat nog niet en de bepalingen van de Wet gemeenschappelijke regelingen zijn daardoor nog niet van toepassing. De Wgr voorziet ook niet in een procedure om de raad te betrekken bij de vaststelling van een begroting van een GR die formeel nog niet bestaat. Door nu via de colleges de zienswijze(n) van de gemeenteraden te vragen kunnen de raden en hun zienwijzen toch betrokken worden bij de besluitvorming van het Algemeen bestuur begin januari 2026. De wijze waarop de zienswijzeprocedure is ingericht is toegelicht in bijlage 2. 4.2 Met de zienswijze wordt de aandacht gevestigd op de belangen die de gemeente ziet bij het vaststellen van de begroting 2026 door het bestuur van de GR. De gemeenteraad van Someren is als medeverantwoordelijke toezichthouder op de regionale samenwerking gebaat bij een transparante en evenwichtige besluitvorming over de begroting. Door het indienen van een zienswijze kan de gemeenteraad, voorafgaand aan de vaststelling van de begroting door het bestuur van de GR, de voor haar relevante opvattingen en belangen expliciet onder de aandacht brengen. Hoewel het bestuur van de GR niet verplicht is om de zienswijze over te nemen, vormt deze uiteraard wel een belangrijk bestuurlijk signaal en een instrument voor de raad om invloed uit te oefenen en haar positie binnen het samenwerkingsverband te markeren.

Daarmee draagt de raad bij aan het versterken van de democratische legitimatie van de besluitvorming binnen de GR. 4.3 De financiële positie van de gemeente Someren staat onder druk Vanaf 2026 laat de begroting van de gemeente Someren grote tekorten zien door de bezuinigingen vanuit het Rijk. Deze bezuinigingen kan de gemeente niet alleen opvangen. Ook gemeenschappelijke regelingen zullen moeten meedelen in de bezuinigingen van het rijk. Conform de raadsinformatiebrief ‘zienswijze op (ontwerp)begroting 2026 GR'en’ wordt de nieuwe gemeenschappelijk regio ‘Een 10 voor de Jeugd’ in deze zienswijze verzocht om rekening te houden met het project Zero Based Budgetting (ZBB) en eventuele taakstellende bezuinigingen. 3/8

6. Kanttekeningen 1.1 Zienswijzen van gemeenteraden Hoewel de zienswijzen zich niet richten op de inhoud van de GR, geven ze een duidelijke boodschap af over kostenbeheersing. Mocht een van de 11 gemeenteraden besluiten geen toestemming te verlenen, dan leidt dat tot vertraging van het treffen van de GR. Dát er een GR moet komen is na het van kracht worden van de wet echter een zekerheid. 1.2. Financiële onzekerheden De zorg die spreekt vanuit de zienswijzen ziet vooral toe op de gevolgen van lagere bijdragen vanuit het Rijk. Door een GR te treffen geeft de gemeente op het aspect van de organisatie van de inkoop de eigen grip op middelen uit handen aan de GR. Vanuit de positie van de raad geldt echter dat de raad via de zienswijzeprocedure op de begroting juist dichter betrokken wordt dan voorheen. Het is belangrijk te realiseren dat de GR de deelnemende gemeenten door hun inkoopvolume te bundelen juist gelegenheid biedt om te besparen op de kosten van de jeugdzorg die wordt ingekocht.

7. Financiën Het treffen van de GR op zichzelf heeft geen directe financiële consequenties. Eventuele eenmalige kosten voor de overgang naar een GR worden meegenomen in de afrekening van de huidige samenwerking over het jaar 2025 en zullen naar verwachting beperkt zijn. De Ontwerpbegroting 2026 bevat wel financiële gevolgen voor de GR Peelgemeenten en de gemeente Someren. In onderstaand overzichten en toelichting wordt inzicht gegeven in de Ontwerpbegroting 2026 ten opzichte van de bijgestelde begroting 2025, wat de effecten zijn voor de Peelgemeenten en hoe dat doorwerkt naar de gemeente Someren. Begroting GR Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd (bedragen in €)

Onderdeel Peelgemeenten in begroting GR Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd (bedragen in €)

4/8

Bijdragen deelnemende gemeenten 2026 De totale bijdrage van deelnemende gemeenten 2026 bedraagt € 2.529.000, wat € 471.000 hoger is dan de bijdrage in de bijgestelde begroting 2025. De stijging kan als volgt worden verklaard: Verklaring verschil GR Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd (bedragen in €)

Onderdeel Peelgemeenten (bedragen in €)

1. Indexering De basis voor de begroting 2026 is de begroting 2025 na wijziging. Alle kosten zijn gestegen vanwege loon- en prijsontwikkeling. Deze stijging staat los van de verplichte regionalisering en waren, los van GRvorming ook aan de orde. Hoewel er geen personeel in dienst is bij de GR Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd, heeft het merendeel van de kosten in de begroting betrekking op inzet van personeel. Het personeel is in dienst bij de deelnemende gemeenten, die hiervoor een vergoeding krijgen. In de begroting zijn de personeelskosten opgenomen op basis van maximum van de functieschaal. De loonkosten worden jaarlijks geïndexeerd op basis van cao-ontwikkeling en ontwikkeling van de sociale lasten. Voor de indexering is gerekend met een percentage van 3,7% (verhouding loon-prijs is 94%-6%). 2. Kosten bedrijfsvoering om-niet De kosten van bedrijfsvoering stijgen enerzijds omdat GR Peelgemeenten en Helmond deze taken in de huidige samenwerking hebben uitgevoerd, zonder dat zij daarvoor een vergoeding ontvingen. Vanaf 2026 zal hier een reële vergoeding van € 125.000 worden gevraagd. 5/8

3. Kosten bedrijfsvoering vormen openbaar lichaam De bedrijfsvoeringstaken van een Openbaar Lichaam zijn uitgebreider zijn dan die van een privaatrechtelijke samenwerking. De structurele extra kosten van een Openbaar Lichaam bedragen € 173.000. Onderstaand wordt in één overzicht inzichtelijk gemaakt wat de extra kosten zijn per taak/onderdeel. Vervolgens wordt per taak kort beschreven welke extra verplichtingen er ontstaan als gevolg van de formalisering van een Openbaar Lichaam. Financiën, Planning en Control (P&C)

€ 61.000

Juridische advisering

€ 8.000

Informatievoorziening, archiefwet en informatiebeveiliging

€ 45.000

Privacy Totaal verplichting openbaar lichaam

€ 59.000 € 173.000

3.1 Financiën, Planning en Control (P&C) Een Openbaar Lichaam is verplicht om een eigen administratie en een eigen bankrekening te hebben. Daarbij gelden de voorschriften van het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) en dienen de P&C stukken, met name de Begroting en de Jaarrekening te voldoen aan BBV. Denk hierbij aan verplichte vormgeving en informatie. Daarnaast dienen ook zienswijze termijnen te worden gerespecteerd. En dient er een accountant te worden gecontracteerd. 3.2 Juridische advisering Een Openbaar Lichaam is verplicht om te beschikken over organisatorische documenten waarop beheer dient plaats te vinden, denk aan de gemeenschappelijke regeling, mandaatbesluiten, reglementen van orde voor Algemeen bestuur en Dagelijks bestuur en inkoopbeleid. Daarnaast dient een zelfstandige organisatie te voldoen aan wet- en regelgeving. Zo geldt bijvoorbeeld dat een Openbaar Lichaam moet voldoen aan de Wet Open Overheid. Dit brengt extra werkzaamheden met zich mee, vraagt om een goede informatiehuishouding en hiervoor is een publicatieplatform nodig. 3.3 Informatievoorziening, archiefwet en informatiebeveiliging Als Openbaar Lichaam ben je verantwoordelijk voor het beheer van je eigen informatie en heb je een eigen omgeving nodig.

Denk daarbij aan MSTeams, een zaaksysteem inclusief Woo publicatieoplossing, de monitor 10vdJeugd met onderliggend datawarehouse, de website, algemene mailadressen inclusief veilige mail. Een Openbaar Lichaam is verplicht om te voldoen aan de Archiefwet. Die vereist, naast bewaartermijnen, dat de informatie die in de organisatie omgaat in goede, geordende en toegankelijke staat wordt beheerd en gearchiveerd. Informatie moet vindbaar zijn, van goede kwaliteit zijn en niet zomaar achteraf nog bewerkbaar. Hierop wordt ook toegezien door een toezichthouder. Om te voldoen aan de wettelijke vereisten en om de organisatie in staat te stellen zich goed te verantwoorden moet informatiebeveiliging geborgd zijn. De CISO adviseert over beveiligingsmaatregelen bij inkoop en wijzigingen van informatiesystemen, coördineert incidentafhandeling en zorgt voor naleving van en juiste informatiebeveiliging. Met technische en organisatorische maatregelen worden risico’s geminimaliseerd om de integriteit en vertrouwelijkheid van gegevens te beschermen.

6/8

3.4 Privacy Als Openbaar Lichaam ben je verplicht om verwerkingsrelaties in beeld te hebben en de juiste afspraken te maken over gegevensuitwisseling. Naast het uitvoeren van DPIA’s worden interne audits uitgevoerd om de naleving van privacywetgeving te waarborgen. Daarnaast worden het privacybeleid, de -verklaring en het verwerkingsregister beheerd, worden datalekmeldingen afgehandeld en rechten van betrokkenen uitgevoerd. Een Functionaris Gegevensbescherming wordt aangesteld als interne toezichthouder op de AVG. 4. Formatie uitbreiding programmateam De kostenstijging formatie uitbreiding ontstaat doordat deze kosten in 2025 slechts voor een half jaar waren opgenomen en in de begroting 2026 structureel opgenomen zijn. 5. Overige mutaties De daling van overige mutaties wordt veroorzaakt doordat in de huidige begroting de uren van de lokale gemeenten in het kader van het aanhaken bij de ontwikkelingen van Een 10 voor de Jeugd financieel vertaald zijn. Op het moment dat men gaat werken in een Openbaar Lichaam is het niet gebruikelijk dat dit wordt opgenomen van de GR. Daarom zijn de betreffende bedragen uit de begroting gehaald. 6. Lagere bijdrage 21 voor de jeugd Vanaf 2026 ontvangen we geen bijdrage meer vanuit het werkplan 21 voor de jeugd, waardoor de bijdrage aan Een 10 voor de Jeugd stijgt.

Dit is budgetneutraal voor gemeenten doordat de bijdrage aan werkplan 21 voor de jeugd daalt. De begroting van werkplan 21 voor de jeugd wordt verlaagd en de werkzaamheden vinden plaats binnen Een 10 voor de Jeugd. Verrekening personele inzet In de begroting 2026 is de personele inzet € 740.000 lager dan de bijgestelde begroting 2025. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt doordat in 2026 de inzet van BIZOB niet meer wordt betaald en verrekend door de 10 gemeenten die zijn aangesloten bij BIZOB, maar rechtstreeks door GR Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd. Dit is budgetneutraal voor de gemeenten omdat de bijdrage aan Bizob komt te vervallen. Bijdragen -/- personele inzet Doordat de bijdragen deelnemende gemeenten stijgen en de verrekening personele inzet daalt, stijgt de bijdrage-/-personele inzet met € 1,2 mln. Deze stijging kan lokaal gedekt worden doordat de bijdrage aan bizob daalt (€ 757.000) en doordat de bijdrage aan werkplan 21 voor de jeugd daalt (€ 70.000). Per saldo stijgt de bijdrage met € 384.000. Een bedrag van 168.000 euro daarvan is voor rekening van de GR Peelgemeenten. De GR Peelgemeenten berekend de dekking hiervan in de uitvoeringskosten door aan de deelnemende gemeenten. Voor de gemeente Someren betreft dit in totaal €27.100 voor 2026. De GR Peelgemeenten verwerkt dit later dit jaar in een begrotingswijziging.

8. Communicatie N.v.t.

7/8

9. Uitvoering Na toestemming van de gemeenteraad en de overige 10 gemeenten kan de GR definitief worden aangegaan. De GR wordt dan naar verwachting per 1 januari 2026 van kracht. De gemeenten zeggen de huidige samenwerkingsovereenkomst dan ook per diezelfde datum op. Binnen het Bestuurlijk Platform van de samenwerking zal wethouder Kusters namens de gemeente Someren de besluitvorming voorbereiden, zodat een definitief besluit gelijktijdig genomen kan worden op het moment dat het college besluit deelnemer te worden in de GR. Voor wat betreft de zienswijzen op de Ontwerpbegroting 2026 geldt dat, zoals ook beschreven in bijlage 2, het college de eventueel te ontvangen zienswijze deelt met het Programmateam Een 10 voor de Jeugd en deze de gemeenteraad vervolgens via de colleges, tijdig voor de eigen begrotingsbehandeling, zal informeren over de wijze waarop de Ontwerpbegroting 2026 nog aangepast zal worden. Na 1 januari 2026 worden de ingediende zienswijzen dan alsnog geformaliseerd en volgt namens het Algemeen bestuur een formele gemotiveerde terugkoppeling over hoe deze zijn verwerkt (zoals vereist in artikel 10 lid 6 Wgr). Gelet op de bestuurlijke betrokkenheid in het voorgaande proces mag verwacht worden dat deze formele terugkoppeling gelijk is aan de terugkoppeling die eerder via de colleges werd ontvangen.

Het Algemeen bestuur stelt vervolgens begin 2026 de definitieve begroting vast. Burgemeester en wethouders van Someren, de secretaris,

wnd. burgemeester,

J. Weekers

P.J.M.G. Blanksma

Bijlage(n)

O

Concept raadsbesluit

X

Zienswijzebrief gemeente Someren Ontwerpbegroting 2026 GR Jeugdregio

X

NO

Een 10 voor de Jeugd, documentnr. Djuma 200726592 Bijlage 1 Zienswijzen op ontwerp Gemeenschappelijke regeling Jeugdregio

X

Een 10 voor de Jeugd, documentnr. Djuma 200725329 Bijlage 2 Toelichting procedure zienswijzen, documentnr. Djuma

X

200725330 Bijlage 3 Gemeenschappelijke regeling jeugdregio Een 10 voor de Jeugd

X

definitief, documentnr. Djuma 200725331 Bijlage 4 Ontwerpbegroting 2026, documentnr. Djuma 200725332

X

8/8