R - 7 Raadsinformatiebrief 7 ontwikkeling nieuw gezondheidsbeleid gemeente Someren

Raadsinformatiebrief Onderwerp:

Ontwikkeling nieuw gezondheidsbeleid gemeente Someren

Portefeuillehouder:

K.W.H.M. Kusters

Documentnummer:

200713898

Zaaknummer:

0847200712100

Openbaarheid:

Openbaar

Datum:

8 april 2025

1. Samenvatting De gemeente Someren werkt dit jaar aan een nieuw, integraal gezondheidsbeleid voor alle inwoners (-9 maanden tot 100+ jaar). In deze raadsinformatiebrief lichten we de aanleiding voor een nieuw beleid, de doelen en het vervolgproces voor 2025 toe.

2. Inleiding Gezondheid is een belangrijk goed en een voorwaarde voor een fijn en gelukkig leven. Toch is gezond zijn en je gezond voelen niet voor iedereen in de gemeente Someren vanzelfsprekend. Iedere inwoner krijgt op verschillende momenten in het leven te maken met grote en kleine uitdagingen. Sommigen ervaren deze al op jonge leeftijd, anderen later in het leven, of bijvoorbeeld bij ‘life-events’ zoals een echtscheiding of het verlies van werk of dierbaren. Hoe inwoners hiermee omgaan hangt af van verschillende factoren, zoals zijn of haar gezondheid en hun draaglast (wat maak je mee?) en draagkracht (hoe ga je hiermee om?). Elke inwoner is op de eerste plaats verantwoordelijk voor zijn of haar eigen gezondheid. De gemeente Someren heeft de wettelijke verantwoordelijkheid om ter ondersteuning de gezondheid van haar inwoners te bevorderen en beschermen. Wij vinden het belangrijk dat alle inwoners, met en zonder beperking, kunnen deelnemen aan de samenleving en zo veel mogelijk zelfredzaam zijn. Someren is een hechte gemeenschap met toegankelijke voorzieningen en een rijk verenigingsleven in alle kernen. Tegelijkertijd zien we dat problemen vaak achter gesloten deuren blijven door schaamte en dat inwoners liever zelf een oplossing zoeken. Daarnaast verschillen de vragen en behoeften per dorpskern, wijk en buurt.

In 2022 is de gemeente Someren gestart met het ‘Lokaal Preventieakkoord’. Samen met verschillende partners werken we aan het bevorderen van een gezonde leefstijl en een sociale leefomgeving. Dit akkoord was het startpunt van de aanpak ‘Heel Someren Gezond’, die zich richt op drie pijlers: •

Weerbaarheid en welbevinden

•

Gezonde voeding en bewegen

•

Alcohol-, rook- en drugspreventie

Daarnaast zijn we aan de slag gegaan met integraal preventief beleid, mede dankzij de middelen uit het landelijke Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).

Tijdens de uitvoering van het preventieakkoord en GALA hebben we enkele belangrijke inzichten opgedaan. 1.

Er is een breed aanbod aan voorzieningen en activiteiten voor verschillende doelgroepen, grotendeels gesubsidieerd door de gemeente. De vraag is echter of dit aanbod voldoende aansluit op de behoeften van onze inwoners en of de voorzieningen elkaar versterken of juist overlappen.

2.

Gezondheid gaat over meer dan de pijlers van het preventieakkoord. Er ontbreekt nu een doorgaande lijn in gezondheidsbevordering en -bescherming voor alle inwoners, van -9 maanden tot 100+. Als GALA na 2026 stopt of onderdeel wordt van regulier beleid, is een integrale visie nodig om de koers vast te houden.

3.

Steeds meer inwoners doen een beroep op individuele voorzieningen vanuit de Jeugdwet, de Wmo of de Participatiewet. Dit is een landelijke trend, die leidt tot stijgende zorgkosten. Door passende algemene voorzieningen in onze kernen en initiatieven vanuit de gemeenschap te ondersteunen, kunnen we duurdere zorg voorkomen en financiële ruimte behouden voor inwoners die het echt nodig hebben.

Met het oog op het ravijnjaar 2026 zijn strategische keuzes in het voorzieningenaanbod onvermijdelijk. Het proces voor een nieuw gezondheidsbeleid loopt parallel aan bestuurlijke vervolgproces over kostenbesparende maatregelen en biedt hiervoor inhoudelijke onderbouwing. Deze inzichten vormen de aanleiding om een nieuw lokaal gezondheidsbeleid op te stellen en aan de gemeenteraad voor te leggen. In de begroting van 2025 bent u hierover al geïnformeerd. In deze raadsnotitie lichten we onze doelen en het proces voor 2025 verder toe.

3. De inventarisatie van voorzieningen en activiteiten: Waar staan we? Het nieuwe gezondheidsbeleid van de gemeente Someren heeft als doel om een integrale visie op positieve gezondheid te ontwikkelen. Dit beleid moet een samenhangende aanpak bieden voor alle inwoners, van -9 maanden tot 100+ jaar. We willen de juiste keuzes maken om de gezondheid van iedereen te bevorderen en te beschermen. Daarbij onderzoeken we welke voorzieningen en activiteiten aansluiten op de lokale problemen en behoeften en elkaar versterken. De afgelopen maanden is een uitgebreide inventarisatie gemaakt van alle voorliggende voorzieningen en preventieve activiteiten in de gemeente Someren. Hierbij zijn beleidsnotities en activiteiten van de gemeente en de GGD Brabant-Zuidoost, de sociale kaart van Zo Someren en de werkplannen van onze partners meegenomen. Om een compleet en betrouwbaar beeld te krijgen, is deze inventarisatie voorgelegd aan onze samenwerkingspartners. Tal van professionals en vrijwilligers actief in Someren hebben de lijst aangevuld, waaronder de Gezins- en jongerencoaches, jongerenwerkers, Samen voor Someren, dorpsondersteuners en GGD medewerkers. Daarnaast is de inventarisatie besproken in verschillende thema-overleggen, zoals het Lokaal Beraad van scholen en het VVE (vroeg- en Voorschoolse Educatie).

De lokale coalitie Kansrijke Start, LEEF!, JIB (Jeugd in Beeld) en de werkgroep Alcohol en Drugs worden ook betrokken. De inventarisatie laat een groot aantal voorzieningen en activiteiten op het gebied van onderwijs, welzijn, gezondheidszorg en sport voor onze inwoners zien. Deze worden aangeboden door diverse netwerkpartners en actieve inwoners, deels gefinancierd met subsidie van de gemeente. 2/5

Om recht te doen aan de brede definitie van positieve gezondheid, de diverse levensfasen en alle uitdagingen is hierbij een overzicht ontstaan met de volgende hoofdcategorieën: 1. Opvoeden en opgroeien: met vertrouwen de wereld in Ondersteuning voor kind, ouder en andere verzorgers / begeleiders (-9maanden – 24 jaar) Bijvoorbeeld: Programma Nu niet zwanger, praktijkondersteuner GGZ jeugd, jongerenwerk of corepower op alle basisscholen. 2. Op eigen benen: Samen of alleen met een sterke sociale basis Ondersteuning voor volwassenen in hun zelfredzaamheid (24 - 100+ jaar) o

Bijvoorbeeld: Aanpak valpreventie, eetpunten in gemeenschapshuizen, Goed voor elkaar of de dorpscoöperatie Lierop leeft.

3. Life events: veerkracht en ondersteuning bij ingrijpende gebeurtenissen Hulp bij belangrijke levensveranderingen, zoals verlies of scheiding (-9 maanden – 100+ jaar) o

Bijvoorbeeld: het scheidingsloket, ondersteuning bij verlies en rouw of de participatiecoach via Senzer.

4. Educatie: een leven lang leren en je ontwikkelen Stimuleren van persoonlijke groei (-9 maanden – 100+ jaar) o

Bijvoorbeeld: Onderwijs en kinderopvang, rijke schooldag, speel-o-theek Tjoe-ke-Tjoek of het cursushuis van Onis Welzijn.

5. Gezond en vitaal leven: het beste recept om actief te blijven Bevorderen van een gezonde leefstijl en preventieve zorg (-9 maanden – 100+ jaar) o

Bijvoorbeeld: inzet van Leef!, Skip die trip, beweegtuinen of –activiteiten van seniorenverenigingen.

6. Psychisch en sociaal welbevinden: betekenisvol leven zonder schaamte of taboe Aandacht voor mentale gezondheid en sociale ondersteuning (-9 maanden – 100+ jaar) o

Bijvoorbeeld: de week van de mentale gezondheid van Samen voor Someren, Eén tegen eenzaamheid of de aanpak STORM (depressie- en suïcidepreventie op VO).

7. Participatie en ondersteuning: meedoen en ertoe doen met mensen om je heen Stimuleren van sociale participatie en ondersteuning (-9 maanden – 100+ jaar) o

Bijvoorbeeld: Steunpunt Mantelzorg, automaatje, de dorpsondersteuners of de vrijwilligerscentrale.

Naast deze thema’s is ook gekeken naar aanvullende onderwerpen die van invloed zijn op gezondheid. Dit betreft onder andere: •

Gezonde leefomgeving (zoals schone lucht, groene ruimte, geur en geluid)

•

Veilige leefomgeving (zoals fysieke en sociale veiligheid)

•

Aanbod van medische zorg (zoals huisartsenzorg, fysiotherapie en diëtetiek)

Graag maken we gebruik van de mogelijkheid om de volledige inventarisatie nader toe te lichten tijdens de commissie Burger en Bestuur op 8 mei 2025.

3/5

Het nieuwe gezondheidsbeleid staat niet op zichzelf, maar sluit aan bij andere ontwikkelingen binnen de gemeente Someren. Om een samenhangend beleid te waarborgen, stemmen we dit traject goed af met het proces voor kostenbesparende maatregelen, de ontwikkeling van de nieuwe Sportnotitie, de Woonwelzijn-zorgvisie, de evaluatie van het subsidiebeleid, de veiligheidsmonitor en de natuurvisie.

4. Vervolg Met de inventarisatie als basis willen we toewerken naar een integraal gezondheidsbeleid, waarbij voorzieningen en activiteiten elkaar aanvullen. We maken hierbij ook gebruik van de resultaten van de gezondheidspeilingen van de GGD Zuidoost Brabant. De centrale vraag hierbij is: Sluit dit aanbod nog voldoende aan bij de problemen en behoeften van onze inwoners? ‘Wat is nodig en wat kan misschien wat minder?’ Om de keuzes hiervoor samen met inwoners en netwerkpartners te maken, organiseren we de komende maanden vier bijeenkomsten. Er is bewust gekozen voor een bijeenkomst per kern, omdat de behoeften per kern verschillen. Planning bijeenkomsten: •

Someren-Eind – Dinsdag 20 mei 2025 – Gemeenschapshuis de Einder

•

Someren-Heide – Dinsdag 3 juni 2025 – Gemeenschapshuis de Bunt

•

Someren-Dorp – Woensdag 11 juni 2025 – Theater de Ruchte

•

Lierop – Dinsdag 17 juni 2025 – Gemeenschapshuis de Vurherd

Alle bijeenkomsten starten om 19.30u en duren tot ongeveer 22.00u. De gemeente Someren organiseert deze bijeenkomsten in nauwe samenwerking met de GGD BrabantZuidoost en de dorpsondersteuners. De bijeenkomst in Someren-Dorp wordt in samenwerking met Samen voor Someren georganiseerd. In Lierop werkt de gemeente samen met dorpscoöperatie Lierop Leeft. Netwerkpartners, dorpsraden, vrijwilligersorganisaties, belangengroepen en verenigingen zijn uitgenodigd om deel te nemen. Via ’t Contact en de online kanalen van de gemeente nodigen we betrokken inwoners uit. De GGD zet daarnaast haar onderzoekspanel in om inwoners uit Someren op de bijeenkomsten te attenderen. Uiteraard zijn raads- en commissieleden ook van harte welkom om aan te sluiten. Daarnaast leggen we onze vragen voor aan diverse netwerkoverleggen zoals Lokaal beraad, VVE, JIB, Kansrijke start en LEEF!. Na afloop van de bijeenkomsten wordt de input samengevat en starten we met het formuleren van het beleid en de prioriteiten. Hierbij blijven we afstemmen met organisaties en inwoners door een klankbordgroep samen te stellen met betrokken deelnemers van de bijeenkomsten. Na de zomer informeren we u verder over de beleidskeuzes en prioriteiten. Hiervoor organiseren we op 18 september 2025 een ‘Raad vraagt Raad’-bijeenkomst. U ontvangt hier te zijner tijd meer informatie over.

Mogelijk wordt deze bijeenkomst gebruikt om u ook te informeren over andere beleidsontwikkelingen, zoals de Sportnotitie. Het nieuwe gezondheidsbeleid zal volgens planning worden 4/5

besproken tijdens de commissievergadering van 27 november en de raadsvergadering van 11 december 2025. Burgemeester en wethouders van Someren, de secretaris,

de wnd. burgemeester,

J. Weekers

P.J.M.G. Blanksma

5/5