RR - 1 Regionale Raadsinformatiebrief Stand van zaken taakveld inburgering

Aan: Gemeenteraden van Asten, Deurne, Gemert-Bakel, Laarbeek en Someren Datum: 20 oktober 2025 Betreft: Stand van zaken taakveld inburgering

Inleiding Gemeenten zijn sinds 1 januari 2022 verantwoordelijk voor de regie over de inburgering van nieuwkomers in Nederland. Dit is vastgelegd in de Wet inburgering 2021. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de brede intake, het opstellen van het persoonlijk plan, het inburgeringsaanbod en het monitoren en begeleiden van de inburgeraars. De inburgeraars volgen in een tijdsperiode van 3 jaar een inburgeringstraject.

Met de overname van de taak, zijn ook de trajectregisseurs mee overgenomen en verwerkt in de begroting 2025 van de GR Peelgemeenten. Daarnaast is ook de functie van beleidscoördinator bij de GR Peelgemeenten belegd en verwerkt in de begroting 2025.

Belang van efficiënte inburgering Gemeenten hebben tot dusver geen invloed op de asielprocedure. Als de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) oordeelt dat iemand niet veilig kan terugkeren naar het land van herkomst, krijgt hij/zij een verblijfsvergunning asiel. Deze persoon is dan een statushouder. Vervolgens krijgt een gemeente de taak om de statushouder te huisvesten. Landelijk en ook lokaal vormen thema’s als asiel, eisen aan naturalisatie, inburgeringseisen en huisvesting structureel onderwerpen van debat en de verkiezingsprogramma’s. Dit kan mogelijk tot gewijzigd beleid in de toekomst leiden. In het huidige beleid zijn gemeenten verantwoordelijk voor het huisvesten en inburgeren van statushouders die aan hun gemeenten zijn toegewezen. Het belang van een snelle en goede inburgering van statushouders wordt onderstreept. Als personen een status hebben, dan is het belangrijk dat zij snel de taal leren, en onderwijs volgen, zodat zij een economische bijdrage kunnen gaan leveren en niet afhankelijk worden van het vangnet: kortom snel integreren. De trajectregisseurs zijn de spil in het inburgeringstraject. Bij aanvang van de taak in 2022 is er ingezet op 2,9 fte. Voor de eerste jaren bleek dit voldoende formatie, maar inmiddels is het klantenbestand in 3 jaar tijd flink gestegen.

De groei van het klantenbestand heeft invloed op het benodigde inburgeringsaanbod (onderwijs, werk en participatie), maar ook op de benodigde trajectregisseurs. Tijdens de overnameperiode (van juli-dec 2024) zijn wij op diverse uitdagingen gestuit. Al snel bleek dat de organisatie rondom inburgering niet was meegegroeid met de hoeveelheid klanten. Er werd ooit gestart met 0 klanten, maar dit is in drie jaar tijd uitgegroeid tot 500 klanten. Daar was de capaciteit, expertise en organisatie in Laarbeek niet op berekend. Daardoor werd niet voldaan aan een efficiënte inburgering: trajecten en dossiers waren niet op orde, werkprocessen onduidelijk met het gevolg dat betrokken medewerkers op omvallen stonden. Zij konden de hoeveelheid werk niet aan, waardoor achterstanden ontstaan waren. Bovendien creëert achterstand nieuwe achterstand. De urgentie was groot om uit deze dynamiek te komen en toe te werken naar een toekomstbestendige organisatie.

RAADSINFORMATIEBRIEF

In eerste instantie hadden gemeenten ervoor gekozen om taak bij de gemeente Laarbeek onder te brengen en ook het werkgeverschap van de trajectregisseurs (als een soort regionale host). Gezien de aard van de werkzaamheden, de benodigde expertise en de regionale samenwerking, is er in 2024 voor gekozen om de taak per juli 2024 te herbeleggen bij de GR Peelgemeenten. De GR Peelgemeenten is de regionale organisatie op het gebied van het sociaal domein in de regio, dus in die zin ook een logische keuze.

Inzet Herstelplan 2025 Na overname door de GR Peelgemeenten en het inzichtelijk maken waar de grootste problemen zaten, is in 2025 met goedkeuring van ons bestuur via de inzet van een herstelplan planmatig gewerkt aan het op orde krijgen van het taakveld. Inmiddels zijn er grote stappen gezet: -

-

Trajectregisseurs voelen zich weer gesteund en hebben weer grip op het werk. Het klantenbestand is overzichtelijk en dossiers staan opgeslagen in één centraal registratiesysteem Zorgned. Het klantenbestand is inmiddels teruggebracht naar 470 dossiers van inburgeraars. De dossiers van de mensen die de inburgering succesvol hebben afgerond, zijn afgesloten. De verwachting is dat dit verder zal afnemen naar een stabiel aantal van 420 inburgeraars. Daarbij wordt uitgegaan van een instroom en uitstroom van 140 per jaar (gebaseerd op ervaringscijfers en trends). Werkzaamheden zijn vertaald naar uniforme werkprocessen en vastgelegd in handboeken. Administratieve werkzaamheden zijn grotendeels uit de werkzaamheden van de trajectregisseurs gehaald en belegd bij een administratieve ondersteuner (procesondersteuner)

Zoals duidelijk mag zijn, is er in 2025 hard gewerkt om het taakveld op orde te krijgen. De GR Peelgemeenten heeft diverse functionarissen vrijgemaakt om mee te werken aan het herstelplan, zoals de manager dienstverlening, projectleider, procesadviseur en functioneel beheerder. In de volle breedte is het niet mogelijk om alle benodigde capaciteit uit de bestaande exploitatie te dekken. De herstelwerkzaamheden hebben in 2025 incidenteel extra inzet gekost, met een staartje naar 2026. Daarnaast vraagt de hoeveelheid werk in de uitvoering ook om een structurele uitbreiding. Deze aanpassingen zijn verwerkt in de begrotingswijziging 2025 en de begroting van 2026.

Financiële vertaling herstelplan -

-

-

Indien er uitgegaan wordt van 420 inburgeraars en caseload met een bandbreedte van 80-100, dan vraagt dit om een structurele capaciteit van 4,7 fte. Het betreft hier een structurele uitbreiding van 1,8 fte trajectregisseur Inburgering (per oktober 2025), zodat de totale formatie uit komt op 4,69 fte. Om de achterstanden weg te werken en opnieuw grip te krijgen op het werk, zijn er tijdelijk extra mensen ingehuurd, zowel in de uitvoering als in de vorm van een kwaliteitsmedewerker. Dit zijn echter tijdelijke investeringen. Bij het overnemen van de taak inburgering is geen (structurele) inzet van de procesondersteuner geborgd. Ter ondersteuning van de trajectregisseurs is het van essentieel belang dat de procesondersteuner administratieve taken kan overnemen. De taak is momenteel beschreven en ingevuld. De werkzaamheden omvatten ongeveer 0,89 fte. Deze formatie wordt gedekt uit de bestaande begroting en is mogelijk doordat wij een administratieve lastenverlichting hebben doorgevoerd op het taakveld BMS. Meerdere procesondersteuners kunnen op meerdere taakvelden ingezet worden en dit zorgt voor een betere verdeling van de werkzaamheden levert dus een stukje efficiency op. Extra vraag naar middelen Structureel Incidenteel Totaal

2025 € 34.800 € 167.800 € 202.600

2026 € 216.000 € 19.900 € 235.900

Deze mutaties zijn verwerkt in de 2e begrotingswijziging van 2025 en 2026.

Toekomst Het taakveld is onderwerp van de landelijke verkiezingsprogramma’s. Wij realiseren ons dat dit impact kan hebben op dit taakveld en de organisatie hiervan. Mocht de hoeveelheid instroom in de Peelgemeenten veranderen ten opzichte van de prognoses, dan zullen wij er uiteraard zorg voor dragen dat de begroting op basis van deze nieuwe cijfers bijgesteld wordt.