Document · PDF

Toelichting - Bijlage 4 Archeologisch rapport Kerkenhuis Someren

Gemeenteraad 12 september 2024, gemeente SomerenBij agendapunt: Vaststellen bestemmingsplan Kerkenhuis 5 te Lierop6.488 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

ArcheoPro

Archeologisch rapport Nr. 14048

Kerkenhuis, Lierop Gemeente Inventariserend Bureauonderzoek

Someren

Veldonderzoek verkennend

(IVO-0);

booronderzoek

(geanonimiseerd) Juli 2014

ArcheoPro

Archeologisch rapport Nr. 14048

Kerkenhuis, Lierop Gemeente

Someren

Inventariserend Veldonderzoek Bureauonderzoek

(IVO-0);

verkennend

booronderzoek

Colofon Achterbroek Opdrachtgever: Green Specialties Holland (geanonimiseerd) Lierop

26, 5715

Status: versie 02-07-2013

Projectcode: 14-117 Bestandsnaam: ArcheoPro, Kerkenhuis, Opgesteld conform KNA 3.2

Lierop, 2014 07 02

Archis

onderzoeksmelding (OM nummer): 62276 Bevoegd gezag: Gemeente Someren Opslagplaats documentatie: Provincie Noord-Brabant

(geanonimiseerd) Auteur(s): (geanonimiseerd) Projectleider : (geanonimiseerd)

(geanonimiseerd)

Onderaannemers: nvt

Autorisatie: (geanonimiseerd) seer ISSN: 1569-7363

-archeotoo 8

(geanonimiseerd)

Nederland

Tel: Fax:

O(O 31) 43 (0 31) 43

3672586 3672585

Kamer e-mail:

Koophandel Limburg: info@archeopro.nl www.archeopro.nl van

14117581

Inhoudsopgave: Samenvatting.

. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .

1 Inleiding 1. 1 Algemeen 1. 2 Locatiegegevens 1. 3 Onderzoek

. .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .

. . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .

2 Bureauonderzoek 2. 1 Methode en bronnen 2. 2 Geo(morfo)logie en bodem 2. 4 Archeologie 2. 5 Historie 2. 6 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel 2. 7 Onderzoeksstrategie

4 6 6 6 6

8 8 9 13 15 18 19

. .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .

.. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. .

. . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. .

3 Veldonderzoek 3. 1 Verrichte werkzaamheden 3. 2 Resultaten en interpretatie booronderzoek 3. 3 Resultaten en interpretatie oppervlaktekartering

.. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. .

20 20 20 21

. .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. .

. . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. .

Archeologische tijdschaal Bronnen

Literatuur

Samenvatting In juni 2014 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd op een terrein aan de Kerkenhuis te Lierop. Het archeologisch onderzoek betrof een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) met bureaustudie.

Bureauonderzoek heeft tot doel om op basis van beschikbare informatie te komen tot een Het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel. Inventariserend Veldonderzoek heeft vervolgens tot doel om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen door middel van veldwaarnemingen. Hiermee kan de vraagstelling beantwoord worden of binnen het plangebied archeologische waarden aanwezig (kunnen) zijn en of deze vervolgonderzoek en/of planaanpassing vereisen. Op 16 juni jl. heeft ArcheoPro ter plaatse van een deel van een agrarisch perceel aan de Kerkenhuis te Lierop een verkennend archeologisch booronderzoek uitgevoerd bestaande uit in totaal 23 boringen. Aanleiding voor dit onderzoek is de geplande aanleg van drainagegeulen met een maximale diepte van 75 cm minus het actuele maaiveldniveau. Het betreffende perceeldeel heeft volgens de archeologische beleidskaart van de gemeente Someren een (middel)hoge archeologische verwachting c. q. hoge archeologische waarde (categorieën 2, 4 en 5).

Doel van het onderzoek was het vaststellen van de actuele bodemopbouw en op basis hiervan nagaan in hoeverre de geplande drainagegeulen een verstorend effect op het eventuele archeologisch bodemarchief kunnen hebben. Het plangebied ligt ten noorden van Lierop op de rand van een beekdal c. q. vochtige

laagte. Pal ten westen en ten oosten van het plangebied liggen kleine clusters historische bebouwing. De bodem binnen het plangebied bestaat uit hoge zwarte enkeerdgronden (akkerdek). Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel geldt voor het plangebied een hoge verwachting voor wat betreft de aanwezigheid van archeologische resten daterend vanaf het Laat Paleolithicum tot en met de Nieuwe Tijd. Deze resten kunnen tot en met de Late Middeleeuwen onder het akkerdek voorkomen. Uit het verkennend

booronderzoek blijkt dat binnen het plangebied weliswaar een akkerdek voorkomt dit dek sterk in dikte wisselt. Zeer plaatselijk ontbreekt het akkerdek en dagzoomt als gevolg van recente bodembewerking het gele dekzand uit de onderliggende C-horizont door de bouwvoor. Als gevolg van bodembewerking is het akkerdek inclusief de top van het onderliggende dekzandreliëf sterk tot volledig verploegd. In de meeste boringen is dan ook sprake van een AC-profiel al dan niet met een verstoorde overgang. Slechts zeer plaatselijk en waarschijnlijk in voormalige resten laagtes komen nog van de oorspronkelijke veldpodzolbodem voor. Deze bodemrestanten liggen in alle gevallen dieper dan 75 cm –mv. Elders is de oorspronkelijke bodem inclusief delen van de top van de C-horizont in het verploegde akkerdek opgenomen en is daardoor de kans op het aantreffen van behoudenswaardige archeologische resten laag. Dit betreft in het bijzonder eventuele resten uit het Paleo- en Mesolithicum. Resten, in het bijzonder diepere grondsporen behorend bij nederzettingen daterend vanaf het Neolithicum kunnen wel nog gedeeltelijk bewaard zijn gebleven. maar

De dikte van het akkerdek in combinatie met een verstoorde ondergrond bedraagt in de meeste boringen meer dan 75 cm. Dit betekent dat de gewenste drainage- en beregeningsleidingen in een groot deel van het plangebied boven de archeologisch interessante laag komen te liggen waardoor geen eventuele archeologische

vondstniveaus kunnen worden geraakt. Het leggen van de leidingen leidt bovendien slechts tot een zeer beperkte verstoring van het plangebied (circa 2%). Ter plaatse van de dekzandkoppen met een dun of ontbrekend akkerdek is aanvullend een oppervlaktekartering uitgevoerd. Daarbij zijn echter geen relevante archeologische

indicatoren aangetroffen die duiden op de aanwezigheid van archeologische resten. Op basis van deze bevindingen adviseren wij om de archeologische waarde van het onderzochte perceel bij te stellen naar Waarde Archeologie (WR-A) categorie 7. Tevens kan vanwege de relatief beperkte bodemverstoring als gevolg van het graven van de leidingsleuven het plangebied zonder verder vervolgonderzoek worden vrij

het graven van de betreffende sleuven om de 15 m over de volle breedte of lengte van het plangebied. gegeven voor

1 Inleiding 1.1

Algemeen

(geanonimiseerd) |

Achterbroek 26, Opdrachtgever: Green Specialties Holland, 5715 BM Lierop Geplande ingrepen: aanleg van drainage- en beregeningsstelsel waarbij om de 15 m een drainageen beregeningsbuisbuis op een diepte van maximaal 75 cm -mv wordt. De sleuven maximaal 40 cm breed. Door deze ingreep aangelegd zijn kunnen eventueel aanwezige archeologische resten worden verstoord. In tot het totale verhouding plangebied is de omvang van de potentiële verstoring derhalve echter beperkt tot ca. 2 %. Datum uitvoering onderzoek: juni 2014 -__Archis onderzoeksmelding (OM nummer): 62276 Opgesteld conform KNA 3.3 Bevoegd gezag: Gemeente Someren _Bewaarplaats vondsten: depot Provincie Noord-Brabant _Bewaarplaats documentatie: Provincie Noord-Brabant, KB. E-depot -

1.2

Locatiegegevens -

Provincie: Noord-Brabant Gemeente:

Someren

Lierop -__Toponiem: Kerkenhuis Globale ligging: Het plangebied -

Plaats:

ligt aan de noordzijde van de A67, ten noordoosten van de kern van Lierop. Het plangebied grenst aan de weg Kerkenhuis aan de noord- en westzijde. Zie figuren 1 en 2. _Hoekcoördinaten plangebied: o 174969 / 381691 o 174969 / 382052 o 175290 / 382052 o 175290 / 381691 Oppervlakte plangebied: ca. 4,2 ha Eigendom: Private eigendom -__Grondgebruik: agrarisch (akkerland) Hoogteligging: £ 22 m +NAP Bepaling locaties: GPS Garmin, meetlinten Onderzoeksgebied bureauonderzoek: Cirkel met een straal van één kilometer rond het centrum van het plangebied -

1.3 Onderzoek

Op 16 juni 2014 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-0) uitgevoerd op een terrein aan de Kerkenhuis te Lierop. Het archeologisch onderzoek betrof een Inventariserend Veldonderzoek bureaustudie. met Overig (IVO-O} Bureauonderzoek een

heeft tot doel

gespecificeerd

Veldonderzoek

heeft

verwachtingsmodel

archeologisch vervolgens tot toetsen

basis

van

beschikbare

informatie te komen tot Inventariserend Het

verwachtingsmodel. doel om het gespecificeerd archeologisch door middel van veldwaarnemingen. Hiermee kan de

vraagstelling beantwoord worden of binnen het plangebied archeologische waarden aanwezig (kunnen) zijn en of deze vervolgonderzoek en/of planaanpassing vereisen.

ArcheoPro

richtlijnen verleend van

het

voert

haar

onderzoeken

door

conform

hiervoor

vastgelegde normen en Erfgoed (RCE) vergunning

Rijksdienst voor het Cultureel van bepaalde archeologische werkzaamheden in het kader van uit opgravingen, bestaande prospectie door middel

tot het verrichten

doen

van

booronderzoek. Het onderzoek is uitgevoerd door

(geanonimiseerd)

uit

enior

vakspecialist).

(geanonimiseerd) ME: ct coloog/geograaf)

Figuur 1: De ligging van het plangebied (rood omlijnd) buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft.

met daaromheen

(geanonimiseerd) (geannimiserd) En

de cirkel die de

2 Bureauonderzoek 2. 1 Methode en bronnen Het bureauonderzoek wordt uitgevoerd conform de KNA 3. 2, protocol 4002. Tijdens het

bureauonderzoek wordt door de bestudering van de beschikbare bronnen, kennis vergaard omtrent de bodem en geologie van het onderzoeksgebied en de in en rondom het plangebied aanwezige bekende en te verwachten archeologische waarden. Op basis hiervan wordt op het schaalniveau van het plangebied een locatiespecifiek verwachtingsmodel geformuleerd. Dit model kan gedetailleerder zijn dan de verwachtingsmodellen (trefkansen) zoals deze op de gemeentelijke verwachtingskaarten worden gepresenteerd. Aan de hand van de resultaten van het bureauonderzoek kan de beste aanpak voor het veldonderzoek worden bepaald. Het veldonderzoek heeft tot doel het verwachtingsmodel te toetsen c. q. nader te detailleren. Het bureauonderzoek kent de volgende onderdelen:

Afbakenen plan- en onderzoeksgebied en vaststellen consequenties van mogelijk toekomstig gebruik; Aanmelden onderzoek bij Archis; Beschrijven huidig gebruik; Beschrijven historische situatie en mogelijke verstoringen; Beschrijven mogelijke aanwezigheid bouwhistorische waarden in de ondergrond; Beschrijven bekende archeologische en aardwetenschappelijke waarden; Opstellen gespecificeerde verwachting; Opstellen rapport bureauonderzoek; Voor het bureauonderzoek zijn de onder andere de volgende bronnen geraadpleegd (voor bronvermelding: zie ook de literatuurlijst):

Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) Archeologische MonumentenKaart (AMK) ARCHeologisch Informatie Systeem (ARCHIS) Atlas van topografische kaarten Nederland 1955-1965, 1:50. 000 Bodemkaart van Nederland 1:50. 000 Gemeente Someren, Archeologische verwachtingskaarten & beleidskaart Historische topografische atlas van Noord-Brabant 1836-1843, 1:25. 000 Geomorfologische kaart van Nederland 1:50. 000 Grote historische atlas van Nederland 1:50. 000 1838-1857 (Deel Zuid) Grote historische topografische atlas van Nederland, provincie Noord-Brabant 1:25. 000 1894-1926 Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW) Kadastrale minuutplan met aanwijzende tafels, 1832 Provincie Noord-Brabant, Cultuurhistorische waardekaart

Figuur 2: Luchtfoto uit 2006 met daarop rood omlijnd het plangebied. 2. 2 Geo(morfo)logie en bodem Het plangebied ligt volgens de geomorfologische kaart grotendeels op een zuidoostnoordwest georiënteerde dekzandrug (fig. 3 code 3K14 en 4K14). De dekzandrug vormt één van de hoogst gelegen plekken in de omgeving van het plangebied en vormt de noordelijke begrenzing van een dalvormige laagte waarin geen veen wordt verwacht (fig. 3, code 2R2). In deze dalvormige laagte stroomt de Vleut, een gekanaliseerde beek. Deze dalvormige laagte gaat in noordoostelijke richting over in een beekdalbodem zonder veen. Het betreft een zijdal van de Aa. De ondergrond bestaat uit zand, dat tijdens het Pleistoceen is afgezet door de wind. Deze afzettingen worden gerekend tot de formatie van Boxtel, laagpakket van Wierden (Weerts, e. a. , 2006). Deze eolische sedimenten zijn afgezet tijdens de laatste ijstijd (Weichselien: 115. 000 tot 10. 000 jaar geleden). Als gevolg van het periglaciale klimaat was er in die periode sprake van een schaars begroeid open toendralandschap, waar de wind vrij spel had en de bodem bloot lag aan winderosie. Hierdoor zijn met name tijdens het Pleniglaciaal (de koudste fase

het Weichselien) grote hoeveelheden zand door de lucht verplaatst (De Mulder, e. a. , 2003). Het verwaaide zand werd vervolgens in glooiende pakketten en ruggen weer afgezet. Oudere sedimenten werden daarbij afgedekt. van

Figuur 3: Uitsnede uit de geomorfologische kaart met daarin rood omlijnd het plangebied met

daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft.

Figuur 4: Uitsnede uit de bodemkaart met

daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft. Volgens de bodemkaart bestaat de bodem in het plangebied uit hoge zwarte enkeerdgronden in lemig zand met grondwatertrap VII (Stiboka, fig. 4 code zEZ21). Rond de historische bewoningskernen in het dekzandlandschap wordt vaak al eeuwenlang geakkerd. Daarbij werd vaak gebruik gemaakt van plaggenbemesting om de

bodemvruchtbaarheid op peil te houden. Als gevolg van die plaggenbemesting is op de oude bouwlanden vaak een plaggendek ontstaan. Waar dit dek meer dan 50 cm dik is, wordt de bodem geclassificeerd als hoge zwarte enkeerdgrond (Bakker & Schelling, 1989). De vruchtbare en goed ontwaterde omstandigheden maakten het plangebied (relatief) geschikt voor landbouwkundig gebruik. Op de uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN; figuur 5) is te zien dat

het westelijk gedeelte van het plangebied beduidend hoger ligt dan het oostelijk gedeelte. In het westelijk deel is er sprake van een dekzandkopje. Ten noordwesten van het plangebied is het stuifduinengebied onder het Brabantbos zichtbaar en direct ten zuidoosten een laagte (waterloop / beekdal).

Figuur 5: Uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland met daarin rood omlijnd het

plangebied met daaromheen aangeeft.

de cirkel die de buitengrens

van

het onderzoeksgebied

2. 3 Archeologie

Volgens de Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW 3. 0; figuur 6) ligt het plangebied grotendeels in en zone met een hoge kans op het aantreffen van archeologische waarden. De gemeentelijke beleidskaart archeologie (figuur 7) laat in grote lijnen een vergelijkbaar beeld zien. Het westelijk deel van het plangebied ligt in een zone van categorie 4 (hoge verwachting) en het oostelijk deel in een zone van categorie 5 (middelhoge verwachting). Het zuidoostelijk gedeelte lig in een zone van categorie 2 (zeer hoge archeologische waarden).

Figuur 6: Kaart met Archis-gegevens Figuur 7: Uitsnede uit de

gemeentelijke beleidskaart archeologie.

Waarnemingen, onderzoeken en monumenten Nummer Coördinaat Periode AMK 14891 174. 484 / 381. 157 Neolithicum t/m Middeleeuwen

W 14211 W 21633 W 31958 W 52148 O 29608

174. 680 / 381. 180 175. 560 / 381. 560 175. 580 / 381. 520 175. 380 / 381. 780 175. 028 / 381. 063

Nieuwe Tijd IJzertijd, Romeinse tijd IJzertijd, Romeinse tijd Neolithicum /

O 34394

175. 739 / 381. 420

O 36919

175. 623 / 382. 123

Beschrijving Terrein met sporen van landbouw (oude akkerlaag) uit de Middeleeuwen en ongedateerde sporen van bewoning / Keramiek Keramiek Vuursteenfragment Booronderzoek (BAAC) Wertstraat 1 Booronderzoek (Synthegra) Laan ten Boomen. Geen vervolg noodzakelijk vanwege diep verstoorde bodems. Booronderzoek (ArcheoPro) Steemertseweg.

Tabel 1. Overzicht van de waarnemingen en monumenten die binnen het onderzoeksgebied zijn aangetroffen. Het plangebied maakt deel uit van een gebied van hoge archeologische waarden (categorie 2 op de beleidskaart archeologie; figuur 7). Deze waardering is opgenomen vanwege de aanwezigheid van een concentratie van huizen / erven die mogelijk terug gaan tot de (late) Middeleeuwen. Resten zijn hiervan tot op heden nog niet aangetroffen. Binnen het plangebied zijn tot op heden geen archeologische vondsten gedaan. In een straal van 500 m zijn slechts enkele vondsten gedaan. Nabij de kern van Lierop zijn enkele vondsten van laatprehistorische / Romeinse keramiek aangetroffen en wat resten uit de Nieuwe Tijd. In de lager gelegen zone direct ten zuidoosten van het plangebied is in het verleden een neolithisch vuurstenen fragment aangetroffen. De context is echter onduidelijk. Voorts zijn nabij het plangebied drie onderzoeken uitgevoerd. Het ArcheoPro-onderzoek dat ter hoogte van Steemertseweg te Lierop (afstand: 550 m ten oosten van het plangebied) is uitgevoerd, bevat relevante informatie. De twee andere onderzoeken liggen binnen de kern van Lierop en zijn daardoor minder relevant. Ter hoogte van Steemertseweg is in 2009 een bureau- en booronderzoek uitgevoerd (Deville e. a. 2010). Hierbij is een diep verstoorde bodem aangetroffen. Vervolgonderzoek was niet aan de

orde.

2. 4 Historie Lierop is waarschijnlijk ontstaan in de vroege middeleeuwen als onderdeel van een domein dat in het bezit was van de Duitse keizer, die het in de 10e of 11e eeuw verdeelde tussen het kapittel van Sint-Servaas in en het Sint-Lambertuskapittel te Luik. In de 13de eeuw komt de naam Lierop voor het eerst voor in schriftelijke bronnen als Lirdob en Lindor. Dit zijn waarschijnlijk afleidingen van lind, ‘lindeboom’, en dorp (Van Berkel en Samplonius, 2006). De naam Lierop is dus een directe verwijzing naar de begroeiing die in het gebied voorkwam. In andere oude stukken wordt Lierop vaak Leyendorp genoemd. Dit betekent 'dorp aan de Lije', oftewel dorp aan de waterloop. Op kaarten uit de 17e en 18e eeuw komt ook de naam 'Liedorp' voor. De kaart van Verhees (figuur 8) uit 1800 laat zien dat het plangebied in die tijd ten noorden van de historische bebouwing van Lierop lag en overwegend in gebruik was als

grasland. Hierdoor lijkt het alsof ook het plangebied zelf relatief laag lag en daardoor nat was.

Figuur 8: Uitsnede uit de kaart van Verhees (ca. 1800). De kadasterkaart uit 1832 toont dat het plangebied destijds binnen diverse percelen lag. Door het plangebied loopt een (veld)weg die de twee bewoningsclusters oostelijk en westelijk van het plangebied met elkaar verbindt. Binnen de contouren van het plangebied lagen destijds twee gebouwen die heden ten dage niet meer aanwezig zijn. Qua Opvallend is het ontbreken van de boerderij Kerkenhuis 5 (figuur 11). bouwstructuur lijkt deze namelijk ouder dan 1832. We zien deze pas op de kaart uit

1953.

Figuur 9: Uitsnede uit de kadastrale kaart uit 1832 Figuur 10 toont achtereenvolgens topografische kaarten van het onderzoeksgebied uit 1845, 1900, 1953 en 2009. Op deze kaarten is te zien dat gedurende de afgelopen tweehonderd jaar het plangebied steeds binnen een agrarisch gebied heeft gelegen. Op alle afgebeelde kaarten is het stuifduinen-gebied ten noorden van het plangebied

zichtbaar, alsook het beekdal met fijn gelede percelering ten zuiden van het plangebied. Tevens

kan opgemerkt worden dat het landschap tot midden jaren 1950 relatief ongewijzigd is, daarna treden grote veranderingen op. De fijngelede percelering in het beekdal worden vervangen door grote landbouwpercelen, de veldweg die door het plangebied liep verdwijnt en ten zuiden van het plangebied wordt een autosnelweg aangelegd. Door ontwatering en rationalisatie in de tweede helft van de vorige eeuw verdwijnt de visuele herkenbaarheid van het beekdal in het bodemgebruik. De Vleut lijkt al in de 19 e eeuw een rechtgetrokken beek. Op basis van de landschapsstructuur is het echter waarschijnlijk dat het beekdal nooit een natuurlijke beekloop heeft gekend maar dat de Vleut in oorsprong een gegraven ontwateringsloop is om het gebied beter geschikt voor beweiding te maken. Het ontstaan van deze laagte door watererosie zal eerder teruggaan tot in het Weichselien.

Figuur 10: Uitsneden uit de topografische kaarten uit achtereenvolgens: 1845, 1900, 1953 en 2009.

Figuur 11: Het boerderijpand Kerkenhuis 5

2. 5 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel

Verwachte perioden (datering) & complextypen Op basis van de bekende gegevens omtrent archeologische waarden in het gebied en de landschappelijke kenmerken van het plangebied moet worden geconcludeerd dat er een hoge archeologische verwachting geldt voor archeologische resten daterend vanaf het Laat-Paleolithicum tot en met de Nieuwe Tijd dateren. Het plangebied ligt op de rand van een beekdal c. q. vochtige laagte Er is dan ook sprake

gradiëntzone. Hierdoor worden vindplaatsen van jager-verzamelaargemeenschappen verwacht (late steentijd, Laat Paleolithicum en Mesolithicum). Deze vindplaatsen bestaan doorgaans uit (kleine) kampementen en kenmerken zich door een (oppervlakkige) spreiding van vuurstenen objecten. van

een

Vanaf het Neolithicum vormt de bodemvruchtbaarheid een belangrijke vestigingsfactor. Aangezien binnen het plangebied hoge zwarte enkeerdgronden verwacht worden, is binnen het plangebied sprake van een goede bodem. Hierdoor kunnen ook resten vanaf het Neolithicum tot en met de (late) Middeleeuwen verwacht worden. Aangezien direct aansluitend aan het plangebied ook nog in de Nieuwe Tijd boerderij erven aanwezig zijn, kunnen ook uit deze periode archeologische resten verwacht worden. De archeologische resten kunnen bestaan uit nederzettingssporen, resten van begraving of off site fenomenen (wegen, percelering, ontginngingsresten, etc. ). De verwachte resten zullen bestaan uit vondststrooiingen, c. q. vondstlagen en uit opgevulde spoorvullingen onder de bouwvoor of in dan wel onder het akkerdek. Diepteligging & mogelijke verstoringen Vanwege de aanwezigheid van hoge zwarte enkeerdgronden wordt een akkerdek van minimaal 50 cm dikte verwacht. Archeologische resten uit de (late) Middeleeuwen en Nieuwe Tijd bevinden zich overwegend in dit akkerdek (onder de huidige bouwvoor).

Oudere archeologische resten bevinden zich in de onderkant eronder.

van

het akkerdek

Het plangebied

maakt deel uit van een oud landbouwareaal. Door het eeuwenlang gebruiken als landbouwgebied kunnen bodemverstoringen opgetreden zijn. Echter door het afdekkende akkerdek zullen archeologische sporen minimaal of beperkt verstoord zijn. 2. 6 Onderzoeksstrategie

Doel van het inventariserend booronderzoek verkennende fase is vast te stellen hoe de bodem is opgebouwd, in hoeverre deze nog intact is en of hierin behoudenswaardige archeologische resten aanwezig kunnen zijn. Onderhavig onderzoek wordt uitgevoerd met een verkennend boorgrid van 50 bij 40 m (5 boringen per hectare) waarbij de mogelijkheid bestaat om bijkomend boringen te plaatsen als er grote bodemverschillen optreden. Een dergelijke boordichtheid voldoet om de bodemopbouw doelmatig en betrouwbaar te karakteriseren en een eventuele grootschalige verstoring nader vast te stellen. Op basis van de resultaten van het verkennend booronderzoek zal worden aangegeven welk type bodems binnen het plangebied voorkomen, in hoeverre de bodem door (sub)recente grondwerkzaamheden zoals ontgrondingen, egalisaties, graven van sleuven en het diepploegen is verstoord en wordt het verwachtingsmodel eventueel gespecificeerd. Tevens zal bekeken worden in hoeverre een (karterend) vervolgonderzoek naar archeologische indicatoren/materiële resten en sporen wenselijk en zinvol is en welk type onderzoek hiervoor dan het meest geschikt is. De handboringen boringen worden uitgevoerd met een edelmanboor met een diameter van 7 cm en/of een zandguts met een diameter van 2 cm. Van alle boorpunten wordt de NAP-hoogte bepaald door middel van het AHN en de waterpas.

De AHN-hoogtedata hebben een nauwkeurigheid van + / - 5 cm. De boorlocaties (RD-coördinaten) worden in het veld vastgesteld met behulp van een GPS-ontvanger, type Garming CSx, met een nauwkeurigheid van + / - 1 meter en/of een meetlint. De boorprofielen zijn beschreven op basis van de ASB 5. 2. Relevante c. q. representatieve (delen van) boorprofielen worden

gefotografeerd.

Figuur 12: Het plangebied nabij boring 1, gezien vanaf de weg Kerkenhuis in oostelijke richting. Bron: Google Maps

3 Veldonderzoek 3. 1 Verrichte werkzaamheden Positie boringen: regelmatige verdeling over het plangebied, zie figuur 13. Gebruikt boormateriaal: edelmanboor met diameter van 7 cm en een guts met diameter van 2 cm. Totaal aantal boringen: 23 Boorgrid: 50 x 40 m -

Boordichtheid: 5 boringen per hectare Geboorde diepte: 60 - 200 cm –mv Inmeten boorlocaties: GPS en waterpas Boorbeschrijving: Archeologische Standaard Boorbeschrijving (ASB 5. 2) Oppervlaktekartering boorclusters 6-7-13 en 15-16-17 in raaien met een onderlinge afstand van ca. 4 m.

3. 2 Resultaten en interpretatie booronderzoek De ligging van de boorpunten is weergegeven op de boorpuntenkaart (figuur 12). De resultaten van het booronderzoek zijn opgesomd in bijlage 1 en afgebeeld op figuur 13. Uit de resultaten van het veldonderzoek blijkt dat er binnen het plangebied sprake is van een op soms korte afstand zeer wisselende bodemopbouw. Deze wordt enerzijds veroorzaakt door de situering van het plangebied op een landschappelijke gradiëntzone

(overgang van een dekzandkop naar een natte laagte) en anderzijds door de recente diepe bodembewerking. Binnen het grootste deel van het plangebied is sprake van een humusrijk, donker akkerdek met een dikte van meer dan 75 cm (Aap-horizont). Alleen ter plaatse van de boringen 6, 7 en 13 en 15, 16 en 17 is het akkerdek als gevolg van een dekzandopduiking relatief dun c. q. ontbreekt het waardoor de recente bodembewerking tot in het gele dekzand van de onderliggende C-horizont heeft kunnen reiken. Het akkerdek is in het recente verleden volledig verploegd en vertoont geen oorspronkelijke interne gelaagdheid (meer). Het in de beschrijvingen gemaakte onderscheidt tussen een aap1 en Aap2 is vooral gebaseerd op de aanwezigheid van bijmengingen in de vorm van brokken zand afkomstig uit de onderliggende oorspronkelijke bodem. Zelfs de moderne bouwvoor was op diverse plaatsen moeilijk of niet van de ondergrond te onderscheiden. In geen van de boringen zijn onder het akkerdek primaire akkerlagen of cultuurlagen aangetroffen. Slechts zeer lokaal is onder het akkerdek nog een oorspronkelijke bodem in de vorm van een veldpodzol aangetroffen waarin nog behoudenswaardige archeologische resten kunnen voorkomen. Elders is de oorspronkelijke bodem inclusief een eventuele akker- of cultuurlaag volledig in het verploegde akkerdek opgenomen.

Soms zijn hier nog resten van waarneembaar op een wijze die in intact (post)middeleeuws akkerdek niet voorkomen. De sterk wisselende dikte van het huidige akkerdek wijst op een kleinschalig paleoreliëf waarin ook laagtes voorkomen. Juist in deze laagtes zijn de oorspronkelijke bodems (i. c. podzolen) vaak nog bewaard gebleven (boringen 3, 9, 10 en 11). Tegelijkertijd zullen deze laagtes in het verleden minder geschikt zijn geweest voor bewoning. Hier kunnen wel afvaldumps voorkomen. Een duidelijke laagte is aanwezig ter plaatse van de boringen 1 en 12. In boring 1 is het akkerdek meer dan 2 m dik. In boring 12 is een akkerdek van 1,7 m aangetroffen, Onderin dit akkerdek komen resten van een Bshorizont van een podzol voor.

de zuidelijke rand van het plangebied (boringen 22 en 24) zijn onder het akkerdek moerige bodems (gooreerdgronden) aangetroffen. Deze tonen de oorspronkelijke vochtige bodemtoestand aan op de rand van de laagte. Ook deze bodems zijn oorspronkelijk bewerkt getuige de verstoringszone direct onder de Ahorizont. Langs

3. 3 Resultaten en interpretatie oppervlaktekartering Op basis van de boorresultaten is aansluitend ter plaatse

de delen van het plangebied waar een dik akkerdek ontbreekt en het dekzand als gevolg van grondbewerking door het maaiveldniveau breekt een oppervlaktekartering uitgevoerd. De kartering is uitgevoerd rondom het boorcluster 6-7-13 en rondom 15-16-17. De vondstzichtbaarheid was goed; het plangebied lag volledig braak en vegetatie ontbrak. Ter plaatse van beide zones zijn tijdens deze kartering slechts twee fragmenten postmiddeleeuws steengoed (Siegburg) en een stukje pijpaardewerk aangetroffen. Aannemelijk is dat het hier bemestingsaardewerk betreft. van

Aanvullend is ook gekeken op de beide plaatsen waar volgens de kadasterkaart uit 1832 gebouwen zouden hebben gestaan. Ook hier zijn geen grotere concentraties aan relevante indicatoren zoals bouwpuin aangetroffen.

Figuur 13: Overzicht van de boorpunten met de vastgestelde verstoringsdiepten. De aangegeven verstoringsdiepten zijn inclusief het eventuele akkerdek

Figuur 14: Boorprofielen. De lijn geeft de aanlegdiepte van de drainagesleuven aan.

4 Conclusies en aanbevelingen (selectieadvies) Op 16 juni jl. heeft ArcheoPro ter plaatse van een deel van een agrarisch perceel aan de Kerkenhuis te Lierop een verkennend archeologisch booronderzoek uitgevoerd bestaande uit in totaal 23 boringen. Aanleiding voor dit onderzoek is de geplande aanleg

drainage- beregeningsleidingen door middel van het graven van sleuven met een maximale diepte van 75 cm minus het actuele maaiveldniveau. Het betreffende perceeldeel heeft volgens de archeologische beleidskaart van de gemeente Someren een (middel)hoge archeologische verwachting c. q. hoge archeologische waarde (WR-A categorieën 2, 4 en 5). Doel van het onderzoek was het vaststellen van de actuele bodemopbouw en op basis hiervan nagaan in hoeverre de geplande sleuven een verstorend effect op het eventuele archeologisch bodemarchief kunnen hebben. van

Het plangebied ligt ten noorden van Lierop op de rand van een beekdal c. q. vochtige

booronderzoek blijkt dat binnen het plangebied weliswaar een akkerdek voorkomt maar dit dek sterk in dikte wisselt. Zeer plaatselijk ontbreekt het akkerdek en dagzoomt als gevolg van recente bodembewerking het gele dekzand uit de onderliggende C-horizont door de bouwvoor. Als gevolg van bodembewerking is het akkerdek inclusief de top van het onderliggende dekzandreliëf sterk tot volledig verploegd. In de meeste boringen is dan ook sprake van een AC-profiel al dan niet met een verstoorde overgang. Slechts zeer plaatselijk en waarschijnlijk in voormalige laagtes komen nog resten van de oorspronkelijke veldpodzolbodem voor. Deze bodemrestanten liggen in alle gevallen dieper dan 75 cm –mv. Elders is de oorspronkelijke bodem inclusief delen van de top van de C-horizont in het verploegde akkerdek opgenomen en is daardoor de kans op het aantreffen van behoudenswaardige archeologische resten laag. Dit betreft in het bijzonder eventuele resten uit het Paleo- en Mesolithicum. Resten, in het bijzonder diepere grondsporen behorend bij nederzettingen daterend vanaf het Neolithicum kunnen wel nog gedeeltelijk bewaard zijn gebleven. De dikte van het akkerdek in combinatie met een verstoorde ondergrond bedraagt in de meeste boringen meer dan 75 cm.

Dit betekent dat de gewenste drainage- en beregeningsleidingen in een groot deel van het plangebied boven de archeologisch interessante laag komen te liggen waardoor geen eventuele archeologische

vondstniveaus kunnen worden geraakt. Het leggen van de leidingen leidt bovendien slechts tot een zeer beperkte verstoring van het plangebied (circa 2%).

Ter plaatse van de dekzandkoppen met een dun of ontbrekend akkerdek is aanvullend een oppervlaktekartering uitgevoerd. Daarbij zijn echter geen relevante archeologische

het graven van de betreffende sleuven om de 15 m over de volle breedte of lengte van het plangebied. gegeven voor

In alle gevallen geldt dat indien bij toekomstige

graafwerkzaamheden desondanks archeologische materialen en/of sporen aangetroffen worden, deze direct gemeld dienen te worden bij de gemeente Someren, conform de Monumentenwet 1988, laatste wijziging van 1 september 2007, paragraaf 7, artikel 53 en verder.

Verklarende woordenlijst: BP: Before Present (present = 1950) GPS: Global Positioning System IVO: Inventariserend VeldOnderzoek NAP: Normaal Amsterdams Peil. RCE: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed SIKB: Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer Archeologische tijdschaal Periode Laat Middenen Paleolithicum steentijd) Mesolithicum (midden steentijd) Neolithicum (nieuwe steentijd) Bronstijd IJzertijd Romeinse tijd Vroege middeleeuwen Volle middeleeuwen Late middeleeuwen Nieuwe tijd

(oude

Datering 250. 000

9000

4500

2000 800 12 v. chr.

500 n. chr.

500

1000

2000 800 12 v chr.

1250 1500

1250 1500 heden

Bronnen Grote historische Provincie Atlas van Nederland; deel 4 Zuid-Nederland 1:50. 000. Topografische dienst Wolters Noordhoff Groningen 1990

1838-1857

Grote

historische topografische Nieuwland Tilburg 2006

Provincie

Atlas

Noord-Brabant;

1905

1:25. 000.

Grote

Provincie

Atlas

Noord-Brabant;

1905

1:25. 000.

historische topografische Nieuwland Tilburg 2006

Grote topografische atlas van Nederland 1:50. 000 Deel 4 Zuid-Nederland. Topografische dienst. Wolters Noordhoff Groningen 1997

Kadastrale minuut 1830 met aanwijzende tafels, (www. watwaswaar. nl) Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008 Luchtfoto, http://maps. google. nl Provincie

Noord-Brabant, brabant. nl/CHW)

Cultuurhistorische

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, IKAW Waarden), Amersfoort.

waardekaart

(http://www. noord-

3. 0 (Indicatieve kaart Archeologische

Rijksdienst Amersfoort.

voor

het Cultureel

Erfgoed,

(Archeologische

AMK

monumentenkaart),

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS II (Archeologisch Informatie Systeem), http://archis2. archis. nl/ Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft. Stichting

voor

Bodemkartering,

Bodemkaart

voor

Bodemkartering:

Geomorfologische

van

Nederland 1:50. 000. Wageningen,

1968.

Stichting

kaart

van

Nederland

1:50. 000,

Staring Centrum, Wageningen, 1989

Stichting voor Bodemkartering, Geologische kaart van Nederland 1:50. 000. Wageningen, 1968.

Twaalf

provinciën 2007. Atlas van topografische Uitgeverij twaalf provinciën. Landsmeer.

kaarten.

Nederland

1955-1965.

Literatuur

Bakker, H. de en A. W. Edelman-Vlam, 1976. De Nederlandse bodem in kleur Bakker, H. de en J. Schelling, 1989. Systeem Wageningen.

van

bodemclassificatie. De hogere niveaus.

Barends, S. et. al. (red), 2005. Het Nederlandse landschap. Een historisch-geografische benadering. Matrijs Berendsen, H. J. A. , 1997. Landschappelijk Nederland, Assen Berendsen, H. J. A. , 1997. De vorming van het land. Inleiding in de geologie en geomorfologie, Assen Bosch, J. H. A. , 2005. Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode, Versie 5. 2. Utrecht. TNO-rapport, NITG 05-043-A. Deeben, J. H. C. (red. ), 2008. De Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden (IKAW), derde generatie Rapportage Archeologische Monumentenzorg 155. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort (info: www. cultureelerfgoed. nl). Deville T. , 2010, Steemertseweg te Someren, Gemeente Someren. Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek en verkennend booronderzoek. ArcheoProrapport 975

Kortlang, F. P. , 2011. Nota Archeologiebeleid gemeente Someren. Naar een implementatie van de Wet op de Archeologische Monumentenzorg in het gemeentelijke beleid. ArchAeO-Rapport 0912. Kuiper, M. 2006/2007. Atlas van Uitgeverij 12 Provinciën, Landsmeer.

topografische

kaarten

Nederland,

1955-1965.

Leenders, K. en R. Berkvens, 2007. Oude Brabantse Akkers, met een focus op de omgeving van Breda. In: Essen in zicht. Essen en plaggendekken in Nederland: onderzoek en beleid. Nederlandse Archeologische Rapporten 34. RACM, Amersfoort. Louwe Kooijmans, L. P. , Broeke van den, P. W. , Fokkens, H. & A. van Gijn, 2005. Nederland

in de Prehistorie. Amsterdam. Mulder, E. F. J de Groningen/Houten

e. a.

(red. ), 2003. De ondergrond

Nederland. Wolters-Noordhoff,

van

SIKB, 2010. Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 3. 2. SIKB. Gouda. Ruijters M. H. P. M. , 2014, Plangebied Einhoutsestraat in Someren, Gemeente Someren.

Archeologisch vooronderzoek:

een

bureauonderzoek

verkennend veldonderzoek.

RAAP-notitie

Tol, A. J. , J. W. H. P. Verhagen en M. Verbruggen, 2006. Leidraad inventariserend veldonderzoek. Deel: karterend booronderzoek. Gouda (SIKB uitgave).

Bijlage 1: Boorbeschrijving Algemene kopgegevens Soort boring Projectnummer Projectnaam Deelgebied Organisatie OM-nummer coördinaatsysteem Coördinaatsysteemdatum Locatiebepaling Referentievlak Bepaling maaiveldhoogte Boormethode Boordiameter Opdrachtgever

ArcheoPro 62276 RD2000 ETRS89 meetlint NAP AHN en waterpas edelman & guts 7 cm & 2 cm Gemeente Someren

Boorbeschrijving volgens ASB 5. 2 BooLDO Lithologie r GD BK BS BZ Nr. 1 45 Zmg 1 100 Zmg 1 2

3 4 6

7 8 9

Posities van de boringen (boorlocaties) Boornummer X_RD Y_RD 1 174. 989,8 381. 885,1 175. 033,0 2 381. 910,3 175. 076,1 3 381. 935,5 4 175. 119,3 381. 960,7 6 175. 205,7 382. 011,1 7 175. 248,9 382. 036,3 8 175. 031,5 381. 863,1 9 175. 074,7 381. 888,3 10 175. 117,9 381. 913,5 175. 161,1 11 381. 938,7 175. 204,3 12 381. 964,0 13 175. 247,4 381. 989,2 14 175. 030,1 381. 816,0 15 175. 073,3 381. 841,2 16 175. 116,5 381. 866,4 17 175. 159,7 381. 891,6 18 175. 202,8 381. 916,8 19 175. 246,0 381. 942,0 175. 028,7 20 381. 768,8 21 175. 071,9 381. 794,0 22 175. 115,1 381. 819,2 23 175. 070,5 381. 746,9 24 175. 069,0 381. 699,7

BAR 14-117 Kerkenhuis, Someren

200 45 75

Zmg Zmg Zmg

1 1 1

190 90 100 120 80 100 40 65 75 100 40 80 85 100 75 120

Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

130 150 80 120 150 170 95 100 130 150 85

Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zzf Zmg Zmg Zmg Zzf Zmg

1 1 1 1 1 3 1 1 1 3 1

170

Zmg

BH 2

Kleur HK TK GR BR GR BR

IK DO DO

GR GR GR

DO DO

2 2 2

GE GR RO GE GR GE GR GR GE GE GR GE GR GE GR GR

BR BR

DO DO

DO DO DO DO

BR BR BR BR BR

DO LI DO LI DO DO

VLK

Overige kenmerken SO LG SST

OPM. NVS

GE / ZW / ROBR / BROR ZW/DBR OR

BHN Ap1 Ap2

BSE ROV

ROV BSE

GE / GR ZW / WI / GE

Cg Aap Bs C Aap C Ap1 Ap2 C Cg Ap C Aap C Aap1 Aap2

RO GE GR GR RO BR GR GR RO GE GR

DO DO DO

BR WI BR

Bs C Ap1 Ap2 Bs C Aap Ahb Bs BC Aap1

ROBR

Aap2

BR BR

DO DO DGR

Ap3 Ap1 Ap2

GE DGRBR OR LGE LGE

+NAP 22. 58 22. 41 22. 29 21. 85 21. 62 21. 44 22. 51 22. 43 22. 19 21. 82 21. 84 21. 81 22. 42 22. 25 22. 14 21. 80 21. 68 21. 56 22. 16 22. 05 21. 77 21. 90 21. 41

mv m

DEZ DEZ DEZ XX

DEZ DEZ DEZ DEZ

XX DEZ

DEZ XX vlekken onderin XX

zwart

onderin

(H)

14 15

16 17

19 20 21 22

23 24

180 20 55 80 100 140 170 45

Zzf Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg

3 1 1 1 1 1 1 1

60 90 50 60 45 55

Zmg Zmf Zmg Zmg Zmg Zmg

1 1 1 1 1 1

Zmg

100

Zmg

120 140 50 80

Zzf Zmf Zmg Zmg

3 2 1 1

GE GE GR BR

100 50 90 120 110 120 95 110 130 75 95 105 120 90 120 95 105 115 130

Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg Zmg L Zmg Zmg

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 1 1 1

2 2

GE GR GE GE GE GR GE GR

WI BR

DO DO

LI DO

OR GE / ZW

GE ROBR

GE WI GR GE

GR BR

ROV /

2 1 2 2 2 3 2 4

2 3

1 1

GR GR GR BR GR GE GR GR GE GR ZW BR GE GR GR GR ZW GE GE

WI WI BR

BR ZW BR BR BR BR WI WI BR BR GR GR

DO DO LI DO DO DO LI DO DO LI DO

ZW / LGR / BRRO DBR / DGE

C BSE

LGR DGRBR

LGR / GE BSE GE

ZW DO DO DO ZW

DEZ XX

DEZ DEZ DEZ DEZ

C C Ap C Ap1 Ap2

DO DO

C Ap C C Cg Ap C Ap

DEZ DEZ DEZ

DEZ

C C Ap1 Ap2

DEZ DEZ

C Ap1 Ap2 C Ap C Aap A/C C Aap Apb A/C C Ap C Aap Apb A/C C

DEZ DEZ DEZ XX DEZ XX DEZ DEZ XX DEZ

Betekenis van de afkortingen: LDO – Onderzijde boortraject in cm -mv Lithologie: GD – Onverharde sedimenten: G = grind, K = klei, L = leem, V = veen, Z = zand, P = puin Korrelgrootte: uf = uiterst fijn, zf = zeer fijn, mf = matig fijn, mg = matig grof, zg = zeer grof, ug = uiterst grof Bijmengsels: BK = bijmengsel klei, BS = bijmengsel silt, BZ =bijmengsel zand, BG= bijmengsel grind, BH = bijmengsel humus. Betekenis toegevoegde cijfers: 1 = zwak, 2 = matig, 3 = sterk en 4 = uiterst. Kleur: HK = hoofdkleur, BL = blauw, BR = bruin, GE = geel, GN = groen, GR = grijs, OL = olijf, OR =oranje, PA = paars, RO = rood, RZ = roze, WI = wit, ZW = zwart. TK = Tweede kleur (kleurafkortingen als boven). IK = Intensiteit kleur: LI = licht en DO = donker VLK = Vlekken (V): 2 e en 3 e letter is kleurafkorting als boven, 1 = weinig, 2 = matig 3= veel ,

ijzeraanrijk ing, onderin zwarte lens

Overige kenmerken: SO = Sortering: 1 = slecht, 2 = matig, 3 = goed, 4 = zeer goed CO = Consistentie (C ): ZSL-zeer slap, SLA-slap, MSL-matig slap, MST-matig stevig, STV-stevig PLH = plantenresten (PL): PL0 = geen, PL1 = spoor, PL2 = weinig, PL3 = veel) NVS = nieuwvormingen: MNC = mangaanconcreties, ROV = roestvlekken, FEC = ijzerconcreties, FFV = fosfaatvlekken TL = trends in de laag; FUA = naar boven toe fijner, TOH = aan de top humeus SST = Sedimentaire structuren; KL = kleilagen, LL = leemlagen, STZL = zandlagen, FLA = fijn gelaagd LG = laaggrens; BSE = basis scherp, BGE = basis geleidelijk, BDI = basis diffuus BHN = Bodemhorizont; BHA = A-horizont, BHAp = ploegvoor/omgezette diepere lagen, BHAa = esdek, BHB = B-horizont, BHBs = B-horizont met sesquioxiden, BHC = C-horizont, BHCg = Chorizont met gleykenmerken, BHCr = gereduceerde C-horizont BI = Bodemkundige interpretaties; BOV = bouwvoor XX = recent verstoord, XM = verveend, VEG = veengrond, OPG = opgebracht, SLO = slootvulling, PD = plaggendek, AD = antropogeen dek, MPG = moderpodzol GI = Geologische interpretaties; LSS = löss, COL = colluvium, ALL = alluvium, DEZ = dekzand, RIV = rivierafzettingen, FPG = fluvioperiglaciaal AIS = Archeologische indicatoren; BST = baksteen, SKO = steenkool, HKF = houtskool fijn verdeeld, AWF = aardewerkfragmenten, PUI = puin, SIN = sintels, ASF = asfaltbeton, MXX = metaal SVU =

vuursteenfragmenten, GLS = glas, SLA = slakken/sintels, VKL = verbrande klei/leem ,

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14461462/2