Raadsinformatiebrief 3 Evaluatie bestrijding eikenprocessierups 2023

Raadsinformatiebrief Onderwerp:

Informatieve notitie betreffende evaluatie bestrijding eikenprocessierups 2023

Portefeuillehouder:

W.M. van Doorn

Documentnummer:

200560769

Zaaknummer:

0847200494658

Openbaarheid:

Openbaar

Datum:

11 april 2024

Aanleiding Na aanbesteding van het nieuwe contract in het voorjaar van 2020 voor de bestrijding van de eikenprocessierups, is extra budget aangevraagd bij de Raad. Dit is goedgekeurd, met als voorwaarde dat er jaarlijks een evaluatie zou volgen. Hierbij volgt de evaluatie van 2023.

Inhoud Begin 2020 is de aanbesteding van het nieuwe contract genaamd 'raamovereenkomst bestrijding eikenprocessierups, afgerond. Omdat er een vernieuwde aanpak wordt geïmplementeerd (en dus extra budget nodig is), heeft de Raad goedkeuring gegeven, mits er jaarlijks een evaluatie en terugkoppeling plaatsvindt. Deze raadsinformatiebrief is de terugkoppeling van het afgelopen jaar (2023). Preventief spuiten met middel Xentari Het bovengenoemde contract is gebaseerd op het preventief spuiten van eikenbomen middels het product Xentari. Zoals ook al kenbaar is gemaakt in voorgaande raadsinformatiebrieven is de gemeente Someren op dit moment bezig om de eikenprocessierups op een natuurlijke wijze te beheren. Op dit moment gebeurt dit al boven de Provincialeweg (gehele beheersing) en in het zuidwesten van Someren hangen op dit moment vlinderfilterkasten (in 2023 geplaatst). Afgelopen jaar was een ommekeer voor wat betreft de beheersing van de eikenprocessierups. Omdat uit de monitoring is gebleken dat er weinig nesten aanwezig waren en daardoor voorgaande jaar weinig meldingen vanuit bewoners binnen zijn gekomen. Daarbij wordt boven de Provincialeweg de eikenprocessierups al op een natuurlijke wijze beheert, dat ook een succes blijkt te zijn. Dit succes blijkt doordat het aantal parasieten van de eikenprocessierups boven de Provincialeweg is verdubbeld in de monitoringskasten t.o.v.

voorgaande jaren. Het preventief spuiten is dus vooral gericht op het gedeelte ten zuiden van de Provincialeweg. De hoofdvraag van afgelopen jaar was dus of dat het overige gedeelte überhaupt wel gespoten moet worden met Xentari, of dat er in dit gedeelte niks gedaan kan worden, om te kijken wat het effect hiervan is zonder dat de plaagdruk toeneemt. Uiteindelijk was de gemeente nog niet klaar om af te stappen van het spuiten en was de risico te groot om helemaal niks te doen. Waardoor ervoor gekozen is om toch het gedeelte onder de Provincialeweg te

spuiten. Met de wetenschap dat aan de zuidwestzijde al vlinderfilterhotels hangen, kan aankomend jaar (2024) de natuurlijke beheersing doorgezet worden. Het streven is om in 2024 te stoppen met het preventief spuiten van eikenbomen op eikenprocessierups.

Vlinderfilterkasten & monitoringskasten Zoals eerder benoemd is de gemeente Someren bezig met het uitbreiden van de natuurlijke beheersing van de eikenprocessierups. Dit gebeurt d.m.v. het hangen, vullen, monitoren van vlinderfilterkasten. De werking van de vlinderfilterkast is in het kort als volgt: In de vlinderfilterkasten worden elk jaar in de maand juli een aantal nesten (uit de omgeving van de kasten) met eikenprocessierupsen geplaatst. De eikenprocessierupsvlinder die uit de nesten komen, kunnen de kast niet uit, omdat ze daar te groot voor zijn. De parasieten (o.a. sluipwespen en vliegen) kunnen er wel uit. Zij leggen eitjes in de eikenprocessierupsen, waarde deze sterven. Wanneer de nieuwe generatie parasieten volgend jaar uitkomen, vliegt deze erop uit om nieuwe eikenprocessierupsen te vinden om te kunnen parasiteren. Hierdoor zal uiteindelijk een olievlekwerking ontstaan, waardoor de natuurlijke balans in controle blijft. Om dit te kunnen beoordelen worden ook jaarlijks monitoringskasten gevuld met nesten uit de omgeving. Vanuit deze monitoringskasten kan waardevolle informatie gekregen worden om voor volgend seizoen de locaties te bepalen waar de nesten eventueel verzameld kunnen worden, en het geeft een beter beeld van de ontwikkeling van de populatie eikenprocessierups en diens natuurlijke vijanden.

Het streven is om de juiste natuurlijke balans te creëren en te behouden tussen de eikenprocessierups en diens natuurlijke vijand(en). Waardoor er geen meerderheid van eikenprocessierups aanwezig is en indirect geen overlast bij bewoners. Met name de piekmomenten (zowel het maximum als het minimum) dient afgevlakt te worden naar een contante aanwezigheid. Hiermee zal een stabiele lijn ontstaan, met verwacht beperkte overlast van de eikenprocessierups. Wanneer de juiste balans is behaald is op dit moment lastig aan te geven omdat het een natuurlijk proces is, waarbij allerlei factoren invloed hebben. Door middel van de monitoring en het advies van onze aannemer wordt nauw in de gaten gehouden wanneer verwacht wordt dat de juiste balans is behaald. Dat daarmee het probleem (en overlast) is opgelost, is een misvatting. Deze juiste balans dient behouden te blijven in de toekomst door specifieke ingrepen te blijven doen, zodat continuering gewaarborgd blijft. Zoals eerder benoemd wordt het gedeelte boven de Provincialeweg al volledig op natuurlijke wijze beheert. Voorgesteld wordt om dit proces door te zetten in de gehele gemeente. Daardoor is afgelopen jaar in het zuidwesten van Someren vlinderfilterkasten gehangen, om in 2024 dit gedeelte op dezelfde wijze te beheren als het gedeelte boven de Provincialeweg.

In 2024 zullen vlinderfilterkasten in het oostelijke gedeelte worden gehangen, waardoor de eikenprocessierups in 2025 in geheel Someren op dezelfde wijze wordt beheerd. Daarmee streven we ernaar om in 2025 gemeente Someren volledig op een natuurlijke wijze te beheren op eikenprocessierups.

2/4

Biodiversiteit De natuurlijke beheersing van de eikenprocessierups heeft direct ook invloed op de biodiversiteit. En dan met name op het verhogen van de biodiversiteit. Het is wetenschappelijk bewezen dat het middel Xentari niet alleen effect heeft op de eikenprocessierups, maar ook negatieve effecten op allerlei andere insecten in de directe omgeving. Vanuit dit oogpunt is het afnemen van Xentari een logische stap om de biodiversiteit te verhogen. Naast het stoppen met spuiten van Xentari, past de gemeente het beheer van enkele bermen in de omgeving aan. De betreffende bermen liggen op strategische locaties, waar optimaal ingezet kan worden zonder dat het andere belangen beïnvloedt. Het aangepaste beheer zorgt voor bloemrijkere omgevingen dat een essentieel voedselbron is voor de natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups. Er zijn op dit moment twee pilotlocaties waar bermen worden omgevormd en/of het beheer wordt aangepast. Aan de Mierloseweg worden de bermen geheel omgevormd naar een bloemrijke grasberm. Aan de Herselseweg wordt het beheer aangepast waarmee indirect ook een bloemrijke grasberm wordt nagestreefd. De natuurlijke beheersing van de eikenprocessierups heeft positieve invloed op de aanwezigheid en hoeveelheid van verschillende soorten vogels in een bepaald gebied, omdat er meer voedsel beschikbaar is.

In het geval dat er lokale toename van eikenprecessierups wordt verwacht, kan de focus van de aanwezige vogels verlegd worden naar het consumeren van de eikenprocessierupsen. Hierdoor zal de overlast van de eikenprocessierups niet snel uit de hand lopen. Financiële consequenties Nu het preventief spuiten met Xentari komt te vervallen, betekent dit ook dat hier financiële consequenties mee gemoeid zijn. Al snel wordt gedacht dat de kosten omlaag kunnen nu de plaagdruk minimaal is. Maar zoals al eerder in deze brief is beschreven, wordt er gewerkt aan een constante hoeveelheid van de eikenprocessierups dat ook kosten met zich mee zal nemen. Omdat de piekmomenten worden afgevlakt (zowel minimum als maximum), dient deze constante aanwezigheid en populatiedruk in de loop der tijd wel geborgd te blijven. De volledige natuurlijke beheersing van de eikenprocessierups in de gehele gemeente kan worden verzorgd voor een bedrag van €194.976,- voor de aankomende vier jaar. Dit houdt in dat de beheersing een jaarbedrag heeft van €48.744,Hoewel de kosten wellicht hoog lijken bij een lage plaagdruk, zal deze investering zich op langere termijn terugbetalen. Het budget van de gemeente Someren blijft op peil, zelfs in geval van een landelijke toename van de plaagdruk, waardoor we werken aan een financieel stabiele situatie.

Dus er kan gezegd worden dat er gestreefd wordt om de piekmomenten af te vlakken van zowel de aanwezigheid van de eikenprocessierups, als bij de financiële investering. Of dat dit na vier jaar is bereikt is op dit moment lastig aan te geven, omdat dit afhankelijk is van allerlei biotische en abiotische factoren.

Het vervolg Gekozen is om volgend eikenprocessierups-seizoen (vanaf april 2024) te stoppen met preventief spuiten van Xentari en over te gaan om de natuurlijke beheersing van de eikenprocessierups. Uit de monitoring van afgelopen jaar is te zien dat het aantal parasieten in de nesten zich ontwikkelen als verwacht. 3/4

Daarbij zijn het aantal meldingen van bewoners nihil, waardoor er op dit moment ingezet kan worden op volledige beheersing middels de natuurlijke vijand. De plaagdruk van de eikenprocessierups is om dit moment laag, waardoor er nu volledig ingezet kan worden om de parasieten te stimuleren middels het vlinderfilterkastsysteem. Hierdoor komt er een juiste balans en zullen de piekmomenten verdwijnen en indirect ook de overlast bij bewoners. Burgemeester en wethouders van Someren, de secretaris,

de burgemeester,

J. Koppers-Van der Krabben

D. Blok

Bijlagen: Eindrapportage 2023 EPR Someren 2022/2023/2024

Documentnr.

O

200592810

X

200592816

X

NO

Storix Eindrapportage EPR monitoringsrapportage 2023 Vaessen

4/4