Document · PDF

rb1 Beeldkwaliteitsplan Buitengebied 2022

Commissie Ruimte 5 april 2023, gemeente SomerenBij agendapunt: Vaststellen bestemmingsplan Veegplan XIII22.690 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

BEELDKWALITEITSPLAN Buitengebied Someren Gemeente Someren

colofon

projectnaam Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren datum Dinsdag 20 september 2022 projectnummer P05420 opdrachtgever Gemeente Someren Contactpersoon opdrachtgever Koen Staals projectleider BRO Renze van Och projectteam BRO Ruud Tak Chiem Jacobs Iris Blom

BRO Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel T +31 (0)411 850 400 E info@bro.nl www.bro.nl

Inhoudsopgave 1

Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Leeswijzer

7 7 7

Sturingsfilosofie 2.1 Sturen met het BKP 2.2 Doel van het BKP 2.3 Voorbeelden van maatwerk 2.4 Relatie met ander beleid 2.5 Relatie met landschapsinvesteringsregeling 2.6 Wat mag waar? 2.7 Gebruikshandleiding 2.8 Gebiedsindeling

9 9 9 9 10 11 11 12 15

Streefbeeld 3.1 Someren om trots op te zijn 3.2 Van streefbeeld naar richtlijnen 3.3 Heide en boslandschap

3.4

3.5

3.6

3.8

16 18 18 18

3.3.1

Kenmerken

3.3.2

Richtlijnen structuur

3.3.3

Richtlijnen kavel

Beekdallandschap

3.4.1

Kenmerken

3.4.2

Bouwstenen

3.4.3

Richtlijnen structuur

3.4.4

Richtlijnen kavel

Kampenlandschap

3.5.1

Kenmerken

3.5.2

Bouwstenen

3.5.3

Richtlijnen structuur

3.5.4

Richtlijnen kavel

Oudere heideontginningen

Dinsdag 20 september 2022

3.7

Streefbeeld/ bouwstenen

Begrippenlijst

3.6.1

Kenmerken

3.6.2

Bouwstenen

24 24

3.6.3

Richtlijnen structuur

3.6.4

Richtlijnen kavel

Jongere heideontginningen

3.7.1

Kenmerken

3.7.2

Bouwstenen

3.7.3

Richtlijnen structuur

3.7.4

Richtlijnen kavel

Inspiratieprojecten

3.8.1

Overgangszone Strabrechtse heide

3.8.2

EVZ’s

3.8.3

Beekdalen

3.8.4

Bomenlanen jongere heideontginningen

3.8.5

Kassengebied Someren-Eind

3.8.6

Kanaalzone

3.8.7

A67

Bouwstenen

Inspiratiebeelden

Bijlage 1

– Gebiedsindeling en streefbeeld

Bijlage 2

– Analysekaarten

Bijlage 3

– Begrippenlijst

Bijlage 4

– Evaluatierapport

Terug naar laatst weergegeven pagina

Inhoudsopgave

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren

Een beeldkwaliteitsplan, wat is dat eigenlijk?

Het beeldkwaliteitsplan is een verbindend element tussen landschap, architectuur en stedenbouw. Het plan geeft kaders en richtlijnen waarmee de beeldkwaliteit van een bepaald gebied gewaarborgd wordt. Dit houdt in hoe het gebied eruit ziet. Denk dan bijvoorbeeld aan het behouden van karakteristieke zichtlijnen, of het toepassen van een knotwilgenrij. Een beeldkwaliteitsplan kijkt alleen naar wat belangrijk is om de kwaliteit van ‘hoe het eruit ziet’ te waarborgen. Er wordt geen concrete uitwerking voor een gebied gemaakt. Een beeldkwaliteitsplan geeft aanbevelingen en richtlijnen voor de vormgeving van het landschap. Het vormt de richtlijn bij de realisatie van ruimtelijke plannen en vertaalt principes naar concrete oplossingsrichtingen. Beeldkwaliteit is voor iedereen anders. Wat voor de een een hoge kwaliteit heeft is voor de ander juist omgekeerd. Bij beeldkwaliteit gaat het vooral over dat iets aansluit bij de kenmerken van de omgeving. Hierbij kun je denken aan de kenmerken in de bodem zoals voedselrijkdom of de waterstand. Maar ook bovengrondse kenmerken spelen een rol zoals de openheid of de vorm van de verkaveling. Door aan te sluiten bij de lokale kenmerken ontstaat een samenhangend en kenmerkend beeld. Beeldkwaliteit is dus wat anders dan een opgeruimd en schoon landschap. Het is subjectief en niet altijd breed gedragen.

Dinsdag 20 september 2022

Inhoudsopgave

Interactief rapport

Een beeld zegt meer dan duizend woorden. Met die gedachte in ons achterhoofd hebben we de soms complexe informatie van het beeldkwaliteitsplan buitengebied Someren gevat in tekeningen, schema’s en beknopte toelichtingen. Omdat het buitengebied van Someren een grote diversiteit aan landschappen heeft, is het beeldkwaliteitsplan een uitvoerig document. Voor elk initiatief of project in het buitengebied is slechts een deel van het beeldkwaliteitsplan relevant, namelijk, het deel wat op het desbetreffende landschapstype van toepassing is. Om zo snel mogelijk door de structuur van het beeldkwaliteitsplan te navigeren, is deze rapportage interactief gemaakt. Door te klikken op een landschapstype op de kaart, of een bouwsteen, wordt direct naar het desbetreffende onderdeel genavigeerd. Na het lezen van de tekst kan de lezer direct met een knop op elke pagina weer teruggaan naar het overzicht.

Toelichting interactieve elementen Snelkoppelingen Op iedere pagina zijn snelkoppelingen te vinden. Middels onderstaande knoppen kan eenvoudig worden genavigeerd naar: Inhoudsopgave Streefbeeld/bouwstenen Begrippenlijst Terug naar laatst weergegeven pagina Interactieve elementen Onderdelen waarbij het hiernaast weergegeven symbool zijn afgebeeld zijn interactief. Door op deze onderdelen te klikken komt er aanvullende informatie in beeld of wordt er doorverwezen naar de desbetreffende toelichting. Hyperlinks In het document zijn hyperlinks opgenomen, door op deze links te klikken wordt er automatisch naar de verwijzing doorverwezen.

Streefbeeld/ bouwstenen

Begrippenlijst

Terug naar laatst weergegeven pagina

Inhoudsopgave

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren

Dinsdag 20 september 2022

Inhoudsopgave

Streefbeeld/ bouwstenen

Begrippenlijst

Terug naar laatst weergegeven pagina

Inleiding

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren

Inleiding

Someren: een aantrekkelijk landschap om in te wonen, te werken en te recreëren. Natuur, landschap, water, rust en ruimte staan hierin centraal. Someren heeft een landschap om trots op te zijn. Het mooiste van het Somerense landschap is misschien wel de diversiteit. Elk landschapstype is anders. Het is belangrijk dat dit zo blijft, zodat ook toekomstige generaties van het prachtige landschap in Someren kunnen genieten. Daarom werken we in Someren aan het behoud van bestaande landschappen, herstel van beschadigde gebieden en de ontwikkeling van nieuwe kwaliteiten. Dit doen we samen. Samen met de inwoners, bedrijven en recreanten. Het landschap is dynamisch. Continu aan verandering onderhevig. We gebruiken het landschap op een andere manier dan 100 jaar geleden. Het landschapsbeeld is hierdoor veranderd. In de toekomst zullen we het landschap ook op een andere manier gaan gebruiken. Het gebruik verschuift de laatste jaren steeds vaker van een (agrarisch) productielandschap naar een plek waarin we een diversiteit aan functies ontplooien zoals wonen en recreëren. Om ervoor te zorgen dat we in dit veranderende landschap waardevolle elementen beschermen en voortbouwen op wat van waarde is, biedt dit beeldkwaliteitsplan voor het buitengebied houvast. Houvast in het vastleggen van de kernkwaliteiten en handvatten om hier toekomstgericht mee om te gaan.

Met als einddoel: dat Someren een landschap heeft en houdt om trots op te zijn.

1.1

Aanleiding

Het vorige Beeldkwaliteitsplan buitengebied (BKP) van de gemeente Someren is in 2011 vastgesteld. Het beeldkwaliteitsplan voorziet in ontwerprichtlijnen voor nieuwe ontwikkeDinsdag 20 september 2022

Inhoudsopgave

lingen in het buitengebied van de gemeente. Sindsdien is er veel veranderd in het buitengebied. Verschillende uitbreidingslocaties voor woningbouw zijn gerealiseerd en daarnaast zijn er veel Ruimte voor Ruimte woningen gebouwd in de bebouwingslinten en – clusters. Ook zijn verschillende agrarische bedrijfsbestemmingen uitgebreid of veranderd naar de functies wonen, recreatie of kleinschalige bedrijvigheid. Vanwege al deze veranderingen heeft de gemeenteraad in 2020 besloten dat een evaluatie en actualisatie van het BKP noodzakelijk is. Deze evaluatie heeft plaatsgevonden in het voorjaar van 2022 en vormt een belangrijke basis voor de actualisatie. Het evaluatierapport is te vinden in de bijlage van voorliggend beeldkwaliteitsplan.

1.2

Leeswijzer

hand van dit streefbeeld gaan we in dit hoofdstuk nader in op de staat van het Somerense landschap op dit moment. Maar geven we ook per landschapstype een overzicht van de richtlijnen per landschapstype om de landschappelijke kwaliteit te ‘herstellen en versterken’. 4. Bouwstenen De richtlijnen voor het herstellen en versterken van de landschapskwaliteit zijn zo opgesteld dat de bouwstenen eenvoudig kunnen worden toegepast. Bouwstenen zijn landschapselementen zoals een struweelhaag, bomenrij of bebouwingslint. In dit hoofdstuk wordt elke bouwsteen toegelicht met specificaties, principetekeningen en plantkeuze om ook daadwerkelijk aan de slag te kunnen gaan met de versterking van de beeldkwaliteit.

Dit beeldkwaliteitsplan voor het buitengebied van Someren is opgebouwd uit vier onderdelen: 1. Sturingsfilosofie Een beeldkwaliteitsplan is bedoeld om de beeldkwaliteit van het buitengebied te behouden en te versterken. Maar hoe moet je het beeldkwaliteitsplan gebruiken en hoe is de sturing bedoeld? 2. Gebiedsindeling Het beeldkwaliteitsplan en bijbehorende richtlijnen zijn gebaseerd op de landschapstypen die in Someren voorkomen. Gebieden in een landschapstype hebben ongeveer dezelfde ruimtelijke kenmerken. 3. Streefbeeld Someren heeft nu al een landschap om trots op te zijn. Een landschap met een grote diversiteit en verschillende waardevolle karakteristieken. De gewenste beeldkwaliteit van het Somerense buitengebied is gevat in het Streefbeeld. Aan de

Streefbeeld/ bouwstenen

Begrippenlijst

Terug naar laatst weergegeven pagina

Inleiding

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren

Dinsdag 20 september 2022

Inhoudsopgave

Streefbeeld/ bouwstenen

Begrippenlijst

Terug naar laatst weergegeven pagina

Sturingsfilosofie

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren

Sturingsfilosofie

2.1

Sturen met het BKP

Sturen op beeldkwaliteit is maatwerk. De gemeente Someren heeft een divers buitengebied. Alle unieke kwaliteiten en karakteristieken zijn onmogelijk in één rapport te vatten. Daarvoor is elke locatie te verschillend. Wel is het mogelijk om een aantal generieke uitgangspunten, kwaliteiten en karakteristieken te benoemen die over het algemeen voor locaties in een bepaald landschapstype gelden.

2.2

Doel van het BKP

Beeldkwaliteit is maatwerk. Elke locatie is uniek. Toch bevat voorliggend document een set richtlijnen die uitspraken doen over wat passende inrichtingsmaatregelen zijn in een bepaald gebied. Maar hoe moet je hiermee omgaan? De richtlijnen in dit beeldkwaliteitsplan zijn geen eisen die zeggen hoe het móet. Daarvoor is elke plek te uniek. Het is inspiratie voor hoe het kán. Maar dat betekent niet dat alles mag. Dat is het complexe van werken met een beeldkwaliteitsplan. Als je in Someren nadenkt over het versterken van de landschapskwaliteit of een ontwikkeling in het buitengebied wil inpassen, is het beeldkwaliteitsplan leidend, In principe is het beeldkwaliteitsplan geen bindend beleidsdocument, tenzij er vanuit een ander beleidsdocument bindende voorwaarden gesteld wordt aan het BKP. Zoals in 2011 in het bestemmingsplan gedaan is. De praktijk leert dat het beeldkwaliteitsplan in het merendeel van de gevallen gebruikt wordt in een planprocedure waarbij bijvoorbeeld vanuit de ‘Landschapsinvesteringsregeling Someren’ een eis voor het nemen

Dinsdag 20 september 2022

Inhoudsopgave

van landschappelijke maatregelen gesteld wordt. Binnen dergelijke planprocedures is het belangrijk te weten hoe met maatwerk aangesloten kan worden op de visie van dit beeldkwaliteitsplan. Dit beeldkwaliteitsplan moet houvast bieden om aan de slag te gaan in het buitengebied en de beeldkwaliteit ervan te behouden en waar mogelijk te versterken. Het is niet bedoeld als toetsingskader waar niet van afgeweken mag worden. Maar als er afgeweken wordt, is het belangrijk om goed te motiveren waarom afgeweken wordt en waarom de voorgestelde afwijking toch zoveel mogelijk aansluiting zoekt bij het gedachtengoed van het beeldkwaliteitsplan. Het beeldkwaliteitsplan doet immers generieke uitspraken over een landschapstype als geheel. Het kan zijn dat een klein deel van een landschapstype net afwijkt van het generieke beeld, waardoor de richtlijnen eigenlijk niet goed toepasbaar zijn. Dit betekent: in principe gelden de richtlijnen vanuit het beeldkwaliteitsplan, maar wanneer goed beargumenteerd kan worden dat de omstandigheden op die specifieke plek afwijken van het omringende landschapstype en dat daardoor afgeweken moet worden van de richtlijnen, kan dat worden overwogen. Een vergelijkbare situatie kan zich voordoen doordat voortgebouwd moet worden op een bestaande situatie.

De richtlijnen uit dit beeldkwaliteitsplan lenen zich niet altijd optimaal voor de toepassing op een bestaande situatie. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de eigendomssituatie van gronden waardoor de voorgeschreven maatvoering van een landschapselement niet past. Of bestaande beplanting waardoor het sortiment niet (volledig) aansluit bij de voorgeschreven plantkeuze. Ook hierbij is er de mogelijkheid om gemotiveerd af te wijken in bijvoorbeeld een planprocedure.

Streefbeeld/ bouwstenen

Begrippenlijst

2.3

Voorbeelden van maatwerk

In voorgaande paragraaf wordt het toepassen van maatwerk ten opzichte van de richtlijnen en bouwstenen uit dit beeldkwaliteitsplan genoemd. In deze paragraaf geven we drie voorbeelden van situaties waarin maatwerk denkbaar is en op welke manier dit tot uiting kan komen: Andere omstandigheden Situatie Een perceel is gelegen in een laag gelegen gebied van het kampenlandschap. Door de plaatselijke hoge grondwaterstand is het een nat gebied. Maatwerk Het kampenlandschap is een van nature droog landschapstype. Het sortiment is afgestemd op deze omstandigheden. De situatie in dit voorbeeld is anders waardoor de soorten die in het kampenlandschap voorgesteld worden mogelijk niet optimaal groeien. Daarom is het hier denkbaar soorten toe te passen die beter passen bij de lokale omstandigheden. Het meest logische is om aan te sluiten bij de soorten van het beekdallandschap omdat dit van nature al een natter gebied is. In dit voorbeeld kun je bijvoorbeeld afwijken van de richtlijnen en bouwstenen in het kampenlandschap en bijvoorbeeld een knotwilgenrij aanplanten. Bestaande situatie Situatie Een perceel is gelegen in de jongere heideontginningen. Op het perceel staat een (bedrijfs)woning met een schuur, Tussen de schuur en de erfgrens is tien meter ruimte. Vijf meter is noodzakelijk als rijweg voor de interne logistiek op het erf.

Terug naar laatst weergegeven pagina

Sturingsfilosofie

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren

LEGENDA

Maatwerk In de richtlijnen van het Beeldkwaliteitplan staat dat in de jongere heideontginningen dat op het achtererf een robuuste overgang naar het omringende landschap gemaakt moet worden door bijvoorbeeld een houtsingel. In de specificaties bij de bouwsteen houtsingel staat dat een houtsingel minimaal 6 meter breed is. Omdat er in dit voorbeeld door de bestaande situatie niet voldoende ruimte is, maar een robuuste overgang in dit landschapstype wel gewenst is, kan maatwerk geleverd worden door de best mogelijke omvang te realiseren. In dit geval dus een houtsingel van 5 meter breed. Cultuurhistorisch waardevolle objecten Situatie Een oude cultuurhistorisch waardevolle boerderij is gelegen in het kampenlandschap. Vroeger lag deze boerderij aan een zandpad, maar later is er aan de achterzijde van deze boerderij een weg gerealiseerd waarop het erf ontsloten wordt. Hierdoor is de oriëntatie van het erf gewijzigd. Maatwerk Bijgebouwen moeten altijd achter de voorgevelrooilijn gepositioneerd worden. Door de veranderde situatie in dit voorbeeld zou dat betekenen dat de bijgebouwen in het ensemble eigenlijk voor de oude voorgevel gepositioneerd moeten worden. Hierdoor sluit de opstelling van het erf niet meer aan bij de oorspronkelijke opzet. Vanuit beeldkwaliteit kan in dit geval maatwerk geleverd worden door met de indeling van het erf aan te sluiten bij de oorspronkelijke opzet.

Dinsdag 20 september 2022

Inhoudsopgave

Locaties RvR - aangehouden Zoekgebieden RvR 2021 Bebouwingsconcentratrie 2011 en 2013 Uitbreidingslocaties - structuurvisie 2028 Gemeentegrens - Someren

opentopoachtergrondkaart

BEELDKWALITEITSPLAN

Beleid voor niet-agrarische functies in het buitengebied en maatregelen ter stimulering van de sloop van voormalige agrarische bedrijfsgebouwen

Invoeren Slooplening en Sloopbank 2016 Zo doen wij het in Someren!

BUITENGEBIED 2011 GEMEENTE SOMEREN VASTGESTELD 29 JUNI 2011

Modificaties: 1. Zoekgebieden teruggebracht tot bebouwingsconcentraties zoals ingetekend op kaart Structuurvisie 2028. 2. Uitbreidingslocaties woningbouw verwijderd uit de zoekgebieden, onderlegger Structuurvisie 2028. 3. Handmatig zichtlijnen en waardevolle open gebieden uit de zoekgebieden geknipt, onderlegger Beeldkwaliteit 2011. 4. Handmatig beekdallandschap t.h.v. Kleine Aa, Meervensche loop en Kievitsloop verwijderd, onderlegger Beeldkwaliteit 2011. 5. Vaarselstraat grotendeels verwijders vanwege landschappelijke kwaliteit en Winkelstraat verwijderd vanwege vol zoekgebied. 6. Overige 'overhoekjes' verwijderd waar geen volwaardige kavel meer kan worden gerealiseerd.

Nota Ruimtelijke Kwaliteit 2012

Landschapsinvesteringsregeling gemeente Someren 2020

Gemeente Someren

Ruimtelijk afwegingskader De Peel 5 februari 2021 www.must.nl

Ruimtelijk afwegingskader De Peel De waarden van het landschap als basis

Figuur 1: Beleidsdocumenten gemeente Someren

2.4

Relatie met ander beleid

•

Beeldkwaliteit is een breed begrip. Veel onderwerpen hebben ermee te maken, of hebben invloed op de beeldkwaliteit van het buitengebied. Daarom is het belangrijk om het begrip ‘beeldkwaliteit’ goed af te bakenen. Sommige onderdelen zijn in Someren namelijk al in andere beleidsdocumenten vastgelegd. Het zou verwarrend zijn als het beeldkwaliteitsplan over dezelfde onderwerpen uitspraken zou doen. Onderstaande onderwerpen zijn in Someren al geregeld in andere beleidsstukken. Daarom gaan we hier in het beeldkwaliteitsplan niet verder op in. Dit betreft de huidige stand van zaken. In de toekomst is het mogelijk dat hier nieuwe beleidsdocumenten aan toegevoegd worden, bestaande documenten worden vervangen, of komen te vervallen.

Streefbeeld/ bouwstenen

Begrippenlijst

• • • • • •

Architectonische aspecten bebouwing – Nota Ruimtelijke Kwaliteit Beeldbepalende panden – Nota Ruimtelijke Kwaliteit Toepassing systematiek landschapsinvesteringsregeling – Landschapsinvestering gemeente Someren 2020 Regelgeving omtrent bescherming ruimtelijke waarden – Bestemmingsplan Ruimte voor Ruimte woningen - toepassingsregels Ruimte voor Ruimte woningen 2021 Zonneparken - Beleid zonneparken in het buitengebied 2017 (evaluatie 2018 en 2020) Toekomstvisie Someren op de lange termijn – Structuurvisie Someren 2028 (wordt vervangen door omgevingsvisie Someren, in ontwikkeling)

Terug naar laatst weergegeven pagina

Sturingsfilosofie

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren

Relatie met landschapsinvesteringsregeling

2.6

Wat mag waar?

Dinsdag 20 september 2022

Inhoudsopgave

Landschapsinvesteringsregeling Someren

Ja, beperkt

Ja, groot

Categorie 1: geen aanvullende maatregelen

Categorie 2

Categorie 3

Wilt u het landschap versterken?

Landschappelijke inpassing

Kwaliteitsverbetering van het landschap

Richtlijnen per landschapstype

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren Bouwstenen

Figuur 2: Stroomschema landschapsinvesteringsregeling - Beeldkwaliteitsplan

beleidsdocumenten om dit te regelen. Toch is het beeldkwaliteitsplan wel nauw verbonden aan deze andere beleidsstukken op de volgende twee manieren: •

Beeldkwaliteit is nauw verbonden aan de functie die je als gemeente op een plek toestaat. Toch wordt in dit beeldkwaliteitsplan niet ingegaan op welke functies waar toegestaan of gewenst zijn. Hiervoor heeft de gemeente Someren andere

Nee

Bouwstenen

In de evaluatie van het beeldkwaliteitsplan uit 2011 zijn verschillende aandachtspunten opgehaald die eigenlijk in de landschapsinvesteringsregeling van de gemeente geregeld worden. Een belangrijk aandachtspunt is dat de invulling van de landschapsinvesteringsregeling niet aansluit bij de doelstelling van het beeldkwaliteitsplan. Deze evaluatie is voor de gemeente aanleiding om de komende periode de landschapsinvesteringsregeling te herzien. In de opzet van voorliggend beeldkwaliteitsplan is al zoveel mogelijk rekening gehouden met de aandachtspunten vanuit evaluatie, zodat bij de herziening van de landschapsinvesteringsregeling beide documenten goed op elkaar aansluiten.

impact

Heeft u een initiatief met impact op de omgeving?

Dit beeldkwaliteitsplan kan bij allerlei ontwikkelingen en projecten worden gebruikt als handleiding om op een goede manier met het Somerense landschap om te gaan. De praktijk leert dat het overgrote deel van de ontwikkelingen en projecten waarbij dit beeldkwaliteitsplan gebruikt wordt gekoppeld is aan de eisen vanuit de ‘Landschapsinvesteringsregeling gemeente Someren 2020’. Hierin is vastgelegd dat bij elke ontwikkeling een landschappelijke inpassing verplicht is en wanneer ook aanvullende kwaliteitsverbeterende maatregelen noodzakelijk zijn. Dit document legt de eisen vast waaraan de landschappelijke inpassing moet voldoen. Daarnaast geeft de LIR ook specificaties voor de inrichtingsmaatregelen die kunnen worden gebruikt. Dit beeldkwaliteitsplan geeft een kwalitatieve richting voor de keuze van passende inpassingsmaatregelen.

Maatregelen

2.5

Wanneer vanuit andere beleidsdocumenten een nieuwe ontwikkeling in het bestemmingsplan van het buitengebied wordt toegestaan, is het beeldkwaliteitsplan leidend om deze ontwikkeling op een goede manier in het landschap in te passen;

Streefbeeld/ bouwstenen

Begrippenlijst

•

Wanneer de gemeente Someren nieuw beleid vaststelt, zoals bijvoorbeeld een woonvisie, dan is het belangrijk het beeldkwaliteitsplan integraal mee te nemen in het opstellen van dit beleid. Zo moet voorkomen worden dat dit nieuwe beleid afbreuk doet aan de beeldkwaliteit van Someren. Op deze twee manieren is geborgd dat beeldkwaliteit van het buitengebied in voldoende mate is verankerd in de toekenning van functies aan plekken in het buitengebied.

Terug naar laatst weergegeven pagina

Sturingsfilosofie

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren

2.7

Gebruikshandleiding

Bent u van plan om met het beeldkwaliteitsplan aan de slag te gaan? Volg dan de volgende vier stappen: 1. U bent van plan om in het buitengebied aan de slag te gaan met het versterken van de beeldkwaliteit. Ofwel u wilt zelf graag bijdragen aan de kwaliteit van uw woon- werk- en leefomgeving, ofwel u wordt daartoe verplicht vanuit bijvoorbeeld de landschapsinvesteringsregeling. 2. In welk landschapstype ligt het perceel waarop u de maatregelen heeft voorzien? Zoek dit op in de landschapstypenkaart. 3. Bekijk voor dit landschapstype het streefbeeld en bijbehorende (ontwerp)richtlijnen. De richtlijnen vertellen welke bouwstenen passend zijn in een gebied en hoe deze kunnen worden toegepast. 4. De richtlijnen verwijzen naar bouwstenen waarin specificaties zijn vastgesteld van de voorgestelde maatregelen zoals informatie over bijvoorbeeld maatvoeringen en plantkeuze.

Landschapsanalyse Landschapsanalyse Basis voor landschapsontwikkeling Basis voor landschapsontwikkeling

Streefbeeld Streefbeeld Gemeentebreed opopstructuurniveau Gemeentebreedwensbeeld wensbeeld structuurniveau

Richtlijnen per landschapstype Richtlijnen per landschapstype Welke bouwstenen passen in dit landschapstype en hoe Welke bouwstenen passen in dit landschapstype en moeten deze toegepast worden? hoe moeten deze toegepast worden?

Specificaties bouwstenen Specificaties perbouwsteen bouwstenen Hoe ziet elke er uit en welke plantensoorten Hoe ziet elke bouwsteen er uit en welke plantsoorten horen hierbij? horen hierbij?

Een landschap trots opzijn! te zijn! Een landschap omom trots op te

Figuur 3: Stappenplan beeldkwaliteitsplan

Dinsdag 20 september 2022

Inhoudsopgave

Streefbeeld/ bouwstenen

Begrippenlijst

Terug naar laatst weergegeven pagina

Sturingsfilosofie

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren

Dinsdag 20 september 2022

Inhoudsopgave

Streefbeeld/ bouwstenen

Begrippenlijst

Terug naar laatst weergegeven pagina

Legenda: Bos- en Heidegebied Beekdallandschap Kampenlandschap Oudere heideontginningen Jongere heideontginningen

Gebiedsindeling

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren

2.8

Gebiedsindeling

Aan de opbouw van een landschap liggen vele factoren ten grondslag. Denk hierbij aan de bodemsoort, de ontginningsperiode en hydrologische kenmerken. Samen vormen al deze factoren een combinatie waardoor een plek tot een bepaald landschapstype behoord. Om hier grip op te krijgen is het landschap van Someren grondig geanalyseerd. In afbeelding 4 is een beknopt overzicht weergegeven van de analysekaarten. Zie de bijlage voor het volledige overzicht in detail. Op basis van deze analyse is het landschap in Someren te verdelen in vijf verschillende landschapstypen:

Boxtel

Datum:

Schaal:

Historische kaart: situatie anno 1840 Gebiedsanalyse Omgevingsvisie

Bosscheweg 107

sept. 2021

1 : 50000

Getekend:

Formaat:

CJa

Gemeente Someren

www.bro.nl Tekeningnr.:

Projectnr.:

P04503_ 2021....

P04503

5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400

Helmond

info@bro.nl

Historische kaart: situatie anno 1930 Gebiedsanalyse Omgevingsvisie Gemeente Someren

Helmond

Boxtel

Datum:

Schaal:

Bosscheweg 107

sept. 2021

1 : 50000

Getekend:

Formaat:

CJa

Tekeningnr.:

Projectnr.:

P04503_ 2021....

P04503

5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400 www.bro.nl info@bro.nl

Bos- en Heidegebied Beekdallandschap Kampenlandschap Oudere heideontginningen Jongere heideontginningen

Mierlo

Gemeente Someren

Helmond

Boxtel

Datum:

Schaal:

Bosscheweg 107

sept. 2021

1 : 50000

Getekend:

Formaat:

CJa

Tekeningnr.:

Projectnr.:

P04503_ 2021....

P04503

5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400 www.bro.nl info@bro.nl

Deurne

• • • • •

Historische kaart: situatie anno 1970 Gebiedsanalyse Omgevingsvisie N

Historische kaart: situatie anno 2020 Gebiedsanalyse Omgevingsvisie

Lierop

Datum:

Schaal:

Bosscheweg 107

sept. 2021

1 : 50000

Getekend:

Formaat:

CJa

Tekeningnr.:

Projectnr.:

P04503_ 2021....

P04503

5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400 www.bro.nl info@bro.nl

Deurne

Lierop

Asten

Someren

Boxtel

Mierlo

Lierop

Asten

Helmond

Deurne

Mierlo

Gemeente Someren

Someren

Bodemtypen meest voorkomende soorten Humuspodzolgronden Hn21

Provinciale cultuurhistorische waarden

cHn21

Molenbiotoop

Hd21

Op de landschapstypenkaart is de indeling van de landschapstypen gegeven, die sturend is voor het beeldkwaliteitsplan. Samen met het streefbeeld is dit de basis voor de richtlijnen en bouwstenen die de inrichting van het landschap bepalen.

Historische vlakken buiten de culthistorische lanschappen

cHn23

Someren-Eind

Enkeerdgronden zEZ21

Someren-Eind

Hoogte op maaiveld

zEZ23

Someren-Heide

Meestal kwel, soms sterk

Eerdgronden EZg23 Lager gelegen

Someren-Eind

Historische stedenbouwkundige structuren

Sterke kwel

Someren-Heide

pZg23

Historische groenstructuren

Someren-Eind

Kwel en infiltratie

Hoger gelegen

Archeologische monumenten

Meestal kwel

Cultuurhistorische landschappen

Soms kwel

Cultuurhistorische vlakken

Someren-Heide

Infiltratie

pZn23

Historische zichtrelatie

Vaaggronden Zd21

Historisch geografische lijnen

ABzt

Monumentale bomen

Bebouwd

Monumentale bouwwerken

Maarheeze

Bodemtypen Gebiedsanalyse Omgevingsvisie Gemeente Someren

Boxtel

Datum:

Schaal:

Bosscheweg 107

sept. 2021

1 : 50000

Getekend:

Formaat:

CJa

Tekeningnr.:

Projectnr.:

P04503_ 2021....

P04503

5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400

Helmond

www.bro.nl info@bro.nl

Hoogtekaart Gebiedsanalyse Omgevingsvisie Gemeente Someren

Boxtel

Datum:

Schaal:

Bosscheweg 107

sept. 2021

1 : 50000

Getekend:

Formaat:

CJa

Tekeningnr.:

Projectnr.:

P04503_ 2021....

P04503

5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400

Helmond

www.bro.nl info@bro.nl

Deurne

Mierlo

Maarheeze

Kwel- en infiltratiekaart Gebiedsanalyse Omgevingsvisie N

Gemeente Someren

Boxtel

Datum:

Schaal:

Bosscheweg 107

sept. 2021

1 : 50000

Getekend:

Formaat:

CJa

Tekeningnr.:

Projectnr.:

P04503_ 2021....

P04503

5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400 www.bro.nl info@bro.nl

Provinciale cultuurhistorische waarden Gebiedsanalyse Omgevingsvisie N

Gemeente Someren

Boxtel

Datum:

Schaal:

Bosscheweg 107

sept. 2021

1 : 50000

Getekend:

Formaat:

CJa

Tekeningnr.:

Projectnr.:

P04503_ 2021....

P04503

5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400 www.bro.nl info@bro.nl

Deurne

Mierlo

Lierop

Asten

Someren

Someren-Eind

Interim omgevingsverordening Noord-Brabant - basiskaart landelijk gebied Landelijk gebied

Someren

Someren-Eind

Geomorfologie meest voorkomende soorten Vrij vlak, laaggelegen terrasafzettingswelving

Someren-Heide

Groenblauwe mantel

Someren-Heide

Terrasafzettingsvlakte

Gemengd landelijk gebied

Langgerekte dalvormige laagte

Waterwingebied

Glooing van beekdalzijde Beekdalbodem met meanderruggen en geulen Dekzandrug Landduin Dekzandvlakte

Maarheeze

Interim omgevingsverordening Noord-Brabant .... Gebiedsanalyse Omgevingsvisie

Boxtel

Datum:

Schaal:

Bosscheweg 107

sept. 2021

1 : 50000

Geomorfologie Gebiedsanalyse Omgevingsvisie

Boxtel

Datum:

Schaal:

Bosscheweg 107

sept. 2021

1 : 50000

Figuur 4: Inventarisatie en analysekaarten (zie bijlage voor grote kaarten) Gemeente Someren

Dinsdag 20 september 2022

Inhoudsopgave

5282 WV Boxtel

+31 (0)411 850 400

Getekend:

Formaat:

CJa

Tekeningnr.:

Projectnr.:

P04503_ 2021....

P04503

www.bro.nl

info@bro.nl

Streefbeeld/ bouwstenen

Gemeente Someren

Begrippenlijst

5282 WV Boxtel

+31 (0)411 850 400

Getekend:

Formaat:

CJa

Tekeningnr.:

Projectnr.:

P04503_ 2021....

P04503

www.bro.nl

info@bro.nl

Terug naar laatst weergegeven pagina

Streefbeeld Legenda: Bos- en Heidegebied Beekdallandschap Kampenlandschap Oudere heideontginningen Jongere heideontginningen Water Waterloop Bebouwde kom Kassengebied Ecologische verbindingszone Bufferzone Strabrechtse Heide (zie ook inspiratieprojecten) Bebouwing in het buitengebied Lintbebouwing Bebouwingsclusters Bolle akkers Indicatieve structuur landschapselementen (zie ook bouwstenen) Maat van de ruimtes en doorzichten (S, M, L, XL)

Streefbeeld

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren boomgaard Lage haag

Overzicht bouwstenen

max. 1.00m

max. 1 meter

10m

Solitair

Boomgroep

. 10 .00 m

Solitaire bomen en boomgroepen

6.00

max

in. m

Architectuur

Jonge Heideontginning

Ecologische verbindingszone

Oude Heideontginning

Vr i

Kampenlandschap

EVZ min. 25 meter

Beekdal Hoge haag

Achtererf

bomen

max. 2.00m

1/3

2/3

max. 1 meter bomen

Voorerf

Bosje

Oppervlak maximaal 500 m2

Poelen

Overgangszone tussen land en water oever is bij voorkeur 1:3

struiken

min. 1 hectare

min. 3 hectare

min. 10 hectare

20 - 40 meter

30 - 60 meter

40 - 80 meter

Oppervlak maximaal 500 m2

kruiden

Rietoevers en of diverse grassen en kruiden

kruiden

doorzicht

open uitstraling naar de weg

Oeverbeplanting/ pioniersbeplantingen

Rietoevers en of diverse grassen en kruiden

Houtsingel

Open natuur bos (kern)

mantel > 3 meter

zoom > 1 meter

bos (kern)

mantel > 3 meter

zoom > 1 meter

50 - 100 meter

Oeverbeplanting/ pioniersbeplantingen Overgangszone tussen land en water oever is bij voorkeur 1:3

struiken

Open natuur

min. 20 hectare

S,M,L- doorzichten

Jonge Heideontginning

Lint

Natuurvriendelijke oever

3-10m

Oude Heideontginning

Cluster

geen gesloten gevelbeeld

S,M,L- open ruimtes

bijgebouwen staan achter de voorgevel rooilijn van de hoofdwoning min. 2 meter

Kampenlandschap Beekdal

gezamelijk erf 3-10m

doorzicht min. om de vier woonpercelen

Recreatief wandelpad

min. 1 hectare

min. 3 hectare

min. 10 hectare

min. 20 hectare

20 - 40 meter

30 - 60 meter

40 - 80 meter

50 - 100 meter

doorzicht

boomgaard

open uitstraling naar de weg

Doorzichten Lint

Recreatief wandelpad

geen gesloten gevelbeeld

Cluster

1-3m

bijgebouwen staan achter de voorgevel rooilijn van de hoofdwoning min. 2 meter

Knotbomen in een rij of een griend

gezamelijk erf doorzicht min. om de vier woonpercelen

Kruidenrijke stroken en velden

5 - 10m

1-3m

Knotbomenrij

Knotbomen in een rij of een griend

3-10 meter

5 - 10m

Kruidenrijke akker- en weideranden

10m

Hekwerken

10m

Solitair

Boomgroep min. 1-2 meter

in. 6.00 m

er met

max

min. 20 meter Kruidenrijke stroken en velden

. 20

min

Struweelhaag Knotbomen in een rij of een griend

. 10

.00

5 - 10m

min. 20 meter breed

Vr i

5 - 10m

max. 0,5 hectare

3-10 meter

1-3 meter Struweelhaag

Achtererf

Bomenlaan

min. 20 meter

Bomenrij

5 - 10m

Struweelhagen

5 - 10m

. 20

min

er met

Kruidenrijke vegetatie

2/3

max. 0,5 hectare

1-3 meter Struweelhaag

Voortuin met landelijk karakter

1/3

Voorerf

Bomenrij

Bomenlaan wegprofiel

2m Oppervlak maximaal 500 m2

1-3 meter 8m - 15m Overgangszone tussen land en water oever is bij voorkeur 1:3

Bomenrij

Woning georiënteerd op de weg

Bomenrij/bomenlaan

8m - 15m

Lage haag Oeverbeplanting/ pioniersbeplantingen

2m max. 1.00m

Rietoevers en of diverse grassen en kruiden

wegprofiel

Afstand tot de weg dient te passen in het landschap

Verspringing in de rooilijn van min. 2-4 meter

Haag

min. 2 meter min. 2 meter

Linten en clusters

max. 1 meter Bijgebouw ondergeschikt

Robuuste inpassing

Insallaties/ silo’s op het achtererf

8m - 15m achter voorgevelrooilijn Woning georiënteerd op de weg

Afstand tot de weg dient te passen in het landschap

Verspringing in de rooilijn van min. 2-4 meter

3-10m

min. 2 meter min. 2 meter

boomgaard Bijgebouw ondergeschikt

Robuuste inpassing

Insallaties/ silo’s op het achtererf

Recreatief wandelpad

Boomgaard

EVZ min. 25 meter

Hoge haag

Recreatieve paden

achter voorgevelrooilijn

1-3m

Overige bebouwing en bouwwerken

max. 2.00m 10m

10m

10m Solitair

Boomgroep

in. 6.00

max

. 10 .00

max. 1 meter

m Vr i

Achtererf

Dinsdag 20 september 2022 2/3

Voorerf

1/3

Inhoudsopgave

Streefbeeld/ bouwstenen

Begrippenlijst

Terug naar laatst weergegeven pagina

Streefbeeld

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren

3.1

Someren om trots op te zijn

Someren: een buitengebied om trots op te zijn. Een beeldkwaliteitsplan gaat over het algemeen in op het versterken van huidige kwaliteiten en het inpassen van nieuwe ontwikkelingen. Maar het mag niet vergeten worden dat Someren nu al een landschap heeft met veel kwaliteit. Verschillende landschapstypen met elk hun eigen ontstaansgeschiedenis komen samen in Someren. Dit zorgt voor een rijk contrast in landschapstypen. Van oude en kleinschalige landschappen in het noorden tot jonge en grootschalige landschappen in het zuiden. Elk landschap is daarmee uniek. We koesteren de huidige waarden maar zetten ook in op het herstellen en versterken van de algehele (beeld)kwaliteit van het buitengebied in de gemeente Someren. Dit doen we in de vorm van een streefbeeld. Dit streefbeeld is op basis van een grondige landschapsanalyse (zie ook de kaarten in de bijlage), het beeldkwaliteitsplan uit 2011, en een veldinventarisatie opgesteld. Dit streefbeeld geeft op hoofdlijnen het gewenste beeld van het landschap weer. Omdat het op dit moment nog onduidelijk is wat er in de toekomst gaat spelen, is het streefbeeld opgesteld op structuurniveau. De belangrijkste principes en structuren die bepalend zijn voor de beeldkwaliteit zijn weergegeven op de kaart. Het grondgebied van de gemeente Someren is hierin herkenbaar, maar de kaart is niet herleidbaar naar individuele percelen.

Het streefbeeld biedt het samenhangende beeld voor de gemeente Someren als geheel. De structuren uit het streefbeeld geven samen met de richtlijnen per landschapstype en de bouwstenen houvast om op een juiste manier aan de slag te gaan in het landschap. De exacte locatie van inrichtingsmaatregelen wordt dus bepaald zodra projecten zich aandienen. Het streefbeeld geeft de houvast om dat op een passende wijze te doen. Dinsdag 20 september 2022

Inhoudsopgave

De belangrijkste kenmerken uit het streefbeeld worden per landschapstype toegelicht in de paragraaf ‘kenmerken’.

3.2

Van streefbeeld naar richtlijnen

Het landschap en de beeldkwaliteit ervan zijn niet statisch. Ze zijn continu aan verandering onderhevig. We zoeken de mogelijkheden om de oude kenmerkende landschapskarakteristieken te herstellen en nieuwe kwaliteiten toe te voegen. Dit doen we op twee schaalniveaus: •

•

Structuurniveau: elementen die bijdragen aan de beeldkwaliteit van het Somerense landschap op het niveau van landschapstypen. Deze elementen hebben een grote meerwaarde voor de beeldkwaliteit doordat ze meestal meerder percelen beslaan, denk bijvoorbeeld aan een doorlopende bomenrij, daarom zijn dit maatregele op structuurniveau. Kavelniveau: nieuwe (rode) ontwikkelingen die vanuit ander beleid mogelijk gemaakt worden, moeten op een goede manier in het landschap ingepast worden. Hiervoor moet het erf en de randen hiervan ingepast worden met maatregelen die op kavelniveau aansluiten bij de landschapskarakteristiek. Het betreft hier dan ook meestal maatregelen met een beperktere omvang.

De kansen voor het beschermen, herstellen en versterken van de landschappelijke karakteristieken van elk landschapstype worden in dit hoofdstuk nader toegelicht. Welke bouwstenen passen in dit landschapstype en op welke manier moeten deze toegepast worden? De detailuitwerking van de bouwstenen zoals maatvoering en plantkeuze wordt nader uiteengezet in het hoofdstuk ‘bouwstenen’. Bij het opstellen van de bouwstenen is niet alleen gekeken naar de beeldkwaliteit, maar ook naar aspecten zoals biodiversiteit en klimaatadaptatie.

Streefbeeld/ bouwstenen

Begrippenlijst

Figuur 5: Heide en boslandschap

3.3

Heide en boslandschap

3.3.1 Kenmerken Het heide en boslandschap bevindt zich aan de westzijde van de gemeente Someren met de Strabrechtse heide als belangrijkste onderdeel. Het heide en boslandschap stopt niet bij de gemeentegrens, maar strekt zich uit tot de buurgemeenten zoals Heeze-Leende en Nederweert. Dit landschap heeft een hoge recreatieve en ecologische waarde. Deze ecologische waarden zijn beschermd middels verschillende beschermingsregimes zoals de aanduiding van Natura 2000. De uitgestrekte natte en droge Heidegebieden liggen met een aantal grote vennen als enclaves in de bossen van Someren. In dit landschapstype staan de natuurwaarden en het beheer hiervan voorop. Transformatie van naaldbos naar gemengd loofbos is gewenst, maar ook de omzetting naar heide of stuifzandgebieden behoren tot de mogelijkheden. Hierbij moeten aanwezige(cultuurhistorische) waarden en elementen als grafheuvels, padenstelsels van zandpaden, etc. gewaarborgd blijven. Het Rondvenneke is een zeldzaam voorbeeld van een Pingo-ruïne (relatief kleine laagte met

Terug naar laatst weergegeven pagina

Streefbeeld

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren

open water en een bijzondere verlandingsvegetatie omgeven van een lage randwal). Deze elementen verdienen een prominente plaats in het Heide en boslandschap.

en leeftijd van bomen en er is weinig ondergroei van struiken en bosplanten. Een deel van de naaldbomen, kan langzaam maar zeker plaatsmaken voor loofbomen, struiken en andere planten. In het gemengde bos dat ontstaat, is een meer diverse voedselrijkdom en zijn meer nest- en schuilplekken voor insecten, vogels en zoogdieren 3.3.3 Richtlijnen kavel Omdat in dit landschapstype geen of nauwelijks nieuwe bebouwing of uitbreiding van bestaande bebouwing is toegestaan, zijn hiervoor geen ontwerprichtlijnen opgesteld op kavelniveau. In het geval zich ooit een ontwikkeling in dit landschapstype voordoet dan is de beeldkwaliteit hiervan maatwerk.

Figuur 7: Beekdallandschap

3.4

Beekdallandschap

3.4.1 Kenmerken De beken lopen van zuid naar noord door het Somerense landschap. Onder meer de aanleg van de Zuid-Willemsvaart en de ontginning van de heidegebieden hebben ervoor gezorgd dat de loop van een aantal beken veranderd is. De nog aanwezige beekdalen lopen als groene aders door het landschap. Doordat er door de jaren heen veel kenmerkende elementen uit het beekdallandschap verdwenen zijn, is de herkenbaarheid hiervan verloren gegaan. Figuur 6: Heide en boslandschap, landschapstypenkaart

Het Beekdallandschap is een van oorsprong laag gelegen, nat en kleinschalig landschap. Omdat de beekdalen gevoelig zijn voor hoog water, werd er van oudsher niet in gebouwd. De meeste beken in de gemeente Someren zijn in loop der jaren gekanaliseerd tot rechte sloten en watergangen. In tegenstelling tot vroeger komt er nog maar weinig beplanting voor in de beekdalen. Wel zijn nog veel beekbegeleidende bosstructuren aanwezig. Omdat de beekdalen qua omvang beperkt zijn is ervoor gekozen om ook de broekgebieden tot dit landschapstype te rekenen. De broekgebieden zijn lager

3.3.2 Richtlijnen structuur • Bevorderen en versterken van natuurwaarden met name in de overgang naar de bosgebieden (inrichten van mantel- en zoomvegetaties) (zie ook inspiratieprojecten in paragraaf 3.8). • In de bossen staan nog veel naaldbomen, die grotendeels aan het begin van de vorige eeuw zijn aangeplant voor de houtproductie. Er is weinig variatie in soorten Dinsdag 20 september 2022

Inhoudsopgave

Streefbeeld/ bouwstenen

Begrippenlijst

Terug naar laatst weergegeven pagina

Streefbeeld

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren

Zicht

gelegen gebieden in een beekdal die regelmatig overstromen en ‘s winters vaak langere tijd onder water staat. 3.4.2 Bouwstenen • Bomenlanen; • Bomenrijen; • Bosjes; • Ecologische verbindingszone; • Groen voorerf (voortuin met landelijk karakter). • Hagen; • Hekwerken; • Houtsingels; • Knotbomen; • Kruidenrijke akker- en weideranden; • Kruidenrijke vegetatie; • Linten & clusters; • Natuurvriendelijke oevers; • Open ruimtes - maat S; • Overige bebouwing of overige bouwwerken; • Poelen; • Recreatieve paden; • Solitaire bomen en boomgroepen; • Zichtlijnen - Maat S.

BEEKDAL

Dinsdag 20 september 2022

Inhoudsopgave

•

Water •

Doorzichten - maat S zijn niet altijd lang, maar erop gericht op de beek en om het beekdallandschap beleefbaar te houden. Probeer door openingen tussen landschapselementen en/of bebouwing verassende doorkijken te realiseren op de beek. Hermeandering van rechtgetrokken beken en watergangen passend binnen de landschappelijke structuur is de ambitie. Veel beken zijn in het verleden (deels) rechtgetrokken. Een hermeandering kan een grote ecologische en landschappelijke waarde hebben.

•

Aandacht voor de kwaliteit van waterlopen en kwelgebieden in het gebied. Zoek naar de mogelijkheden om bestaande of nieuwe watergangen in te zetten voor bredere doeleinden zoals klimaatadaptatie of biodiversiteit d.m.v. natuurvriendelijke oevers.

•

Meer ruimte voor water in het beekdal. Het verbreden of verlagen van de gronden langs de beekloop maken dat er meer water kan worden vastgehouden in het beekdal. Ook versterkt dit de herkenbaarheid van de beek en mogelijkheden voor klimaatadaptatie.

Figuur 8: Beekdallandschap, landschapstypenkaart

3.4.3 Richtlijnen structuur Ruimte • Open ruimtes - maat S zijn gevarieerd in grootte en vorm, maar overwegend klein. Versterking S van deze kleinschaligheid wordt gezocht met het toevoegen van landschapselementen zoals boomgroepen, houtsingels of bomenrijen. Zet ruimtes niet dicht, maar beplant maximaal twee zijdes zodat de variatie in het beekdal beleefbaar blijft.

Streefbeeld/ bouwstenen

Begrippenlijst

Bebouwing • • Het beekdal is zoveel mogelijk vrij van bebouwing.

Terug naar laatst weergegeven pagina

Streefbeeld

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren

Kruidenrijke randen bij voorkeur langs oevers beek

•

Indien bebouwing vanuit andere beleidsoverwegingen toch toegestaan wordt, dan zoveel mogelijk in aansluiting op de bestaande linten, knopen en clusters conform de bouwstenen: linten & clusters, overige bebouwing of overige bouwwerken;

•

Kruidenrijke vegetatie extensieve graslanden nabij beek

•

Kruidenrijke akker- en weideranden bij voorkeur aan de oevers van de beek en verspreid door het beekdallandschap. Kruidenrijke vegetatie op extensief beheerde graslanden nabij de beek. Probeer waar mogelijk het karakter van historische extensieve hooilanden te herstellen.

Oriëntatie van de bebouwing kan wisselen: haaks, parallel of in sommige gevallen ook enigszins gedraaid georiënteerd op de openbare weg. Een studie naar de historische oriëntatie van bebouwing in een bepaalde straat of bebouwingsconcentratie kan helpen in het maken van de juiste keuze voor de oriëntatie en positie van bebouwing.

Biodiversiteit • Ecologische verbindingszones inrichten voor de daarvoor aangewezen flora- en faunasoorten.

Landschap • Solitaire bomen en boomgroepen als beekbegeleidende beplanting in de lengte van de beek. Deze landschapselementen hebben meerwaarde als markering van de beek, maar zorgen ook voor een betere waterkwaliteit door schaduwvorming op de beek.

Recreatie • Het inrichten van recreatieve paden die de beek beleefbaar maken voor extensieve recreatie.

•

Solitaire bomen en boomgroepen in de lengte van het beekdal

•

Houtsingels haaks op beekdal

Bomenlanen langs de infrastructuur behouden en versterken/ aanvullen

•

Houtsingels , bomenrijen en knotbomen haaks op de beek nabij de erfgrens of perceelgrens op enige afstand van bebouwing. Deze landschapselementen versterken de kleinschaligheid, houden de beek beleefbaar en zijn goed bruikbaar als schuil- en nestelgelegenheid voor kleine dieren die in het beekdal leven. Bomenlanen langs de infrastructuur behouden en waar mogelijk aanvullen en versterken.

Dinsdag 20 september 2022

Inhoudsopgave

Realisatie van kleinschalige biotopen als ecologische stapstenen met bijvoorbeeld natuurvriendelijke oevers, poelen, bosjes en/of kruidenrijke vegetatie.

behalve als dit noodzakelijk is voor de bedrijfsvoering. Achtererf • Een dichte houtsingel maakt een robuuste overgang naar het landschap. Achtererf robuuste overgang door houtsingel

•

Transparante erfgrens

Behoud zichtlijnen vanuit het erf naar de beekloop

Op strategische plekken en met aantoonbare meerwaarde kan het achtererf ingepast worden met een andere meer transparante bouwsteen zoals een bomenrij, of kruidenrijke akker- of weiderand.

•

Behoud zichtlijnen vanuit het erf naar de beekloop.

•

Ook op het achtererf wordt waar mogelijk de hoeveelheid verharding beperkt.

3.4.4 Richtlijnen kavel Voorerf • Groene en kleinschalige uitstraling met de inrichting van een ‘groen voorerf’. Groen voorerf

Lage haag

•

Omzoomd met een lage haag of landschappelijk houten hekwerk.

•

Minder verhard oppervlak door optimale logistieke indeling van het bedrijf zorgt voor een groene en natuurlijke uitstraling van het erf. Probeer bestrating zoveel mogelijk op het achtererf te concentreren. Erven/bedrijven hebben maximaal één inrit,

Streefbeeld/ bouwstenen

Begrippenlijst

Terug naar laatst weergegeven pagina

Streefbeeld

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren

Figuur 9: Kampenlandschap

3.5

Kampenlandschap

3.5.1 Kenmerken In het noordelijk deel van de gemeente Someren ligt het kampenlandschap. Dit oude agrarische landschap wordt gekenmerkt door een onregelmatige structuur. De verkaveling is kleinschalig en op sommige plekken grillig van vorm. In de loop der tijd heeft het landschap een relatief meer open karakter gekregen. Van oorsprong komen hier veel meer landschapselementen voor zoals houtsingels en bosjes. Het gebied kent een grote afwisseling van groen en bebouwing. De boerderijen die van oudsher vrijliggend of in kleine clusters gebouwd zijn, liggen inmiddels in relatief dichte linten, knopen en clusters. De bolle akkers en steilranden, die door jarenlang landbouwkundig gebruik zijn ontstaan kenmerken het gebied en onderscheiden het van de andere landschapstypen in Someren. Maar deze elementen zijn vaak ook kwetsbaar omdat ze soms niet passen in het hedendaags landbouwkundig gebruik.

Dinsdag 20 september 2022

Inhoudsopgave

3.5.2 Bouwstenen • Architectuur; • Bomenlanen; • Bomenrijen; • Boomgaard; • Bosjes; • Ecologische verbindingszone; • Groen voorerf (voortuin met landelijk karakter). • Hagen; • Hekwerken; • Houtsingels; • Kruidenrijke akker- en weideranden; • Kruidenrijke vegetatie; • Linten & clusters; • Natuurvriendelijke oevers; • Open ruimtes - maat M; • Overige bebouwing of overige bouwwerken; • Poelen; • Recreatieve paden; • Solitaire bomen en boomgroepen; • Struweelhagen; • Zichtlijnen - Maat M.

Figuur 10: Kampenlandschap, landschapstypenkaart

BEEKDAL

KAMPENLANDSCHAP

Streefbeeld/ bouwstenen

Begrippenlijst

3.5.3 Richtlijnen structuur Ruimte • Open ruimtes – maat M zijn gevarieerd in grootte en vorm. Versterking van deze kleinschaligheid M wordt gezocht met het verbinden van bestaande landschapselementen of het toevoegen van kleinschalige opgaande landschapselementen zoals boomgroepen, houtsingels, boomgaarden, struweelhagen, solitaire bomen of bomenrijen. Zet ruimtes niet dicht, maar beplant maximaal twee zijdes zodat het landschap vanaf de openbare weg beleefbaar blijft.

Terug naar laatst weergegeven pagina

Streefbeeld

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren

Boomgroepen op overhoeken

Zicht •

M Water •

Doorzichten – maat M zijn afwisselend kort en langer en geven verassende doorkijken in het gevarieerde landschap.

•

Boomgroepen op overhoeken om het landschap een kleinschaliger karakter te geven.

•

Houtsingels en bomenrijen op de erfgrens of perceelgrens op enige afstand van bebouwing. Percelen niet omkaderen, maar aan één of twee zijden afbakenen met een houtsingel of bomenrij.

Houtsingels en bomenrijen op erfgrens

Bomenlanen langs de infrastructuur behouden en versterken/ aanvullen

•

Bomenlanen langs de infrastructuur behouden en waar mogelijk aanvullen en versterken.

Kruidenrijke akker- en weideranden

Bebouwing • Indien bebouwing vanuit andere beleidsoverwegingen toch toegestaan wordt, dan zoveel mogelijk in de bestaande linten, knopen en clusters conform de bouwstenen: linten & clusters, overige bebouwing of overige bouwwerken. •

Een subtiele verspringing in de rooilijn zorgt voor een speels karakter met zichtlijnen richting het landschap.

•

Aandacht voor het behoud van open ruimtes in bebouwingsclusters en het zicht daarop vanuit de omgeving bij het toevoegen van nieuwe bebouwing of erfbeplantingen.

Landschap • Solitaire bomen her en der in het landschap als markering van een erfgrens/perceel, of als schaduwboom voor vee midden in een weiland. Solitaire boom als markering perceel

Dinsdag 20 september 2022

Inhoudsopgave

•

Kruidenrijke akker- en weideranden verspreid door het landschap.

Kruidenrijke vegetatie

•

Kruidenrijke vegetatie op extensief beheerde graslanden.

•

Waardeer en bescherm de cultuurhistorisch en landschappelijk waardevolle oude akkergebieden met in het bijzonder de steilranden en bolle akkers. Een bolle akker is een vanuit het midden glooiende akker. Het effect is kunstmatig ontstaan door een bepaalde wijze van ploegen en had ten doel de afwatering te optimaliseren. Door bij het ploegen de grond steeds perceelinwaarts te keren, bereikte men deze hoogteverschillen. Een steilrand is een abrupt hoogteverschil in het landschap. Door geen, of het verkeerde beheer kunnen bolle akkers en steilranden verdwijnen, terwijl het behoud hiervan van grote cultuurhistorische waarde is. In het streefbeeld zijn de locaties met bolle akkers geduid op de kaart.

Streefbeeld/ bouwstenen

Begrippenlijst

Biodiversiteit • Ecologische verbindingszones inrichten voor de daarvoor aangewezen flora- en faunasoorten. •

Realisatie van kleinschalige biotopen als ecologische stapstenen met bijvoorbeeld natuurvriendelijke oevers, poelen, bosjes en/of kruidenrijke vegetatie.

Recreatie • Het inrichten van recreatieve paden voor een fijnmazig recreatief netwerk door het buitengebied. Zoek kansen om oude werk- en kerkenpaden te herstellen vanwege de cultuurhistorische waarde. 3.5.4 Richtlijnen kavel Voorerf • Groene en kleinschalige uitstraling met de inrichting van een ‘groen voorerf’. Groen voorerf

Lage haag

•

Solitaire boom of boomgroep als markering erfgrens

•

Het voorerf kan omzoomd worden met een lage haag of landschappelijk houten hekwerk, maar in het kampenlandschap is ook een open overgang van openbaar naar privé passend. Een solitaire boom of kleine boomgroep bijvoorbeeld ter markering van de erfgrens.

Boomgaard naast voorgevel

•

Een gedeelte van de tuin naast de voorgevel inrichten als boomgaard.

Terug naar laatst weergegeven pagina

Streefbeeld

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren

•

Minder verhard oppervlak door optimale logistieke indeling van het bedrijf zorgt voor een groene en natuurlijke uitstraling van het erf. Erven/bedrijven hebben maximaal één inrit, behalve als dit noodzakelijk is voor de bedrijfsvoering.

•

De architectuur van bebouwing is een belangrijk onderdeel van hoe een gebied wordt beleefd. De vormgeving van de bebouwing moet aansluiten op de kenmerken van het gebied. Over het algemeen betekent dit een ingetogen en eenvoudige architectuur met eigentijdse elementen die aansluiten op de bouwvorm van de oorspronkelijke boerderijen in het gebied.

Achtererf • De zijkanten van het erf worden begeleid door boomgaarden, houtsingels en/of struweelhagen. Zijkanten erf begeleid door struweel en of boomgaard

•

De achterzijde van het erf wordt ingepast met een dichte houtsingel of onregelmatige kleine bosjes.

•

Op strategische plekken en met aantoonbare meerwaarde kan het achtererf ingepast worden met een andere meer transparante bouwsteen zoals een bomenrij, of kruidenrijke akker- of weiderand.

Achterzijde ingepast met houtsingel of bosjes

Transparante erfgrens

Dinsdag 20 september 2022

Inhoudsopgave

Figuur 11: Oudere heideontginningen

3.6

Oudere heideontginningen

3.6.1 Kenmerken De oudere heideontginningen kunnen als een overgangslandschap tussen de jongere heideontginningen en het kampenlandschap gezien worden. Dit landschapstype ligt als een band van oost naar west tussen het kampenlandschap en de jongere heideontginningen. Deze gebieden zijn rond de eeuwwisseling 19e - 20e eeuw ontgonnen in de vooruitstrevende pioniersgeest van die tijd. De landschappelijke lijnen zijn minder organisch dan die van het kampenlandschap en ook de schaal is iets groter. Maar dit landschap heeft een duidelijk minder grootschalig en weids karakter met rechte ontginningslijnen als de jongere heideontginningen. Rijke groenstructuren van houtsingels, lanen en bospercelen kenmerken de oudere heideontginningen. Waar verschillen in de ondergrond zoals natte of droge omstandigheden in het kampenlandschap ook bovengronds ook goed zichtbaar zijn, is dit in de oudere heideontginningen minder duidelijk waarneembaar.

Streefbeeld/ bouwstenen

Begrippenlijst

3.6.2 Bouwstenen • Architectuur; • Bomenlanen; • Bomenrijen; • Boomgaard; • Bosjes; • Ecologische verbindingszone; • Groen voorerf (voortuin met landelijk karakter). • Hagen; • Hekwerken; • Houtsingels; • Kruidenrijke akker- en weideranden; • Kruidenrijke vegetatie; • Linten & clusters; • Natuurvriendelijke oevers; • Open ruimtes - maat L; • Overige bebouwing of overige bouwwerken; • Poelen; • Recreatieve paden; • Solitaire bomen en boomgroepen; • Struweelhagen; • Zichtlijnen - Maat L.

Terug naar laatst weergegeven pagina

CHAP

nning

Streefbeeld

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren

Kruidenrijke vegetatie

Water •

• Aandacht voor de kwaliteit van waterlopen en kwelgebieden in het gebied. Zoek naar de mogelijkheden om bestaande of nieuwe watergangen in te zetten voor bredere doeleinden zoals klimaatadaptatie of biodiversiteit d.m.v. natuurvriendelijke oevers.

Biodiversiteit • Ecologische verbindingszones inrichten voor de daarvoor aangewezen flora- en faunasoorten.

•

Bevorderen en versterken van natuurwaarden met name in de overgang naar de bosgebieden (inrichten van mantel- en zoomvegetaties).

•

Realisatie van kleinschalige biotopen als ecologische stapstenen met bijvoorbeeld natuurvriendelijke oevers, bosjes en/of kruidenrijke vegetatie.

Solitaire boom als markering perceel

Houtsingels en bomenrijen op erfgrens

•

Figuur 12: Oudere heideontginningen, landschapstypenkaart

3.6.3 Richtlijnen structuur Ruimte • Open ruimtes – maat L zijn gevarieerd in grootte en vorm. Behoud en herstel van de landschapL pelijke schaal met aanleg van kleine bossen voor een sterke ruimtelijke structuur. Zicht •

Doorzichten – Maat L zijn afwisselend en overwegend lang. Waar mogelijk is het aangrenzende beekdallandschap zichtbaar en beleefbaar.

Dinsdag 20 september 2022

Inhoudsopgave

Bomenrijen op de erfgrens of perceelgrens op ruime afstand van bebouwing en andere landschapselementen. Percelen niet omkaderen, maar aan maximaal één zijde afbakenen met een of bomenrij.

Kruidenrijke vegetatie op extensief beheerde graslanden.

Recreatie • Het inrichten van recreatieve paden die het landschap beleefbaar maken voor extensieve recreatie. 3.6.4 Richtlijnen kavel Voorerf • Groene uitstraling met de inrichting van een ‘groen voorerf’. Groen voorerf

•

Bossen op percelen verspreid door het landschap, met respect voor ruimtebeleving.

Bomenlanen langs de infrastructuur behouden en versterken/ aanvullen

• Kruidenrijke akker- en weideranden

•

Lage haag

Bomenlanen langs de infrastructuur behouden en waar mogelijk aanvullen en versterken. Kruidenrijke akker- en weideranden verspreid door het landschap.

Streefbeeld/ bouwstenen

Begrippenlijst

•

Omzoomd met een lage haag of landschappelijk houten hekwerk.

Solitaire boom of boomgroep als markering erfgrens

•

Een solitaire boom of kleine boomgroep bijvoorbeeld ter markering van de erfgrens.

Terug naar laatst weergegeven pagina

Streefbeeld

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren

Boomgaard naast voorgevel

•

Een gedeelte van de tuin naast de voorgevel inrichten als boomgaard.

•

Achtererf • De zijkanten en achterzijde van het erf worden begeleid door bosjes, boomgaarden, houtsingels en/of struweelhagen. Zijkanten erf begeleid door struweel en of boomgaard

•

Transparante erfgrens

Op strategische plekken en met aantoonbare meerwaarde kan het achtererf ingepast worden met een andere meer transparante bouwsteen zoals een bomenrij, of kruidenrijke akker- of weiderand.

Dinsdag 20 september 2022

Inhoudsopgave

Figuur 13: Jongere heideontginningen

3.7

Jongere heideontginningen

3.7.1 Kenmerken In het zuiden van de gemeente liggen de jongere heideontginningen. Dit landschap is het meest recent ontgonnen van alle Somerense landschappen. Doordat de landbouwtechnieken op het moment van ontginnen moderner was dan ten tijde van het ontstaan van het kampenlandschap, zijn de jongere heideontginningen veel grootschaliger. Dit paste beter bij de grote landbouwmachines dan de oudere, kleinschalige en grillige verkavelingen. De kenmerken van de jongere heideontginningen zijn de regelmatige en rechtlijnige patronen binnen relatief grootschalige gebieden met verre zichten. De overgang naar de bosgebieden is in dit landschap vrij hard, door een vrij rechtlijnige bosgrens. Er zijn enkele zeer waardevolle open gebieden waar ook geen/ weinig bebouwing aanwezig is. Structurerend in het landschap zijn de aanwezige bomenlanen van (Amerikaanse) Eiken. In het gebied zijn veel en grootschalige agrarische bedrijven aanwezig. Door de hier aanwezige open gebieden zijn de bedrijven op grotere afstand zichtbaar.

Streefbeeld/ bouwstenen

Begrippenlijst

3.7.2 Bouwstenen • Architectuur; • Bomenlanen; • Bomenrijen; • Boomgaard; • Bossen; • Ecologische verbindingszone; • Groen voorerf (voortuin met landelijk karakter). • Hagen; • Hekwerken; • Houtsingels; • Kruidenrijke akker- en weideranden; • Kruidenrijke vegetatie; • Linten & clusters; • Natuurvriendelijke oevers; • Open ruimtes - maat XL; • Overige bebouwing of overige bouwwerken; • Recreatieve paden; • Solitaire bomen en boomgroep; • Struweelhagen; • Zichtlijnen - Maat XL;

Terug naar laatst weergegeven pagina

inning

Streefbeeld

Beeldkwaliteitsplan Buitengebied Someren

S Water •

Bebouwing • Indien bebouwing vanuit andere beleidsoverwegingen toegestaan wordt, dan zoveel mogelijk in de bestaande linten, knopen en clusters conform de bouwstenen: Linten, knopen en clusters, overige bebouwing of overige bouwwerken. Landschap • Bomenlanen langs de infrastructuur behouden en waar mogelijk aanvullen en versterken. De rechte bomenlanen langs de infrastructuur kenmerken dit gebied. Veel lanen bestaan uit Amerikaanse Eiken die vanwege de leeftijd binnenkort aan vervanging toe zijn. Hier liggen kansen om meer boomsoorten in dit gebied te introduceren ten behoeve van bijvoorbeeld de biodiversiteit. Probeer wel het karakter van grote rechte lanen te behouden. Bomenlanen langs de infrastructuur behouden en versterken/ aanvullen

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12544890/1