Raadsvoorstel instellen raadsenquete Verkoop gronden bedrijventerrein Lage Akkerweg 28012025

Raadsvoorstel f

Onderwerp: Portefeuillehouder: Zaaknummer: Documentnummer: Datum:

Instellen raadsenquête verkoop gronden Bedrijventerrein Lage Akkerweg Voorbereidingscommissie 0847200682933 200686976 28 januari 2025

1. Samenvatting voor de burger In de raadsvergadering van 12 december is de motie Raadsenquête verkoop gronden Bedrijventerrein Lage Akkerweg unaniem aangenomen (bijlage 1). Hierin heeft de raad bepaalt het proces rondom de verkoop van de betreffende gronden te gaan onderzoeken. De motie houdt in dat een zogenaamde voorbereidingscommissie een voorstel en besluit voorbereidt voor het instellen van een raadsonderzoek, oftewel raadsenquête. Met dit voorstel kan de raadsenquête rechtsgeldig worden ingesteld.

2. Inleiding De raadsinformatiebrief van 26 november 2024 waarin de raad is geïnformeerd over het project Bedrijventerrein Lage Akkerweg en de beantwoording van de gestelde raadsvragen zijn de aanleiding voor de raad om het handelen van het college nader te willen onderzoeken. Met de aangenomen motie Raadsenquête verkoop gronden Bedrijventerrein Lage Akkerweg (bijlage 1) heeft de raad uitgesproken dat: -

De raad gebruik gaat maken van het lokale enquêterecht (raadsenquête) conform artikel 155a van de Gemeentewet voor verder onderzoek naar aanleiding van raadsinformatiebrief 2;

-

De raad uit zijn midden ten minste drie leden uit verschillende fracties aanwijst om met ondersteuning van de Griffie voorbereidingen te treffen, waarbij zij een voorstel en besluit voorbereiden voor het instellen van een onderzoek volgens het lokale enquêterecht conform artikel 155a van de Gemeentewet;

-

De aangewezen leden het voorstel, het besluit en de benodigde verordening conform artikel 155a van de Gemeentewet uiterlijk tijdens de raadsvergadering van 30 januari 2025 voorleggen bij de raad.

Door de fracties hebben de volgende raadsleden de dit voorstel voor het instellen van een raadsenquete voorbereid overeenkomstig de motie: S.A.T. Kornuijt, J.L.M. Adriaans, A.E.H. Huijerjans, A.M. Van Doorn-Peerlings en E. Zegwaard – van der Kooij. Onderhavig voorstel voorziet in het instellen van de raadsenquête.

3. Advies 1. Een raadsenquête in te stellen naar het door het college gevoerde bestuur met betrekking tot het proces van de verkoop van de gronden Bedrijventerrein Lage Akkerweg. 2. De raadsenquête gefaseerd in te richten met fases overeenkomstig de onderzoeksbevoegdheden in de escalatieladder. 3. De enquêtecommissie Verkoop gronden bedrijventerrein Lage Akkerweg in te stellen bestaande uit de volgende raadsleden: a.

de heer F.P.A.W. van der Kuijlen

b.

mevrouw E. Zegwaard-van der Kooij

c.

mevrouw A.E.H. Huijerjans

d.

de heer S.A.T. Kornuijt

4. Voor de hoogte van de toelage van een lid van de enquêtecommissie aan te sluiten bij de hoogte van de toelage voor een lid van de vertrouwenscommissie, zie art. 3.1.2 van het Rechtspositiebesluit, zijnde € 153,33 per maand. 5. De enquêtecommissie te laten ondersteunen door de griffier en (als plaatsvervanging) de op de griffie werkzame medewerkers. Indien nodig wordt hiervoor extra capaciteit op de griffie ingehuurd. 6. Als nadere regels met betrekking tot de rapportage van de enquêtecommissie aan de raad vast te stellen: Rapportage naar de raad – beraadslagingen en fases a.

De enquêtecommissie communiceert actief na afronding van elke fase in een raadsinformatiebrief procesinformatie, kosten en de overwegingen op basis waarvan een volgende fase wordt gestart. Rapportage naar de raad – afronding onderzoek

b.

De enquêtecommissie verwerkt de verkregen informatie in een rapport.

c.

Het rapport wordt met een raadsvoorstel aangeboden aan de raad.

d.

In het rapport wordt de onderzoeksvraag beantwoord. Het rapport bevat een feitelijke weergave van informatie die de enquêtecommissie heeft gevonden, conclusies en aanbevelingen.

e.

De enquêtecommissie geeft geen politiek oordeel in haar rapport. Het politiek oordeel moet voorbehouden blijven aan de (gehele) volksvertegenwoordiging.

7. De kosten van de raadsenquête te ramen op € 80.000,-. Dit bedrag komt ten laste van de post onvoorzien en deze bijstelling wordt opgenomen in de Zomernota 2025.

2/9

4. Beoogd effect Beoogd effect is het rechtsgeldig instellen van de raadsenquête. Hiervoor gelden vereisten op grond van de Gemeentewet, Verordening raadsonderzoek Someren 2020 en het Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers. Zie ook bijlage 4.

5. Argumenten 5.1 Omschrijving onderwerp van onderzoek Het besluit tot het instellen van een onderzoek omvat een omschrijving van het onderwerp van onderzoek alsmede een toelichting. Deze omschrijving kan hangende het onderzoek door de raad worden gewijzigd. De raad is middels de raadsinformatiebrief Project Bedrijventerrein Lage Akkerweg van 26 november 2024, welke geagendeerd is voor de raadsvergadering van 12 december 2024 geïnformeerd over het project Bedrijventerrein Lage Akkerweg, het proces van de verkoop van gronden en de financiële gevolgen. Raadsvragen die hierover gesteld zijn, zijn niet volledig beantwoord. Zie voor raadsinformatiebrief, raadsvragen en antwoorden Ingekomen stukken Gemeente Someren (notubiz.nl) De portefeuillehouder heeft naar aanleiding van het gelopen proces in de raadsvergadering van 12 december 2024 zijn ontslag ingediend. De motie vormt de basis voor de onderzoeksvraag. Hierin heeft de raad geconstateerd dat •

De gemeente Someren gronden heeft verkocht aan drie partijen waarbij er afgeweken is van de grondprijs, zonder dat daaronder een college- of raadsbesluit lag ten tijde van het tekenen van de overeenkomst;

•

Hierbij fouten zijn gemaakt;

•

Het college niet in volledigheid kan beantwoorden waar deze fouten gemaakt zijn en door wie;

En heeft de raad nagedacht over en rekening gehouden met: •

Het proces rondom de verkoop van de betreffende gronden vanaf 2022 waarbij het verloop daarvan niet volledig helder is;

•

Dat de gemeente door het verkopen van de gronden zonder dat daar een college- of raadsbesluit onder heeft gelegen op zijn minst erg slordig heeft gehandeld;

•

Dat de gemeente door het verkopen van de gronden zonder dat daar een college- of raadsbesluit onder heeft gelegen af heeft geweken van de geldende grondprijs voor 2023 en 2024 zonder dat de raad de benodigde toestemming heeft gegeven voor de afwijking van de geldende grondprijs, waarbij het mogelijk €370.022,- is misgelopen.

Op basis van bovenstaande ziet het onderzoek op: Onderzoek naar het door het college gevoerde bestuur met betrekking tot het proces van de verkoop van de gronden Bedrijventerrein Lage Akkerweg De verdere uitwerking van de onderzoeksvraag, de afbakening, deelvragen en onderzoeksrichting maakt deel uit van de onderzoeksopzet. De raad wordt hierover geïnformeerd. Zie ook 5.5 onderzoek in fases.

3/9

5.2 Enquêtecommissie Het onderzoek wordt uitgevoerd door een door de raad in te stellen enquêtecommissie. De commissie heeft ten minste drie leden en bestaat uitsluitend uit leden van de raad. De verordening raadsonderzoek Someren 2020 regelt aanvullend dat de raad een genoegzaam aantal plaatsvervangende leden aanwijst Bij de samenstelling van een raadscommissie zorgt de raad, voor een evenwichtige vertegenwoordiging van de in de raad vertegenwoordigde groeperingen (art 82 lid 3 Gemeentewet). Handreiking BZK (bijlage 3) adviseert te zorgen voor een gelijke verdeling tussen leden van de coalitiepartijen en de oppositiepartijen. In de toelichting bij de verordening staat dat het aantal plaatsvervangende leden afhankelijk is van de omvang van de enquêtecommissie. Omdat de uitoefening van bevoegdheden van de enquêtecommissie gekoppeld is aan de aanwezigheid van tenminste drie leden kan benoeming van plaatsvervangende leden bij een omvangrijke commissie achterwege blijven. Voorgesteld wordt om niet te gaan werken met plaatsvervangende leden. Voor de enquêtecommissie hebben 4 raadsleden kenbaar gemaakt hieraan deel te willen nemen. Dit aantal is voldoende om niet met plaatsvervangende leden te hoeven werken. Daarnaast lijkt het lastig om als vervangend lid te functioneren wanneer men niet vanaf het begin af aan betrokken is. De enquêtecommissie bestaat uit de volgende raadsleden: a.

de heer F.P.A.W. van der Kuijlen

b.

mevrouw E. Zegwaard van der Kooij

c.

mevrouw A.E.H. Huijerjans

d.

de heer S.A.T. Kornuijt

5.3 Toelage lid enquêtecommissie Het Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers bepaalt in artikel 3.1.3 1. Aan een raadslid dat lid is van een onderzoekscommissie als bedoeld in artikel 155a, derde lid, van de Gemeentewet wordt voor de duur van de activiteiten van die commissie ten laste van de gemeente een toelage toegekend, waarvan de hoogte bij verordening wordt bepaald, maar die per jaar ten hoogste driemaal de maandelijkse vergoeding voor de werkzaamheden, bedoeld in artikel 3.1.1, eerste lid, bedraagt. 2. Voor de toepassing van het eerste lid stelt de burgemeester de duur van de activiteiten vast. De Verordening op het onderzoeksrecht van de raad gemeente Someren 2020 bepaalt niets over de hoogte van de vergoeding. Het voorstel is om voor de hoogte van de toelage van een lid van de enquêtecommissie aan te sluiten bij de hoogte van de toelage voor een lid van de vertrouwenscommissie, zie art. 3.1.2 van het Rechtspositiebesluit, zijnde € € 153,33 per maand.

4/9

5.4 Ambtelijke bijstand De verordening bevat regels over de wijze waarop ambtelijke bijstand wordt verleend aan de commissie (artikel 155a lid 8 Gemeentewet). De verordening bepaalt dat de raad ter ondersteuning van de enquêtecommissie een commissiegriffier benoemt en een plaatsvervanger. Voorgesteld wordt de enquêtecommissie te laten ondersteunen door de griffier en (als plaatsvervanging) de op de griffie werkzame medewerkers. Indien nodig wordt hiervoor extra capaciteit op de griffie ingehuurd.

5.5 Onderzoek in fases Een raadsenquête is het zwaarste controle instrument van de raad en is bedoeld voor het verkrijgen van alle feitelijke informatie over het door het college of de burgemeester gevoerde bestuur, maar daarvoor mag het controle-instrument en mogen de bevoegdheden alleen proportioneel worden gebruikt. Het lokale enquêterecht geeft bevoegdheden die de zekerheid geven dat alle feitelijke informatie wordt verkregen. Het verkrijgen van alle informatie kan worden afgedwongen door het vorderen van informatie of het openbaar horen van getuigen onder ede. Daarnaast zijn er bevoegdheden waarmee de verkregen informatie op volledigheid kan worden geverifieerd én bevoegdheden waarmee de informatie op juistheid van worden geverifieerd. De volledigheid van de informatie kan bijvoorbeeld worden onderzocht door informatie uit verschillende bronnen met elkaar te vergelijken. Ook de juistheid van de gegeven informatie kan op die manier worden achterhaald. De voorbereidingscommissie hecht er waarde aan dat het onderzoek zorgvuldig plaatsvindt en niet onnodig escaleert. Daarom is het voorstel het onderzoek gefaseerd uit te gaan voeren, waarbij de fases van het onderzoek aansluiten bij de verschillende fases overeenkomstig de onderzoeksbevoegdheden op de escalatieladder, zie ook pagina 20 van de handreiking BZK (bijlage 3)

Hoe hoger op de ladder, hoe ingrijpender de bevoegdheid is voor getuigen en hoe groter de kans is dat het gebruik ervan de persoonlijke levenssfeer beschadigt. Eerst moet een enquêtecommissie proberen informatie te krijgen met gebruik van de minst vergaande bevoegdheden. Pas als blijkt dat daarmee de gewenste informatie niet kan worden verkregen kunnen zwaardere bevoegdheden worden gebruikt. Aandachtspunt hierbij is dat de wet hierover zegt dat alleen bij gewichtige redenen een verhoor achter gesloten deuren mag plaatsvinden. Dit is met andere woorden niet zozeer een stap in de escalatieladder maar veel meer een escape op het moment dat openbaar horen niet proportioneel is. Het gefaseerd inrichten van het onderzoek houdt in dat na afronding van een fase de enquêtecommissie reflecteert op het resultaat en de belangen afweegt met betrekking tot de volgende fase.

5/9

Fase 1 Fase 1 start nadat de gemeenteraad het besluit heeft genomen over instelling van de raadsenquête verkoop gronden Bedrijventerrein Lage Akkerweg. Op grond van bovenstaande zal fase 1, op hoofdlijnen, bestaan uit de volgende stappen: •

Inschakelen van een onderzoeksbureau

•

Schriftelijke informatie vragen om feitenrelaas en tijdlijn met betrekking tot het proces rondom de verkoop van de betreffende gronden inzichtelijk te maken

•

Op basis van de verkregen informatie de onderzoeksvraag verder uitwerken in deelvragen en onderzoeksrichting bepalen

•

•

Opstellen van een plan van aanpak voor (fase 2 van) de raadsenquête. Met daarin o.a.: o

Uitwerking onderzoeksvraag in deelvragen

o

Onderzoekswerkzaamheden

o

Processtappen

o

Planning

Opstellen raadsinformatiebrief met daarin procesinformatie, kosten en de overwegingen op basis waarvan fase 2 wordt gestart. o

Het plan van aanpak voor (fase 2 van) de raadsenquête is een bijlage bij de raadsinformatiebrief.

Eventuele volgende fases worden steeds afgerond met het opstellen van een plan van aanpak voor de daaropvolgende fase van de raadsenquête. Dit plan van aanpak wordt gedeeld met de gemeenteraad. De laatste fase eindigt met oplevering van het rapport van de enquêtecommissie aan de gemeenteraad. Dit rapport wordt met een raadsvoorstel aangeboden aan de raad.

5.5 Onderzoeksbureau De enquêtecommissie kan besluiten derden in te schakelen voor het uitvoeren van opdrachten die zij in het kader van de onderzoeksopdracht en de uitoefening van haar nodig acht.(art 5 lid 3 Verordening onderzoeksrecht van de raad gemeente Someren 2020). Gelet op de benodigde expertise en capaciteit is het noodzakelijk en gewenst een onderzoeksbureau in te schakelen. Voor de aanbesteding van een onderzoeksbureau wordt de enquêtecommissie ondersteund door het inkoopbureau BiZob.

6. Kanttekeningen Uit het promotieonderzoek blijkt dat het lokale enquêterecht lang niet altijd (alleen) wordt gebruikt voor het verkrijgen van informatie. Vaak wordt het lokale enquêterecht ook gebruikt om (voormalig) collegeleden of (voormalige) ambtenaren verantwoording te laten afleggen tijdens bijvoorbeeld de openbare verhoren. Maar daarvoor is het lokale enquêterecht niet bedoeld. Dat lokale enquêtecommissies de urgentie voelen getuigen verantwoording af te laten leggen tijdens een lokale enquête, helemaal als er grote misstanden aan het licht zijn gekomen, is goed te verklaren. Als raadslid zijn zij namelijk, vanuit hun controlerende en vertegenwoordigende rol, gewend het college verantwoording af te laten leggen. 6/9

Hetzelfde geldt voor de financiële raming onder kopje 7. De kosten zijn nog niet bekend. De raming geeft een richting voor de enquêtecommissie. Na afronding van elke fase worden de gemaakte kosten inzichtelijk gemaakt.

7. Financiën Hoe om te gaan met de raming van de kosten van een raadsenquête is geregeld in de Gemeentewet en de Verordening raadsonderzoek Someren. Artikel 155f Gemeentewet bepaalt dat het college de door de raad geraamde kosten voor een onderzoek opneemt in een bepaald jaar in de ontwerpbegroting. Art 13 Verordening raadsonderzoek Someren luidt: De raad stelt een raming vast van de kosten die naar zijn oordeel voor een bepaald onderzoek vereist zijn. Deze kosten worden geboekt ten laste van de post onvoorzien. Over kosten van lokale enquêtes gehouden door gemeenteraden is het volgende bekend: •

Goedkoopste lokale enquête: € 230

•

Duurste lokale enquête: € 1.900.000

•

Gemiddeld kost een lokale enquête: € 156.448

(bron bijlage 3 Handreiking BZK, p 24) Op basis van gerealiseerde kosten van raadsenquêtes in andere gemeenten wordt voorgesteld om de kosten van het onderzoek voorlopig te ramen op € 80.000,-. Dit bedrag komt ten laste van de post onvoorzien. Zoals bepaalt in de verordening wordt deze bijstelling opgenomen in de Zomernota 2025 Bij deze raming wordt opgemerkt dat de voorbereidingscommissie het belangrijk vindt zorgvuldig om te gaan met middelen en ernaar streeft geen onnodige kosten te maken. Dit wordt geborgd door het onderzoek in fases op te knippen. Na afronding van elke fase zal de enquêtecommissie zich beraden op het (benodigde) vervolg, waarbij ook de kosten inzichtelijk worden gemaakt.

8. Communicatie De enquêtecommissie voert haar onderzoek onafhankelijk uit. Tijdens haar onderzoek zal ze zich echter wel moeten verhouden tot het college en de ambtelijke organisatie van wie ze informatie zal vragen. Ook zullen derden als pers een rol spelen tijdens het onderzoek. De verordening bepaalt dat bij de instelling van de enquêtecommissie de raad nadere regels vaststelt met betrekking tot de rapportage van de enquêtecommissie aan de raad. Beraadslagingen De enquêtecommissie beraadslaagt achter gesloten deuren (artikel 11 lid 2 VO). Indien met gesloten deuren wordt vergaderd, geldt een verplichting tot geheimhouding omtrent informatie die in die vergadering ter kennis van de aanwezigen komt. De verplichting duurt voort, totdat de raad haar opheft. (art 82 lid 3 Gemeentewet). Uit toelichting bij verordening: Beraadslaging vindt plaats achter gesloten deuren omdat de inhoud van een beraadslaging zich mogelijk niet voor openbaarheid leent. Het is namelijk zeer wel denkbaar dat er 7/9

beraadslaagd wordt omtrent ondervragingsmethoden, tactieken en dergelijke, welke in het belang van het onderzoek niet naar buiten mogen worden gebracht. Daarnaast moet er vrij gesproken kunnen worden over personen en hetgeen door hen naar voren is gebracht. De raad kan op basis van artikel 2, vierde lid, van deze verordening, nadere regels stellen omtrent deze beraadslagingen in verband met de rapportage naar de raad. Afronding onderzoek Na afronding van het onderzoek door de enquêtecommissie worden haar bevindingen voorgelegd aan de raad (artikel 12 VO).Uit toelichting bij verordening: Indien de enquêtecommissie haar werkzaamheden heeft afgerond legt zij haar bevindingen voor aan de raad. De vorm waarin dit geschiedt wordt hier niet nader bepaald en is aan de raad in het kader van de nadere regels als genoemd in artikel 2, vierde lid, van deze verordening. Hierbij zijn verschillende vormen mogelijk, variërend van een rapport tot een voorstel aan de raad. De vraag luidt hierbij wat de raad onder bevindingen wenst te verstaan. Is dit slechts een feitenrelaas van de enquêtecommissie waarover de raad zich een oordeel vormt of dient er door de commissie ook zelf een oordeel gevormd te worden alvorens de raad zich erover buigt. Op basis van bovenstaande wordt als nadere regels voorgesteld: Rapportage naar de raad – beraadslagingen en fases 1.

De enquêtecommissie communiceert actief na afronding van elke fase in een raadsinformatiebrief procesinformatie, kosten en de overwegingen op basis waarvan een volgende fase wordt gestart. Rapportage naar de raad – afronding onderzoek 2. De enquêtecommissie verwerkt de verkregen informatie in een rapport. 3. Het rapport wordt met een raadsvoorstel aangeboden aan de raad. 4. In het rapport wordt de onderzoeksvraag beantwoord. Het rapport bevat een feitelijke weergave van informatie die de enquêtecommissie heeft gevonden, conclusies en aanbevelingen. 5. De enquêtecommissie geeft geen politiek oordeel in haar rapport. Het politiek oordeel moet voorbehouden blijven aan de (gehele) volksvertegenwoordiging. Communicatie aan organisatie 6. De gemeentesecretaris is verantwoordelijk voor de communicatie naar de organisatie. Informeren van pers 7. Een lid van de enquêtecommissie zal woordvoerder zijn voor de pers. 8. De enquêtecommissie communiceert actief via een persbericht over de communicatie aan de raad.

9. Uitvoering Bekendmaking van de genoemde besluiten vindt plaats door publicatie in het Gemeenteblad.

8/9

De voorbereidingscommissie, S.A.T. Kornuijt J.L.M. Adriaans A.E.H. Huijerjans A.M. Van Doorn-Peerlings E. Zegwaard – van der Kooij

Bijlagen:

O

NO

Concept raadsbesluit

X

1 Motie Raadsenquête verkoop gronden Bedrijventerrein Lage Akkerweg

X

2 Verordening op het onderzoeksrecht van de raad gemeente Someren 2020

X

3 Handreiking decentraal enquêterecht Min BZK_2023 Handreiking decentraal

X

enquêterecht | Rapport | Kennisbank Openbaar Bestuur (kennisopenbaarbestuur.nl) 4 Overzicht wettelijke vereisten instellen raadsenquête Someren

X

9/9