R - 5 Bijlage 2. Oplegger bij onderzoeksrapportage inwonersconsultatie asielopvang

Onderzoeksbureau Citisens voerde in november en december 2025 een inwonersconsultatie uit om inzicht te krijgen in de meningen, zorgen en drijfveren van inwoners rondom de opvang van asielzoekers in gemeente Someren. Wat vinden inwoners van Someren belangrijk bij de toekomstige opvang van asielzoekers in de gemeente? Wat zijn wensen en zorgen? En hoe worden inwoners het liefst betrokken? In deze memo leest u een overzicht van de belangrijkste bevindingen. Onderzoeksmethode Het onderzoek was in te vullen van 10 november tot en met 4 december 2025 via www.asielopvangsomeren.nl. De vragenlijst heeft onderzoeksbureau Citisens opgesteld in samenwerking met gemeente Someren. Om aandacht te vragen voor het onderzoek liepen er advertenties via de online kanalen van DPG Media (AD.nl en NU.nl), ontvingen inwoners een ansichtkaart in de brievenbus, waren er een 0800-nummer en papieren vragenlijst beschikbaar en werden de gemeentelijke sociale media kanalen ingezet. In totaal hebben 1.316 inwoners de vragenlijst ingevuld. Houding tegenover asielopvang in Someren is licht negatief Een kleine meerderheid van de invullers kijkt kritisch naar asielopvang in Someren. Ze maken zich zorgen over veiligheid en overlast, druk op de woningmarkt en cultuurverschillen als gevolg van asielopvang.

Hier tegenover staat een veel kleinere groep die asielopvang ziet als een morele plicht en noodzakelijk om mensen in nood te helpen. Ervaringen met de tijdelijke noodopvanglocatie zijn wisselend De meningen over de tijdelijke noodopvanglocatie zijn sterk verdeeld. Invullers die de locatie negatief beoordelen, doen dit onder andere omdat zij zich onveilig voelen, omdat ze opvang duur vinden, of omdat ze zich zorgen maken dat een tijdelijke opvang uiteindelijk een permanente opvang gaat worden. Invullers die positief staan tegenover de tijdelijke opvanglocatie, voelen een (morele) plicht om op te vangen en geven aan dat ze het goed vinden dat het de tijdelijke noodopvanglocatie bijdraagt aan gespreide opvang in Nederland. Een deel van hen geeft aan geen last te hebben van de opvanglocatie. Zorgen over veiligheid en overlast en cultuurverschillen komen vaak terug In de gehele vragenlijst komen de thema’s veiligheid, overlast en cultuurverschillen veelvoudig voor. Wanneer invullers een negatieve houding hebben ten opzichte van de opvang, zijn deze thema’s vaak motieven voor die houding. Ook zijn dit voor invullers belangrijke thema’s als het gaat om toekomstige opvang.

Ongeveer driekwart van de invullers vindt het belangrijk dat de gemeente aandacht besteedt aan (on)veiligheid en overlast bij toekomstige asielopvang, alsook dat asielzoekers zich aanpassen aan de Nederlandse cultuur en taal. Er is ruimte om van houding te veranderen Wanneer gemeente Someren rekening houdt met de gestelde voorwaarden van de invullers, zoals aandacht besteden aan veiligheid en overlast en goed communiceren over asielopvang, verandert het beeld van de houding tegenover asielopvang. Wanneer de gemeente rekening houdt met de gestelde voorwaarden, daalt het aantal invullers dat (heel) negatief staat tegenover asielopvang, en stijgt het aantal invullers dat (heel) positief staat tegenover asielopvang in gemeente Someren. Een deel van de invullers blijft onverminderd negatief.

1.

Het liefst (een) tijdelijke locatie(s) buiten het centrum Ruim de helft van de invullers heeft een voorkeur voor een tijdelijke noodopvanglocatie tot februari 2028. Daarnaast geven invullers een voorkeur aan opvang in het buitengebied of aan de randen van de dorpskern. Ook benoemen invullers vaker in open antwoorden dat zij de opvang van gezinnen verkiezen boven de opvang van alleenstaande, jonge mannen. Er is vooral behoefte aan tijdige, duidelijke en praktische communicatie De waardering voor de gemeentelijke communicatie is verdeeld: een grote groep vindt de informatie onvoldoende of te laat. Tegelijk is er een duidelijke behoefte aan meer transparantie. Invullers willen vooral weten wie er komt, waar en hoe lang opvang plaatsvindt, hoe veiligheid geregeld is en waar zij terecht kunnen met vragen of zorgen. Zowel papieren als digitale informatiekanalen worden gewaardeerd. Bij de opvang van asielzoekers gaat het voor invullers om verbondenheid, mitigatie, zorgvuldigheid en gelijkheid In hun oordelen over de opvang van asielzoekers redeneren invullers vanuit vier kernwaarden, die betrekking hebben op verbondenheid, mitigatie, zorgvuldigheid en gelijkheid. •

•

•

•

Invullers redeneren allereerst vanuit een gevoel van onderlinge verbondenheid. Invullers die negatief staan tegenover asielopvang zijn bang zich niet meer thuis te voelen in de gemeente, onder andere door de cultuurverschillen met asielzoekers; terwijl invullers die positief staan tegenover asielopvang vinden dat het rechtvaardig is om mensen die dat nodig hebben een veilige plek te bieden. Een andere groep argumenten kan worden samengevat onder de noemer mitigatie: invullers vinden het belangrijk dat negatieve effecten en risico’s worden verzacht en verminderd, vooral op het gebied van veiligheid, woningen en financiën. Invullers die negatief staan tegenover asielopvang vrezen dat dit onvoldoende gebeurt, invullers die positief staan tegenover asielopvang maken zich hier minder zorgen over. Het volgende type argumenten richt zich op de zorgvuldigheid van de besluitvorming. Invullers die negatief staan tegenover asielopvang vrezen dat er te weinig aandacht is voor de zorgen van omwonenden, invullers die positief staan tegenover asielopvang verwachten dat die aandacht er wel is. De laatste waarde is gelijkheid: dat de verdeling van asielzoekers eerlijk is verdeeld. Ook hier oordelen invullers die negatief en positief staan tegenover asielopvang anders over.

Deze vier kernwaarden spelen niet alleen een rol bij algemene oordelen over de opvang van asielzoekers, maar ook bij de voorwaarden waaronder invullers dat zouden kunnen accepteren.

2.